ମହୀତଲଗତାସ୍ତେ ତୁ ରାଵଣଂ ଦୃଶ୍ଯ ପୁଷ୍ପକେ । ଆକାଶମାଶୁ ଵିଵିଶୁଃ ସ୍ଯନ୍ଦନୈଃ ଶୀଘ୍ରଗାମିଭିଃ ।। ୭.୨୩.
ମାଟିକୁ ପଡ଼ିଥିବା ସେମାନେ, ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ଗତିର ରଥରେ ଶୀଘ୍ର ଆକାଶକୁ ଚଲିଗଲେ।
ମହାଦାସୀତ୍ତତସ୍ତେଷାଂ ତୁଲ୍ଯଂ ସ୍ଥାନମଵାପ୍ଯ ତତ୍ । ଆକାଶଯୁଦ୍ଧଂ ତୁମୁଲଂ ଦେଵଦାନଵଯୋରିଵ ।। ୭.୨୩.
ସେଠାରେ ସମାନ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବଙ୍କ ମଧ୍ୟର ଯୁଦ୍ଧ ପରି ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆକାଶ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ତତସ୍ତେ ରାଵଣଂ ଯୁଦ୍ଧେ ଶରୈଃ ପାଵକସନ୍ନିଭୈଃ । ଵିମୁଖୀକୃତ୍ଯ ସନ୍ତୁଷ୍ଟା ଵିନେଦୁର୍ଵିଵିଧାନ୍ରଵାନ୍ ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଅଗ୍ନିପରି ତୀବ୍ର ବାଣରେ ରାବଣଙ୍କୁ ପଛକୁ ହଟାଇଦେଲେ; ସେମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରର ଧ୍ୱନି କରିଲେ।
ତତୋ ମହୋଦରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାଜାନଂ ଦୃଶ୍ଯ ଧର୍ଷିତମ୍ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ମୃତ୍ଯୁଭଯଂ ଵୀରୋ ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷୀ ଵ୍ଯଲୋକଯତ୍ ।। ୭.୨୩.
ଏହା ଦେଖି ମହୋଦର, ରାଜାଙ୍କୁ ଅପମାନିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁଭୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ବୀର ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରି ତୀବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଲେ।
ତେନ ତେ ଦାରୁଣା ଯୁଦ୍ଧେ କାମଗାଃ ପଵନୋପମାଃ । ମହୋଦରେଣ ଗଦଯା ହତା ଵୈ ପ୍ରଯଯୁଃ କ୍ଷିତିମ୍ ।। ୭.୨୩.
ମହୋଦର ତାଙ୍କର ଗଦାରେ, ସେଇ ଭୟଙ୍କର, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିବା, ପବନ ସମାନ ତୀବ୍ର ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଦେଲେ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକ ମାଟିକୁ ଲୁଟିଗଲା।
ତେଷାଂ ଵରୁଣପୁତ୍ରାଣାଂ ହତ୍ଵା ଯୋଧାନ୍ହଯାଞ୍ଛତାନ୍ । ମୁମୋଚାଶୁ ମହାନାଦଂ ଵିରଥାନ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତାନ୍ସ୍ଥିତାନ୍ ।। ୭.୨୩.
ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶତଶଃ ଯୋଦ୍ଧା, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥଚାଳକଙ୍କୁ ମାରି, ମହୋଦର ସେମାନେ ରଥହୀନ ହୋଇ ଦଢ଼ିଉଠିଥିବାକୁ ଦେଖି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରର ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତେ ତୁ ତେଷାଂ ରଥାଃ ସାଶ୍ଵାଃ ସହ ସାରଥିଭିର୍ହତୈଃ । ମହୋଦରେଣ ନିହତାଃ ପତିତାଃ ପୃଥିଵୀତଲେ ।। ୭.୨୩.
ସେମାନଙ୍କର ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥଚାଳକ ସହିତ, ମହୋଦରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇ, ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥିରେ ମାଟିକୁ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତେ ତୁ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରଥାନ୍ପୁତ୍ରା ଵରୁଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଆକାଶେ ଵିଷ୍ଠିତାଃ ଶୂରାଃ ସ୍ଵପ୍ରଭାଵାନ୍ନ ଵିଵ୍ଯଥୁଃ ।। ୭.୨୩.
କିନ୍ତୁ ବରୁଣଙ୍କ ମହାତ୍ମା ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ରଥ ଛାଡ଼ି, ଆକାଶରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ; ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି, କେବେ ଭୟଭିତ ହେଲେ ନାହିଁ।
ଧନୂଂଷି କୃତ୍ଵା ସଜ୍ଜାନି ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ମହୋଦରମ୍ । ରାଵଣଂ ସମରେ କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସହିତାଃ ସମଭିଦ୍ରଵନ୍ ।। ୭.୨୩.
ଧନୁଷ ତିଆରି କରି, ରାବଣଙ୍କ ମହା ଛାତିକୁ ଭେଦି, କ୍ରୋଧିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସାଯକୈଶ୍ଚାପଵିଭ୍ରଷ୍ଟୈର୍ଵଜ୍ରକଲ୍ପୈଃ ସୁଦାରୁଣୈଃ । ଦାରଯନ୍ତି ସ୍ମ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧା ମେଘା ଇଵ ମହାଗିରିମ୍ ।। ୭.୨୩.
ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା, ବଜ୍ର ସମାନ ଭୟଙ୍କର ବାଣରେ, କ୍ରୋଧିତ ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ଏମିତି ଆଘାତ କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ।
ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ କାଲାଗ୍ନିରିଵ ନିର୍ଗତଃ । ଶରଵର୍ଷୈର୍ମହାଘୋରୈସ୍ତେଷାଂ ମର୍ମସ୍ଵତାଡଯତ୍ ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ, ଯେପରି ନଶ୍ୱରତାର ଅଗ୍ନି, ଭୟଙ୍କର ବାଣବୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ୍ଦାୟିକା ସ୍ଥାନକୁ ଆଘାତ କଲେ।
ତତସ୍ତେନୈଵ ସହସା ସୀଦନ୍ତି ସ୍ମ ପଦାତଯଃ । ମୁସଲାନି ଵିଚିତ୍ରାଣି ତତୋ ଭଲ୍ଲଶତାନି ଚ ।। ୭.୨୩.
ଏହି ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଆକ୍ରମଣରେ, ପଦାତିମାନେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ; ତାପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଗଦା ଓ ଶତଶଃ ଭଲ୍ଲ ଦେଖାଗଲା।
ପଟ୍ଟିଶାଂଶ୍ଚୈଵ ଶକ୍ତୀଶ୍ଚ ଶତଘ୍ନୀସ୍ତୋମରାଂସ୍ତଥା । ପାତଯାମାସ ଦୁର୍ଧର୍ଷସ୍ତେଷାମୁପରି ଵିଷ୍ଠିତଃ ।। ୭.୨୩.
ସେଉଁଠି ଉପରେ ଦଢ଼ି ରହି, ସେ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୋଦ୍ଧା, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଟ୍ଟିଶ, ଶକ୍ତି, ଶତଘ୍ନୀ ଓ ତୋମର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କଲେ।
ଅପଵିଦ୍ଧାସ୍ତୁ ତେ ଵୀରା ଵିନିଷ୍ପେତୁଃ ପଦାତଯଃ । ମହାପଙ୍କମିଵାସାଦ୍ଯ କୁଞ୍ଜରାଷ୍ଷଷ୍ଟିହାଯନାଃ ।। ୭.୨୩.
ଅପରାଜିତ ସେମାନେ ଆଘାତ ପାଇ, ବଡ଼ ଦଳଦଳରେ ପଡ଼ିଥିବା ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷର ହାତୀମାନେ ପରି, ପଦାତିମାନେ ଭୂମିକୁ ଲୁଟିଗଲେ।
ସୀଦମାନାନ୍ସୁତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିହ୍ଵଲାନ୍ସୁମହୌଜସଃ । ନନାଦ ରାଵଣୋ ହର୍ଷାନ୍ମହାନମ୍ବୁଧରୋ ଯଥା ।। ୭.୨୩.
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଅସହାୟ ଦେଖାଯିବାକୁ, ରାବଣ ଖୁସିରେ ବଡ଼ ମେଘ ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତତୋ ରକ୍ଷୋ ମହାନାଦାନ୍ମୁକ୍ତ୍ଵା ହନ୍ତି ସ୍ମ ଵାରୁଣାନ୍ । ନାନାପ୍ରହରଣୋପେତୈର୍ଧାରାପାତୈରିଵାମ୍ବୁଦଃ ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ ସେ ରାକ୍ଷସ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କରି ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ବାରୁଣମାନେ ଉପରେ ବର୍ଷା ମେଘ ଭଳି ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ।
ତତସ୍ତେ ଵିମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ପତିତା ଧରଣୀତଲେ । ରଣାତ୍ସ୍ଵପୁରୁଷୈଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଗୃହାଣ୍ଯେଵ ପ୍ରଵେଶିତାଃ ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଘରକୁ ନେଇଗଲେ।
ତାନବ୍ରଵୀତ୍ତତୋ ରକ୍ଷୋ ଵରୁଣାଯ ନିଵେଦ୍ଯତାମ୍ ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ ସେ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି କଥା ବାରୁଣଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ।'
ରାଵଣଂ ତ୍ଵବ୍ରଵୀନ୍ମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରହସ୍ତୋ (ପ୍ରହସୋ) ନାମ ଵାରୁଣଃ । ଗତଃ ଖଲୁ ମହାରାଜୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଜଲେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୨୩.
କିନ୍ତୁ ପ୍ରହସ୍ତ ନାମକ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ, ଯିଏ ବାରୁଣ ଥିଲେ, ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ ଜଳର ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।'
ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ଵରୁଣଃ ଶ୍ରୋତୁଂ ଯଂ ତ୍ଵମାହ୍ଵଯସେ ଯୁଧି । ତତ୍କିଂ ତଵ ଵୃଥା ଵୀର ପରିଶ୍ରମ୍ଯ ଗତେ ନୃପେ । ଯେ ତୁ ସନ୍ନିହିତା ଵୀରାଃ କୁମାରାସ୍ତେ ପରାଜିତାଃ ।। ୭.୨୩.
'ଯେଉଁ ଗାନ୍ଧର୍ବକୁ ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକୁଛ, ସେ ବାରୁଣ ଚାଲିଗଲେ— ଏବେ ରାଜା ନଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟଥା କ୍ଷୀଣ ହେବାର କଣ ଅର୍ଥ? ଯେଉଁ ସାହସୀ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ହାରିଗଲେ।'
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ନାମ ଵିଶ୍ରାଵ୍ଯ ଚାତ୍ମନଃ । ହର୍ଷାନ୍ନାଦଂ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ଵୈ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତୋ ଵରୁଣାଲଯାତ୍ ।। ୭.୨୩.
ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିପତି ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ଖୁସିରେ ଗର୍ଜନ କରି ବାରୁଣଙ୍କର ଗୃହରୁ ବାହାରିଗଲେ।
ଆଗତସ୍ତୁ ପଥା ଯେନ ତେନୈଵ ଵିନିଵୃତ୍ଯ ସଃ । ଲଙ୍କାମଭିମୁଖୋ ରକ୍ଷୋ ନଭସ୍ତଲଗତୋ ଯଯୌ ।। ୭.୨୩.
ଯେପଥରେ ଆସିଥିଲେ, ସେଇ ପଥରେ ପଛକୁ ଫେରି, ଲଙ୍କାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସେ ରାକ୍ଷସ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନିଵର୍ତମାନଃ ସଂହୃଷ୍ଟୋ ରାଵଣସ୍ସୁଦୁରାତ୍ମଵାନ୍ । ଜହ୍ରେ ପଥି ନରେନ୍ଦ୍ରର୍ଷିଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵକନ୍ଯକାଃ ।। ୭.୨୪.
ଫେରୁଥିବାବେଳେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନର ରାବଣ ଖୁସିରେ ରାଜା, ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଗାନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେକୁ ରାସ୍ତାରେ ଧରିନେଲେ।
ଦର୍ଶନୀଯାଂ ହି ରକ୍ଷଃ ସ କନ୍ଯାଂ ସ୍ତ୍ରୀଂ ଵାପି ପଶ୍ଯତି । ହତ୍ଵା ବନ୍ଧୁଜନଂ ତସ୍ଯା ଵିମାନେ ତାଂ ରୁରୋଧ ହ ।। ୭.୨୪.
ସେ ରାକ୍ଷସ ଯେତେବେଳେ ଏକ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା କିମ୍ବା ଜଣେ ମହିଳାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେକୁ ମାରି, ସେଉଁଠି ଏହି ମହିଳାକୁ ନିଜ ବିମାନରେ ରଖିଦେଉଥିଲେ।
ଏଵଂ ପନ୍ନଗକନ୍ଯାଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସାସୁରମାନୁଷୀଃ । ଯକ୍ଷଦାନଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିମାନେ ସୋ ଽଧ୍ଯରୋପଯତ୍ ।। ୭.୨୪.
ଏଭଳିଭାବେ, ସେ ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ଅସୁର, ମଣିଷ, ଯକ୍ଷ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର କନ୍ୟାମାନେକୁ ବିମାନରେ ବସାଇଦେଲେ।
ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ସମଂ ଦୁଃଖାନ୍ମୁମୁଚୁର୍ବାଷ୍ପଜଂ ଜଲମ୍ । ତୁଲ୍ଯମଗ୍ନ୍ଯର୍ଚିଷାଂ ତତ୍ର ଶୋକାଗ୍ନିଭଯସମ୍ଭଵମ୍ ।। ୭.୨୪.
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାସାଥି ଦୁଃଖରେ ଅଶ୍ରୁ ଝାଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁଅଶ୍ରୁ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟର ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳ ଭଳି ଥିଲା।
ତାଭିଃ ସର୍ଵାନଵଦ୍ଯାଭିର୍ନଦୀଭିରିଵ ସାଗରଃ । ଆପୂରିତଂ ଵିମାନଂ ତଦ୍ଭଯଶୋକାଶିଵାଶ୍ରୁଭିଃ ।। ୭.୨୪.
ସମସ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ମହିଳାମାନେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଯେଉଁଅଶ୍ରୁ ପକାଇଥିଲେ, ସେଠି ତାହାରେ ବିମାନଟି ନଦୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଗର ଭଳି ଭରିଯାଇଥିଲା।
ନାଗଗନ୍ଧର୍ଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ମହର୍ଷିତନଯାଶ୍ଚ ଯାଃ । ଦୈତ୍ଯଦାନଵକନ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିମାନେ ଶତଶୋ ଽରୁଦନ୍ ।। ୭.୨୪.
ନାଗ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ମହାଋଷି, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କର ଶତଶଃ କନ୍ୟାମାନେ ବିମାନରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ।
ଦୀର୍ଘକେଶ୍ଯଃ ସୁଚାର୍ଵଙ୍ଗ୍ଯଃ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାଃ । ପୀନସ୍ତନ୍ଯସ୍ତଥା ଵଜ୍ରଵେଦିମଧ୍ଯସମପ୍ରଭାଃ ।। ୭.୨୪.
ସେମାନଙ୍କର କେଶ ଦୀର୍ଘ, ଅଙ୍ଗ ରୂପସୀ, ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ, ସ୍ଥନ ଉତ୍ତୁଙ୍ଗ ଓ କମର ବଜ୍ରବେଦିର ମଧ୍ୟଭାଗ ଭଳି ସୁସ୍ଲିମ୍।
ରଥକୂବରସଙ୍କାଶୈଃ ଶ୍ରୋଣିଦେଶୈର୍ମନୋହରାଃ । ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସୁରାଙ୍ଗନାପ୍ରଖ୍ଯା ନିଷ୍ଟପ୍ତକନକପ୍ରଭାଃ ।। ୭.୨୪.
ସେମାନଙ୍କର ନିତମ୍ଭ ରଥର କୁବେର ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମହିଳାମାନେ ମନୋହର, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ଭଳି ଅଭା, ଦେବଙ୍କ ଅପ୍ସରାମାନେ ପରି।