କିମିଦଂ ଵର୍ତସେ ଭଦ୍ରେ ଵିରୁଦ୍ଧଂ ଯୌଵନସ୍ଯ ତେ । ନହି ଯୁକ୍ତା ତଵୈତସ୍ଯ ରୂପସ୍ଯୈଵ ପ୍ରତି କ୍ରିଯା ।। ୭.୧୭.
‘ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ଏପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛ, ଯାହା ତୁମ ଯୁବାବସ୍ଥା ସହ ବିରୋଧାବାସୀ। ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ତୁମ ରୂପ ସହ କେମିତି ମେଳ ଖାଉନି।’
ରୂପଂ ତେ ଽନୁପମଂ ଭୀରୁ କାମୋନ୍ମାଦକରଂ ନୃଣାମ୍ । ନ ଯୁକ୍ତଂ ତପସି ସ୍ଥାତୁଂ ନିର୍ଗତୋ ହ୍ଯେଷ ନିର୍ଣଯଃ ।। ୭.୧୭.
‘ଭୀରୁ, ତୁମ ରୂପ ଅପୂର୍ବ, ଲୋକମାନଙ୍କରେ କାମ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଏପରି ତପସ୍ୟାରେ ରହିବା ତୁମ ପାଇଁ ଯଥାଯଥି ନୁହେଁ — ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ପଷ୍ଟ।’
କସ୍ଯାସି କିମିଦଂ ଭଦ୍ରେ କଶ୍ଚ ଭର୍ତା ଵରାନନେ । ଯେନ ସମ୍ଭୁଜ୍ଯସେ ଭୀରୁ ସ ନରଃ ପୁଣ୍ଯଭାଗ୍ଭୁଵି ।। ୭.୧୭.
‘ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ କାହାର ଜନ୍ମ? ବରାନନେ, କିଏ ତୁମର ସ୍ୱାମୀ? ଭୀରୁ, ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ତୁମକୁ ପାଇବେ, ସେ ଭୂମିରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।’
ପୃଚ୍ଛତଃ ଶଂସ ମେ ସର୍ଵଂ କସ୍ଯ ହେତୋଃ ପରିଶ୍ରମଃ । ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା କନ୍ଯା ରାଵଣେନ ଯଶସ୍ଵିନୀ ।। ୭.୧୭.
‘ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ସବୁ କଥା ମୋତେ କହ; କେଉଁ କାରଣରେ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ?’ ଏପରି ରାବଣ କହିଲେ, ଯଶସ୍ବିନୀ କନ୍ୟା—
ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵିଧିଵତ୍କୃତ୍ଵା ତସ୍ଯାତିଥ୍ଯଂ ତପୋଧନା । କୁଶଧ୍ଵଜୋ ମମ ପିତା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିରମିତପ୍ରଭଃ । ବୃହସ୍ପତିସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୁଲ୍ଯୋ ବୃହସ୍ପତେଃ ।। ୭.୧୭.
ସେ ତପସ୍ଵିନୀ କନ୍ୟା ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର କରି, କହିଲେ: ‘କୁଶଧ୍ୱଜ ମୋର ପିତା, ଅସୀମ ଚମକ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମ ଋଷି, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କର ପୁତ୍ର, ଶ୍ରୀମାନ୍ ଏବଂ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ସମାନ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା।’
ତସ୍ଯାହଂ କୁର୍ଵତୋ ନିତ୍ଯଂ ଵେଦାଭ୍ଯାସଂ ମହାତ୍ମନଃ । ସମ୍ଭୂଯ ଵାଙ୍ମଯୀ କନ୍ଯା ନାମ୍ନା ଵେଦଵତୀ ସ୍ମୃତା ।। ୭.୧୭.
‘ମୋ ପିତା ନିତ୍ୟ ଭାବେ ବେଦ ପାଠ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବାଣୀରୁ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଲି, ଏବଂ ମୋ ନାମ ହେଉଛି ବେଦବତୀ।’
ତତୋ ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵା ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସପନ୍ନଗାଃ । ତେ ଽପି ଗତ୍ଵା ହି ପିତରଂ ଵରଣଂ ରୋଚଯନ୍ତି ମେ ।। ୭.୧୭.
‘ତାପରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗମାନେ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ।’
ନ ଚ ମାଂ ସ ପିତା ତେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତଵାନ୍ରାକ୍ଷସର୍ଷଭ । କାରଣଂ ତଦ୍ଵଦିଷ୍ଯାମି ନିଶାଚର ନିଶାମଯ ।। ୭.୧୭.
‘ପିତା ତାଙ୍କୁ ମୋତେ ଦେଇନାହାନ୍ତି, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ। ଏହାର କାରଣ ମୁଁ କହିବି, ନିଶାଚର, ଶୁଣ।’
ପିତୁସ୍ତୁ ମମ ଜାମାତା ଵିଷ୍ଣୁଃ କିଲ ସୁରେଶ୍ଵରଃ । ଅଭିପ୍ରେତସ୍ତ୍ରିଲୋକେଶସ୍ତସ୍ମାନ୍ନାନ୍ଯସ୍ଯ ମେ ପିତା ।। ୭.୧୭.
‘ମୋ ପିତାଙ୍କର ଜାମାତା ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ, ସତ୍ୟରେ ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ; ତିନି ଜଗତର ଶାସକ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୋ ପିତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ଚାହିଁନାହାନ୍ତି।’
ଦାତୁମିଚ୍ଛତି ତସ୍ମୈ ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ବଲଦର୍ପିତଃ । ଦମ୍ଭୁର୍ନାମ ତତୋ ରାଜା ଦୈତ୍ଯାନାଂ କୁପିତୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୧୭.
‘ପିତା ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, ଏହା ଶୁଣି, ବଳରେ ଗର୍ବିତ ଦମ୍ଭ ନାମକ ଦୈତ୍ୟରାଜ ରୁଷ୍ଟ ହେଲେ।’
ତେନ ରାତ୍ରୌ ଶଯାନୋ ମେ ପିତା ପାପେନ ହିଂସିତଃ ।। ୭.୧୭.
‘ସେ ଦୁଷ୍ଟ ରାତିରେ ମୋ ପିତା ଶୁଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ କଷ୍ଟ ଦେଲେ।’
ତତୋ ମେ ଜନନୀ ଦୀନା ତଚ୍ଛରୀରଂ ପିତୁର୍ମମ । ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମହାଭାଗା ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ହଵ୍ଯଵାହନମ୍ ।। ୭.୧୭.
‘ତାପରେ ମୋ ମାଆ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ପିତାଙ୍କର ଦେହକୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ମହାଭାଗା ନାରୀ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।’
ତତୋ ମନୋରଥଂ ସତ୍ଯଂ ପିତୁର୍ନାରାଯଣଂ ପ୍ରତି । କରୋମୀତି ତମେଵାହଂ ହୃଦଯେନ ସମୁଦ୍ଵହେ ।। ୭.୧୭.
‘ତାପରେ, ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଏକ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲି: “ମୁଁ ଏହା ପୂରଣ କରିବି”, ଏହି ମନୋରଥକୁ ମୁଁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରିଛି।’
ଇତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାମାରୁହ୍ଯ ଚରାମି ଵିପୁଲଂ ତପଃ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ମଯା ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵ ।। ୭.୧୭.
‘ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇ, ମୁଁ ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା କରୁଛି। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।’
ନାରାଯଣୋ ମମ ପତିର୍ନ ତ୍ଵନ୍ଯଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାତ୍ । ଆଶ୍ରଯେ ନିଯମଂ ଘୋରଂ ନାରାଯଣପରୀପ୍ସଯା । ଵିଜ୍ଞାତସ୍ତ୍ଵଂ ହି ମେ ରାଜନ୍ଗଚ୍ଛ ପୌଲସ୍ତ୍ଯନନ୍ଦନ ।। ୭.୧୭.
ନାରାୟଣ ମୋର ସ୍ୱାମୀ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଛଡ଼ି ଆଉ କେହି ନୁହେଁ। ମୁଁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପାଇଁ କଠିନ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛି। ରାଜା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିଛି; ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ପୁତ୍ର, ଏବେ ଚାଲିଯାଅ।
ଜାନାମି ତପସା ସର୍ଵଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେ ଯଦ୍ଧି ଵର୍ତତେ ।। ୭.୧୭.
ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକରେ ଯାହା କିଛି ଘଟୁଛି, ସେସବୁ ଜାଣେ।
ସୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ରାଵଣୋ ଭୂଯସ୍ତାଂ କନ୍ଯାଂ ସୁମହାଵ୍ରତାମ୍ । ଅଵରୁହ୍ଯ ଵିମାନାଗ୍ରାତ୍କନ୍ଦର୍ପଶରପୀଡିତଃ ।। ୭.୧୭.
ତାପରେ ରାବଣ, କାମର ବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ବିମାନର ଶୀର୍ଷରୁ ଅବତରି, ସେ ମହାବ୍ରତା କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ।
ଅଵଲିପ୍ତା ଽସି ସୁଶ୍ରୋଣି ଯସ୍ଯାସ୍ତେ ମତିରୀଦୃଶୀ । ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ମୃଗଶାଵାକ୍ଷି ଭ୍ରାଜତେ ପୁଣ୍ଯସଞ୍ଚଯଃ ।। ୭.୧୭.
ଏମିତି ମନ ଥିବା ତୁମେ ଅଭିମାନିନୀ, ସୁନ୍ଦର କଟିଯୁକ୍ତ। ମୃଗନୟନୀ, ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ଜମା ଅତି ଉଜ୍ୱଳ।
ତ୍ଵଂ ସର୍ଵଂଗୁଣସମ୍ପନ୍ନା ନାର୍ହସେ ଵକ୍ତୁମୀଦୃଶମ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୁନ୍ଦରୀ ଭୀରୁ ଯୌଵନଂ ତେ ନିଵର୍ତତେ ।। ୭.୧୭.
ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତିନି ଲୋକର ସୁନ୍ଦରୀ, ଭୟଭିତ କନ୍ୟା, ତୁମର ଯୌବନ ଚାଲିଯାଉଛି।
ଅହଂ ଲଙ୍କାପତିର୍ଭଦ୍ରେ ଦଶଗ୍ରୀଵ ଇତି ଶ୍ରୁତଃ । ତସ୍ଯ ମେ ଭଵ ଭାର୍ଯା ତ୍ଵଂ ଭୁଙ୍କ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ଯଥାସୁଖମ୍ ।। ୭.୧୭.
ମୁଁ ଲଙ୍କାର ସ୍ୱାମୀ, ଦଶମୁଖ ନାମରେ ପରିଚିତ। ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ ମୋର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ହେଉ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର।
କଶ୍ଚ ତାଵଦସୌ ଯଂ ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣୁରିତ୍ଯଭିଭାଷସେ । ଵୀର୍ଯେଣ ତପସା ଚୈଵ ଭୋଗେନ ଚ ବଲେନ ଚ ୭.୧୭.
ଯାହାକୁ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି କହୁଛ, ସେ କିଏ? ଶକ୍ତି, ତପସ୍ୟା, ଭୋଗ ଓ ବଳରେ—
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଵେଦଵତ୍ଯଥ ସା ଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୧୭.
ସେ ଏପରି କହିଲାପରେ, ବେଦବତୀ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ୈଵ ଭୋଗେନ ଚ ବଲେନ ଚ ।। ମା ମୈଵମିତି ସା କନ୍ଯା ତମୁଵାଚ ନିଶାଚରମ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାଧିପତି ଵିଷ୍ଣୁଂ ସର୍ଵଲୋକନମସ୍କୃତମ୍ । ତ୍ଵଦୃତେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାନ୍ଯଃ କୋ ଽଵମନ୍ଯେତ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ।। ୭.୧୭.
ଭୋଗ ଓ ବଳରେ—ଏପରି କଥା କହିବେ ନାହିଁ। ସେ କନ୍ୟା ନିଶାଚରକୁ କହିଲେ—ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଣମ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ତୁମେ ଛଡ଼ି ଆଉ କେଉଁ ଚତୁର ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିପାରିବେ, ରାକ୍ଷସ ରାଜ?
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଯା ତତ୍ର ଵେଦଵତ୍ଯା ନିଶାଚରଃ । ମୂର୍ଧଜେଷୁ ତଦା କନ୍ଯାଂ କରାଗ୍ରେଣ ପରାମୃଶତ୍ ।। ୭.୧୭.
ଏପରି ବେଦବତୀଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, ନିଶାଚର ତାଙ୍କର ହାତରେ ସେ କନ୍ୟାଙ୍କର କେଶ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ତତୋ ଵେଦଵତୀ କ୍ରୁଦ୍ଧା କେଶାନ୍ହସ୍ତେନ ସା ଽଚ୍ଛିନତ୍ । ଅସିର୍ଭୂତ୍ଵା କରସ୍ତସ୍ଯାଃ କେଶାଂଶ୍ଛିନ୍ନାଂସ୍ତଦା ଽକରୋତ୍ ।। ୭.୧୭.
ତାପରେ ବେଦବତୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ନିଜ ହାତରେ କେଶ କାଟିଦେଲେ; ତାଙ୍କର ହାତ ତଳୱାର ହୋଇ, ସେ କେଶ କାଟିଦେଲା।
ସା ଜ୍ଵଲନ୍ତୀଵ ରୋଷେଣ ଦହନ୍ତୀଵ ନିଶାଚରମ୍ । ଉଵାଚାଗ୍ନିଂ ସମାଧାଯ ମରଣାଯ କୃତତ୍ଵରା ।। ୭.୧୭.
ସେ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦହୁଥିବା, ନିଶାଚରକୁ ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ଜଳାଉଥିବା, ମନକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ କହିଲେ।
ଧର୍ଷିତାଯାସ୍ତ୍ଵଯାନାର୍ଯ ନ ମେ ଜୀଵିତମିଷ୍ଯତେ । ରକ୍ଷସ୍ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ପଶ୍ଯତସ୍ତେ ହୁତାଶନମ୍ ।। ୭.୧୭.
ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିଛ, ଅଧମ; ଏବେ ମୋତେ ବଞ୍ଚିବା ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ। ଏହିଠାରେ, ରାକ୍ଷସ, ତୁମ ଚକ୍ଷୁସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି।
ଯସ୍ମାତ୍ତୁ ଧର୍ଷିତା ଚାହଂ ତ୍ଵଯା ପାପାତ୍ମନା ଵନେ । ତସ୍ମାତ୍ତଵ ଵଧାର୍ଥଂ ହି ସମୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯେ ହ୍ଯହଂ ପୁନଃ ।। ୭.୧୭.
ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିଛ, ପାପୀ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ; ଏହି କାରଣରେ, ମୁଁ ତୁମର ବିନାଶ ପାଇଁ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେବି।
ନ ହି ଶକ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରିଯା ହନ୍ତୁଂ ପୁରୁଷଃ ପାପନିଶ୍ଚଃ । ଶାପେ ତ୍ଵଯି ମଯୋତ୍ସୃଷ୍ଟେ ତପସଶ୍ଚ ଵ୍ଯଯୋ ଭଵେତ୍ ।। ୭.୧୭.
ଏକ ନାରୀ ଦୁଷ୍ଟ ମନ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷକୁ ମାରିପାରେ ନାହିଁ; ମୁଁ ଯଦି ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉଛି, ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ନଷ୍ଟ ହେବ।
ଯଦି ତ୍ଵସ୍ତି ମଯା କିଞ୍ଚିତ୍କୃତଂ ଦତ୍ତଂ ହୁତଂ ତଥା । ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଯୋନିଜା ସାଧ୍ଵୀ ଭଵେଯଂ ଧର୍ମିଣଃ ସୁତା ।। ୭.୧୭.
ମୁଁ ଯଦି କିଛି କରିଛି, କିଛି ଦାନ ଦେଇଛି, କିଛି ହୋମ କରିଛି, ତେବେ ତାହାର ଫଳରେ ମୁଁ ଗର୍ଭରୁ ନୁହେଁ, ଧର୍ମିକ ପିତାଙ୍କ ଜନ୍ମଜାତ କନ୍ୟା ହେଉ।