ତସ୍ମାଦେଵମହଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵୈଵସ୍ଵତଵଧୋଦ୍ଯତଃ । ଗଚ୍ଛାମି ଦକ୍ଷିଣାମାଶାଂ ଯତ୍ର ସୂର୍ଯାତ୍ମଜୋ ନୃପଃ ।। ୭.୨୦.
ସେଇପାଇଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏବେ ବୈବସ୍ବତଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି। ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ରାଜା ଅଛନ୍ତି।
ମଯା ହି ଭଗଵନ୍କ୍ରୋଧାତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ରଣାର୍ଥିନା । ଅଵଜେଷ୍ଯାମି ଚତୁରୋ ଲୋକପାଲାନିତି ପ୍ରଭୋ ।। ୭.୨୦.
ହେ ପ୍ରଭୁ, କ୍ରୋଧରେ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ, ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି ଯେ, ଚାରି ଦିଗର ରକ୍ଷକମାନେ ମୋର ଅଧୀନକୁ ଆସିବେ।
ତଦିହ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଽହଂ ଵୈ ପ୍ରେତରାଜପୁରଂ ପ୍ରତି । ପ୍ରାଣିସଙ୍କ୍ଲେଶକର୍ତାରଂ ଯୋଜଯିଷ୍ଯାମି ମୃତ୍ଯୁନା ।। ୭.୨୦.
ସେଇପାଇଁ, ମୁଁ ଏଠାରୁ ଚାଲିଛି ମୃତ୍ୟୁର ରାଜାଙ୍କ ନଗରକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବମାନେ ଯାହାଠାରୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ମୁନିଂ ତମଭିଵାଦ୍ଯ ଚ । ପ୍ରଯଯୌ ଦକ୍ଷିଣାମାଶାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ।। ୭.୨୦.
ଏପରି କହି, ଦଶମୁଖୀ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ନାରଦସ୍ତୁ ମହାତେଜା ମୁହୂର୍ତଂ ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥିତଃ । ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ଵିଧୂମ ଇଵ ପାଵକଃ ।। ୭.୨୦.
କିନ୍ତୁ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ନାରଦ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଯେନ ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯଃ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତେ ସଚରାଚରାଃ । କ୍ଷୀଣେ ଚାଯୁଷି ଧର୍ମେଣ ସ କାଲୋ ଜେଷ୍ଯତେ କଥମ୍ ।। ୭.୨୦.
ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି, ସେଠି ଆୟୁ ଶେଷ ହେଲେ, କିପରି ଧର୍ମ ଓ କାଳ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜିତିଯିବେ?
ସ୍ଵଦତ୍ତକୃତସାକ୍ଷୀ ଯୋ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ପାଵକଃ । ଲବ୍ଧସଞ୍ଜ୍ଞା ଵିଜେଷ୍ଯନ୍ତେ ଲୋକା ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୭.୨୦.
ଯିଏ ନିଜ ଦାନର ସାକ୍ଷୀ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି ପରି, ଯାହାର ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ତିନି ଲୋକ ଅଧୀନ ହୁଏ, ସେ ମହାତ୍ମା କିପରି ଜିତାଯିବେ?
ଯସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ରଯୋ ଲୋକା ଵିଦ୍ରଵନ୍ତି ଭଯାର୍ଦିତାଃ । ତଂ କଥଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ଽସୌ ସ୍ଵଯମେଵ ଗମିଷ୍ଯତି ।। ୭.୨୦.
ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖି ତିନି ଲୋକ ସଦା ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ସେଇ ରାକ୍ଷସପତି କିପରି ନିଜେ ଯିବେ?
ଯୋ ଵିଧାତା ଚ ଧାତା ଚ ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ତଥା । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵିଜିତଂ ଯେନ ତଂ କଥଂ ଵିଜଯିଷ୍ଯତେ ।। ୭.୨୦.
ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପାଳକ, ସୁକୃତ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ ଦୁହିଁର, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ସେ କିପରି ପରାଜିତ ହେବେ?
ଅପରଂ କିନ୍ତୁ କୃତ୍ଵାଯଂ ଵିଧାନଂ ସଂଵିଧାସ୍ଯତି । କୌତୂହଲସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଯାସ୍ଯାମି ଯମସାଦନମ୍ ।। ୭.୨୦.
ତଥାପି, ଅନ୍ୟ କିଛି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସେ ଏହି ଫଳ ଦେଖାଇବେ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମିଛି, ମୁଁ ଯମର ନିବାସକୁ ଯିବି।
ଵିମର୍ଦଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମନଯୋର୍ଯମରାକ୍ଷସଯୋଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୨୦.
ଯମ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ମୁହାଁମୁହିଁ ଲଢ଼ାଇକୁ ମୁଁ ନିଜେ ଦେଖିବି।
ଏଵଂ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦୋ ଜଗାମ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ । ଆଖ୍ଯାତୁଂ ତଦ୍ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୨୧.
ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁରନ୍ତ ଯମଙ୍କର ଗୃହକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେ ସବୁ କଥା କହିବା ପାଇଁ।
ଅପଶ୍ଯତ୍ସ ଯମଂ ତତ୍ର ଦେଵମଗ୍ନିପୁରସ୍କୃତମ୍ । ଵିଧାନମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ପ୍ରାଣିନୋ ଯସ୍ଯ ଯାଦୃଶମ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ସେ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କର୍ମଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ।
ସ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯମଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହର୍ଷିଂ ତତ୍ର ନାରଦମ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ସୁଖମାସୀନମର୍ଘ୍ଯମାଵେଦ୍ଯ ଧର୍ମତଃ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ମହାର୍ଷି ନାରଦଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଯମ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସେ ବସିଥିବାବେଳେ ଧର୍ମଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିଲେ।
କଚ୍ଚିତ୍କ୍ଷେମଂ ତୁ ଦେଵର୍ଷେ କଚ୍ଚିଦ୍ଧର୍ମୋ ନ ନଶ୍ଯତି । କିମାଗମନକୃତ୍ଯଂ ତେ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତ ।। ୭.୨୧.
"ଦେବଋଷି, ସବୁ ଭଲ ଅଛି ତୋ? ଧର୍ମ କିଛି କମିଯାଉନି ତ? ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ?"
ଅବ୍ରଵୀତ୍ତୁ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ । ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି ଵିଧାନଂ ଚ ଵିଧୀଯତାମ୍ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ କହିଲେ, "ଶୁଣ, ମୁଁ କହିବି; ଯଥାଯଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।"
ଏଷ ନାମ୍ନୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପିତୃରାଜ ନିଶାଚରଃ । ଉପଯାତି ଵଶଂ ନେତୁଂ ଵିକ୍ରମୈସ୍ତ୍ଵାଂ ସୁଦୁର୍ଜଯମ୍ ।। ୭.୨୧.
"ହେ ପିତୃରାଜ, ଏହି ଦଶମୁଖୀ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବଶ କରିବାକୁ ଆସୁଛି, ଯଦିଓ ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ।"
ଏତେନ କାରଣେନାହଂ ତ୍ଵରିତୋ ହ୍ଯାଗତଃ ପ୍ରଭୋ । ଦଣ୍ଡପ୍ରହରଣସ୍ଯାଦ୍ଯ ତଵ କିଂ ନୁ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୨୧.
"ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଆସିଛି, ପ୍ରଭୁ। ଆଜି ତୁମ ଦଣ୍ଡ ଶକ୍ତିର କଣ ହେବ?"
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଦୁରାଦଂଶୁମନ୍ତମିଵୋଦିତମ୍ । ଦଦୃଶୁର୍ଦୀପ୍ତମାଯାନ୍ତଂ ଵିମାନଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ ।। ୭.୨୧.
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଏକ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶ୍ୟ ମହା ରଥ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ଆସୁଛି।
ତଂ ଦେଶଂ ପ୍ରଭଯା ତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପକସ୍ଯ ମହାବଲଃ । କୃତ୍ଵା ଵିତିମିରଂ ସର୍ଵଂ ସମୀପଂ ସୋ ଽଭ୍ଯଵର୍ତତ ।। ୭.୨୧.
ସେ ପୁଷ୍ପକ ରଥର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ।
ସୋ ଽପଶ୍ଯତ୍ସ ମହାବାହୁର୍ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ତତସ୍ତତଃ । ପ୍ରାଣିନଃ ସୁକୃତଂ କର୍ମ ଭୁଞ୍ଜାନାଂଶ୍ଚୈଵ ଦୁଷ୍କୃତମ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଶମୁଖୀ ଦେଖିଲେ, କିଏ ଭଲ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗୁଛନ୍ତି ଏବଂ କିଏ ଖରାପ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗୁଛନ୍ତି।
ଅପଶ୍ଯତ୍ସୈନିକାଂଶ୍ଚାସ୍ଯ ଯମସ୍ଯାନୁଚରୈଃ ସହ । ଯମସ୍ଯ ପୁରୁଷୈରୁଗ୍ରୈର୍ଘୋରରୂପୈର୍ଭଯାନକୈଃ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଯମଙ୍କ ସେନା ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ, ଯମଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଓ ଦେଖିବାକୁ ଭୟଜନକ ଲୋକମାନେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଵଧ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ ଦେହିନଃ । କ୍ରୋଶତଶ୍ଚ ମହାନାଦଂ ତୀଵ୍ରନିଷ୍ଟନତତ୍ପରାନ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଦେଖିଲେ, ଦେହଧାରୀ ଲୋକମାନେ ମରୁଛନ୍ତି ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ବଡ଼ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଛନ୍ତି।
କୃମିଭିର୍ଭକ୍ଷ୍ଯମାଣାଂଶ୍ଚ ସାରମେଯୈଶ୍ଚ ଦାରୁଣୈଃ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଦେଖିଲେ, କିଏ କିଏ କୀଟପତଙ୍ଗ ଓ ଭୟଙ୍କର କୁକୁର ଦ୍ୱାରା ଖାଉଅଛନ୍ତି।
କ୍ଷୋତ୍ରାଯାସକରା ଵାଚୋ ଵଦତଶ୍ଚ ଭଯାଵହାଃ । ସନ୍ତାର୍ଯମାଣାନ୍ଵୈତରଣୀଂ ବହୁଶଃ ଶୋଣିତୋଦକାମ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଭୟଜନକ କଥା ଶୁଣିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ତପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ଜୋରକରି ଆଣାଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଵାଲୁକାସୁ ଚ ତପ୍ତାସୁ ତପ୍ଯମାନାନ୍ମୁହୂର୍ମୁହୁଃ । ଅସିପତ୍ରଵନେ ଚୈଵ ଭିଦ୍ଯମାନାନଧାର୍ମିକାନ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଦେଖିଲେ, କିଏ କିଏ ତାପିତ ଗରମ ବାଲିରେ ପୁଣିପୁଣି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅଧର୍ମୀମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଗଛରେ ବିଧିଯାଉଛନ୍ତି।
ରୌରଵେ କ୍ଷାରନଦ୍ଯାଂ ଚ କ୍ଷୁରଧାରାସୁ ଚୈଵ ହି । ପାନୀଯଂ ଯାଚମାନାଂଶ୍ଚ ତୃଷିତାନ୍କ୍ଷୁଧିତାନପି ।। ୭.୨୧.
ସେ ଦେଖିଲେ, କିଏ କିଏ ରୌରବ ନରକରେ, ଲୁଣ ନଦୀରେ ଏବଂ ଧାରାଳା ଧାରରେ ଅଛନ୍ତି, ପାଣି ମାଗୁଛନ୍ତି, ତିଆର ଓ ଭୁଖା ଅଛନ୍ତି।
ଶଵଭୂତାନ୍କୃଶାନ୍ଦୀନାନ୍ଵିଵର୍ଣାନ୍ମୁକ୍ତମୂର୍ଧଜାନ୍ । ମଲପଙ୍କଧରାନ୍ଦୀନାନ୍ରୂକ୍ଷାଂଶ୍ଚ ପରିଧାଵତଃ ।। ୭.୨୧.
ସେ ଦେଖିଲେ, କିଏ କିଏ ମୃତଦେହ, ଶୁଖିଗଲା, ଦୁଃଖିତ, ରଙ୍ଗ ହରାଇଛି, ଖୋଲା କେଶ, ମଳ ଓ କାଦିରେ ଲପଟାଇଛି, ଦୁଃଖରେ ଦୌଡ଼ୁଛନ୍ତି।
ଦଦର୍ଶ ରାଵଣୋ ମାର୍ଗେ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ । କାଂଶ୍ଚିଚ୍ଚ ଗୃହମୁଖ୍ଯେଷୁ ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିଃସ୍ଵନୈଃ । ପ୍ରମୋଦମାନାନଦ୍ରାକ୍ଷୀଦ୍ରାଵଣଃ ସୁକୃତୈଃ ସ୍ଵକୈଃ ।। ୭.୨୧.
ରାବଣ ରାସ୍ତାରେ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ; କିଛି ଲୋକ ମୁଖ୍ୟ ଘରମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତର ଧ୍ୱନିରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ନିଜ ଭଲ କାମର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ଗୌରସଂ ଗୋପ୍ରଦାତାରୋ ହ୍ଯନ୍ନଂ ଚୈଵାନ୍ନଦାଯିନଃ । ଗୃହାଂଶ୍ଚ ଗୃହଦାତାରଃ ସ୍ଵକର୍ମଫଲମଶ୍ନତଃ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ଗାଈ ଦେଇଥିବା, ଜମି ଦେଇଥିବା, ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଘର ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।