କ୍ଵଚିଦ୍ଵାଦିତ୍ରନୃତ୍ଯାଦି ସେଵ୍ଯତେ ମୁଦିତୈର୍ଜନୈଃ । ରୁଦ୍ଯତେ ଚାପରୈରାର୍ତୈର୍ଧାରାଶ୍ରୁନଯନାନନୈଃ ।। ୭.୨୦.
କେବେ କେବେ କିଛି ଲୋକ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ଦୁଃଖିତ ଲୋକ ଚକୁଁରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ ହୁଏଁ ହୁଏଁ କାନ୍ଦନ୍ତି ।
ମାତାପିତୃସୁତସ୍ନେହୈର୍ଭାର୍ଯାବନ୍ଧୁମନୋରମୈଃ । ମୋହିତୋ ଽଯଂ ଜନୋ ଧ୍ଵସ୍ତଃ କ୍ଲେଶଂ ସ୍ଵଂ ନାଵବୁଧ୍ଯତେ ।। ୭.୨୦.
ମାଆ, ବାପା, ପୁଅ, ଜଣେ ଜୀବନସଂଗିନୀ, ବନ୍ଧୁ-ବାନ୍ଧବ ଓ ମନର ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ଲୋକ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଅପନା ଦୁଃଖକୁ ବୁଝିପାରୁନାହାନ୍ତି, ଏଭଳି ମୋହରେ ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି ।
ଅଲମେନଂ ପରିକ୍ଲିଶ୍ଯ ଲୋକଂ ମୋହନିରାକୃତମ୍ । ଜିତ ଏଵ ତ୍ଵଯା ସୌମ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯଲୋକୋ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭.୨୦.
ଏହି ଭୂମିକୁ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବା ପାଇଁ ଆଉ ଦରକାର ନାହିଁ, ଏହା ମୋହରେ ବିମୋହିତ ହୋଇଯାଇଛି। ହେ ସାଉମ୍ୟ, ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟ ଲୋକକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜିତିଛ।
ଅଵଶ୍ଯମେଭିଃ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଗନ୍ତଵ୍ଯଂ ଯମସାଦନମ୍ । ତନ୍ନିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ପୌଲସ୍ତ୍ଯ ଯମଂ ପରପୁରଞ୍ଜଯ ।। ୭.୨୦.
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଯମର ନଗରକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ତେଣୁ, ହେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ, ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ଜିତିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଯମକୁ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ତସ୍ମିଞ୍ଜିତେ ଜିତଂ ସର୍ଵଂ ଭଵତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଲଙ୍କେଶୋ ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵତେଜସା । ଅବ୍ରଵୀନ୍ନାରଦଂ ତତ୍ର ସମ୍ପ୍ରହସ୍ଯାଭିଵାଦ୍ଯ ଚ ।। ୭.୨୦.
ସେଉଁଠି ଯେତେବେଳେ ସେ ଜିତିଯିବ, ସମସ୍ତ କିଛି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜିତିଯିବ। ଏପରି କହିବା ପରେ, ଲଙ୍କାପତି ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ହସି, ନାରଦଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେଠାରେ କହିଲେ।
ମହର୍ଷେ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଵିହାର ସମରପ୍ରିଯ । ଅହଂ ସମୁଦ୍ଯତୋ ଗନ୍ତୁଂ ଵିଜଯାର୍ଥଂ ରସାତଲମ୍ ।। ୭.୨୦.
ହେ ମହାର୍ଷି, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ବିହାର କରନ୍ତି ଓ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ମୁଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଏବେ ରସାତଳକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
ତତୋ ଲୋକତ୍ରଯଂ ଜିତ୍ଵା ସ୍ଥାପ୍ଯ ନାଗାନ୍ସୁରାନ୍ଵଶେ । ସମୁଦ୍ରମମୃତାର୍ଥଂ ଚ ମଥିଷ୍ଯାମି ରସାଲଯମ୍ ।। ୭.୨୦.
ତାପରେ, ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତି, ନାଗମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ ମୋର ଅଧୀନରେ ଆସିଲେ, ମୁଁ ଅମୃତ ପାଇଁ ସମୁଦ୍ରକୁ ମଥିବି।
ଅଥାବ୍ରଵୀଦୃଶଗ୍ରୀଵଂ ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ । କ୍ଵ ଖଲ୍ଵିଦାନୀଂ ମାର୍ଗେଣ ତ୍ଵଯା ହ୍ଯନ୍ଯେନ ଗମ୍ଯତେ ।। ୭.୨୦.
ତାପରେ, ଭଗବାନ ନାରଦ ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ ଏବେ କେଉଁ ପଥରେ ଯାଉଛ?'
ଅଯଂ ଖଲୁ ସୁଦୁର୍ଗମ୍ଯଃ ପ୍ରେତରାଜପୁରଂ ପ୍ରତି । ମାର୍ଗୋ ଗଚ୍ଛତି ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଯମସ୍ଯାମିତ୍ରକର୍ଶନ ।। ୭.୨୦.
ଏହି ପଥ ମୃତ୍ୟୁର ରାଜାଙ୍କ ନଗରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ବହୁତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ, ହେ ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ଦମନ କରୁଥିବା।
ସ ତୁ ଶାରଦମେଘାଭଂ ହାସଂ ମୁକ୍ତ୍ଵା ଦଶାନନଃ । ଉଵାଚ କୃତମିତ୍ଯେଵ ଵଚନଂ ଚେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୨୦.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ଶରଦ୍ ମେଘ ପରି ହସି, 'ହେବାକୁ ଥିଲା ହୋଇଗଲା' ବୋଲି କହି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ତସ୍ମାଦେଵମହଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଵୈଵସ୍ଵତଵଧୋଦ୍ଯତଃ । ଗଚ୍ଛାମି ଦକ୍ଷିଣାମାଶାଂ ଯତ୍ର ସୂର୍ଯାତ୍ମଜୋ ନୃପଃ ।। ୭.୨୦.
ସେଇପାଇଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଏବେ ବୈବସ୍ବତଙ୍କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି। ମୁଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଉଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ରାଜା ଅଛନ୍ତି।
ମଯା ହି ଭଗଵନ୍କ୍ରୋଧାତ୍ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ରଣାର୍ଥିନା । ଅଵଜେଷ୍ଯାମି ଚତୁରୋ ଲୋକପାଲାନିତି ପ୍ରଭୋ ।। ୭.୨୦.
ହେ ପ୍ରଭୁ, କ୍ରୋଧରେ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ, ମୁଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛି ଯେ, ଚାରି ଦିଗର ରକ୍ଷକମାନେ ମୋର ଅଧୀନକୁ ଆସିବେ।
ତଦିହ ପ୍ରସ୍ଥିତୋ ଽହଂ ଵୈ ପ୍ରେତରାଜପୁରଂ ପ୍ରତି । ପ୍ରାଣିସଙ୍କ୍ଲେଶକର୍ତାରଂ ଯୋଜଯିଷ୍ଯାମି ମୃତ୍ଯୁନା ।। ୭.୨୦.
ସେଇପାଇଁ, ମୁଁ ଏଠାରୁ ଚାଲିଛି ମୃତ୍ୟୁର ରାଜାଙ୍କ ନଗରକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବମାନେ ଯାହାଠାରୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ମୁନିଂ ତମଭିଵାଦ୍ଯ ଚ । ପ୍ରଯଯୌ ଦକ୍ଷିଣାମାଶାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସହ ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ।। ୭.୨୦.
ଏପରି କହି, ଦଶମୁଖୀ ମୁନିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଚାଲିଗଲେ।
ନାରଦସ୍ତୁ ମହାତେଜା ମୁହୂର୍ତଂ ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥିତଃ । ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ଵିଧୂମ ଇଵ ପାଵକଃ ।। ୭.୨୦.
କିନ୍ତୁ ମହାତେଜସ୍ୱୀ ନାରଦ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧୂମ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଯେନ ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯଃ ସେନ୍ଦ୍ରାଃ କ୍ଲିଶ୍ଯନ୍ତେ ସଚରାଚରାଃ । କ୍ଷୀଣେ ଚାଯୁଷି ଧର୍ମେଣ ସ କାଲୋ ଜେଷ୍ଯତେ କଥମ୍ ।। ୭.୨୦.
ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ତିନି ଲୋକ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି, ସେଠି ଆୟୁ ଶେଷ ହେଲେ, କିପରି ଧର୍ମ ଓ କାଳ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଜିତିଯିବେ?
ସ୍ଵଦତ୍ତକୃତସାକ୍ଷୀ ଯୋ ଦ୍ଵିତୀଯ ଇଵ ପାଵକଃ । ଲବ୍ଧସଞ୍ଜ୍ଞା ଵିଜେଷ୍ଯନ୍ତେ ଲୋକା ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୭.୨୦.
ଯିଏ ନିଜ ଦାନର ସାକ୍ଷୀ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଗ୍ନି ପରି, ଯାହାର ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ତିନି ଲୋକ ଅଧୀନ ହୁଏ, ସେ ମହାତ୍ମା କିପରି ଜିତାଯିବେ?
ଯସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ତ୍ରଯୋ ଲୋକା ଵିଦ୍ରଵନ୍ତି ଭଯାର୍ଦିତାଃ । ତଂ କଥଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ଽସୌ ସ୍ଵଯମେଵ ଗମିଷ୍ଯତି ।। ୭.୨୦.
ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖି ତିନି ଲୋକ ସଦା ଭୟରେ ପଳାଇଯାନ୍ତି, ସେଇ ରାକ୍ଷସପତି କିପରି ନିଜେ ଯିବେ?
ଯୋ ଵିଧାତା ଚ ଧାତା ଚ ସୁକୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ତଥା । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵିଜିତଂ ଯେନ ତଂ କଥଂ ଵିଜଯିଷ୍ଯତେ ।। ୭.୨୦.
ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପାଳକ, ସୁକୃତ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ ଦୁହିଁର, ଯିଏ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ସେ କିପରି ପରାଜିତ ହେବେ?
ଅପରଂ କିନ୍ତୁ କୃତ୍ଵାଯଂ ଵିଧାନଂ ସଂଵିଧାସ୍ଯତି । କୌତୂହଲସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ଯାସ୍ଯାମି ଯମସାଦନମ୍ ।। ୭.୨୦.
ତଥାପି, ଅନ୍ୟ କିଛି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସେ ଏହି ଫଳ ଦେଖାଇବେ। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମିଛି, ମୁଁ ଯମର ନିବାସକୁ ଯିବି।
ଵିମର୍ଦଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମନଯୋର୍ଯମରାକ୍ଷସଯୋଃ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୨୦.
ଯମ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ମୁହାଁମୁହିଁ ଲଢ଼ାଇକୁ ମୁଁ ନିଜେ ଦେଖିବି।
ଏଵଂ ସଞ୍ଚିନ୍ତ୍ଯ ଵିପ୍ରେନ୍ଦୋ ଜଗାମ ଲଘୁଵିକ୍ରମଃ । ଆଖ୍ଯାତୁଂ ତଦ୍ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୨୧.
ଏଭଳି ଭାବି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁରନ୍ତ ଯମଙ୍କର ଗୃହକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସେ ସବୁ କଥା କହିବା ପାଇଁ।
ଅପଶ୍ଯତ୍ସ ଯମଂ ତତ୍ର ଦେଵମଗ୍ନିପୁରସ୍କୃତମ୍ । ଵିଧାନମୁପତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ପ୍ରାଣିନୋ ଯସ୍ଯ ଯାଦୃଶମ୍ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ସେ ଯମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କର୍ମଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ।
ସ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯମଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମହର୍ଷିଂ ତତ୍ର ନାରଦମ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ସୁଖମାସୀନମର୍ଘ୍ଯମାଵେଦ୍ଯ ଧର୍ମତଃ ।। ୭.୨୧.
ସେଠାରେ ମହାର୍ଷି ନାରଦଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଯମ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସେ ବସିଥିବାବେଳେ ଧର୍ମଅନୁଯାୟୀ କଥା କହିଲେ।
କଚ୍ଚିତ୍କ୍ଷେମଂ ତୁ ଦେଵର୍ଷେ କଚ୍ଚିଦ୍ଧର୍ମୋ ନ ନଶ୍ଯତି । କିମାଗମନକୃତ୍ଯଂ ତେ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵସେଵିତ ।। ୭.୨୧.
"ଦେବଋଷି, ସବୁ ଭଲ ଅଛି ତୋ? ଧର୍ମ କିଛି କମିଯାଉନି ତ? ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେଉଁଠି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ତୁମେ କାହିଁକି ଆସିଛ?"
ଅବ୍ରଵୀତ୍ତୁ ତଦା ଵାକ୍ଯଂ ନାରଦୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ । ଶ୍ରୂଯତାମଭିଧାସ୍ଯାମି ଵିଧାନଂ ଚ ଵିଧୀଯତାମ୍ ।। ୭.୨୧.
ତାପରେ ପୂଜ୍ୟ ଋଷି ନାରଦ କହିଲେ, "ଶୁଣ, ମୁଁ କହିବି; ଯଥାଯଥ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।"
ଏଷ ନାମ୍ନୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପିତୃରାଜ ନିଶାଚରଃ । ଉପଯାତି ଵଶଂ ନେତୁଂ ଵିକ୍ରମୈସ୍ତ୍ଵାଂ ସୁଦୁର୍ଜଯମ୍ ।। ୭.୨୧.
"ହେ ପିତୃରାଜ, ଏହି ଦଶମୁଖୀ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସ ତୁମକୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବଶ କରିବାକୁ ଆସୁଛି, ଯଦିଓ ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ।"
ଏତେନ କାରଣେନାହଂ ତ୍ଵରିତୋ ହ୍ଯାଗତଃ ପ୍ରଭୋ । ଦଣ୍ଡପ୍ରହରଣସ୍ଯାଦ୍ଯ ତଵ କିଂ ନୁ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୨୧.
"ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଆସିଛି, ପ୍ରଭୁ। ଆଜି ତୁମ ଦଣ୍ଡ ଶକ୍ତିର କଣ ହେବ?"
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଦୁରାଦଂଶୁମନ୍ତମିଵୋଦିତମ୍ । ଦଦୃଶୁର୍ଦୀପ୍ତମାଯାନ୍ତଂ ଵିମାନଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ ।। ୭.୨୧.
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ଦେଖିଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ଏକ ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶ୍ୟ ମହା ରଥ ରାକ୍ଷସଙ୍କର ଆସୁଛି।
ତଂ ଦେଶଂ ପ୍ରଭଯା ତସ୍ଯ ପୁଷ୍ପକସ୍ଯ ମହାବଲଃ । କୃତ୍ଵା ଵିତିମିରଂ ସର୍ଵଂ ସମୀପଂ ସୋ ଽଭ୍ଯଵର୍ତତ ।। ୭.୨୧.
ସେ ପୁଷ୍ପକ ରଥର ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ।