ମହୀଧ୍ରକସୁତୋ ରାଜା କୀର୍ତିରାତୋ ମହାବଲଃ। କୀର୍ତିରାତସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ମହାରୋମା ଵ୍ଯଜାଯତ
ମହୀଧ୍ରକଙ୍କର ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା କୀର୍ତିରାତ, ରାଜାର୍ଷି କୀର୍ତିରାତଙ୍କର ପୁଅ ମହାରୋମା ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ମହାରୋମ୍ଣସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ଵର୍ଣରୋମା ଵ୍ଯଜାଯତ। ସ୍ଵର୍ଣରୋମ୍ଣସ୍ତୁ ରାଜର୍ଷେର୍ହ୍ରସ୍ଵରୋମା ଵ୍ଯଜାଯତ
ମହାରୋମାଙ୍କର ପୁଅ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମା, ରାଜାର୍ଷି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମାଙ୍କର ପୁଅ ହ୍ରସ୍ୱରୋମା ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ରାଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋଽହମନୁଜୋ ଭ୍ରାତା ମମ ଵୀରଃ କୁଶଧ୍ଵଜଃ
ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ଥିଲେ; ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଏବଂ ମୋ ଶୂର ଛୋଟ ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜ।
ମାଂ ତୁ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ପିତା ରାଜ୍ଯେ ସୋଽଭିଷିଚ୍ଯ ପିତା ମମ। କୁଶଧ୍ଵଜଂ ସମାଵେଶ୍ଯ ଭାରଂ ମଯି ଵନଂ ଗତଃ
ମୋ ପିତା ମୋତେ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରି, ଭାର ମୋ ଉପରେ ଦେଇ, କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ଵୃଦ୍ଧେ ପିତରି ସ୍ଵର୍ଯାତେ ଧର୍ମେଣ ଧୁରମାଵହମ୍। ଭ୍ରାତରଂ ଦେଵସଂକାଶଂ ସ୍ନେହାତ୍ ପଶ୍ଯନ୍ କୁଶଧ୍ଵଜମ୍
ପିତା ବୟସ୍କ ହୋଇ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯିବା ପରେ, ମୁଁ ଧର୍ମରେ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲି, ଦେବତା ସମାନ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଦେଖିଲି।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ସାଂକାଶ୍ଯାଦାଗତଃ ପୁରାତ୍। ସୁଧନ୍ଵା ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ରାଜା ମିଥିଲାମଵରୋଧକଃ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସାଂକାଶ୍ୟରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ସୁଧନ୍ୱା ଆସି, ମିଥିଲାକୁ ଅଘାତ କଲେ।
ସ ଚ ମେ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଶୈଵଂ ଧନୁରନୁତ୍ତମମ୍। ସୀତା ଚ କନ୍ଯା ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ ମହ୍ଯଂ ଵୈ ଦୀଯତାମିତି
ସେ ମୋତେ ଜଣାଇଲେ, 'ଶିବଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧନୁ ଏବଂ ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ ସୀତାକୁ ଦେଇଦିଅ।'
ତସ୍ଯାପ୍ରଦାନାନ୍ମହର୍ଷେ ଯୁଦ୍ଧମାସୀନ୍ମଯା ସହ। ସ ହତୋଽଭିମୁଖୋ ରାଜା ସୁଧନ୍ଵା ତୁ ମଯା ରଣେ
ମୁଁ ଦେଇନଥିବାରୁ, ମହାର୍ଷି, ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ରଣରେ, ସୁଧନ୍ୱା ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ହତ ହେଲେ।
ନିହତ୍ଯ ତଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଧନ୍ଵାନଂ ନରାଧିପମ୍। ସାଂକାଶ୍ଯେ ଭ୍ରାତରଂ ଶୂରମଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଂ କୁଶଧ୍ଵଜମ୍
ମୁଁ ସୁଧନ୍ୱାଙ୍କୁ ହତ କରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାଂକାଶ୍ୟରେ ମୋ ଶୂର ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଲି।
କନୀଯାନେଷ ମେ ଭ୍ରାତା ଅହଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ମହାମୁନେ। ଦଦାମି ପରମପ୍ରୀତୋ ଵଧ୍ଵୌ ତେ ମୁନିପୁଂଗଵ
ଏହା ମୋ ଛୋଟ ଭାଇ, ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ମହାମୁନି; ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ, ମୁଁ ଦୁଇଜଣ ଅନ୍ତ:ପତିକୁ ଦେଉଛି, ମୁନିପଙ୍ଗବ।
ସୀତାଂ ରାମାଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଊର୍ମିଲାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ଵୈ। ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କାଂ ମମ ସୁତାଂ ସୀତାଂ ସୁରସୁତୋପମାମ୍
ସୀତାକୁ ରାମଙ୍କୁ, ଉର୍ମିଳାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି; ମୋ ପୁଅ ସୀତା, ଦେବଙ୍କର କନ୍ୟା ସମାନ, ଶୂରତାରେ ଲଭ୍ୟ।
ଦ୍ଵିତୀଯାମୂର୍ମିଲାଂ ଚୈଵ ତ୍ରିର୍ଵଦାମି ନ ସଂଶଯଃ। ଦଦାମି ପରମପ୍ରୀତୋ ଵଧ୍ଵୌ ତେ ମୁନିପୁଂଗଵ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଉର୍ମିଳାକୁ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତିନିଥର କହୁଛି, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ, ମୁଁ ଦୁଇଜଣ ଅନ୍ତ:ପତିକୁ ଦେଉଛି, ମୁନିପଙ୍ଗବ।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋ ରାଜନ୍ ଗୋଦାନଂ କାରଯସ୍ଵ ହ। ପିତୃକାର୍ଯଂ ଚ ଭଦ୍ରଂ ତେ ତତୋ ଵୈଵାହିକଂ କୁରୁ
ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଦାନ କର, ରାଜା; ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କର, ଭଲ ହେଉ; ତାପରେ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ମଘା ହ୍ଯଦ୍ଯ ମହାବାହୋ ତୃତୀଯଦିଵସେ ପ୍ରଭୋ। ଫଲ୍ଗୁନ୍ଯାମୁତ୍ତରେ ରାଜଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଵୈଵାହିକଂ କୁରୁ। ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋରର୍ଥେ ଦାନଂ କାର୍ଯଂ ସୁଖୋଦଯମ୍
ଆଜି ମଘା ନକ୍ଷତ୍ର, ମହାବାହୁ; ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ଉତ୍ତର ଫାଲ୍ଗୁନୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ରାଜା, ବିବାହ କର; ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ଦାନ କର।
thumb|ଦ୍ଵିସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସତରି ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣ।
ତମୁକ୍ତଵନ୍ତଂ ଵୈଦେହଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାମୁନିଃ। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଵୀରଂ ଵସିଷ୍ଠସହିତୋ ନୃପମ୍
ବିଦେହ ରାଜା ଏପରି କହିବା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ, ଶୂର ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ଉକ୍ତି କହିଲେ।
ଅଚିନ୍ତ୍ଯାନ୍ଯପ୍ରମେଯାଣି କୁଲାନି ନରପୁଂଗଵ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ଵିଦେହାନାଂ ନୈଷାଂ ତୁଲ୍ଯୋଽସ୍ତି କଶ୍ଚନ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ବିଦେହ ଗୋତ୍ରଗୁଡିକ ଅପାର ଓ ଅପରିମାପ୍ୟ; ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଏହାଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ।
ସଦୃଶୋ ଧର୍ମସମ୍ବନ୍ଧଃ ସଦୃଶୋ ରୂପସମ୍ପଦା। ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋ ରାଜନ୍ ସୀତା ଚୋର୍ମିଲଯା ସହ
ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ସୀତା ଓ ଉର୍ମିଳାଙ୍କ ଦମ୍ପତି ସମ୍ପର୍କ ଧର୍ମ ଓ ରୂପରେ ଉଚିତ ଓ ମିଳିଥିବା।
ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ। ଭ୍ରାତା ଯଵୀଯାନ୍ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏଷ ରାଜା କୁଶଧ୍ଵଜଃ
ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ମୋର କଥା ଶୁଣ: ଏହା କୁଶଧ୍ୱଜ ରାଜା, ମୋର ଛୋଟ ଭାଇ, ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଛି।
ଅସ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମନୋ ରାଜନ୍ ରୂପେଣାପ୍ରତିମଂ ଭୁଵି। ସୁତାଦ୍ଵଯଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ଵରଯାମହେ
ରାଜା, ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଭୂମିରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପର ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ ଅଛନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ସେମାନେକୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଚାହୁଁ।
ଭରତସ୍ଯ କୁମାରସ୍ଯ ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ଚ ଧୀମତଃ। ଵରଯେ ତେ ସୁତେ ରାଜଂସ୍ତଯୋରର୍ଥେ ମହାତ୍ମନୋଃ
ତୁମର ପୁଅ ଭରତ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ପାଇଁ, ରାଜା, ଆମେ ଏହି ଦୁଇ ଝିଅକୁ ସେମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଚାହୁଁ।
ପୁତ୍ରା ଦଶରଥସ୍ଯେମେ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନଃ। ଲୋକପାଲସମାଃ ସର୍ଵେ ଦେଵତୁଲ୍ଯପରାକ୍ରମାଃ
ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅମାନେ ରୂପ ଓ ଯୁବତ୍ୱରେ ଶୋଭିତ; ସମସ୍ତେ ଲୋକପାଳଙ୍କ ସମାନ, ଦେବତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମର ଦ୍ୱାରା।
ଉଭଯୋରପି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧେନାନୁବଧ୍ଯତାମ୍। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲମଵ୍ଯଗ୍ରଂ ଭଵତଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣଃ
ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାଜା, ଏହି ସମ୍ପର୍କରେ ତୁମର ଓ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଗୋତ୍ର ନିର୍ବିଗ୍ନ ଭାବରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମତେ ତଦା। ଜନକଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ମୁନିପୁଂଗଵୌ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ କଥା ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଜନକ ହାତ ଜୋଡି ଦୁଇ ମହାମୁନିଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
କୁଲଂ ଧନ୍ଯମିଦଂ ମନ୍ଯେ ଯେଷାଂ ତୌ ମୁନିପୁଂଗଵୌ। ସଦୃଶଂ କୁଲସମ୍ବନ୍ଧଂ ଯଦାଜ୍ଞାପଯତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ମୁଁ ଏହି ଗୋତ୍ରକୁ ଧନ୍ୟ ଭାବି, ଯାହା ପାଇଁ ଦୁଇ ମହାମୁନି ନିଜେ ଏପରି ଉଚିତ ସମ୍ପର୍କ ଦେବାକୁ ଆଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଭଵତୁ ଭଦ୍ରଂ ଵଃ କୁଶଧ୍ଵଜସୁତେ ଇମେ। ପତ୍ନ୍ଯୌ ଭଜେତାଂ ସହିତୌ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଭରତାଵୁଭୌ
ଏହିପରି ହେଉ, ତୁମେ ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଉ; କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ ଝିଅମାନେ ଏକାସାଥି ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଓ ଭରତଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଉ।
ଏକାହ୍ନା ରାଜପୁତ୍ରୀଣାଂ ଚତସୄଣାଂ ମହାମୁନେ। ପାଣୀନ୍ ଗୃହ୍ଣନ୍ତୁ ଚତ୍ଵାରୋ ରାଜପୁତ୍ରା ମହାବଲାଃ
ମହାମୁନି, ଏକ ଦିନରେ ଚାରି ରାଜପୁତ୍ର ଚାରି ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କ ହାତ ଧରନ୍ତୁ।
ଉତ୍ତରେ ଦିଵସେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଫଲ୍ଗୁନୀଭ୍ଯାଂ ମନୀଷିଣଃ। ଵୈଵାହିକଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ଭଗୋ ଯତ୍ର ପ୍ରଜାପତିଃ
ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପ୍ରଜ୍ଞାମାନେ ଫାଲ୍ଗୁନୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ବିବାହ କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଭଗ ଓ ପ୍ରଜାପତି ଅଧିଷ୍ଠିତ କରନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵଚଃ ସୌମ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଉଭୌ ମୁନିଵରୌ ରାଜା ଜନକୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏପରି ମୃଦୁ କଥା କହି, ଜନକ ରାଜା ହାତ ଜୋଡି ଉଠି ଦୁଇ ମହାମୁନିଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ପରୋ ଧର୍ମଃ କୃତୋ ମହ୍ଯଂ ଶିଷ୍ଯୋଽସ୍ମି ଭଵତୋସ୍ତଥା। ଇମାନ୍ଯାସନମୁଖ୍ଯାନି ଆସ୍ଯତାଂ ମୁନିପୁଂଗଵୌ
ମୋ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଛି; ମୁଁ ତୁମେ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ; ଏଠାରେ ମୁଖ୍ୟ ଆସନ ଅଛି, ଦୟାକରି ବସନ୍ତୁ ଦୁଇ ମହାମୁନି।