ସୋ ଽପି ତ୍ଵଯା ହତସ୍ତାତ ରିପୁଣା ଭ୍ରାତୃଗୃଧ୍ନୁନା । ତ୍ଵଯା ଽସ୍ମି ନିହତା ରାଜନ୍ସ୍ଵଯମେଵ ହି ବନ୍ଧୁନା ।। ୭.୨୪.
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ, ପିତା, ତୁମେ ମୋ ଶତ୍ରୁ ଭାବରେ, ଭାଇ ପ୍ରତି ଲୋଭ ରଖି, ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ଏହିପରି, ରାଜା, ତୁମେ ମୋ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟ ହୋଇ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ।
ରାଜନ୍ଵୈଧଵ୍ଯଶବ୍ଦଂ ଚ ଭୋକ୍ଷ୍ଯାମି ତ୍ଵତ୍କୃତେ ହ୍ଯହମ୍ । ନନୁ ନାମ ତ୍ଵଯା ରକ୍ଷ୍ଯୋ ଜାମାତା ସମରେଷ୍ଵପି । ସ ତ୍ଵଯା ନିହତୋ ଯୁଦ୍ଧେ ସ୍ଵଯମେଵ ନ ଲଜ୍ଜସେ ।। ୭.୨୪.
ରାଜା, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ବିଧବା ଭାବରେ ଜଣାଯିବି। ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଛି ବୋଲି, ଜାମାତାକୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ କି? ତଥାପି ତୁମେ ନିଜେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ଏବଂ ତୁମେ ଲଜ୍ଜା ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବୁନାହା।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଭଗିନ୍ଯା କ୍ରୋଶମାନଯା । ଅବ୍ରଵୀତ୍ସାନ୍ତ୍ଵଯିତ୍ଵା ତାଂ ସାମପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ ।। ୭.୨୪.
ଏଭଳି କହିଲାପରେ, ଦଶମୁଖୀ ଭାଇ ଭଉଣୀଙ୍କର କନ୍ଦାକୁ ଶୁଣି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ମୃଦୁ ଭାବରେ କହିଲେ—
ଅଲଂ ଵତ୍ସେ ରୁଦିତ୍ଵା ତେ ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଶଃ । ଦାନମାନପ୍ରସାଦୈସ୍ତ୍ଵାଂ ତୋଷଯିଷ୍ଯାମି ଯତ୍ନତଃ ।। ୭.୨୪.
ବେଟି, ଏତେ ଅଧିକ କାନ୍ଦିବା ଦରକାର ନାହିଁ। କିଛି ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଦାନ, ମାନ ଓ ସ୍ନେହ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
ଯୁଦ୍ଧପ୍ରମତ୍ତୋ ଵ୍ଯାକ୍ଷିପ୍ତୋ ଜଯାକାଙ୍କ୍ଷୀ କ୍ଷିପଞ୍ଛରାନ୍ । ନାଵଗଚ୍ଛାମି ଯୁଦ୍ଧେଷୁ ସ୍ଵାନ୍ପରାନ୍ଵାପ୍ଯହଂ ଶୁଭେ ।। ୭.୨୪.
ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ବହୁତ ଉତ୍ସାହିତ ଓ ବିଚଳିତ ଥିଲି, ଜିତିବା ଆଶାରେ ତୀର ଛାଡ଼ୁଥିଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ନିଜ ଲୋକ ଓ ଶତ୍ରୁକୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲିନି, ଶୁଭେ।
ଜାମାତରଂ ନ ଜାନେ ସ୍ମ ପ୍ରହରନ୍ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦଃ । ତେନାସୌ ନିହତଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ମଯା ଭର୍ତା ତଵ ସ୍ଵସଃ ।। ୭.୨୪.
ଯୁଦ୍ଧର ମତିଭ୍ରମରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ଜାମାତା ବୋଲି ଜାଣିପାରିଲିନି। ଏହି ଭଳି ତୁମର ସ୍ୱାମୀ, ମୋ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଭଉଣୀ।
ଅସ୍ମିନ୍କାଲେ ତୁ ଯତ୍ପ୍ରାପ୍ତଂ ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ତେ ହିତମ୍ । ଭ୍ରାତୁରୈଶ୍ଵର୍ଯଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଖରସ୍ଯ ଵସ ପାର୍ଶ୍ଵତଃ ।। ୭.୨୪.
ଏବେ ଏହି ସମୟରେ ଯେଉଁଟି ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ, ସେହି କାମ ମୁଁ କରିବି। ତୁମର ଭାଇ ଖର ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମ୍ପଦଶାଳୀ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ରୁହ।
ଚତୁର୍ଦଶାନାଂ ଭ୍ରାତା ତେ ସହସ୍ରାଣାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି । ପ୍ରଭୁଃ ପ୍ରଯାଣେ ଦାନେ ଚ ରାକ୍ଷସାନାଂ ମହାବଲଃ ।। ୭.୨୪.
ତୁମର ଏହି ଭାଇ ଖର, ଚଉଦ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିକାର କରିବେ, ଯାତ୍ରା ଓ ଦାନ ଦେବାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେବେ।
ତତ୍ର ମାତୃଷ୍ଵସେଯସ୍ତେ ଭ୍ରାତା ଽଯଂ ଵୈ ଖରଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ତଵାଦେଶଂ ସଦା କୁର୍ଵନ୍ନିଶାଚରଃ ।। ୭.୨୪.
ସେଠାରେ ତୁମର ମାମାଘର ଭାଇ ଖର, ଏହି ରାକ୍ଷସ ତୁମର ଆଜ୍ଞାକୁ ସଦା ମାନିବେ।
ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛତ୍ଵଯଂ ଵୀରୋ ଦଣ୍ଡକାନ୍ପରିରକ୍ଷିତୁମ୍ । ଦୂଷଣୋ ଽସ୍ଯ ବଲାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ମହାବଲଃ ।। ୭.୨୪.
ଏହି ବୀର ଖର ଶୀଘ୍ର ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଯିବେ। ତାଙ୍କର ସେନାପତି ଭାବେ ଦୂଷଣ, ଯିଏ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ନିଯୁକ୍ତ ହେବେ।
ତତ୍ର ତେ ଵଚନଂ ଶୂରଃ କରିଷ୍ଯତି ସଦା ଖରଃ । ରକ୍ଷସାଂ କାମରୂପାଣାଂ ପ୍ରଭୁରେଷ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୨୪.
ସେଠାରେ, ଶୂର ବଳୀୟ ଖର ସଦା ତୁମର ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବେ। ଏହିଠାରେ ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ହେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ସୈନ୍ଯମସ୍ଯାଦିଦେଶ ହ । ଚତୁର୍ଦଶ ସହସ୍ରାଣି ରକ୍ଷସାଂ ଵୀର୍ଯଶାଲିନାମ୍ ।। ୭.୨୪.
ଏଭଳି କହି, ଦଶମୁଖୀ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—ଚଉଦ ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ।
ସ ତୈଃ ପରିଵୃତସ୍ସର୍ଵୈ ରାକ୍ଷସୈର୍ଘୋରଦର୍ଶନୈଃ । ଆଗଚ୍ଛତ ଖରଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଦଣ୍ଡକାନକୁତୋଭଯଃ ।। ୭.୨୪.
ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ସେଇ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଖର ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟର ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ।
ସ ତତ୍ର କାରଯାମାସ ରାଜ୍ଯଂ ନିହତକଣ୍ଟକମ୍ । ସା ଚ ଶୂର୍ପଣଖା ତତ୍ର ନ୍ଯଵସଦ୍ଦଣ୍ଡକାଵନେ ।। ୭.୨୪.
ସେଠାରେ ସେ ଶତ୍ରୁମୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଶୂର୍ପଣଖା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ, ଦଣ୍ଡକାବନରେ, ବସିଲେ।
ସ ତୁ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଵନଂ ଘୋରଂ ସ୍ଵରସ୍ଯ ତତ୍ । ଭଗିନୀଂ ଚ ସମାଶ୍ଵାସ୍ଯ ହୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵସ୍ଥତରୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୨୫.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ଭାଇ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଅରଣ୍ୟ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଲେ।
ତତୋ ନିକୁମ୍ଭିଲା ନାମ ଲଙ୍କୋପଵନମୁତ୍ତମମ୍ । ତଦ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ବଲଵାନ୍ପ୍ରଵିଵେଶ ସହାନୁଗଃ ।। ୭.୨୫.
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସରାଜ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଲଙ୍କାର ଉତ୍ତମ ଉଦ୍ୟାନ 'ନିକୁମ୍ଭିଳା'କୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତତୋ ଯୂପଶତାକୀର୍ଣଂ ସୌମ୍ଯଚୈତ୍ଯୋପଶୋଭିତମ୍ । ଦଦର୍ଶ ଵିଷ୍ଠିତଂ ଯଜ୍ଞଂ ଶ୍ରିଯା ସମ୍ପ୍ରଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ ।। ୭.୨୫.
ସେଠାରେ ସେ ଶତଶତ ଯଜ୍ଞସ୍ତମ୍ଭ ଓ ଶୁଭ୍ର ଦେଉଳରେ ଶୋଭିତ, ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ କୃଷ୍ଣାଜିନଧରଂ କମଣ୍ଡଲୁଶିଖାଧ୍ଵଜମ୍ । ଦଦର୍ଶ ସ୍ଵସୁତଂ ତତ୍ର ମେଘନାଦଂ ଭଯାଵହମ୍ ।। ୭.୨୫.
ତାପରେ ସେ ନିଜ ପୁଅ ମେଘନାଦଙ୍କୁ, କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, କମଣ୍ଡଳୁ ଓ ଚୂଡ଼ାଧାରଣ କରି, ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଦେଖିଲେ।
ତଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଲଙ୍କେଶଃ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଵାଥ ବାହୁଭିଃ । ଅବ୍ରଵୀତ୍କିମିଦଂ ଵତ୍ସ ଵର୍ତସେ ବ୍ରୂହି ତତ୍ତ୍ଵତଃ ।। ୭.୨୫.
ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଲଙ୍କାର ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ଏହି କଣ ହେଉଛି, ପୁଅ? ସତ୍ୟସତ୍ୟ କହ, କେମିତି ଅଛୁ କିମ୍ବା କଣ କରୁଛୁ?"
ଉଶନା ତ୍ଵବ୍ରଵୀତ୍ତତ୍ର ଯଜ୍ଞସମ୍ପତ୍ସମୃଦ୍ଧଯେ । ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ମହାତପାଃ ।। ୭.୨୫.
ସେଠି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାତପସ୍ବୀ ଉଶନା, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାବଣଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ସଫଳତା ପାଇଁ କହିଲେ।
ଅହମାଖ୍ଯାମି ତେ ରାଜଞ୍ଛ୍ରୂଯତାଂ ସର୍ଵମେଵ ତତ୍ । ଯଜ୍ଞାସ୍ତେ ସପ୍ତ ପୁତ୍ରେଣ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ସୁବହୁଵିସ୍ତରାଃ ।। ୭.୨୫.
ମୁଁ ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ ବୁଝେଇଦେବି, ରାଜା। ଶୁଣ। ତୁମ ପୁଅ ସାତଟି ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମୋ ଽଶ୍ଵମେଧଶ୍ଚ ଯଜ୍ଞୋ ବହୁସୁଵର୍ଣକଃ । ରାଜସୂଯସ୍ତଥା ଯଜ୍ଞୋ ଗୋମେଧୋ ଵୈଷ୍ଣଵସ୍ତଥା ।। ୭.୨୫.
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଅଶ୍ୱମେଧ, ବହୁ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞ, ରାଜସୂୟ, ଗୋମେଧ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟ।
ମାହେଶ୍ଵରେ ପ୍ରଵୃତ୍ତେ ତୁ ଯଜ୍ଞେ ପୁମ୍ଭିଃ ସୁଦୁର୍ଲଭେ । ଵରାଂସ୍ତେ ଲବ୍ଧଵାନ୍ପୁତ୍ରଃ ସାକ୍ଷାତ୍ପଶୁପତେରିହ ।। ୭.୨୫.
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜାରେ ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ସେଠାରେ ତୁମ ପୁଅ ପଶୁପତିଙ୍କ ନିକଟରୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଛନ୍ତି।
କାମଗଂ ସ୍ଯନ୍ଦନଂ ଦିଵ୍ଯମନ୍ତରିକ୍ଷଚରଂ ଧ୍ରୁଵମ୍ । ମାଯାଂ ଚ ତାମସୀଂ ନାମ ଯଯା ସମ୍ପଦ୍ଯତେ ତମଃ ।। ୭.୨୫.
ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଯାହା ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ଆକାଶରେ ଚଳିପାରେ, ଏବଂ 'ତାମସୀ ମାୟା' ନାମକ ଶକ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକାର ହୁଏ।
ଏତଯା କିଲ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ମାଯଯା ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର । ପ୍ରଯୁକ୍ତଯା ଗତିଃ ଶକ୍ଯା ନହି ଜ୍ଞାତୁଂ ସୁରାସୁରୈଃ ।। ୭.୨୫.
ଏହି ମାୟା ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ, ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ, ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଗତି ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅକ୍ଷଯାଵିଷୁଧୀ ବାଣୈଶ୍ଚାପଂ ଚାପି ସୁଦୁର୍ଜଯମ୍ । ଅସ୍ତ୍ରଂ ଚ ବଲଵଦ୍ରାଜଞ୍ଛତ୍ରୁଵିଧ୍ଵଂସନଂ ରଣେ ।। ୭.୨୫.
ଏକ ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ, ଅତି ଦୁର୍ଜୟ ଧନୁଷ ଏବଂ ରଣରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଇଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର, ରାଜା।
ଏତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵରାଂଲ୍ଲବ୍ଧ୍ଵା ପୁତ୍ରସ୍ତେ ଽଯଂ ଦଶାନନ । ଅଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞସମାପ୍ତୌ ଚ ତ୍ଵାଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁସ୍ସ୍ଥିତୋ ହ୍ଯହମ୍ ।। ୭.୨୫.
ଏସବୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ତୁମ ପୁଅ ଦଶମୁଖୀ, ଏବେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତିରେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ତତୋ ଽବ୍ରଵୀଦୃଶଗ୍ରୀଵୋ ନ ଶୋଭନମିଦଂ କୃତମ୍ । ପୂଜିତାଃ ଶତ୍ରଵୋ ଯସ୍ମାଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈରିନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ ।। ୭.୨୫.
ତେବେ ଦଶମୁଖୀ କହିଲେ, "ଏହା ଠିକ୍ ହୋଇନାହିଁ, କାରଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛନ୍ତି।"
ଏହୀଦାନୀଂ କୃତଂ ଵିଦ୍ଧି ସୁକୃତଂ ତନ୍ନ ସଂଶଯଃ । ଆଗଚ୍ଛ ସୌମ୍ଯ ଗଚ୍ଛାମଃ ସ୍ଵମେଵ ଭଵନଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୨୫.
"ଏବେ ଆ, ଯାହା କରାଯାଇଛି ଭଲ ହୋଇଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଆସ, ପ୍ରିୟ, ଆମେ ଆମ ଘରକୁ ଚଳିଯିବା।"
ତତୋ ଗତ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ସପୁତ୍ରଃ ସଵିଭୀଷଣଃ । ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଽଵତାରଯାମାସ ସର୍ଵାସ୍ତା ବାଷ୍ପଗଦ୍ଗଦାଃ ।। ୭.୨୫.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ପୁଅମାନେ ଓ ବିଭୀଷଣ ସହିତ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଯାହାଙ୍କ ଗଳା ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଥିଲା, ସେମାନେ ଉତରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।