ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନାମ ଵିଶ୍ରାଵ୍ଯ ଚାତ୍ମନଃ । ହର୍ଷାନ୍ନାଦଂ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ଵୈ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତୋ ଵରୁଣାଲଯାତ୍ ।। ୭.୨୩.
ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିପତି ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ଖୁସିରେ ଗର୍ଜନ କରି ବାରୁଣଙ୍କର ଗୃହରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଆଗତସ୍ତୁ ପଥା ଯେନ ତେନୈଵ ଵିନିଵୃତ୍ଯ ସଃ । ଲଙ୍କାମଭିମୁଖୋ ରକ୍ଷୋ ନଭସ୍ତଲଗତୋ ଯଯୌ ।। ୭.୨୩.
ଯେପଥରେ ଆସିଥିଲେ, ସେଇ ପଥରେ ପଛକୁ ଫେରି, ଲଙ୍କାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସେ ରାକ୍ଷସ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନିଵର୍ତମାନଃ ସଂହୃଷ୍ଟୋ ରାଵଣସ୍ସୁଦୁରାତ୍ମଵାନ୍ । ଜହ୍ରେ ପଥି ନରେନ୍ଦ୍ରର୍ଷିଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକନ୍ଯକାଃ ।। ୭.୨୪.
ଫେରୁଥିବାବେଳେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନର ରାବଣ ଖୁସିରେ ରାଜା, ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେକୁ ରାସ୍ତାରେ ଧରିନେଲେ।
ଦର୍ଶନୀଯାଂ ହି ରକ୍ଷଃ ସ କନ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରୀଂ ଵାପି ପଶ୍ଯତି । ହତ୍ଵା ବନ୍ଧୁଜନଂ ତସ୍ଯା ଵିମାନେ ତାଂ ରୁରୋଧ ହ ।। ୭.୨୪.
ସେ ରାକ୍ଷସ ଯେତେବେଳେ ଏକ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା କିମ୍ବା ଜଣେ ମହିଳାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେକୁ ମାରି, ସେଉଁଠି ଏହି ମହିଳାକୁ ନିଜ ବିମାନରେ ରଖିଦେଉଥିଲେ।
ଏଵଂ ପନ୍ନଗକନ୍ଯାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାସୁରମାନୁଷୀଃ । ଯକ୍ଷଦାନଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିମାନେ ସୋ ଽଧ୍ଯରୋପଯତ୍ ।। ୭.୨୪.
ଏଭଳିଭାବେ, ସେ ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ଅସୁର, ମଣିଷ, ଯକ୍ଷ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେକୁ ବିମାନରେ ବସାଇଦେଲେ।
ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ସମଂ ଦୁଃଖାନ୍ମୁମୁଚୁର୍ବାଷ୍ପଜଂ ଜଲମ୍ । ତୁଲ୍ଯମଗ୍ନ୍ଯର୍ଚିଷାଂ ତତ୍ର ଶୋକାଗ୍ନିଭଯସମ୍ଭଵମ୍ ।। ୭.୨୪.
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଝାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁଅଶ୍ରୁ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟର ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳ ଭଳି ଥିଲା।
ତାଭିଃ ସର୍ଵାନଵଦ୍ଯାଭିର୍ନଦୀଭିରିଵ ସାଗରଃ । ଆପୂରିତଂ ଵିମାନଂ ତଦ୍ଭଯଶୋକାଶିଵାଶ୍ରୁଭିଃ ।। ୭.୨୪.
ସମସ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମହିଳାମାନେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଯେଉଁଅଶ୍ରୁ ପକାଇଥିଲେ, ସେଠି ତାହାରେ ବିମାନଟି ନଦୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଗର ଭଳି ଭରିଯାଇଥିଲା।
ନାଗଗନ୍ଧର୍ଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ମହର୍ଷିତନଯାଶ୍ଚ ଯାଃ । ଦୈତ୍ଯଦାନଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିମାନେ ଶତଶୋ ଽରୁଦନ୍ ।। ୭.୨୪.
ନାଗ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ମହାଋଷି, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ଶତଶଃ କନ୍ୟାମାନେ ବିମାନରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ଦୀର୍ଘକେଶ୍ଯଃ ସୁଚାର୍ଵଙ୍ଗ୍ଯଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାଃ । ପୀନସ୍ତନ୍ଯସ୍ତଥା ଵଜ୍ରଵେଦିମଧ୍ଯସମପ୍ରଭାଃ ।। ୭.୨୪.
ସେମାନଙ୍କର କେଶ ଦୀର୍ଘ, ଅଙ୍ଗ ରୂପସୀ, ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ, ସ୍ଥନ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗ ଓ କମର ବଜ୍ରବେଦିର ମଧ୍ୟଭାଗ ଭଳି ସୁସ୍ଲିମ୍।
ରଥକୂବରସଙ୍କାଶୈଃ ଶ୍ରୋଣିଦେଶୈର୍ମନୋହରାଃ । ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସୁରାଙ୍ଗନାପ୍ରଖ୍ଯା ନିଷ୍ଟପ୍ତକନକପ୍ରଭାଃ ।। ୭.୨୪.
ସେମାନଙ୍କର ନିତମ୍ଭ ରଥର କୁବେର ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମହିଳାମାନେ ମନୋହର, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଭଳି ଅଭା, ଦେବଙ୍କ ଅପ୍ସରାମାନେ ପରି।
ଶୋକଦୁଃଖଭଯତ୍ରସ୍ତା ଵିହ୍ଵଲାଶ୍ଚ ସୁମଧ୍ଯମାଃ । ତାସାଂ ନିଶ୍ଵାସଵାତେନ ସର୍ଵତଃ ସମ୍ପ୍ରଦୀପିତମ୍ ।। ୭.୨୪.
ଦୁଃଖ, ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ଭୀତ ଏହି ସୁନ୍ଦର କମର ଥିବା ମହିଳାମାନେ ବିକଳ ହୋଇଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସରେ ଚାରିପାଖର ବାତାବରଣ ହଲାହଲି ହେଉଥିଲା।
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମିଵାଭାତି ସନ୍ନିରୁଦ୍ଧାଗ୍ନିପୁଷ୍ପକମ୍ । ଦଶଗ୍ରୀଵଵଶଂ ପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତାସ୍ତୁ ଶୋକାକୁଲାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ।। ୭.୨୪.
ଅଗ୍ନି ନିରୋଧ କରାଯାଇଥିବା ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୋକରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ।
ଦୀନଵକ୍ରେକ୍ଷଣାଃ ଶ୍ଯାମା ମୃଗ୍ଯଃ ସିଂହଵଶା ଇଵ । କାଚିଚ୍ଚିନ୍ତଯତୀ ତତ୍ର କିଂ ନୁ ମାଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି ।। ୭.୨୪.
ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଟେଡ଼ା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖୁଥିବା, କଳା ରଙ୍ଗର ସେମାନେ, ସିଂହର ଆତଙ୍କରେ ହରିଣୀମାନେ ଯେପରି ଭୟଭୀତ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଚିନ୍ତା କଲା—'ସେ କଣ ମୋତେ ଖାଇଦେବେ କି?'
କାଚିଦ୍ଦଧ୍ଯୌ ସୁଦୁଃଖାର୍ତା ଅପି ମାଂ ମାରଯେଦଯମ୍ । ଇତି ମାତୃପିତଽନ୍ସ୍ମୃତ୍ଵା ଭର୍ତଽନ୍ଭ୍ରାତଽଂସ୍ତଥୈଵ ଚ । ଦୁଃଖଶୋକସମାଵିଷ୍ଟା ଵିଲେପୁଃ ସହିତାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ।। ୭.୨୪.
ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଭାବିଲେ—'ସେ ବୋଧହୁଏ ମୋତେ ମାରିଦେବେ।' ସେମାନେ ମାଆ, ବାପା, ସ୍ୱାମୀ ଓ ଭାଇଙ୍କୁ ମନେକରି, ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରେ ଭାସି, ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ରୋଇପକାଇଲେ।
କଥଂ ନୁ ଖଲୁ ମେ ପୁତ୍ରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ମଯା ଵିନା । କଥଂ ମାତା କଥଂ ଭ୍ରାତା ନିମଗ୍ନାଃ ଶୋକସାଗରେ ।। ୭.୨୪.
'ମୋ ବିନା ମୋ ପୁଅ କେମିତି ରହିବେ? ମୋ ମାଆ, ମୋ ଭାଇ କେମିତି ଏହି ଶୋକର ସାଗରରେ ଡୁବିଯିବେ?'
ହା କଥଂ ନୁ କରିଷ୍ଯାମି ଭର୍ତୁସ୍ତସ୍ମାଦହଂ ଵିନା । ମୃତ୍ଯୋ ପ୍ରସାଦଯାମି ତ୍ଵାଂ ନଯ ମାଂ ଦୁଃଖଭାଗିନୀମ୍ ।। ୭.୨୪.
'ହାଁ, ସ୍ୱାମୀଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ମୁଁ କେମିତି ବଞ୍ଚିବି? ମୃତ୍ୟୁ, ତୁମକୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ଏହି ଦୁଃଖରେ ଭାଗୀନୀ ମୋତେ ନେଇଯାଅ।'
କିନ୍ନୁ ତଦ୍ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ ପୁରା ଦେହାନ୍ତରେ କୃତମ୍ ।। ୭.୨୪.
ମୁଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କଣ ଏମିତି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିଲି ଯାହାର ଫଳ ଏହିପରି ଭୋଗୁଛି?
ଏଵଂ ସ୍ମ ଦୁଃଖିତାଃ ସର୍ଵାଃ ପତିତାଃ ଶୋକସାଗରେ । ନ ଖଲ୍ଵିଦାନୀଂ ପଶ୍ଯାମୋ ଦୁଃଖସ୍ଯାସ୍ଯାନ୍ତମାତ୍ମନଃ ।। ୭.୨୪.
ଏଭଳି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ପଡ଼ି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲୁ। ଏବେ ଆମର ଏହି ଦୁଃଖର କୌଣସି ଶେଷ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ।
ଅହୋ ଧିଙ୍ମାନୁଷଂ ଲୋକଂ ନାସ୍ତି ଖଲ୍ଵଧମଃ ପରଃ । ଯଦ୍ଦୁର୍ବଲା ବଲଵତା ଭର୍ତାରୋ ରାଵଣେନ ନଃ ।। ୭.୨୪.
ହାଏ, ଏହି ମଣିଷ ଜଗତ୍ଟା କେତେ ଦୁଃଖର! ଆମ ପତିମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଯିବାରୁ ଆମେ ଅଧମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛୁ।
ସୂର୍ଯେଣୋଦଯତା କାଲେ ନକ୍ଷତ୍ରାଣୀଵ ନାଶିତାଃ । ଅହୋ ସୁବଲଵଦ୍ରକ୍ଷୋ ଵଧୋପାଯେଷୁ ଯୁଜ୍ଯତେ ।। ୭.୨୪.
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ଯେପରି ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଲୁଚିଯାନ୍ତି, ସେପରି ଆମେ ସମସ୍ତେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲୁ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ନଶ୍ଟ କରିବା ଉପାୟରେ ବେଶି ପାରଙ୍ଗତ।
ଅହୋ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତମାସ୍ଥାଯ ନାତ୍ମାନଂ ଵୈଜୁଗୁପ୍ସତେ । ସର୍ଵଥା ସଦୃଶସ୍ତାଵଦ୍ଵିକ୍ରମୋ ଽସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ ।। ୭.୨୪.
ହାୟ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଅପନାଇ ସେ ନିଜ ଉପରେ କିଛି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିର ଏହିପରି ସାହସ।
ଇଦଂ ତ୍ଵସଦୃଶଂ କର୍ମ ପରଦାରାଭିମର୍ଶନମ୍ । ଯସ୍ମାଦେଷ ପରକ୍ଯାସୁ ରମତେ ରାକ୍ଷସାଧମଃ ।। ୭.୨୪.
କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଭୋଗ କରିବା ଏହି କାମ ଅପମାନଜନକ; କାରଣ, ଏହି ନିଚ ରାକ୍ଷସ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କ ସହିତ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ଵୈ ସ୍ତ୍ରୀକୃତେନୈଵ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ଦୁର୍ମତିର୍ଵଧମ୍ । ସତୀଭିର୍ଵରନାରୀଭିରେଵଂ ଵାକ୍ଯେ ଽଭ୍ଯୁଦୀରିତେ ।। ୭.୨୪.
ସେଠିଏଁ, ଯେଉଁ ଜନାନୀମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିର ମୃତ୍ୟୁ ହେବ; ଏହିପରି ଭଲ ଓ ସତୀ ଜନାନୀମାନେ କହିଥିଲେ।
ନେଦୁର୍ଦୁନ୍ଦୁଭଯଃ ଖସ୍ଥାଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଃ ପପାତ ଚ । ଶପ୍ତଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସ ତୁ ସମଂ ହତୌଜା ଇଵ ନିଷ୍ପ୍ରଭଃ ।। ୭.୨୪.
ଆକାଶରେ ଡ଼଼ଙ୍ଗ ଧ୍ୱନି ହେଲାନାହିଁ, ମାଳାର ଫୁଲ ବର୍ଷା ହେଲାନାହିଁ; ଜନାନୀମାନେ ଶାପ ଦେବା ପରେ, ସେ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ହରାଇ ଅନ୍ଧାର ହେଇଗଲା।
ପତିଵ୍ରତାଭିଃ ସାଧ୍ଵୀଭିର୍ବଭୂଵ ଵିମନା ଇଵ । ଏଵଂ ଵିଲପିତଂ ତାସାଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵଃ । ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ପୂଜ୍ଯମାନୋ ନିଶାଚରୈଃ ।। ୭.୨୪.
ସେ ସତୀ ନାରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପତିପ୍ରତିବା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ମନମନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ । ଏପରି ତାଙ୍କର କାନ୍ତି ଶୋକ ଶୁଣି, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଙ୍କା ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଘୋରା ରାକ୍ଷସୀ କାମରୂପିଣୀ । ସହସା ପତିତା ଭୂମୌ ଭଗିନୀ ରାଵଣସ୍ଯ ସା ।। ୭.୨୪.
ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ, ଯେଉଁଠି ଚାହିଲେ ଯେଉଁ ରୂପ ନେଇପାରିଥିଲେ, ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା । ସେ ରାବଣଙ୍କର ଭଉଣୀ ଥିଲେ ।
ତାଂ ସ୍ଵସାରଂ ସମୁତ୍ଥାପ୍ଯ ରାଵଣଃ ପରିସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍କିମିଦଂ ଭଦ୍ରେ ଵକ୍ତୁକାମା ଽସି ମେ ଦ୍ରୁତମ୍ ।। ୭.୨୪.
ରାବଣ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀକୁ ଉଠାଇ, ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ କହିଲେ, "ଭଲ ଭଉଣୀ, ଏହା କଣ? ତୁମେ ଯାହା କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଶୀଘ୍ର କହ ।"
ସା ବାଷ୍ପପରିରୁଦ୍ଧାକ୍ଷୀ ରକ୍ତାକ୍ଷୀ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । କୃତା ଽସ୍ମି ଵିଧଵା ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯା ବଲଵତା ବଲାତ୍ ।। ୭.୨୪.
ତାଙ୍କର ଆଖି ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଗଲା, ଲାଲ ହେଇଗଲା । ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମର ଶକ୍ତିରେ, ରାଜା, ବିଧବା ହୋଇଯାଇଛି ।"
ଏତେ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯା ଵୀରା ଦୈତ୍ଯା ଵିନିହତା ରଣେ । କାଲକେଯା ଇତି ଖ୍ଯାତାଃ ସହସ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶ ।। ୭.୨୪.
ଓ ରାଜା, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ, କାଳକେୟା ନାମରେ ପରିଚିତ, ଚଉଦି ହଜାର ଜଣ, ସେମାନେ ତୁମ ହାତରେ ନିପାତିତ ହେଲେ।
ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋ ଽପି ଗରୀଯାନ୍ମେ ତତ୍ର ଭର୍ତା ମହାବଲଃ ।। ୭.୨୪.
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ମୋର ପତି ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ମୋର ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଭାବୁଥିଲି।