ଜଯେନ ଵର୍ଧଯିତ୍ଵା ଚ ମାରୀଚପ୍ରମୁଖାସ୍ତତଃ । ପୁଷ୍ପକଂ ଭେଜିରେ ସର୍ଵେ ସାନ୍ତ୍ଵିତା ରାଵଣେନ ତୁ ।। ୭.୨୩.
ବିଜୟରେ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି, ମାରୀଚ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଢିଲେ, ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ।
ତତୋ ରସାତଲଂ ଗଚ୍ଛନ୍ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ପଯସାଂ ନିଧିମ୍ । ଦୈତ୍ଯୋରଗଗଣାଧ୍ଯୁଷ୍ଟଂ ଵରୁଣେନ ସୁରକ୍ଷିତମ୍ ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ, ରସାତଳକୁ ଯାଇ, ସେ ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ନାଗମାନେ ବସୁଥିଲେ, ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ବରୁଣ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ସ ତୁ ଭୋଗଵତୀଂ ଗତ୍ଵା ପୁରୀଂ ଵାସୁକିପାଲିତାମ୍ । କୃତ୍ଵା ନାଗାନ୍ଵଶେ ହୃଷ୍ଟୋ ଯଯୌ ମଣିମଯୀଂ ପୁରୀମ୍ ।। ୭.୨୩.
ସେ ଭୋଗବତୀ ନଗରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବାସୁକି ରାଜ କରୁଥିଲେ; ନାଗମାନେକୁ ଅନୁଗତ କରି, ଖୁସି ହୋଇ ମଣିମୟ ନଗରକୁ ଯାଇଲେ।
ନିଵାତକଵଚାସ୍ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯା ଲବ୍ଧଵରା ଵସନ୍ । ରାକ୍ଷସାନ୍ତାନ୍ସମାଗମ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସମୁପାହ୍ଵଯତ୍ ।। ୭.୨୩.
ସେଠାରେ, ନିବାତକବଚ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବର ପାଇଥିଲେ, ରହୁଥିଲେ; ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଏକଠା କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକିଲେ।
ତେ ତୁ ସର୍ଵେ ସୁଵିକ୍ରାନ୍ତା ଦୈତେଯା ବଲଶାଲିନଃ । ନାନାପ୍ରହରଣାସ୍ତତ୍ର ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ଯୁଦ୍ଧଦୁର୍ମଦାଃ ।। ୭.୨୩.
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅତି ସାହସୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ସାହରେ ମତାଳି ହୋଇଥିଲେ।
ଶୂଲୈସ୍ତ୍ରିଶୂଲୈଃ କୁଲିଶୈଃ ପଟ୍ଟିଶାସିପରଶ୍ଵଧୈଃ । ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ବିଭିଦୁଃ କ୍ରୁଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସା ଦାନଵାସ୍ତଥା ।। ୭.୨୩.
ଶୂଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ବଜ୍ର, ପଟ୍ଟିଶ, ତଳୱାର ଓ କୁଲାଡି ଦ୍ୱାରା, ରାକ୍ଷସ ଓ ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଏକାପରେକି ଆଘାତ କରିଥିଲେ।
ତେଷାଂ ତୁ ଯୁଧ୍ଯମାନାନାଂ ସାଗ୍ରଃ ସଂଵତ୍ସରୋ ଗତଃ । ନ ଚାନ୍ଯତରଯୋସ୍ତତ୍ର ଵିଜଯୋ ଵା କ୍ଷଯୋ ଽପି ଵା ।। ୭.୨୩.
ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ଗତି ହେଲା, କିନ୍ତୁ କେହି ଦଳ ଜିତିଲା ନାହିଁ, କିମ୍ବା ନଷ୍ଟ ହେଲା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ତତଃ ପିତାମହସ୍ତତ୍ର ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଗତିରଵ୍ଯଯଃ । ଆଜଗାମ ଦ୍ରୁତଂ ଦେଵୋ ଵିମାନଵରମାସ୍ଥିତଃ ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ, ତିନି ଲୋକର ଆଶ୍ରୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ପିତାମହ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୀଘ୍ର ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିମାନରେ ଆସିଗଲେ।
ନିଵାତକଵଚାନାଂ ତୁ ନିଵାର୍ଯ ରଣକର୍ମ ତତ୍ । ଵୃଦ୍ଧଃ ପିତାମହୋ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଵିଦିତାର୍ଥଵତ୍ ।। ୭.୨୩.
ସେଠାରେ ନିବାତକବଚମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧକୁ ବୟସ୍କ ପିତାମହ ରୋକିଦେଲେ ଏବଂ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ ।
ନହ୍ଯଯଂ ରାଵଣୋ ଯୁଦ୍ଧେ ଶକ୍ଯୋ ଜେତୁଂ ସୁରାସୁରୈଃ । ନ ଭଵନ୍ତଃ କ୍ଷଯଂ ନେତୁମପି ସାମରଦାନଵୈଃ ।। ୭.୨୩.
ଦେବତା କିମ୍ବା ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଆପଣମାନେ ବି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ମିଶିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ ।
ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ସଖିତ୍ଵଂ ଚ ଭଵଦ୍ଭିଃ ସହ ରୋଚତେ । ଅଵିଭକ୍ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵାର୍ଥାଃ ସୁହୃଦାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୭.୨୩.
ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସମସ୍ତ କାମରେ ସଂଗୀତ ମିତ୍ରମାନେ ଅଭିନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।
ତତୋ ଽଗ୍ନିସାକ୍ଷିକଂ ସଖ୍ଯଂ କୃତଵାଂସ୍ତତ୍ର ରାଵଣଃ । ନିଵାତକଵଚୈଃ ସାର୍ଧଂ ପ୍ରୀତିମାନଭଵତ୍ତଦା ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ ରାବଣ ନିବାତକବଚମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ମିତ୍ରତା କଲେ ଏବଂ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ ।
ଅର୍ଥତସ୍ତୈର୍ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସଂଵତ୍ସରମଥୋଷିତଃ । ସ୍ଵପୁରାନ୍ନିର୍ଵିଶେଷଂ ଚ ପ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦଶାନନଃ ।। ୭.୨୩.
ଏଭଳି ଭାବେ ଏକ ବର୍ଷ ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ରହି, ଦଶାନନ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ନେହ ଲାଭ କରି ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ତତୋପଧାର୍ଯ ମାଯାନାଂ ଶତମେକଂ ସମାପ୍ତଵାନ୍ । ସଲିଲେନ୍ଦ୍ରପୁରାନ୍ଵେଷୀ ଭ୍ରମତି ସ୍ମ ରସାତଲମ୍ ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ ସେ ଶତଧିକ ମାୟା ବୁଝି, ଜଳର ରାଜାଙ୍କ ସହର ଖୋଜିବାକୁ ରସାତଳ ଭିତରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ ।
ତତୋ ଽଶ୍ମନଗରଂ ନାମ କାଲକେଯୈରଧିଷ୍ଠିତମ୍ । ଗତ୍ଵା ତୁ କାଲକେଯାଂଶ୍ଚ ହତ୍ଵା ତତ୍ର ବଲୋତ୍କଟାନ୍ ।। ୭.୨୩.
ପରେ ସେ ପଥରର ନଗର, ଯାହା କାଳକେୟମାନେ ଅଧିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଳକେୟମାନେକୁ ସେଠାରେ ବଧ କଲେ ।
ଶୂର୍ପଣଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଭର୍ତାରମସିନା ପ୍ରାଚ୍ଛିନତ୍ତଦା । ଶ୍ଯାଲଂ ଚ ବଲଵନ୍ତଂ ଚ ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵଂ ବଲୋତ୍କଟମ୍ । ଜିହ୍ଵଯା ସଂଲିହନ୍ତଂ ଚ ରାକ୍ଷସଂ ସମରେ ତଥା ।। ୭.୨୩.
ସେଠାରେ ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ତାଲୱାରରେ କାଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶ୍ୟାଳ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ବ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିଭାରେ ଏକ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଚାଟୁଥିଲେ, ସେଉଁଠି ବଧ ହେଲେ ।
ତଂ ଵିଜିତ୍ଯ ମୁହୂର୍ତେନ ଜଘ୍ନେ ଦୈତ୍ଯାଂଶ୍ଚତୁଃଶତମ୍ ।। ୭.୨୩.
ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଜିତି, ଚାରିଶଏ ଦୈତ୍ୟକୁ ବଧ କଲେ ।
ତତଃ ପାଣ୍ଡୁରମେଘାଭଂ କୈଲାସମିଵ ଭାସ୍ଵରମ୍ । ଵରୁଣସ୍ଯାଲଯଂ ଦିଵ୍ଯମପଶ୍ଯଦ୍ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମାହାରାଜ ଏକ ଧଳା ମେଘ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଭଳି ଦେବତା ଜଳର ରାଜା ବରୁଣଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ନିବାସ ଦେଖିଲେ ।
କ୍ଷରନ୍ତୀଂ ଚ ପଯସ୍ତତ୍ର ସୁରଭିଂ ଗାମଵସ୍ଥିତାମ୍ । ଯସ୍ଯାଃ ପଯୋଭିନିଷ୍ଯନ୍ଦାତ୍କ୍ଷୀରୋଦୋ ନାମ ସାଗରଃ ।। ୭.୨୩.
ସେଠାରେ ସେ ସୁରଭି ଗାଈକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୁଧ ଝରାଉଥିଲେ, ଯାହାର ଦୁଧର ଧାରାରୁ କ୍ଷୀରୋଦ ସାଗର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ।
ଦଦର୍ଶ ରାଵଣସ୍ତତ୍ର ଗୋଵୃଷେନ୍ଦ୍ରଵରାରଣିମ୍ । ଯସ୍ମାଚ୍ଚନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରଭଵତି ଶୀତରଶ୍ମିର୍ନିଶାକରଃ ।। ୭.୨୩.
ସେଠାରେ ରାବଣ ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରୁଥିବା, ବୃଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଦ୍ଭୁତ ମନ୍ଥନକାରୀ ଗାଈକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାଠାରୁ ଶୀତଳ କିରଣ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରମା ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ।
ଯଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ଜୀଵନ୍ତି ଫେନପାଃ ପରମର୍ଷଯଃ । ଅମୃତଂ ଯତ୍ର ଚୋତ୍ପନ୍ନଂ ସ୍ଵଧା ଚ ସ୍ଵଧଭୋଜିନାମ୍ ।। ୭.୨୩.
ଫେନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଋଷିମାନେ ଏବଂ ପରମ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ବଞ୍ଚନ୍ତି; ସେଠାରେ ଅମୃତ ଓ ସ୍ୱଧା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ସ୍ୱଧା ଭୋଜନ କରୁଥିବାମାନେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।
ଯାଂ ବ୍ରୁଵନ୍ତି ନରା ଲୋକେ ସୁରଭିଂ ନାମ ନାମତଃ । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ତୁ ତାଂ କୃତ୍ଵା ରାଵଣଃ ପରମାଦ୍ଭୁତାମ୍ ।। ୭.୨୩.
ଲୋକେ ଯାହାକୁ ସୁରଭି ନାମରେ ଡାକନ୍ତି, ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଗାଈଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି ରାବଣ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ ।
ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାଘୋରଂ ଗୁପ୍ତଂ ବହୁଵିଧୈର୍ବଲୈଃ । ତତୋ ଧାରାଶତାକୀର୍ଣଂ ଶାରଦାଭ୍ରନିଭଂ ତଦା । ନିତ୍ଯପ୍ରହୃଷ୍ଟଂ ଦଦୃଶେ ଵରୁଣସ୍ଯ ଗୃହୋତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୨୩.
ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବହୁ ପ୍ରକାର ସେନା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଅତି ଗୁପ୍ତ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେଠାରେ ଶତଧାରା ଝରୁଥିବା, ଶରଦ ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା ବରୁଣଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହକୁ ସେ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ଥାଏ ।
ତତୋ ହତ୍ଵା ବଲାଧ୍ଯକ୍ଷାନ୍ସମରେ ତୈଶ୍ଚ ତାଡିତଃ । ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ତତୋ ଯୋଧାନ୍ରାଜା ଶୀଘ୍ରଂ ନିଵେଦ୍ଯତାମ୍ ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେନାପତିମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଆଘାତ ଖାଇଲେ; ଏହାପରେ ସେ ସେନାମାନେକୁ କହିଲେ, 'ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦିଅ ।'
ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥୀ ରାଵଣଃ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତସ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରଦୀଯତାମ୍ । ଵଦ ଵା ନ ଭଯଂ ତେ ଽସ୍ତି ନିର୍ଜିତୋ ଽସ୍ମୀତି ସାଞ୍ଜଲିଃ ।। ୭.୨୩.
'ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଁ ଆସିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅନ୍ତୁ । କିମ୍ବା ତୁମେ ଭୟଭିତ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ହାତ ଜୋଡି କହ, "ମୁଁ ପରାଜିତ ହୋଇଛି"'।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଵରୁଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ପୁତ୍ରାଃ ପୌତ୍ରାଶ୍ଚ ନିଷ୍କ୍ରାମନ୍ଗୌଶ୍ଚ ପୁଷ୍କର ଏଵ ଚ ।। ୭.୨୩.
ଏହି ସମୟରେ ବରୁଣଙ୍କ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ନାତିମାନେ, ଗାଈମାନେ ଏବଂ ପଦ୍ମରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ମାନେ କ୍ରୋଧରେ ବାହାରିଆସିଲେ ।
ତେ ତୁ ଵୀର୍ଯଗୁଣୋପେତା ବଲୈଃ ପରିଵୃତାଃ ସ୍ଵକୈଃ । ଯୁଙ୍କ୍ତ୍ଵା ରଥାନ୍କାମଗମାନୁଦ୍ଯଦ୍ଭାସ୍ଵରଵର୍ଚସଃ ।। ୭.୨୩.
ସେମାନେ ସାହସ ଓ ଗୁଣରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିଜ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଘିରିଥିଲେ। ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିବା ତାଙ୍କର ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗାଇ, ତେଉଁଠି ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପ୍ରସ୍ଥୁତ ହେଲେ।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵଦ୍ଦାରୁଣଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍ । ସଲିଲେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ ।। ୭.୨୩.
ତାପରେ ଜଳର ଦେବତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାବଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅମାତ୍ଯୈଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯୈର୍ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ । ଵାରୁଣଂ ତଦ୍ବଲଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ କ୍ଷଣେନ ଵିନିପାତିତମ୍ ।। ୭.୨୩.
ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ ରାବଣଙ୍କର ପ୍ରବଳ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମିଶି, ବରୁଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସ୍ଵବଲଂ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ଵରୁଣସ୍ଯ ସୁତାସ୍ତଦା । ଅର୍ଦିତାଃ ଶରଜାଲେନ ନିଵୃତ୍ତା ରଣକର୍ମଣଃ ।। ୭.୨୩.
ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ସେନାକୁ ପଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବାଣର ଝଡ଼ରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଫେରିଗଲେ।