ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ସା ଜ୍ଵଲିତଂ ଜାତଵେଦସମ୍ । ପପାତ ଚ ଦିଵୋ ଦିଵ୍ଯା ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୭.୧୭.
ଏପରି କହି, ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏବଂ ଆକାଶରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଲା।
ପୁନରେଵ ସମୁଦ୍ଭୂତା ପଦ୍ମେ ପଦ୍ମସମପ୍ରଭା । ତସ୍ମାଦପି ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତା ପୂର୍ଵଵତ୍ତେନ ରକ୍ଷସା ।। ୭.୧୭.
ସେ ପୁନି ଏକ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପଦ୍ମ ପରି ଉଜ୍ୱଳ। ପୂର୍ବବତ୍ ସେ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଧରିଲା।
କନ୍ଯାଂ କମଲଗର୍ଭାଭାଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସ୍ଵଗୃହଂ ଯଯୌ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ରାଵଣସ୍ତ୍ଵେତାଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ମନ୍ତ୍ରିଣେ ।। ୭.୧୭.
କମଳକୁଡ଼ିଆ ପୁଷ୍ପ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଧରି ରାବଣ ନିଜ ଘରକୁ ନେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ଲକ୍ଷଣଜ୍ଞୋ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ରାଵଣଂ ଚୈଵମବ୍ରଵୀତ୍ । ଗୃହସ୍ଥୈଷାଂ ହି ସୁଶ୍ରୋଣୀ ତ୍ଵଦ୍ଵଧାଯୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ ।। ୭.୧୭.
ଚିହ୍ନ ବୁଝିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧା ଜଣେ ଜିଉ ତୁମ ଘରେ ରହିଲେ, ତାହା ତୁମ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବେ।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଽର୍ଣଵେ ରାମ ତାଂ ପ୍ରଚିକ୍ଷେପ ରାଵଣଃ । ସା ଚୈଵ କ୍ଷିତିମାସାଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞାଯତନମଧ୍ଯଗା ।। ୭.୧୭.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହେ ରାମ, ରାବଣ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ସେ କନ୍ୟା ପୃଥିବୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକ ଯଜ୍ଞ ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରାଜ୍ଞୋ ହଲମୁଖୋତ୍କୃଷ୍ଟା ପୁନରପ୍ଯୁତ୍ଥିତା ସତୀ । ସୈଷା ଜନକରାଜସ୍ଯ ପ୍ରସୂତା ତନଯା ପ୍ରଭୋ । ତଵ ଭାର୍ଯା ମହାବାହୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵଂ ହି ସନାତନଃ ।। ୭.୧୭.
ପୁନି ରାଜାଙ୍କ ହଳର ଫଳା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଉଠାଯାଇଥିଲା; ଏଭଳି ତିନି ଜନକ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ମହାବାହୁ, ସେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା; କାରଣ ତୁମେ ଚିରଂଜୀବୀ ବିଷ୍ଣୁ।
ପୂର୍ଵଂ କ୍ରୋଧାହିତଃ ଶତ୍ରୁର୍ଯଯା ଽସୌ ନିହତସ୍ତଥା । ଉପାଶ୍ରଯିତ୍ଵା ଶୈଲଭସ୍ତଵ ଵୀର୍ଯମମାନୁଷମ୍ ।। ୭.୧୭.
ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ହୋଇଥିଲା; ସେ ପାହାଡ଼ରେ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ତୁମ ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରିଥିଲେ।
ଏଵମେଷା ମହାଭାଗା ମର୍ତ୍ଯେଷୂତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ପୁନଃ । କ୍ଷେତ୍ରେ ହଲମୁଖୋତ୍କୃଷ୍ଟେ ଵେଦ୍ଯାମଗ୍ନିଶିଖୋପମା ।। ୭.୧୭.
ଏଭଳି ଏହି ଧନ୍ୟା ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେବେ, ହଳର ଫଳା ଦ୍ୱାରା ଚାଷ ହୋଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯଜ୍ଞ ବେଦିରେ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବେ।
ଏଷା ଵେଦଵତୀ ନାମ ପୂର୍ଵମାସୀତ୍କୃତେ ଯୁଗେ । ତ୍ରେତାଯୁଗମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଵଧାର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ ।। ୭.୧୭.
ପୂର୍ବେ କୃତଯୁଗରେ ଏହିଁ ବେଦବତୀ ନାମରେ ଥିଲେ; ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଉତ୍ପନ୍ନା ମୈଥିଲକୁଲେ ଜନକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ସୀତୋତ୍ପନ୍ନା ତୁ ସୀତେତି ମାନୁଷୈଃ ପୁନରୁଚ୍ଯତେ ।। ୭.୧୭.
ମିଥିଲାର ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ତାଳରେ ମିଳିଥିବା ଏହିଁ ଝିଅକୁ ଲୋକେ 'ସୀତା' ବୋଲି କହନ୍ତି।
ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଯାଂ ହୁତାଶଂ ତୁ ଵେଦଵତ୍ଯାଂ ସ ରାଵଣଃ । ପୁଷ୍ପକଂ ତୁ ସମାରୁହ୍ଯ ପରିଚକ୍ରାମ ମେଦିନୀମ୍ ।। ୭.୧୮.
ବେଦବତୀ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ରାବଣ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଦେଖିବାକୁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ତତୋ ମରୁତ୍ତଂ ନୃପତିଂ ଯଜନ୍ତଂ ସହ ଦୈଵତୈଃ । ଉଶୀରବୀଜମାସାଦ୍ଯ ଦଦର୍ଶ ସ ତୁ ରାଵଣଃ ।। ୭.୧୮.
ତାପରେ ରାବଣ ଉଶୀରବୀଜ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାଜା ମରୁତ୍ତଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ।
ସଂଵର୍ତୋ ନାମ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭ୍ରାତା ବୃହସ୍ପତେଃ । ଯାଜଯାମାସ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ସର୍ଵୈର୍ଦେଵଗଣୈର୍ଵୃତଃ ।। ୭.୧୮.
ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ସଂବର୍ତ୍ତ, ଯିଏ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଭାଇ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେଵାସ୍ତୁ ତଦ୍ରକ୍ଷୋ ଵରଦାନେନ ଦୁର୍ଜଯମ୍ । ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଂ ସମାଵିଷ୍ଟାସ୍ତସ୍ଯ ଦର୍ଶନଭୀରଵଃ ।। ୭.୧୮.
ସେ ଅଜୟ ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଶୁର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରୋ ମଯୂରଃ ସଂଵୃତ୍ତୋ ଧର୍ମରାଜସ୍ତୁ ଵାଯସଃ । କୃକଲାସୋ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷୋ ହଂସଶ୍ଚ ଵରୁଣୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୧୮.
ଇନ୍ଦ୍ର ମୟୂର, ଧର୍ମରାଜ କାଉ, ଧନର ଅଧିପତି କ୍ରୁକୁଟି, ଏବଂ ବରୁଣ ହଂସ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଅନ୍ଯେଷ୍ଵପି ଗତେଷ୍ଵେଵଂ ଦେଵେଷ୍ଵରିନିଷୂଦନ । ରାଵଣଃ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଯଜ୍ଞଂ ସାରମେଯ ଇଵାଶୁଚିଃ ।। ୭.୧୮.
ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ହେ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ରାବଣ ଅପବିତ୍ର କୁକୁର ପରି ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ତଂ ଚ ରାଜାନମାସାଦ୍ଯ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ । ପ୍ରାହ ଯୁଦ୍ଧଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛେତି ନିର୍ଜିତୋ ଽସ୍ମୀତି ଵା ଵଦ ।। ୭.୧୮.
ସେଠାରେ ରାବଣ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, 'ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ, କିମ୍ବା ମୁଁ ତୁମକୁ ଜିତିଛି ବୋଲି କହ,' ବୋଲି ଦାବି କଲେ।
ତତୋ ମରୁତ୍ତୋ ନୃପତିଃ କୋ ଭଵାନିତ୍ଯୁଵାଚ ତମ୍ । ଅପହାସଂ ତତୋ ମୁକ୍ତ୍ଵା ରାଵଣୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୧୮.
ତାପରେ ରାଜା ମରୁତ୍ତ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ?' ଏହିପରେ ରାବଣ ହସି ଉପହାସ କରି କହିଲେ।
ଅକୁତୂହଲଭାଵେନ ପ୍ରୀତୋ ଽସ୍ମି ତଵ ପାର୍ଥିଵ । ଧନଦସ୍ଯାନୁଜଂ ଯୋ ମାଂ ନାଵଗଚ୍ଛସି ରାଵଣମ୍ ।। ୭.୧୮.
ଅନାସକ୍ତ ଭାବରେ ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ରାଜା, କାରଣ ତୁମେ ଧନର ଅଧିପତିଙ୍କ ଭାଇ ମୋତେ ରାବଣ ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ।
ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ କୋ ଽନ୍ଯୋ ଽସ୍ତି ଯୋ ନ ଜାନାତି ମେ ବଲମ୍ । ଭ୍ରାତରଂ ଯେନ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ଵିମାନମିଦମାହୃତମ୍ । ତତୋ ମରୁତ୍ତଃ ସ ନୃପସ୍ତଂ ରାଵଣମଥାବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୧୮.
ତିନୋଟି ଲୋକରେ ଆଉ କିଏ ଅଛି ଯିଏ ମୋର ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣେନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମୋ ଭାଇକୁ ଜିତି ଏହି ଆକାଶ ରଥ ଦଳିଛି? ତାପରେ ରାଜା ମରୁତ୍ତ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଧନ୍ଯଃ ଖଲୁ ଭଵାନ୍ଯେନ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଭ୍ରାତା ରଣେ ଜିତଃ । ନ ତ୍ଵଯା ସଦୃଶଃ ଶ୍ଲାଧ୍ଯସ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଦ୍ଯତେ ।। ୭.୧୮.
ହେ ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ତୁମ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଛ। କିନ୍ତୁ ଏ ତିନି ଲୋକରେ ତୁମ ପରି ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
ନାଧର୍ମସହିତଂ ଶ୍ଲାଧ୍ଯଂ ତଲ୍ଲୋକଂ ପ୍ରତିସଂହିତମ୍ । କର୍ମ ଦୌରାତ୍ମ୍ଯକଂ କୃତ୍ଵା ଶ୍ଲାଘ୍ଯସେ ଭ୍ରାତୃନିର୍ଜଯାତ୍ ।। ୭.୧୮.
ଅଧର୍ମ ସହିତ କୌଣସି କାମ କେବେ ଲୋକରେ ପ୍ରଶଂସା ପାଏ ନାହିଁ। ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଭାଇଙ୍କୁ ଜିତିବାକୁ ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
କ ତ୍ଵଂ ପ୍ରାକ୍କେଵଲଂ ଧର୍ମଂ ଚରିତ୍ଵା ଲବ୍ଧଵାନ୍ଵରମ୍ । ଶ୍ରୂତପୂର୍ଵଂ ହି ନ ମଯା ଭାଷସେ ଯାଦୃଶଂ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୧୮.
ତୁମେ କିଏ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ କେବଳ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରି ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥିଲ? ମୁଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କଥା କାହାରୁ ଶୁଣିନଥିଲି।
ତିଷ୍ଠେଦାନୀଂ ନ ମେ ଜୀଵନ୍ପ୍ରତିଯାସ୍ଯସି ଦୁର୍ମତେ । ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ନିଶିତୈର୍ବାଣୈଃ ପ୍ରେଷଯାମି ଯମକ୍ଷଯମ୍ ।। ୭.୧୮.
ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଠାରୁ ବଞ୍ଚି ଯିବାକୁ ପାରିବ ନାହିଁ, ହେ ଦୁଷ୍ଟଚିନ୍ତା! ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଯମର ଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ତତଃ ଶରାସନଂ ଗୃହ୍ଯ ସାଯକାଂଶ୍ଚ ନରାଧିପଃ । ରଣାଯ ନିର୍ଯଯୌ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସଂଵର୍ତୋ ମାର୍ଗମାଵୃଣୋତ୍ ।। ୭.୧୮.
ତାପରେ ରାଜା କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ; ସଂବର୍ତ୍ତ ତାଙ୍କର ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଲେ।
ସୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ସ୍ନେହସଂଯୁକ୍ତଂ ମରୁତ୍ତଂ ତଂ ମହାନୃଷିଃ । ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଯଦି ମଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ସମ୍ପ୍ରହାରୋ ନ ତେ କ୍ଷମଃ ।। ୭.୧୮.
ସେ ମହାର୍ଷି ସ୍ନେହଭରା କଥାରେ ମରୁତ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ତୁମ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।'
ମାହେଶ୍ଵରମିଦଂ ସତ୍ରମସମାପ୍ତଂ କୁଲଂ ଦହେତ୍ ।। ୭.୧୮.
ଏହି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଯଦି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ବାନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଂଶ ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବ।
ଦୀକ୍ଷିତସ୍ଯ କୁତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ କ୍ରୋଧିତ୍ଵଂ ଦୀକ୍ଷିତେ କୁତଃ । ସଂଶଯଶ୍ଚ ଜଯେ ନିତ୍ଯଂ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚ ସୁଦୁର୍ଜଯଃ ।। ୭.୧୮.
ଯିଏ ଦୀକ୍ଷିତ, ସେ କିପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବ? ଦୀକ୍ଷିତ ମନେ କିପରି କ୍ରୋଧ କରିପାରିବ? ଜୟ ନେଇ ସଦା ସନ୍ଦେହ ରହିଥାଏ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ।
ସ ନିଵୃତ୍ତୋ ଗୁରୋର୍ଵାକ୍ଯାନ୍ମରୁତ୍ତଃ ପୃଥିଵୀପତିଃ । ଵିସୃଜ୍ଯ ସଶରଂ ଚାପଂ ସ୍ଵସ୍ଥୋ ମଖମୁଖୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୧୮.
ଗୁରୁଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମରୁତ୍ତ ରାଜା ତାଙ୍କ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ଫେରିଗଲେ।
ତତସ୍ତଂ ନିର୍ଜିତଂ ମତ୍ଵା ଘୋଷଯାମାସ ଵୈ ଶୁକଃ । ରାଵଣୋ ଜଯତୀତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ହର୍ଷାନ୍ନାଦଂ ଵିମୁକ୍ତଵାନ୍ ।। ୭.୧୮.
ତାପରେ ଶୁକ, ତାଙ୍କୁ ହାରିଗଲେ ବୋଲି ଭାବି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ 'ରାବଣ ଜିତିଛନ୍ତି' ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ; ରାବଣ ଖୁସିରେ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କଲେ।