ତେନ ରାତ୍ରୌ ଶଯାନୋ ମେ ପିତା ପାପେନ ହିଂସିତଃ ।। ୭.୧୭.
‘ସେ ଦୁଷ୍ଟ ରାତିରେ ମୋ ପିତା ଶୁଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଲେ।’
ତତୋ ମେ ଜନନୀ ଦୀନା ତଚ୍ଛରୀରଂ ପିତୁର୍ମମ । ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମହାଭାଗା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ହଵ୍ଯଵାହନମ୍ ।। ୭.୧୭.
‘ତାପରେ ମୋ ମାଆ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପିତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ମହାଭାଗା ନାରୀ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।’
ତତୋ ମନୋରଥଂ ସତ୍ଯଂ ପିତୁର୍ନାରାଯଣଂ ପ୍ରତି । କରୋମୀତି ତମେଵାହଂ ହୃଦଯେନ ସମୁଦ୍ଵହେ ।। ୭.୧୭.
‘ତାପରେ, ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଏକ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲି: “ମୁଁ ଏହା ପୂରଣ କରିବି”, ଏହି ମନୋରଥକୁ ମୁଁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରିଛି।’
ଇତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାମାରୁହ୍ଯ ଚରାମି ଵିପୁଲଂ ତପଃ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ମଯା ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵ ।। ୭.୧୭.
‘ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇ, ମୁଁ ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା କରୁଛି। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।’
ନାରାଯଣୋ ମମ ପତିର୍ନ ତ୍ଵନ୍ଯଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାତ୍ । ଆଶ୍ରଯେ ନିଯମଂ ଘୋରଂ ନାରାଯଣପରୀପ୍ସଯା । ଵିଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ମେ ରାଜନ୍ଗଚ୍ଛ ପୌଲସ୍ତ୍ଯନନ୍ଦନ ।। ୭.୧୭.
ନାରାୟଣ ମୋର ସ୍ୱାମୀ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଛଡ଼ି ଆଉ କେହି ନୁହେଁ। ମୁଁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପାଇଁ କଠିନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛି। ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିଛି; ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ପୁତ୍ର, ଏବେ ଚାଲିଯାଅ।
ଜାନାମି ତପସା ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯଦ୍ଧି ଵର୍ତତେ ।। ୭.୧୭.
ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକରେ ଯାହା କିଛି ଘଟୁଛି, ସେସବୁ ଜାଣେ।
ସୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ରାଵଣୋ ଭୂଯସ୍ତାଂ କନ୍ଯାଂ ସୁମହାଵ୍ରତାମ୍ । ଅଵରୁହ୍ଯ ଵିମାନାଗ୍ରାତ୍କନ୍ଦର୍ପଶରପୀଡିତଃ ।। ୭.୧୭.
ତାପରେ ରାବଣ, କାମର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ବିମାନର ଶୀର୍ଷରୁ ଅବତରି, ସେ ମହାବ୍ରତା କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ।
ଅଵଲିପ୍ତା ଽସି ସୁଶ୍ରୋଣି ଯସ୍ଯାସ୍ତେ ମତିରୀଦୃଶୀ । ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ମୃଗଶାଵାକ୍ଷି ଭ୍ରାଜତେ ପୁଣ୍ଯସଞ୍ଚଯଃ ।। ୭.୧୭.
ଏମିତି ମନ ଥିବା ତୁମେ ଅଭିମାନିନୀ, ସୁନ୍ଦର କଟିଯୁକ୍ତ। ମୃଗନୟନୀ, ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ଜମା ଅତି ଉଜ୍ୱଳ।
ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଂଗୁଣସମ୍ପନ୍ନା ନାର୍ହସେ ଵକ୍ତୁମୀଦୃଶମ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୁନ୍ଦରୀ ଭୀରୁ ଯୌଵନଂ ତେ ନିଵର୍ତତେ ।। ୭.୧୭.
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତିନି ଲୋକର ସୁନ୍ଦରୀ, ଭୟଭିତ କନ୍ୟା, ତୁମର ଯୌବନ ଚାଲିଯାଉଛି।
ଅହଂ ଲଙ୍କାପତିର୍ଭଦ୍ରେ ଦଶଗ୍ରୀଵ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ । ତସ୍ଯ ମେ ଭଵ ଭାର୍ଯା ତ୍ଵଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ଯଥାସୁଖମ୍ ।। ୭.୧୭.
ମୁଁ ଲଙ୍କାର ସ୍ୱାମୀ, ଦଶମୁଖ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ମୋର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ହେଉ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର।
କଶ୍ଚ ତାଵଦସୌ ଯଂ ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁରିତ୍ଯଭିଭାଷସେ । ଵୀର୍ଯେଣ ତପସା ଚୈଵ ଭୋଗେନ ଚ ବଲେନ ଚ ୭.୧୭.
ଯାହାକୁ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି କହୁଛ, ସେ କିଏ? ଶକ୍ତି, ତପସ୍ୟା, ଭୋଗ ଓ ବଳରେ—
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଵେଦଵତ୍ଯଥ ସା ଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୧୭.
ସେ ଏପରି କହିଲାପରେ, ବେଦବତୀ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ୈଵ ଭୋଗେନ ଚ ବଲେନ ଚ ।। ମା ମୈଵମିତି ସା କନ୍ଯା ତମୁଵାଚ ନିଶାଚରମ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଧିପତି ଵିଷ୍ଣୁଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତମ୍ । ତ୍ଵଦୃତେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାନ୍ଯଃ କୋ ଽଵମନ୍ଯେତ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ।। ୭.୧୭.
ଭୋଗ ଓ ବଳରେ—ଏପରି କଥା କହିବେ ନାହିଁ। ସେ କନ୍ୟା ନିଶାଚରକୁ କହିଲେ—ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଣମ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ତୁମେ ଛଡ଼ି ଆଉ କେଉଁ ଚତୁର ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିପାରିବେ, ରାକ୍ଷସ ରାଜ?
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯା ତତ୍ର ଵେଦଵତ୍ଯା ନିଶାଚରଃ । ମୂର୍ଧଜେଷୁ ତଦା କନ୍ଯାଂ କରାଗ୍ରେଣ ପରାମୃଶତ୍ ।। ୭.୧୭.
ଏପରି ବେଦବତୀଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ନିଶାଚର ତାଙ୍କର ହାତରେ ସେ କନ୍ୟାଙ୍କର କେଶ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ତତୋ ଵେଦଵତୀ କ୍ରୁଦ୍ଧା କେଶାନ୍ହସ୍ତେନ ସା ଽଚ୍ଛିନତ୍ । ଅସିର୍ଭୂତ୍ଵା କରସ୍ତସ୍ଯାଃ କେଶାଂଶ୍ଛିନ୍ନାଂସ୍ତଦା ଽକରୋତ୍ ।। ୭.୧୭.
ତାପରେ ବେଦବତୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ନିଜ ହାତରେ କେଶ କାଟିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ହାତ ତଳୱାର ହୋଇ, ସେ କେଶ କାଟିଦେଲା।
ସା ଜ୍ଵଲନ୍ତୀଵ ରୋଷେଣ ଦହନ୍ତୀଵ ନିଶାଚରମ୍ । ଉଵାଚାଗ୍ନିଂ ସମାଧାଯ ମରଣାଯ କୃତତ୍ଵରା ।। ୭.୧୭.
ସେ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦହୁଥିବା, ନିଶାଚରକୁ ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ଜଳାଉଥିବା, ମନକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ କହିଲେ।
ଧର୍ଷିତାଯାସ୍ତ୍ଵଯାନାର୍ଯ ନ ମେ ଜୀଵିତମିଷ୍ଯତେ । ରକ୍ଷସ୍ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ପଶ୍ଯତସ୍ତେ ହୁତାଶନମ୍ ।। ୭.୧୭.
ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିଛ, ଅଧମ; ଏବେ ମୋତେ ବଞ୍ଚିବା ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ, ରାକ୍ଷସ, ତୁମ ଚକ୍ଷୁସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
ଯସ୍ମାତ୍ତୁ ଧର୍ଷିତା ଚାହଂ ତ୍ଵଯା ପାପାତ୍ମନା ଵନେ । ତସ୍ମାତ୍ତଵ ଵଧାର୍ଥଂ ହି ସମୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯେ ହ୍ଯହଂ ପୁନଃ ।। ୭.୧୭.
ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିଛ, ପାପୀ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ; ଏହି କାରଣରେ, ମୁଁ ତୁମର ବିନାଶ ପାଇଁ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେବି।
ନ ହି ଶକ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରିଯା ହନ୍ତୁଂ ପୁରୁଷଃ ପାପନିଶ୍ଚଃ । ଶାପେ ତ୍ଵଯି ମଯୋତ୍ସୃଷ୍ଟେ ତପସଶ୍ଚ ଵ୍ଯଯୋ ଭଵେତ୍ ।। ୭.୧୭.
ଏକ ନାରୀ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷକୁ ମାରିପାରେ ନାହିଁ; ମୁଁ ଯଦି ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉଛି, ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ନଷ୍ଟ ହେବ।
ଯଦି ତ୍ଵସ୍ତି ମଯା କିଞ୍ଚିତ୍କୃତଂ ଦତ୍ତଂ ହୁତଂ ତଥା । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯୋନିଜା ସାଧ୍ଵୀ ଭଵେଯଂ ଧର୍ମିଣଃ ସୁତା ।। ୭.୧୭.
ମୁଁ ଯଦି କିଛି କରିଛି, କିଛି ଦାନ ଦେଇଛି, କିଛି ହୋମ କରିଛି, ତେବେ ତାହାର ଫଳରେ ମୁଁ ଗର୍ଭରୁ ନୁହେଁ, ଧର୍ମିକ ପିତାଙ୍କ ଜନ୍ମଜାତ କନ୍ୟା ହେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ସା ଜ୍ଵଲିତଂ ଜାତଵେଦସମ୍ । ପପାତ ଚ ଦିଵୋ ଦିଵ୍ଯା ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଃ ସମନ୍ତତଃ ।। ୭.୧୭.
ଏପରି କହି, ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏବଂ ଆକାଶରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଲା।
ପୁନରେଵ ସମୁଦ୍ଭୂତା ପଦ୍ମେ ପଦ୍ମସମପ୍ରଭା । ତସ୍ମାଦପି ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତା ପୂର୍ଵଵତ୍ତେନ ରକ୍ଷସା ।। ୭.୧୭.
ସେ ପୁନି ଏକ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ପଦ୍ମ ପରି ଉଜ୍ୱଳ। ପୂର୍ବବତ୍ ସେ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ଧରିଲା।
କନ୍ଯାଂ କମଲଗର୍ଭାଭାଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସ୍ଵଗୃହଂ ଯଯୌ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ରାଵଣସ୍ତ୍ଵେତାଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ମନ୍ତ୍ରିଣେ ।। ୭.୧୭.
କମଳକୁଡ଼ିଆ ପୁଷ୍ପ ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଧରି ରାବଣ ନିଜ ଘରକୁ ନେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
ଲକ୍ଷଣଜ୍ଞୋ ନିରୀକ୍ଷ୍ଯୈଵ ରାଵଣଂ ଚୈଵମବ୍ରଵୀତ୍ । ଗୃହସ୍ଥୈଷାଂ ହି ସୁଶ୍ରୋଣୀ ତ୍ଵଦ୍ଵଧାଯୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ ।। ୭.୧୭.
ଚିହ୍ନ ବୁଝିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ସୁନ୍ଦର କଟିବନ୍ଧା ଜଣେ ଜିଉ ତୁମ ଘରେ ରହିଲେ, ତାହା ତୁମ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେବେ।'
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଽର୍ଣଵେ ରାମ ତାଂ ପ୍ରଚିକ୍ଷେପ ରାଵଣଃ । ସା ଚୈଵ କ୍ଷିତିମାସାଦ୍ଯ ଯଜ୍ଞାଯତନମଧ୍ଯଗା ।। ୭.୧୭.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହେ ରାମ, ରାବଣ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ; ସେ କନ୍ୟା ପୃଥିବୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକ ଯଜ୍ଞ ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ରାଜ୍ଞୋ ହଲମୁଖୋତ୍କୃଷ୍ଟା ପୁନରପ୍ଯୁତ୍ଥିତା ସତୀ । ସୈଷା ଜନକରାଜସ୍ଯ ପ୍ରସୂତା ତନଯା ପ୍ରଭୋ । ତଵ ଭାର୍ଯା ମହାବାହୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵଂ ହି ସନାତନଃ ।। ୭.୧୭.
ପୁନି ରାଜାଙ୍କ ହଳର ଫଳା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଉଠାଯାଇଥିଲା; ଏଭଳି ତିନି ଜନକ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ମହାବାହୁ, ସେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା; କାରଣ ତୁମେ ଚିରଂଜୀବୀ ବିଷ୍ଣୁ।
ପୂର୍ଵଂ କ୍ରୋଧାହିତଃ ଶତ୍ରୁର୍ଯଯା ଽସୌ ନିହତସ୍ତଥା । ଉପାଶ୍ରଯିତ୍ଵା ଶୈଲଭସ୍ତଵ ଵୀର୍ଯମମାନୁଷମ୍ ।। ୭.୧୭.
ପୂର୍ବେ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ହୋଇଥିଲା; ସେ ପାହାଡ଼ରେ ଶରଣ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ତୁମ ଅଲୌକିକ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଭରସା କରିଥିଲେ।
ଏଵମେଷା ମହାଭାଗା ମର୍ତ୍ଯେଷୂତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ପୁନଃ । କ୍ଷେତ୍ରେ ହଲମୁଖୋତ୍କୃଷ୍ଟେ ଵେଦ୍ଯାମଗ୍ନିଶିଖୋପମା ।। ୭.୧୭.
ଏଭଳି ଏହି ଧନ୍ୟା ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେବେ, ହଳର ଫଳା ଦ୍ୱାରା ଚାଷ ହୋଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯଜ୍ଞ ବେଦିରେ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେବେ।
ଏଷା ଵେଦଵତୀ ନାମ ପୂର୍ଵମାସୀତ୍କୃତେ ଯୁଗେ । ତ୍ରେତାଯୁଗମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ଵଧାର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ ।। ୭.୧୭.
ପୂର୍ବେ କୃତଯୁଗରେ ଏହିଁ ବେଦବତୀ ନାମରେ ଥିଲେ; ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଉତ୍ପନ୍ନା ମୈଥିଲକୁଲେ ଜନକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ସୀତୋତ୍ପନ୍ନା ତୁ ସୀତେତି ମାନୁଷୈଃ ପୁନରୁଚ୍ଯତେ ।। ୭.୧୭.
ମିଥିଲାର ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ତାଳରେ ମିଳିଥିବା ଏହିଁ ଝିଅକୁ ଲୋକେ 'ସୀତା' ବୋଲି କହନ୍ତି।