ସୁଵର୍ଣମଣିମୁକ୍ତାଭିଃ ପ୍ରମଦାଭିରଲଙ୍କୃତାନ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେମାନେ ସୁନା, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଓ ଶ୍ରୀମତୀ ମହିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଧାର୍ମିକାନପରାଂସ୍ତତ୍ର ଦୀପ୍ଯମାନାନ୍ସ୍ଵତେଜସା । ଦଦର୍ଶ ସୁମହାବାହୂ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାବଳୀ ରାବଣ ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେଖିଲେ।
ତତସ୍ତାନ୍ଭିଦ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ କର୍ମଭିର୍ଦୁଷ୍କୃତୈଃ ସ୍ଵକୈଃ । ରାଵଣୋ ମୋଚଯାମାସ ଵିକ୍ରମେଣ ବଲାଦ୍ବଲୀ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ ରାବଣ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ, ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ଜୋରକରି ମୁକ୍ତ କଲେ।
ପ୍ରାଣିନୋ ମୋଚିତାସ୍ତେନ ଦଶଗ୍ରୀଵେଣ ରକ୍ଷସା । ସୁଖମାପୁର୍ମୁହୂର୍ତଂ ତେ ହ୍ଯତର୍କିତମଚିନ୍ତିତମ୍ ।। ୭.୨୧.
ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରିନଥିବା ଏବଂ କଳ୍ପନା କରିନଥିବା ସୁଖ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଲେ।
ପ୍ରେତେଷୁ ମୁଚ୍ଯମାନେଷୁ ରାକ୍ଷସେନ ମହୀଯସା । ପ୍ରେତଗୋପାଃ ସୁସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରମଭିଦ୍ରଵନ୍ ।। ୭.୨୧.
ଯେତେବେଳେ ମୃତଲୋକରେ ରାକ୍ଷସ ମହାପୁରୁଷ ମୃତାତ୍ମାମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିଲେ, ମୃତରକ୍ଷକମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତୋ ହଲହଲାଶବ୍ଦଃ ସର୍ଵଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ସମୁତ୍ଥିତଃ । ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଯୋଧାନାଂ ଶୂରାଣାଂ ସମ୍ପ୍ରଧାଵତାମ୍ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ସେନା ଶୂରବୀରମାନେ ଦୃତ ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତେ ପ୍ରାସୈଃ ପରିଘୈଃ ଶୂଲୈର୍ମୁସଲୈଃ ଶକ୍ତିତୋମରୈଃ । ପୁଷ୍ପକଂ ସମଵର୍ଷନ୍ତ ଶୂରାଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୨୧.
ସେଇ ଶୂରମାନେ ଶତେ ହଜାରେ ପ୍ରାସ, ଗଦା, ତ୍ରିଶୂଳ, ମୁସଳ, ଶକ୍ତି, ତୋମର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ପୁଷ୍ପକ ଉପରେ ବର୍ଷା କଲେ।
ତସ୍ଯାସନାନି ପ୍ରାସାଦାନ୍ଵେଦିକାସ୍ତୋରଣାନି ଚ । ପୁଷ୍ପକସ୍ଯ ବଭଞ୍ଜୁସ୍ତେ ଶୀଘ୍ରଂ ମଧୁକରା ଇଵ ।। ୭.୨୧.
ସେମାନେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ମାନେ ମଧୁଚାକ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିବା ପରି, ପୁଷ୍ପକର ଆସନ, ମହଲ, ବେଦି ଓ ତୋରଣ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଦେଵନିଷ୍ଠାନଭୂତଂ ତଦ୍ଵିମାନଂ ପୁଷ୍ପକଂ ମୃଧେ । ଭଜ୍ଯମାନଂ ତଥୈଵାସୀଦକ୍ଷଯଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା ।। ୭.୨୧.
ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ସେହି ପୁଷ୍ପକ ରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଅବିନାଶୀ ରହିଲା।
ଅସଙ୍ଖ୍ଯା ସୁମହତ୍ଯାସୀତ୍ତସ୍ଯ ସେନା ମହାତ୍ମନଃ । ଶୂରାଣାମଗ୍ରଯାତଽଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଚ ।। ୭.୨୧.
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ସେନା ଅସଂଖ୍ୟ ଓ ବିଶାଳ ଥିଲା; ଶତେ ହଜାରେ ଶୂରବୀରମାନେ ତାହାର ଆଗରେ ଥିଲେ।
ତତୋ ଵୃକ୍ଷୈଶ୍ଚ ଶୈଲୈଶ୍ଚ ପ୍ରାସାଦାନାଂ ଶତୈସ୍ତଥା । ତତସ୍ତେ ସଚିଵାସ୍ତସ୍ଯ ଯଥାକାମଂ ଯଥାବଲମ୍ । ଅଯୁଧ୍ଯନ୍ତ ମହାଵୀରାଃ ସ ଚ ରାଜା ଦଶାନନଃ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ ଗଛ, ପାହାଡ଼ ଓ ଶତେ ଶତେ ମହଲ ନେଇ, ସେ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତେ ତୁ ଶୋଣିତଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗାଃ ସର୍ଵଶସ୍ତ୍ରସମାହତାଃ । ଅମାତ୍ଯା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚକ୍ରୁରାଯୋଧନଂ ମହତ୍ ।। ୭.୨୧.
ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଶରୀରରେ ରକ୍ତ ଲାଗିଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଥିବା, ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ତେ ମହାଭାଗା ଜଘ୍ନୁଃ ପ୍ରହରଣୈର୍ଭୃଶମ୍ । ଯମସ୍ଯ ଚ ମହାବାହୋ ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ।। ୭.୨୧.
ସେ ମହାଭାଗମାନେ, ଯମର ଶୂରବୀର ଓ ରାବଣଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରିଲେ।
ଅମାତ୍ଯାଂସ୍ତାଂସ୍ତୁ ସନ୍ତ୍ଯଜ୍ଯ ଯମଯୋଧା ମହାବଲାଃ । ତମେଵ ଚାଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ ଶୂଲଵର୍ଷୈର୍ଦଶାନନମ୍ ।। ୭.୨୧.
ଯମଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନାମାନେ ରାବଣଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ଛାଡ଼ି, ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ନିଜେ ଶୂଳ ବର୍ଷା କରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତଃ ଶୋଣିତଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗଃ ପ୍ରହାରୈର୍ଜର୍ଜରୀକୃତଃ । ଫୁଲ୍ଲାଶୋକ ଇଵାଭାତି ପୁଷ୍ପକେ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜା, ଶରୀରରେ ରକ୍ତ ଲାଗିଥିବା ଓ ଆଘାତରେ ଅତି କ୍ଷତବିକ୍ଷତ, ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଫୁଲିଥିବା ଅଶୋକ ଗଛ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ସ ତୁ ଶୂଲଗଦାପାସାଞ୍ଛକ୍ତିତୋମରସାଯକାନ୍ । ମୁସଲାନି ଶିଲାଵୃକ୍ଷାନ୍ମୁମୋଚାସ୍ତ୍ରବଲାଦ୍ବଲୀ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ, ଶୂଳ, ଗଦା, ପାଶ, ଶକ୍ତି, ତୋମର, ବାଣ, ମୁସଳ, ପାଥର ଓ ଗଛ ଆଦି ଛାଡ଼ି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ।
ତରୂଣାଂ ଚ ଶିଲାନାଂ ଚ ଶସ୍ତ୍ରାଣାଂ ଚାତିଦାରୁଣମ୍ । ଯମସୈନ୍ଯେଷୁ ତଦ୍ଵର୍ଷଂ ପପାତ ଧରଣୀତଲେ ।। ୭.୨୧.
ଏହିବେଳେ ବୃକ୍ଷ, ପାହାଡ଼ ଓ ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷା ଯମଙ୍କ ସେନା ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକ ଭୂମିକୁ ଆଘାତ କଲା।
ତାଂସ୍ତୁ ସର୍ଵାନ୍ଵିନିର୍ଭିଦ୍ଯ ତଦସ୍ତ୍ରମପହତ୍ଯ ଚ । ଜଘ୍ନୁସ୍ତେ ରାକ୍ଷସଂ ଘୋରମେକଂ ଶତସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୨୧.
ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭେଦି ଏବଂ ସେ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଅପରାଜିତ କରି, ଶତ-ଶତ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
ପରିଵାର୍ଯ ଚ ତଂ ସର୍ଵେ ଶୈଲଂ ମୋଘୋତ୍କରା ଇଵ । ଭିନ୍ଦିପାଲୈଶ୍ଚ ଶୂଲୈଶ୍ଚ ନିରୁଚ୍ଛ୍ଵାସମପୋଥଯନ୍ ।। ୭.୨୧.
ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଲେ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼କୁ ବେଫଳ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଏ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଗୁଳି ଓ ବଣ୍ଡୁକ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ୱାସହୀନ କରି ଆଘାତ କଲେ।
ଵିମୁକ୍ତକଵଚଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସିକ୍ତଃ ଶୋଣିତଵିସ୍ରଵୈଃ । ତତଃ ସ ପୁଷ୍ପକଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ପୃଥିଵ୍ଯାମଵତିଷ୍ଠତ ।। ୭.୨୧.
କବଚ ଛାଡ଼ି, କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ସେ, ପୁଷ୍ପକ ରଥକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଭୂମିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ତତଃ ସ କାର୍ମୁକୀ ଵାଣୀ ସମରେ ଚାଭିଵର୍ତତ । ଲବ୍ଧସଞ୍ଜ୍ଞୋ ମୁହୂର୍ତେନ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତସ୍ଥୌ ଯଥାନ୍ତକଃ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଧରି, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ; କିଛି ଖଣ୍ଡରେ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟ ଫେରି, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ତକ ଭଳି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।
ତତଃ ପାଶୁପତଂ ଦିଵ୍ଯମସ୍ତ୍ରଂ ସନ୍ଧାଯ କାର୍ମୁକେ । ତିଷ୍ଠ ତିଷ୍ଠେତି ତାନୁକ୍ତ୍ଵା ତଚ୍ଚାପଂ ଵିଚକର୍ଷ ସ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ, ଦିବ୍ୟ ପାଶୁପତ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଧନୁଷରେ ଲଗାଇ, 'ଥାଅ, ଥାଅ' ବୋଲି ଡାକି, ସେ ଧନୁଷକୁ ଟାଣିଲେ।
ଆକର୍ଣାତ୍ସ ଵିକୃଷ୍ଯାଥ ଚାପମିନ୍ଦ୍ରାରିରାହଵେ । ମୁମୋଚ ତଂ ଶରଂ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତ୍ରିପୁରେ ଶଙ୍କରୋ ଯଥା ।। ୭.୨୧.
ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଧନୁଷକୁ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାଣି, ତାହା ଶରକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ, ଯେପରି ଶିବ ତ୍ରିପୁରାରେ କରିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ରୂପଂ ଶରସ୍ଯାସୀତ୍ଵିଧୂମଜ୍ଵାଲମଣ୍ଡଲମ୍ । ଵନଂ ଦହିଷ୍ଯତୋ ଘର୍ମେ ଦାଵାଗ୍ନେରିଵ ମୂର୍ଚ୍ଛତଃ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଶରଟି ଅଗ୍ନିର ଭଳି ଜ୍ୱାଳାମୟ ଏବଂ ଧୂମ ଶୂନ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିଲା, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦହିବା ଦାବାନଳର ଭଳି।
ଜ୍ଵାଲାମାଲୀ ସ ତୁ ଶରଃ କ୍ରଵ୍ଯାଦାନୁଗତୋ ରଣେ । ମୁକ୍ତୋ ଗୁଲ୍ମାନ୍ଦ୍ରୁମାଂଶ୍ଚାପି ଭସ୍ମ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଧାଵତି ।। ୭.୨୧.
ଏହି ଶରଟି ଅଗ୍ନିର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ମାଂସଭୋଜୀ ଭୂତମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୌଡ଼ିଲା, ଦଳ ଓ ବୃକ୍ଷମାନେକୁ ଖାକରେ ପରିଣତ କଲା।
ତେ ତସ୍ଯ ତେଜସା ଦଗ୍ଧାଃ ସୈନ୍ଯା ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ଯ ତୁ । ରଣେ ତସ୍ମିନ୍ନିପତିତା ଦାଵଦଗ୍ଧା ନଗା ଇଵ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଶରର ତେଜରେ ଦହି, ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ସେନା ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଦାବାନଳରେ ଗଛମାନେ ଖସିପଡ଼ନ୍ତି।
ତତସ୍ତୁ ସିଚଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ରାକ୍ଷସୋ ଭୀମଵିକ୍ରମଃ । ନନାଦ ସୁମହାନାଦଂ କମ୍ପଯନ୍ନିଵ ମେଦିନୀମ୍ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାକ୍ରମର ରାକ୍ଷସ, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, ଯେପରି ଭୂମି କମ୍ପିଯାଏ।
ସ ତସ୍ଯ ତୁ ମହାନାଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୈଵସ୍ଵତଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଶତ୍ରୁଂ ଵିଜଯିନଂ ମେନେ ସ୍ଵବଲସ୍ଯ ଚ ସଙ୍କ୍ଷଯମ୍ ।। ୭.୨୨.
ସେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ବୈବସ୍ବତ ଭାବିଲେ ଯେ ଶତ୍ରୁ ବିଜୟୀ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ସେନା ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।
ସ ହି ଯୋଧାନ୍ହତାନ୍ମତ୍ଵା କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ତ୍ଵରିତଂ ସୂତଂ ରଥୋ ଽଯମୁପନୀଯତାମ୍ ।। ୭.୨୨.
ସେ ନିଜ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମୃତ ଭାବି, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ରକ୍ତିମ ହୋଇ, ତୁରନ୍ତ ନିଜ ସାରଥିକୁ କହିଲେ, 'ମୋର ରଥକୁ ଆଣ।'
ତସ୍ଯ ସୂତସ୍ତଦା ଦିଵ୍ଯମୁପସ୍ଥାପ୍ଯ ମହାରଥମ୍ । ସ୍ଥିତଃ ସ ଚ ମହାତେଜା ହ୍ଯଧ୍ଯାରୋହତ ତଂ ରଥମ୍ । ପ୍ରାଶମୁଦ୍ଗରହସ୍ତଶ୍ଚ ମୃତ୍ଯୁସ୍ତସ୍ଯାଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତଃ ।। ୭.୨୨.
ତାପରେ ସାରଥି ଦିବ୍ୟ ମହାରଥକୁ ଆଣିଲେ; ସେ ତେଜସ୍ବୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ତାହାରେ ଚଢ଼ିଲେ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଦ୍ଗର ଧରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ।