ଵିମର୍ଦଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମନଯୋର୍ଯମରାକ୍ଷସଯୋଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୨୦.
ଯମ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ମୁହାଁମୁହିଁ ଲଢ଼ାଇକୁ ମୁଁ ନିଜେ ଦେଖିବି।
ଏଵଂ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦୋ ଜଗାମ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ । ଆଖ୍ଯାତୁଂ ତଦ୍ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୨୧.
ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁରନ୍ତ ଯମଙ୍କର ଗୃହକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେ ସବୁ କଥା କହିବା ପାଇଁ।
ଅପଶ୍ଯତ୍ସ ଯମଂ ତତ୍ର ଦେଵମଗ୍ନିପୁରସ୍କୃତମ୍ । ଵିଧାନମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ପ୍ରାଣିନୋ ଯସ୍ଯ ଯାଦୃଶମ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ସେ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କର୍ମଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ।
ସ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯମଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହର୍ଷିଂ ତତ୍ର ନାରଦମ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ସୁଖମାସୀନମର୍ଘ୍ଯମାଵେଦ୍ଯ ଧର୍ମତଃ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ମହାର୍ଷି ନାରଦଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଯମ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସେ ବସିଥିବାବେଳେ ଧର୍ମଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିଲେ।
କଚ୍ଚିତ୍କ୍ଷେମଂ ତୁ ଦେଵର୍ଷେ କଚ୍ଚିଦ୍ଧର୍ମୋ ନ ନଶ୍ଯତି । କିମାଗମନକୃତ୍ଯଂ ତେ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତ ।। ୭.୨୧.
"ଦେବଋଷି, ସବୁ ଭଲ ଅଛି ତୋ? ଧର୍ମ କିଛି କମିଯାଉନି ତ? ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ?"
ଅବ୍ରଵୀତ୍ତୁ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ । ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି ଵିଧାନଂ ଚ ଵିଧୀଯତାମ୍ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ କହିଲେ, "ଶୁଣ, ମୁଁ କହିବି; ଯଥାଯଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।"
ଏଷ ନାମ୍ନୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପିତୃରାଜ ନିଶାଚରଃ । ଉପଯାତି ଵଶଂ ନେତୁଂ ଵିକ୍ରମୈସ୍ତ୍ଵାଂ ସୁଦୁର୍ଜଯମ୍ ।। ୭.୨୧.
"ହେ ପିତୃରାଜ, ଏହି ଦଶମୁଖୀ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବଶ କରିବାକୁ ଆସୁଛି, ଯଦିଓ ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ।"
ଏତେନ କାରଣେନାହଂ ତ୍ଵରିତୋ ହ୍ଯାଗତଃ ପ୍ରଭୋ । ଦଣ୍ଡପ୍ରହରଣସ୍ଯାଦ୍ଯ ତଵ କିଂ ନୁ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୨୧.
"ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଆସିଛି, ପ୍ରଭୁ। ଆଜି ତୁମ ଦଣ୍ଡ ଶକ୍ତିର କଣ ହେବ?"
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଦୁରାଦଂଶୁମନ୍ତମିଵୋଦିତମ୍ । ଦଦୃଶୁର୍ଦୀପ୍ତମାଯାନ୍ତଂ ଵିମାନଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ ।। ୭.୨୧.
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଏକ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶ୍ୟ ମହା ରଥ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ଆସୁଛି।
ତଂ ଦେଶଂ ପ୍ରଭଯା ତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପକସ୍ଯ ମହାବଲଃ । କୃତ୍ଵା ଵିତିମିରଂ ସର୍ଵଂ ସମୀପଂ ସୋ ଽଭ୍ଯଵର୍ତତ ।। ୭.୨୧.
ସେ ପୁଷ୍ପକ ରଥର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ।
ସୋ ଽପଶ୍ଯତ୍ସ ମହାବାହୁର୍ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ତତସ୍ତତଃ । ପ୍ରାଣିନଃ ସୁକୃତଂ କର୍ମ ଭୁଞ୍ଜାନାଂଶ୍ଚୈଵ ଦୁଷ୍କୃତମ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଶମୁଖୀ ଦେଖିଲେ, କିଏ ଭଲ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗୁଛନ୍ତି ଏବଂ କିଏ ଖରାପ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗୁଛନ୍ତି।
ଅପଶ୍ଯତ୍ସୈନିକାଂଶ୍ଚାସ୍ଯ ଯମସ୍ଯାନୁଚରୈଃ ସହ । ଯମସ୍ଯ ପୁରୁଷୈରୁଗ୍ରୈର୍ଘୋରରୂପୈର୍ଭଯାନକୈଃ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଯମଙ୍କ ସେନା ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ, ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଜନକ ଲୋକମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଵଧ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ ଦେହିନଃ । କ୍ରୋଶତଶ୍ଚ ମହାନାଦଂ ତୀଵ୍ରନିଷ୍ଟନତତ୍ପରାନ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଦେଖିଲେ, ଦେହଧାରୀ ଲୋକମାନେ ମରୁଛନ୍ତି ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଛନ୍ତି।
କୃମିଭିର୍ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣାଂଶ୍ଚ ସାରମେଯୈଶ୍ଚ ଦାରୁଣୈଃ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଦେଖିଲେ, କିଏ କିଏ କୀଟପତଙ୍ଗ ଓ ଭୟଙ୍କର କୁକୁର ଦ୍ୱାରା ଖାଉଅଛନ୍ତି।
କ୍ଷୋତ୍ରାଯାସକରା ଵାଚୋ ଵଦତଶ୍ଚ ଭଯାଵହାଃ । ସନ୍ତାର୍ଯମାଣାନ୍ଵୈତରଣୀଂ ବହୁଶଃ ଶୋଣିତୋଦକାମ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଭୟଜନକ କଥା ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ତପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଜୋରକରି ଆଣାଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଵାଲୁକାସୁ ଚ ତପ୍ତାସୁ ତପ୍ଯମାନାନ୍ମୁହୂର୍ମୁହୁଃ । ଅସିପତ୍ରଵନେ ଚୈଵ ଭିଦ୍ଯମାନାନଧାର୍ମିକାନ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଦେଖିଲେ, କିଏ କିଏ ତାପିତ ଗରମ ବାଲିରେ ପୁଣିପୁଣି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅଧର୍ମୀମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଗଛରେ ବିଧିଯାଉଛନ୍ତି।
ରୌରଵେ କ୍ଷାରନଦ୍ଯାଂ ଚ କ୍ଷୁରଧାରାସୁ ଚୈଵ ହି । ପାନୀଯଂ ଯାଚମାନାଂଶ୍ଚ ତୃଷିତାନ୍କ୍ଷୁଧିତାନପି ।। ୭.୨୧.
ସେ ଦେଖିଲେ, କିଏ କିଏ ରୌରବ ନରକରେ, ଲୁଣ ନଦୀରେ ଏବଂ ଧାରାଳା ଧାରରେ ଅଛନ୍ତି, ପାଣି ମାଗୁଛନ୍ତି, ତିଆର ଓ ଭୁଖା ଅଛନ୍ତି।
ଶଵଭୂତାନ୍କୃଶାନ୍ଦୀନାନ୍ଵିଵର୍ଣାନ୍ମୁକ୍ତମୂର୍ଧଜାନ୍ । ମଲପଙ୍କଧରାନ୍ଦୀନାନ୍ରୂକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ପରିଧାଵତଃ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଦେଖିଲେ, କିଏ କିଏ ମୃତଦେହ, ଶୁଖିଗଲା, ଦୁଃଖିତ, ରଙ୍ଗ ହରାଇଛି, ଖୋଲା କେଶ, ମଳ ଓ କାଦିରେ ଲପଟାଇଛି, ଦୁଃଖରେ ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି।
ଦଦର୍ଶ ରାଵଣୋ ମାର୍ଗେ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ । କାଂଶ୍ଚିଚ୍ଚ ଗୃହମୁଖ୍ଯେଷୁ ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିଃସ୍ଵନୈଃ । ପ୍ରମୋଦମାନାନଦ୍ରାକ୍ଷୀଦ୍ରାଵଣଃ ସୁକୃତୈଃ ସ୍ଵକୈଃ ।। ୭.୨୧.
ରାବଣ ରାସ୍ତାରେ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ; କିଛି ଲୋକ ମୁଖ୍ୟ ଘରମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତର ଧ୍ୱନିରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ନିଜ ଭଲ କାମର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ଗୌରସଂ ଗୋପ୍ରଦାତାରୋ ହ୍ଯନ୍ନଂ ଚୈଵାନ୍ନଦାଯିନଃ । ଗୃହାଂଶ୍ଚ ଗୃହଦାତାରଃ ସ୍ଵକର୍ମଫଲମଶ୍ନତଃ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ଗାଈ ଦେଇଥିବା, ଜମି ଦେଇଥିବା, ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଘର ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସୁଵର୍ଣମଣିମୁକ୍ତାଭିଃ ପ୍ରମଦାଭିରଲଙ୍କୃତାନ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେମାନେ ସୁନା, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଓ ଶ୍ରୀମତୀ ମହିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଧାର୍ମିକାନପରାଂସ୍ତତ୍ର ଦୀପ୍ଯମାନାନ୍ସ୍ଵତେଜସା । ଦଦର୍ଶ ସୁମହାବାହୂ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମହାବଳୀ ରାବଣ ଧର୍ମିକ ଲୋକମାନେ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେଖିଲେ।
ତତସ୍ତାନ୍ଭିଦ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ କର୍ମଭିର୍ଦୁଷ୍କୃତୈଃ ସ୍ଵକୈଃ । ରାଵଣୋ ମୋଚଯାମାସ ଵିକ୍ରମେଣ ବଲାଦ୍ବଲୀ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ ରାବଣ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାବରେ, ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିବା ଲୋକମାନେକୁ ଜୋରକରି ମୁକ୍ତ କଲେ।
ପ୍ରାଣିନୋ ମୋଚିତାସ୍ତେନ ଦଶଗ୍ରୀଵେଣ ରକ୍ଷସା । ସୁଖମାପୁର୍ମୁହୂର୍ତଂ ତେ ହ୍ଯତର୍କିତମଚିନ୍ତିତମ୍ ।। ୭.୨୧.
ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ସେଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରିନଥିବା ଏବଂ କଳ୍ପନା କରିନଥିବା ସୁଖ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଲେ।
ପ୍ରେତେଷୁ ମୁଚ୍ଯମାନେଷୁ ରାକ୍ଷସେନ ମହୀଯସା । ପ୍ରେତଗୋପାଃ ସୁସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରମଭିଦ୍ରଵନ୍ ।। ୭.୨୧.
ଯେତେବେଳେ ମୃତଲୋକରେ ରାକ୍ଷସ ମହାପୁରୁଷ ମୃତାତ୍ମାମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରୁଥିଲେ, ମୃତରକ୍ଷକମାନେ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତତୋ ହଲହଲାଶବ୍ଦଃ ସର୍ଵଦିଗ୍ଭ୍ଯଃ ସମୁତ୍ଥିତଃ । ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଯୋଧାନାଂ ଶୂରାଣାଂ ସମ୍ପ୍ରଧାଵତାମ୍ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଉଠିଲା, ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ସେନା ଶୂରବୀରମାନେ ଦୃତ ଗତିରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତେ ପ୍ରାସୈଃ ପରିଘୈଃ ଶୂଲୈର୍ମୁସଲୈଃ ଶକ୍ତିତୋମରୈଃ । ପୁଷ୍ପକଂ ସମଵର୍ଷନ୍ତ ଶୂରାଃ ଶତସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୨୧.
ସେଇ ଶୂରମାନେ ଶତେ ହଜାରେ ପ୍ରାସ, ଗଦା, ତ୍ରିଶୂଳ, ମୁସଳ, ଶକ୍ତି, ତୋମର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ପୁଷ୍ପକ ଉପରେ ବର୍ଷା କଲେ।
ତସ୍ଯାସନାନି ପ୍ରାସାଦାନ୍ଵେଦିକାସ୍ତୋରଣାନି ଚ । ପୁଷ୍ପକସ୍ଯ ବଭଞ୍ଜୁସ୍ତେ ଶୀଘ୍ରଂ ମଧୁକରା ଇଵ ।। ୭.୨୧.
ସେମାନେ ମଧୁମକ୍ଷୀ ମାନେ ମଧୁଚାକ ଭାଙ୍ଗିଦେଉଥିବା ପରି, ପୁଷ୍ପକର ଆସନ, ମହଲ, ବେଦି ଓ ତୋରଣ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ଦେଵନିଷ୍ଠାନଭୂତଂ ତଦ୍ଵିମାନଂ ପୁଷ୍ପକଂ ମୃଧେ । ଭଜ୍ଯମାନଂ ତଥୈଵାସୀଦକ୍ଷଯଂ ବ୍ରହ୍ମତେଜସା ।। ୭.୨୧.
ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ସେହି ପୁଷ୍ପକ ରଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଅବିନାଶୀ ରହିଲା।
ଅସଙ୍ଖ୍ଯା ସୁମହତ୍ଯାସୀତ୍ତସ୍ଯ ସେନା ମହାତ୍ମନଃ । ଶୂରାଣାମଗ୍ରଯାତଽଣାଂ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ଚ ।। ୭.୨୧.
ସେ ମହାତ୍ମାଙ୍କର ସେନା ଅସଂଖ୍ୟ ଓ ବିଶାଳ ଥିଲା; ଶତେ ହଜାରେ ଶୂରବୀରମାନେ ତାହାର ଆଗରେ ଥିଲେ।