ଧନ୍ଯଃ ଖଲୁ ଭଵାନ୍ଯେନ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତା ରଣେ ଜିତଃ । ନ ତ୍ଵଯା ସଦୃଶଃ ଶ୍ଲାଧ୍ଯସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ ।। ୭.୧୮.
ହେ ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ତୁମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଛ। କିନ୍ତୁ ଏ ତିନି ଲୋକରେ ତୁମ ପରି ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
ନାଧର୍ମସହିତଂ ଶ୍ଲାଧ୍ଯଂ ତଲ୍ଲୋକଂ ପ୍ରତିସଂହିତମ୍ । କର୍ମ ଦୌରାତ୍ମ୍ଯକଂ କୃତ୍ଵା ଶ୍ଲାଘ୍ଯସେ ଭ୍ରାତୃନିର୍ଜଯାତ୍ ।। ୭.୧୮.
ଅଧର୍ମ ସହିତ କୌଣସି କାମ କେବେ ଲୋକରେ ପ୍ରଶଂସା ପାଏ ନାହିଁ। ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଭାଇଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାକ୍କେଵଲଂ ଧର୍ମଂ ଚରିତ୍ଵା ଲବ୍ଧଵାନ୍ଵରମ୍ । ଶ୍ରୂତପୂର୍ଵଂ ହି ନ ମଯା ଭାଷସେ ଯାଦୃଶଂ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୧୮.
ତୁମେ କିଏ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ କେବଳ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରି ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲ? ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କଥା କାହାରୁ ଶୁଣିନଥିଲି।
ତିଷ୍ଠେଦାନୀଂ ନ ମେ ଜୀଵନ୍ପ୍ରତିଯାସ୍ଯସି ଦୁର୍ମତେ । ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈଃ ପ୍ରେଷଯାମି ଯମକ୍ଷଯମ୍ ।। ୭.୧୮.
ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଠାରୁ ବଞ୍ଚି ଯିବାକୁ ପାରିବ ନାହିଁ, ହେ ଦୁଷ୍ଟଚିନ୍ତା! ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଯମର ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ତତଃ ଶରାସନଂ ଗୃହ୍ଯ ସାଯକାଂଶ୍ଚ ନରାଧିପଃ । ରଣାଯ ନିର୍ଯଯୌ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସଂଵର୍ତୋ ମାର୍ଗମାଵୃଣୋତ୍ ।। ୭.୧୮.
ତାପରେ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ; ସଂବର୍ତ୍ତ ତାଙ୍କର ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଲେ।
ସୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ସ୍ନେହସଂଯୁକ୍ତଂ ମରୁତ୍ତଂ ତଂ ମହାନୃଷିଃ । ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଯଦି ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସମ୍ପ୍ରହାରୋ ନ ତେ କ୍ଷମଃ ।। ୭.୧୮.
ସେ ମହାର୍ଷି ସ୍ନେହଭରା କଥାରେ ମରୁତ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ତୁମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।'
ମାହେଶ୍ଵରମିଦଂ ସତ୍ରମସମାପ୍ତଂ କୁଲଂ ଦହେତ୍ ।। ୭.୧୮.
ଏହି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଯଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ବାନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ଦୀକ୍ଷିତସ୍ଯ କୁତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ କ୍ରୋଧିତ୍ଵଂ ଦୀକ୍ଷିତେ କୁତଃ । ସଂଶଯଶ୍ଚ ଜଯେ ନିତ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚ ସୁଦୁର୍ଜଯଃ ।। ୭.୧୮.
ଯିଏ ଦୀକ୍ଷିତ, ସେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବ? ଦୀକ୍ଷିତ ମନେ କିପରି କ୍ରୋଧ କରିପାରିବ? ଜୟ ନେଇ ସଦା ସନ୍ଦେହ ରହିଥାଏ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ।
ସ ନିଵୃତ୍ତୋ ଗୁରୋର୍ଵାକ୍ଯାନ୍ମରୁତ୍ତଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଵିସୃଜ୍ଯ ସଶରଂ ଚାପଂ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ମଖମୁଖୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୧୮.
ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମରୁତ୍ତ ରାଜା ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ଫେରିଗଲେ।
ତତସ୍ତଂ ନିର୍ଜିତଂ ମତ୍ଵା ଘୋଷଯାମାସ ଵୈ ଶୁକଃ । ରାଵଣୋ ଜଯତୀତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ହର୍ଷାନ୍ନାଦଂ ଵିମୁକ୍ତଵାନ୍ ।। ୭.୧୮.
ତାପରେ ଶୁକ, ତାଙ୍କୁ ହାରିଗଲେ ବୋଲି ଭାବି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ 'ରାବଣ ଜିତିଛନ୍ତି' ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ; ରାବଣ ଖୁସିରେ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କଲେ।
ତାନ୍ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତତ୍ରସ୍ଥାନ୍ମହର୍ଷୀନ୍ଯଜ୍ଞମାଗତାନ୍ । ଵିତୃପ୍ତୋ ରୁଧିରୈସ୍ତେଷାଂ ପୁନଃ ସମ୍ପ୍ରଯଯୌ ମହୀମ୍ ।। ୭.୧୮.
ଯଜ୍ଞରେ ଉପସ୍ଥିତ ମହାର୍ଷିମାନେ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଖାଇଦିଆଯିବା ପରେ, ସେ ତାଙ୍କର ରକ୍ତରେ ତୃପ୍ତି ହୋଇ ପୁଣି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଗଲେ।
ରାଵଣେ ତୁ ଗତେ ଦେଵାଃ ସେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ଦିଵୌକସଃ । ତତଃ ସ୍ଵାଂ ଯୋନିମାସାଦ୍ଯ ତାନି ସତ୍ତ୍ଵାନି ଚାବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୭.୧୮.
ରାବଣ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସବୁ ଦିବ୍ୟ ଜନ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରି, ତାଙ୍କ ଉତ୍ପାଦିତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ହର୍ଷାତ୍ତଦାବ୍ରଵୀଦିନ୍ଦ୍ରୋ ମଯୂରଂ ନୀଲବର୍ହିଣମ୍ । ପ୍ରୀତୋ ଽସ୍ମି ତଵ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭୁଜଙ୍ଗାଦ୍ଧି ନ ତେ ଭଯମ୍ ।। ୭.୧୮.
ସେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ଖୁସିରେ ନୀଳ ପୁଛ ଥିବା ମୟୂରକୁ କହିଲେ, 'ହେ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ, ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ସାପମାନଙ୍କୁ ନେଇ ତୁମେ କେବେ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।'
ଇଦଂ ନେତ୍ରସହସ୍ରଂ ତୁ ଯତ୍ତ୍ଵଦ୍ବର୍ହେ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଵର୍ଷମାଣେ ମଯି ମୁଦଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ପ୍ରୀତିଲକ୍ଷଣାମ୍ । ଏଵମିନ୍ଦ୍ରୋ ଵରଂ ପ୍ରାଦାନ୍ମଯୂରସ୍ଯ ସୁରେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୧୮.
'ତୁମ ପୁଛରେ ଏହି ହଜାର ଆଖିର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯିବ; ମୋ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା ହେଲେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବ; ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା, ମୟୂରକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।'
ନୀଲାଃ କିଲ ପୁରା ବର୍ହା ମଯୂରାଣାଂ ନରାଧିପ । ସୁରାଧିପାଦ୍ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ଽପି ବର୍ହିଣଃ ।। ୭.୧୮.
ହେ ରାଜା, ପୂର୍ବେ ମୟୂରମାନଙ୍କର ପୁଛ ନୀଳ ଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ ଏବେ ସମସ୍ତ ମୟୂରର ପୁଛ ଏପରି ହୋଇଛି।
ଧର୍ମରାଜୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ରାମ ପ୍ରାଗ୍ଵଂଶେ ଵାଯସଂ ସ୍ଥିତମ୍ । ପକ୍ଷିଂସ୍ତଵାସ୍ମି ସୁପ୍ରୀତଃ ପ୍ରୀତସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶୃଣୁ ।। ୭.୧୮.
ଧର୍ମରାଜ ତାପରେ ପୂର୍ବଜ ବଂଶରେ ଥିବା କାଉଁକୁ କହିଲେ, 'ହେ ପକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ; ପ୍ରସନ୍ନ ମନର କଥା ଶୁଣ।'
ଯଥାନ୍ଯେ ଵିଵିଧୈ ରୋଗୈ; ପୀଡ୍ଯନ୍ତେ ପ୍ରାଣିନୋ ମଯା । ତେ ନ ତେ ପ୍ରଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମଯି ପ୍ରୀତେ ନ ସଂଶଯଃ ।। ୭.୧୮.
'ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେପରି ମୋ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ପରି ପୀଡ଼ିତ ହେବ ନାହାଁ; କାରଣ ମୁଁ ତୁମେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।'
ମୃତ୍ଯୁତସ୍ତେ ଭଯଂ ନାସ୍ତି ଵରାନ୍ମମ ଵିହଙ୍ଗମ । ଯାଵତ୍ତ୍ଵାଂ ନ ଵଧିଷ୍ଯନ୍ତି ନରାସ୍ତାଵଦ୍ଭଵିଷ୍ଯସି ।। ୭.୧୮.
'ହେ ପକ୍ଷୀ, ମୋ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଣିଷମାନେ ତୁମକୁ ମାରିନଥିବେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ବଞ୍ଚି ରହିବ।'
ଏତେ ମଦ୍ଵିଷଯସ୍ଥା ଵୈ ମାନଵାଃ କ୍ଷୁଦ୍ଭଯାର୍ଦିତାଃ । ତ୍ଵଯି ଭୁକ୍ତେ ତୁ ତୃପ୍ତାସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସବାନ୍ଧଵାଃ ।। ୭.୧୮.
ମୋ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସୁଥିବା ଏହି ମାନବମାନେ ଭୋକ ଓ ଭୟରେ ପୀଡିତ ଅଛନ୍ତି । ତୁମେ ଖାଇଲେ, ସେମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପରିବାର ତୃପ୍ତି ପାଇବେ ।
ଵରୁଣସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦ୍ଧଂସଂ ଗଙ୍ଗାତୋଯଵିହାରିଣମ୍ । ଶ୍ରୂଯତାଂ ପ୍ରୀତିସଂଯୁକ୍ତଂ ଵଚଃ ପତ୍ରରଥେଶ୍ଵର ।। ୭.୧୮.
ତାପରେ ବରୁଣ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଖେଳୁଥିବା ହଂସକୁ କହିଲେ, "ପତ୍ରରଥମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ମୋର ପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା କଥା ଶୁଣ ।"
ଵର୍ଣୋ ମନୋହରଃ ସୌମ୍ଯଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରମଣ୍ଡଲସନ୍ନିଭଃ । ଭଵିଷ୍ଯତି ତଵୋଦଗ୍ରଃ ଶୁଦ୍ଧଫେନସମପ୍ରଭଃ ।। ୭.୧୮.
ତୁମର ରଙ୍ଗ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳ ପରି ମନୋହର ଓ ଶାନ୍ତ ହେବ, ଏହା ଶୁଧ୍ଧ ଫେନ ପରି ଚମକିବ ।
ମଚ୍ଛରୀରଂ ସମାସାଦ୍ଯ କାନ୍ତୋ ନିତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯସି । ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସେ ଚାତୁଲାଂ ପ୍ରୀତିମେତନ୍ମେ ପ୍ରୀତିଲକ୍ଷଣମ୍ ।। ୭.୧୮.
ମୋ ଦେହ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ତୁମେ ସଦା ଆକର୍ଷକ ହେବା ଓ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବିବା—ଏହି ମୋର ପ୍ରେମର ଚିହ୍ନ ।
ହଂସାନାଂ ହି ପୁରା ରାମ ନୀଲଵର୍ଣଃ ସପାଣ୍ଡୁରଃ । ପକ୍ଷା ନୀଲାଗ୍ରସଂଵୀତାଃ କ୍ରୋଡାଃ ଶଷ୍ପାଗ୍ରନିର୍ମଲାଃ ।। ୭.୧୮.
ହେ ରାମ, ପୂର୍ବେ ହଂସମାନେ ନୀଳ ଓ କିଛି ସ୍ଥାନରେ ଧଳା ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ପାଖ ନୀଳ ଧାରାରେ ଘେରା ଥିଲା, ଛାତି ଘାସର ଟିପରେ ଯେପରି ଶୁଧ୍ଧ ଥିଲା ।
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଵୈଶ୍ରଵଣଃ କୃକଲାସଂ ଗିରୌ ସ୍ଥିତମ୍ । ହୈରଣ୍ଯଂ ସମ୍ପ୍ରଯଚ୍ଛାମି ଵର୍ଣଂ ପ୍ରୀତସ୍ତଵାପ୍ଯହମ୍ ।। ୭.୧୮.
ତାପରେ ବୈଶ୍ରବଣ ପାହାଡ଼ରେ ରହୁଥିବା କ୍ରକଳାସକୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସୁନା ରଙ୍ଗ ଦେଉଛି ।"
ସଦ୍ରଵ୍ଯଂ ଚ ଶିରୋ ନିତ୍ଯଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ତଵାକ୍ଷଯମ୍ । ଏଷ କାଞ୍ଚନକୋ ଵର୍ଣୋ ମତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ତେ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୧୮.
ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଓ ଚୁଡ଼ା ସଦା ଦ୍ରବ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଓ ଅକ୍ଷୟ ରହିବ; ଏହି କାଞ୍ଚନ ରଙ୍ଗ ମୋ ପ୍ରେମରେ ତୁମର ହେବ ।
ଏଵଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଵରାଂସ୍ତେଭ୍ଯସ୍ତସ୍ମିନ୍ଯଜ୍ଞୋତ୍ସଵେ ସୁରାଃ । ନିଵୃତ୍ତାଃ ସହ ରାଜ୍ଞା ତେ ପୁନଃ ସ୍ଵଭଵନଂ ଗତାଃ ।। ୭.୧୮.
ଏଭଳି ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ସବରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ଦେବତାମାନେ ରାଜା ସହିତ ପୁଣି ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ ।
ଅଥ ଜିତ୍ଵା ମରୁତ୍ତଂ ସ ପ୍ରଯଯୌ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ । ନଗରାଣି ନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ଯୁଦ୍ଧକାଙ୍କ୍ଷୀ ଦଶାନନଃ ।। ୭.୧୯.
ତାପରେ ମରୁତ୍ତଙ୍କୁ ଜିତି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଦଶାନନ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶା କରି ରାଜାମାନଙ୍କର ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ସମାସାଦ୍ଯ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ରାନ୍ମହେନ୍ଦ୍ରଵରୁଣୋପମାନ୍ । ଅବ୍ରଵୀଦ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧଂ ମେ ଦୀଯତାମିତି ।। ୭.୧୯.
ସେ ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, "ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର ।"
ନିର୍ଜିତାଃ ସ୍ମେତି ଵା ବ୍ରୂତ ଏଷ ମେ ହି ସୁନିଶ୍ଚଯଃ । ଅନ୍ଯଥା କୁର୍ଵତାମେଵଂ ମୋକ୍ଷୋ ନୈଵୋପପଦ୍ଯତେ ।। ୭.୧୯.
"ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ହାରିଗଲୁ ବୋଲି କହ, ଏହି ମୋ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି; ନହେଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି କରିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ ।"
ତତସ୍ତ୍ଵଭୀରଵଃ ପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ପାର୍ଥିଵା ଧର୍ମନିଶ୍ଚଯାଃ । ମନ୍ତ୍ରଯିତ୍ଵା ତତୋ ଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ରାଜାନଃ ସୁମହାବଲାଃ । ନିର୍ଜିତାଃ ସ୍ମେତ୍ଯଭାଷନ୍ତ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଵରବଲଂ ରିପୋଃ ।। ୭.୧୯.
ତାପରେ ସେ ସବୁ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବିତ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ, ଶତ୍ରୁଙ୍କର ବଡ଼ ଶକ୍ତି ଜାଣି, ଆପସରେ ଆଲୋଚନା କରି, "ଆମେ ହାରିଗଲୁ" ବୋଲି କହିଲେ ।