ତାନ୍ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତତ୍ରସ୍ଥାନ୍ମହର୍ଷୀନ୍ଯଜ୍ଞମାଗତାନ୍ । ଵିତୃପ୍ତୋ ରୁଧିରୈସ୍ତେଷାଂ ପୁନଃ ସମ୍ପ୍ରଯଯୌ ମହୀମ୍ ।। ୭.୧୮.
ଯଜ୍ଞରେ ଉପସ୍ଥିତ ମହାର୍ଷିମାନେ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯିବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ରକ୍ତରେ ତୃପ୍ତି ହୋଇ ପୁଣି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଗଲେ।
ରାଵଣେ ତୁ ଗତେ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ଦିଵୌକସଃ । ତତଃ ସ୍ଵାଂ ଯୋନିମାସାଦ୍ଯ ତାନି ସତ୍ତ୍ଵାନି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୭.୧୮.
ରାବଣ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସବୁ ଦିବ୍ୟ ଜନ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରି, ତାଙ୍କ ଉତ୍ପାଦିତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହର୍ଷାତ୍ତଦାବ୍ରଵୀଦିନ୍ଦ୍ରୋ ମଯୂରଂ ନୀଲବର୍ହିଣମ୍ । ପ୍ରୀତୋ ଽସ୍ମି ତଵ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭୁଜଙ୍ଗାଦ୍ଧି ନ ତେ ଭଯମ୍ ।। ୭.୧୮.
ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସିରେ ନୀଳ ପୁଛ ଥିବା ମୟୂରକୁ କହିଲେ, 'ହେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ସାପମାନଙ୍କୁ ନେଇ ତୁମେ କେବେ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।'
ଇଦଂ ନେତ୍ରସହସ୍ରଂ ତୁ ଯତ୍ତ୍ଵଦ୍ବର୍ହେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଵର୍ଷମାଣେ ମଯି ମୁଦଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ପ୍ରୀତିଲକ୍ଷଣାମ୍ । ଏଵମିନ୍ଦ୍ରୋ ଵରଂ ପ୍ରାଦାନ୍ମଯୂରସ୍ଯ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୧୮.
'ତୁମ ପୁଛରେ ଏହି ହଜାର ଆଖିର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯିବ; ମୋ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା ହେଲେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବ; ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା, ମୟୂରକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।'
ନୀଲାଃ କିଲ ପୁରା ବର୍ହା ମଯୂରାଣାଂ ନରାଧିପ । ସୁରାଧିପାଦ୍ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ଽପି ବର୍ହିଣଃ ।। ୭.୧୮.
ହେ ରାଜା, ପୂର୍ବେ ମୟୂରମାନଙ୍କର ପୁଛ ନୀଳ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ଏବେ ସମସ୍ତ ମୟୂରର ପୁଛ ଏପରି ହୋଇଛି।
ଧର୍ମରାଜୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ରାମ ପ୍ରାଗ୍ଵଂଶେ ଵାଯସଂ ସ୍ଥିତମ୍ । ପକ୍ଷିଂସ୍ତଵାସ୍ମି ସୁପ୍ରୀତଃ ପ୍ରୀତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶୃଣୁ ।। ୭.୧୮.
ଧର୍ମରାଜ ତାପରେ ପୂର୍ବଜ ବଂଶରେ ଥିବା କାଉଁକୁ କହିଲେ, 'ହେ ପକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ; ପ୍ରସନ୍ନ ମନର କଥା ଶୁଣ।'
ଯଥାନ୍ଯେ ଵିଵିଧୈ ରୋଗୈ; ପୀଡ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରାଣିନୋ ମଯା । ତେ ନ ତେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମଯି ପ୍ରୀତେ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭.୧୮.
'ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେପରି ମୋ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ପରି ପୀଡ଼ିତ ହେବ ନାହାଁ; କାରଣ ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ମୃତ୍ଯୁତସ୍ତେ ଭଯଂ ନାସ୍ତି ଵରାନ୍ମମ ଵିହଙ୍ଗମ । ଯାଵତ୍ତ୍ଵାଂ ନ ଵଧିଷ୍ଯନ୍ତି ନରାସ୍ତାଵଦ୍ଭଵିଷ୍ଯସି ।। ୭.୧୮.
'ହେ ପକ୍ଷୀ, ମୋ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିଷମାନେ ତୁମକୁ ମାରିନଥିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ବଞ୍ଚି ରହିବ।'
ଏତେ ମଦ୍ଵିଷଯସ୍ଥା ଵୈ ମାନଵାଃ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯାର୍ଦିତାଃ । ତ୍ଵଯି ଭୁକ୍ତେ ତୁ ତୃପ୍ତାସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସବାନ୍ଧଵାଃ ।। ୭.୧୮.
ମୋ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସୁଥିବା ଏହି ମାନବମାନେ ଭୋକ ଓ ଭୟରେ ପୀଡିତ ଅଛନ୍ତି । ତୁମେ ଖାଇଲେ, ସେମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିବାର ତୃପ୍ତି ପାଇବେ ।
ଵରୁଣସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦ୍ଧଂସଂ ଗଙ୍ଗାତୋଯଵିହାରିଣମ୍ । ଶ୍ରୂଯତାଂ ପ୍ରୀତିସଂଯୁକ୍ତଂ ଵଚଃ ପତ୍ରରଥେଶ୍ଵର ।। ୭.୧୮.
ତାପରେ ବରୁଣ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଖେଳୁଥିବା ହଂସକୁ କହିଲେ, "ପତ୍ରରଥମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ମୋର ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା କଥା ଶୁଣ ।"
ଵର୍ଣୋ ମନୋହରଃ ସୌମ୍ଯଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲସନ୍ନିଭଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ତଵୋଦଗ୍ରଃ ଶୁଦ୍ଧଫେନସମପ୍ରଭଃ ।। ୭.୧୮.
ତୁମର ରଙ୍ଗ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳ ପରି ମନୋହର ଓ ଶାନ୍ତ ହେବ, ଏହା ଶୁଧ୍ଧ ଫେନ ପରି ଚମକିବ ।
ମଚ୍ଛରୀରଂ ସମାସାଦ୍ଯ କାନ୍ତୋ ନିତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯସି । ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ଚାତୁଲାଂ ପ୍ରୀତିମେତନ୍ମେ ପ୍ରୀତିଲକ୍ଷଣମ୍ ।। ୭.୧୮.
ମୋ ଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତୁମେ ସଦା ଆକର୍ଷକ ହେବା ଓ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବିବା—ଏହି ମୋର ପ୍ରେମର ଚିହ୍ନ ।
ହଂସାନାଂ ହି ପୁରା ରାମ ନୀଲଵର୍ଣଃ ସପାଣ୍ଡୁରଃ । ପକ୍ଷା ନୀଲାଗ୍ରସଂଵୀତାଃ କ୍ରୋଡାଃ ଶଷ୍ପାଗ୍ରନିର୍ମଲାଃ ।। ୭.୧୮.
ହେ ରାମ, ପୂର୍ବେ ହଂସମାନେ ନୀଳ ଓ କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଧଳା ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ପାଖ ନୀଳ ଧାରାରେ ଘେରା ଥିଲା, ଛାତି ଘାସର ଟିପରେ ଯେପରି ଶୁଧ୍ଧ ଥିଲା ।
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଵୈଶ୍ରଵଣଃ କୃକଲାସଂ ଗିରୌ ସ୍ଥିତମ୍ । ହୈରଣ୍ଯଂ ସମ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ଵର୍ଣଂ ପ୍ରୀତସ୍ତଵାପ୍ଯହମ୍ ।। ୭.୧୮.
ତାପରେ ବୈଶ୍ରବଣ ପାହାଡ଼ରେ ରହୁଥିବା କ୍ରକଳାସକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସୁନା ରଙ୍ଗ ଦେଉଛି ।"
ସଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଚ ଶିରୋ ନିତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ତଵାକ୍ଷଯମ୍ । ଏଷ କାଞ୍ଚନକୋ ଵର୍ଣୋ ମତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୧୮.
ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଚୁଡ଼ା ସଦା ଦ୍ରବ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଅକ୍ଷୟ ରହିବ; ଏହି କାଞ୍ଚନ ରଙ୍ଗ ମୋ ପ୍ରେମରେ ତୁମର ହେବ ।
ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରାଂସ୍ତେଭ୍ଯସ୍ତସ୍ମିନ୍ଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵେ ସୁରାଃ । ନିଵୃତ୍ତାଃ ସହ ରାଜ୍ଞା ତେ ପୁନଃ ସ୍ଵଭଵନଂ ଗତାଃ ।। ୭.୧୮.
ଏଭଳି ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ସବରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଦେବତାମାନେ ରାଜା ସହିତ ପୁଣି ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ଅଥ ଜିତ୍ଵା ମରୁତ୍ତଂ ସ ପ୍ରଯଯୌ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ । ନଗରାଣି ନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷୀ ଦଶାନନଃ ।। ୭.୧୯.
ତାପରେ ମରୁତ୍ତଙ୍କୁ ଜିତି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦଶାନନ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରି ରାଜାମାନଙ୍କର ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ସମାସାଦ୍ଯ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ରାନ୍ମହେନ୍ଦ୍ରଵରୁଣୋପମାନ୍ । ଅବ୍ରଵୀଦ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ମେ ଦୀଯତାମିତି ।। ୭.୧୯.
ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, "ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର ।"
ନିର୍ଜିତାଃ ସ୍ମେତି ଵା ବ୍ରୂତ ଏଷ ମେ ହି ସୁନିଶ୍ଚଯଃ । ଅନ୍ଯଥା କୁର୍ଵତାମେଵଂ ମୋକ୍ଷୋ ନୈଵୋପପଦ୍ଯତେ ।। ୭.୧୯.
"ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ହାରିଗଲୁ ବୋଲି କହ, ଏହି ମୋ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି; ନହେଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି କରିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ ।"
ତତସ୍ତ୍ଵଭୀରଵଃ ପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ପାର୍ଥିଵା ଧର୍ମନିଶ୍ଚଯାଃ । ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ତତୋ ଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ରାଜାନଃ ସୁମହାବଲାଃ । ନିର୍ଜିତାଃ ସ୍ମେତ୍ଯଭାଷନ୍ତ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵରବଲଂ ରିପୋଃ ।। ୭.୧୯.
ତାପରେ ସେ ସବୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଜାଣି, ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କରି, "ଆମେ ହାରିଗଲୁ" ବୋଲି କହିଲେ ।
ଦୁଷ୍ଯନ୍ତଃ ସୁରଥୋ ଗାଧିର୍ଗଯୋ ରାଜା ପୁରୂରଵାଃ । ଏତେ ସର୍ଵେ ଽବ୍ରୁଵଂସ୍ତାତ ନିର୍ଜିତାଃ ସ୍ମେତି ପାର୍ଥିଵାଃ ।। ୭.୧୯.
ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ସୁରଥ, ଗାଧି, ଗୟା ଓ ପୁରୁରବା—ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ, ହେ ପୁତ୍ର, "ଆମେ ହାରିଗଲୁ" ବୋଲି କହିଲେ ।
ଅଥାଯୋଧ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ ।। ୭.୧୯.
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରାବଣ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ।
ସୁଗୁପ୍ତାମନରଣ୍ଯେନ ଶକ୍ରେଣେଵାମରାଵତୀମ୍ । ସ ତଂ ପୁରୁଷଶାର୍ଦୂଲଂ ପୁରନ୍ଦରସମଂ ବଲେ ।। ୭.୧୯.
ଅନରଣ୍ୟ ଯେପରି ଅମରାବତୀକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେପରି ସେହି ସହରକୁ ଭଲଭାବେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ସେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭଳି, ପୁରନ୍ଦର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ।
ପ୍ରାହ ରାଜାନମାସାଦ୍ଯ ଯୁଦ୍ଧଂ ଦେହୀତି ରାଵଣଃ । ନିର୍ଜିତୋ ଽସ୍ମୀତି ଵା ବ୍ରୂହି ତ୍ଵମେଵଂ ମମ ଶାସନମ୍ ।। ୭.୧୯.
ରାବଣ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, "ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର, କିମ୍ବା ଆପଣ ହାରିଗଲେ ବୋଲି କହନ୍ତୁ—ଏହା ମୋ ଆଦେଶ ।"
ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତିସ୍ତସ୍ଯ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାପାତ୍ମନୋ ଵଚଃ । ଅନରଣ୍ଯସ୍ତୁ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୧୯.
ଅୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ଅନରଣ୍ୟ, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ରାବଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଦୀଯତେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧଂ ତେ ରାକ୍ଷସାଧିପତେ ମଯା । ସନ୍ତିଷ୍ଠ କ୍ଷିପ୍ରମାଯତ୍ତୋ ଭଵ ଚୈଵଂ ଭଵାମ୍ଯହମ୍ ।। ୭.୧୯.
"ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକାନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଉଛି । ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ, ଯେପରି ତୁମେ ଅଛ, ସେପରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ହେବି ।"
ଅଥ ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତାର୍ଥେନ ନିର୍ଜିତଂ ସୁମହଦ୍ବଲମ୍ । ନିଷ୍କ୍ରାମତ୍ତନ୍ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ବଲଂ ରକ୍ଷୋଵଧୋଦ୍ଯତମ୍ ।। ୭.୧୯.
ତାପରେ, ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣାଯାଇଥିବା ଅନୁସାରେ, ସେ ରାଜାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ ବହାରିଲା।
ନାଗାନାଂ ଦଶସାହସ୍ରଂ ଵାଜିନାଂ ନିଯୁତଂ ତଥା । ରଥାନାଂ ବହୁସାହସ୍ରଂ ପତ୍ତୀନାଂ ଚ ନରୋତ୍ତମ ।। ୭.୧୯.
ସେଠାରୁ ଦଶ ହଜାର ହାତୀ, ଏକ ଲକ୍ଷ ଘୋଡ଼ା, ଅନେକ ହଜାର ରଥ ଓ ପଦାତି ସେନା ବାହାରିଲେ, ହେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମହୀଂ ସଞ୍ଛାଦ୍ଯ ନିଷ୍କ୍ରାନ୍ତଂ ସପଦାତିରଥଂ ରଣେ । ତତଃ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ସୁମହଦ୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଯୁଦ୍ଧଵିଶାରଦ ।। ୭.୧୯.
ସେ ସେନା ପଦାତି ଓ ରଥ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇ ପୃଥିବୀକୁ ଢାକିଦେଲା; ତାପରେ ଏକ ବଡ଼ ଓ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ହେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଅନରଣ୍ଯସ୍ଯ ନୃପତେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚାଦ୍ଭୁତମ୍ । ତଦ୍ରାଵଣବଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ବଲଂ ତସ୍ଯ ମହୀପତେଃ ।। ୭.୧୯.
ରାଜା ଅନରଣ୍ୟ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ରାବଣଙ୍କ ସେନା ଏହି ରାଜାଙ୍କ ସେନା ସହ ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲା।