ଯୋ ହି ମୋହାଦ୍ଵିଷଂ ପୀତ୍ଵା ନାଵଗଚ୍ଛତି ଦୁର୍ମତିଃ । ସ ତସ୍ଯ ପରିଣାମାନ୍ତେ ଜାନୀତେ କର୍ମଣଃ ଫଲମ୍ ।। ୭.୧୫.
ଯିଏ ମୂଢ଼ତାରେ ବିଷ ପିଏ ଏବଂ ତାହା ବୁଝିପାରେନି, ସେ ଲୋକ ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ କେବଳ ଶେଷରେ, ଫଳ ଦେଖିଲେ, ବୁଝିପାରେ।
ଦେଵତା ନାଭିନନ୍ଦନ୍ତି ଧର୍ମଯୁକ୍ତେନ କେନଚିତ୍ । ଯେନ ତ୍ଵମୀଦୃଶଂ ଭାଵଂ ନୀତସ୍ସନ୍ନାଵବୁଦ୍ଧ୍ଯସେ ।। ୭.୧୫.
ଦେବତାମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅନ୍ତିନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ସେ ଧର୍ମ ସହିତ ଯୋଗ ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ପରି ଅବିବେକରେ ଏଭଳି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଯାନ୍ତି।
ମାତରଂ ପିତରଂ ଯୋ ହି ଆଚାର୍ଯଂ ଚାଵମନ୍ଯତେ । ସ ପଶ୍ଯତି ଫଲଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରେତରାଜଵଶଂ ଗତଃ ।। ୭.୧୫.
ଯିଏ ମାଆ, ବାପା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ, ସେ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯମର ଅଧୀନ ହୋଇ, ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦେଖିଥାଏ।
ଅଧ୍ରୁଵେ ହି ଶରୀରେ ଯୋ ନ କରୋତି ତପୋର୍ଜନମ୍ । ସ ପଶ୍ଚାତ୍ତପ୍ଯତେ ମୂଢୋ ମୃତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଽ ଽତ୍ମନୋ ଗତିମ୍ ।। ୭.୧୫.
ଏହି ଅସ୍ଥିର ଦେହରେ ଯିଏ ତପସ୍ୟା କରେନି, ସେ ମୂଢ଼ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନିଜ ଗତି ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହୁଏ।
ଧର୍ମାଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଧନଂ ସୌଖ୍ଯମଧର୍ମାଦ୍ଦୁଃଖମେଵ ଚ । ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଂ ସୁଖାର୍ଥାଯ କୁର୍ଯାତ୍ପାପଂ ଵିସର୍ଜଯେତ୍ ।। ୭.୧୫.
ଧର୍ମରୁ ରାଜ୍ୟ, ଧନ ଓ ସୁଖ ମିଳେ; ଅଧର୍ମରୁ କେବଳ ଦୁଃଖ ହିଁ ମିଳେ। ତେଣୁ ସୁଖ ପାଇଁ ଧର୍ମ କରିବା ଉଚିତ୍, ଓ ପାପକୁ ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ୍।
ପାପସ୍ଯ ହି ଫଲଂ ଦୁଃଖଂ ତଦ୍ଭୋକ୍ତଵ୍ଯମିହାତ୍ମନା । ତସ୍ମାଦାତ୍ମାପଘାତାର୍ଥଂ ମୂଢଃ ପାପଂ କରିଷ୍ଯତି ।। ୭.୧୫.
ପାପର ଫଳ ହେଉଛି ଦୁଃଖ, ଏହି ଦୁଃଖକୁ ନିଜେ ଭୋଗିବାକୁ ପଡେ। ତେଣୁ ନିଜ ନାଶ ପାଇଁ ମାତ୍ର ମୂର୍ଖ ମାନେ ପାପ କରନ୍ତି।
କସ୍ଯ ଚିନ୍ନ ହି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧେଶ୍ଛନ୍ଦତୋ ଜାଯତେ ମତିଃ । ଦେଵଂ ଚେଷ୍ଟଯତେ ସର୍ଵଂ ହତୋ ଦୈଵେନ ହନ୍ଯତେ । ଯାଦୃଶଂ କୁରୁତେ କର୍ମ ତାଦୃଶଂ ଫଲମଶ୍ନୁତେ ।। ୭.୧୫.
ହେ ମୂର୍ଖ, କାହାର ମନ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ହୁଏ ନାହିଁ; ସବୁ କିଛି ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଭାଗ୍ୟ ହାରିଯାଏ, ସେଉଁଠି ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁପରି କର୍ମ କରିବେ, ସେଉଁପରି ଫଳ ମିଳିଥାଏ।
ବୁଦ୍ଧିରୂପଂ ଫଲଂ ପୁତ୍ରାଞ୍ଛୌର୍ଯଂ ଧୀରତ୍ଵମେଵ ଚ । ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ନରା ଲୋକେ ନିର୍ଜିତଂ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଭିଃ ।। ୭.୧୫.
ଏହି ଜଗତରେ ଲୋକେ ବୁଦ୍ଧି, ସନ୍ତାନ, ଧନ ଓ ସାହସ ପୁଣ୍ୟ କର୍ମର ଫଳରେ ପାଆନ୍ତି।
ଏଵଂ ନିରଯଗାମୀ ତ୍ଵଂ ଯସ୍ଯ ତେ ମତିରୀଦୃଶୀ । ନ ତ୍ଵାଂ ସମଭିଭାଷିଷ୍ଯେ ଽସଦ୍ଵୃତ୍ତେଷ୍ଵେଵ ନିର୍ଣଯଃ ।। ୭.୧୫.
ତୁମ ମନ ଏପରି ହେବାରୁ ତୁମେ ନରକକୁ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ। ମୁଁ ଅପବିତ୍ର ଆଚରଣ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଆଉ କିଛି କହିବି ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଅଛି।
ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତତସ୍ତେନ ତସ୍ଯାମାତ୍ଯାଃ ସମାହତାଃ । ମାରୀଚପ୍ରମୁଖାଃ ସର୍ଵେ ଵିମୁଖା ଵିପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ।। ୭.୧୫.
ଏପରି କଥା ଶୁଣି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ, ମାରୀଚ ସହିତ, ଭୟରେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ମୁହଁ ଫେରାଇ ସବୁଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ତତସ୍ତେନ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଯକ୍ଷେନ୍ଦ୍ରେଣ ମହାତ୍ମନା । ଗଦଯାଭିହତୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ନ ଚ ସ୍ଥାନାତ୍ପ୍ରକମ୍ପିତଃ ।। ୭.୧୫.
ତାପରେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମହାନ ରାଜା ଧନପତି, ଦଶମୁଖ ରାବଣଙ୍କୁ ଗଦାରେ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ହଟିଲେ ନାହିଁ।
ତତସ୍ତୌ ରାମ ନିଘ୍ନନ୍ତୌ ତଦାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମହାମୃଧେ । ନ ଵିହ୍ଵଲୌ ନ ଚ ଶ୍ରାନ୍ତୌ ବଭୂଵତୁରମର୍ଷଣୌ ।। ୭.୧୫.
ହେ ରାମ, ସେ ଦୁଇଜଣ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିଏକ ଉପରେ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା କ୍ଲାନ୍ତି ଅନୁଭବିଲେ ନାହିଁ; ଦୁହେଁ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ଆଗ୍ନେଯମସ୍ତ୍ରଂ ତସ୍ମୈ ସ ମୁମୋଚ ଧନଦସ୍ତଦା । ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ଵାରୁଣେନ ତଦସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯତ୍ ।। ୭.୧୫.
ତାପରେ ଧନପତି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ତାହାକୁ ଜଳ ଅସ୍ତ୍ରରେ ରୋକିଦେଲେ।
ତତୋ ମାଯାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଽସୌ ରାକ୍ଷସୀଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ । ରୂପାଣାଂ ଶତସାହସ୍ରଂ ଵିନାଶାଯ ଚକାର ଚ ।। ୭.୧୫.
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ମାୟାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ ରୂପ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଵରାହୋ ଜୀମୂତଃ ପର୍ଵତଃ ସାଗରୋ ଦ୍ରୁମଃ । ଯକ୍ଷୋ ଦୈତ୍ଯସ୍ଵରୂପୀ ଚ ସୋ ଽଦୃଶ୍ଯତ ଦଶାନନଃ ।। ୭.୧୫.
ବାଘ, ବନ୍ଦର, ବର୍ଷାମେଘ, ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ଗଛ, ଯକ୍ଷ ଓ ଦାନବ—ଏପରି ଅନେକ ରୂପ ଦଶମୁଖ ଧାରଣ କରି ଦେଖାଦେଲେ।
ବହୂନି ଚ କରୋତି ସ୍ମ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ନ ତ୍ଵସୌ ତତଃ । ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯ ତତୋ ରାମ ମହଦସ୍ତ୍ରଂ ଦଶାନନଃ ।। ୭.୧୫.
ସେ ଅନେକ ଚମତ୍କାର କାମ କଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ। ତାପରେ ରାମଙ୍କଠାରୁ ଏକ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଦଶମୁଖ ତାହାକୁ ଧରିଲେ।
ଜଘାନ ମୂର୍ଧ୍ନି ଧନଦଂ ଵ୍ଯାଵିଦ୍ଧ୍ଯ ମହତୀଂ ଗଦାମ୍ । ଏଵଂ ସ ତେନାଭିହତୋ ଵିହ୍ଵଲଃ ଶୋଣିତୋକ୍ଷିତଃ ।। ୭.୧୫.
ସେ ମହାଗଦା ନେଇ ଧନପତିଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲେ। ଏଭଳି ଘାତରେ ଧନପତି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲେ।
କୃତ୍ତମୂଲ ଇଵାଶୋକୋ ନିପପାତ ଧନାଧିପଃ ।। ୭.୧୫.
ମୂଳ କଟା ଅଶୋକ ଗଛ ପରି ଧନପତି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ତତଃ ପଦ୍ମାଦିଭିସ୍ତତ୍ର ନିଧିଭିଃ ସ ତଦା ଵୃତଃ । ଧନଦୋଚ୍ଛ୍ଵାସିତସ୍ତୈସ୍ତୁ ଵନମାନୀଯ ନନ୍ଦନମ୍ ।। ୭.୧୫.
ତାପରେ ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧନରେ ଘିରିଥିବା ଧନପତି, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୁସ୍ଥ ହୋଇ, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନକୁ ନେଯାଇଲେ।
ନିର୍ଜିତ୍ଯ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ତଂ ଧନଦଂ ହୃଷ୍ଟମାନସଃ । ପୁଷ୍ପକଂ ତସ୍ଯ ଜଗ୍ରାହ ଵିମାନଂ ଜଯଲକ୍ଷଣମ୍ ।। ୭.୧୫.
ଧନପତିଙ୍କୁ ଜିତି, ରାକ୍ଷସମହାରାଜ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ବିଜୟର ଚିହ୍ନ ଥିବା ପୁଷ୍ପକ ବିମାନକୁ ଦଖଳ କଲେ।
କାଞ୍ଚନସ୍ତମ୍ଭସଂଵୀତଂ ଵୈଡୂର୍ଯମଣିତୋରଣମ୍ । ମୁକ୍ତାଜାଲପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଂ ସର୍ଵକାମଫଲଦ୍ରୁମମ୍ ।। ୭.୧୫.
ସେ ବିମାନଟି ସୁନାର ଖମ୍ଭରେ ଶୋଭିତ, ବୈଡୂର୍ୟ ମଣିର ଦ୍ୱାର ଓ ମୁକ୍ତାର ମାଳାରେ ଢାକା, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଗଛରେ ଘିରିଥିଲା।
ମନୋଜଵଂ କାମଗମଂ କାମରୂପଂ ଵିହଙ୍ଗମମ୍ । ମଣିକାଞ୍ଚନସୋପାନଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଵେଦିକମ୍ ।। ୭.୧୫.
ଏହା ମନର ତାରେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲା, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲିପାରୁଥିଲା, ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲା, ଆକାଶରେ ଉଡ଼ିପାରୁଥିଲା; ମଣି ଓ ସୁନାର ସିଢ଼ି, ତାପିତ ସୁନାର ବେଦି ଥିଲା।
ଦେଵୋପଵାହ୍ଯମକ୍ଷଯ୍ଯଂ ସଦାଦୃଷ୍ଟିମନଃସୁଖମ୍ । ବହ୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଭକ୍ତିଚିତ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପରିନିର୍ମିତମ୍ ।। ୭.୧୫.
ଏହି ରଥଟି ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଅଶ୍ରାନ୍ତ, ସଦା ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ; ଏହା ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭକ୍ତିର ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଛି।
ନିର୍ମିତଂ ସର୍ଵକାମୈସ୍ତୁ ମନୋହରମନୁତ୍ତମମ୍ । ନ ତୁ ଶୀତଂ ନ ଚୋଷ୍ଣଂ ଚ ସର୍ଵର୍ତୁସୁଖଦଂ ଶୁଭମ୍ ।। ୭.୧୫.
ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖରେ ତିଆରି, ଏହି ରଥଟି ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଅପୂର୍ବ; ଏହା କେବେ ଠଣ୍ଡା ନୁହେଁ, କେବେ ଗରମ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ସୁଖଦାୟକ ଓ ଶୁଭ।
ସ ତଂ ରାଜା ସମାରୁହ୍ଯ କାମଗଂ ଵୀର୍ଯନିର୍ଜିତମ୍ । ଜିତଂ ତ୍ରିଭୁଵନଂ ମେନେ ଦର୍ପୋତ୍ସେକାତ୍ସୁଦୁର୍ମତିଃ ।। ୭.୧୫.
ସେଇ ରଥକୁ ରାଜା ଚଢିଲେ, ଯାହା ଇଚ୍ଛାମତେ ଚାଲେ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ ଜିତିଥିଲା; ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଓ ଅଭିମାନରେ ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିବା ପରି ଭାବିଲେ।
ଜିତ୍ଵା ଵୈଶ୍ରଵଣଂ ଦେଵଂ କୈଲାସାତ୍ସମଵାତରତ୍ ।। ୭.୧୫.
ବୈଶ୍ରବଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତି, ସେ କୈଳାସ ପର୍ବତରୁ ତଳକୁ ଅସିଲେ।
ସ୍ଵତେଜସା ଵିପୁଲମଵାପ୍ଯ ତଂ ଜଯଂ ପ୍ରତାପଵାନ୍ଵିମଲକିରୀଟହାରଵାନ୍ । ରରାଜ ଵୈ ପରମଵିମାନମାସ୍ଥିତୋ ନିଶାଚରଃ ସଦସି ଗତୋ ଯଥାନଲଃ ।। ୭.୧୫.
ନିଜ ପ୍ରଭାରେ ଏହି ବିଶାଳ ଜୟ ଲାଭ କରି, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଓ ନିର୍ମଳ ମୁକୁଟ ହାର ପିନ୍ଧି, ନିଶାଚର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥରେ ବସି ଏକ ସଭାରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।
ସ ଜିତ୍ଵା ଧନଦଂ ରାମ ଭ୍ରାତରଂ ରାକ୍ଷସାଧିପଃ । ମହାସେନପ୍ରସୂତିଂ ତଦ୍ଯଯୌ ଶରଵଣଂ ମହତ୍ ।। ୭.୧୬.
ଧନଦକୁ ଜିତି, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ରାମା ମହାସେନାପତିଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥଳ ମହା ଶରବଣକୁ ଗଲେ।
ଅଥାପଶ୍ଯଦୃଶଗ୍ରୀଵୋ ରୌକ୍ମଂ ଶରଵଣଂ ମହତ୍ । ଗଭସ୍ତିଜାଲସଂଵୀତଂ ଦ୍ଵିତୀଯମିଵ ଭାସ୍କରମ୍ ।। ୭.୧୬.
ପରେ, ଚଉଡ଼ା ଗଳା ଥିବା ସେ ଶରବଣକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସୁନ୍ଦର ଓ ରୂପାଳି, କିରଣରେ ଆବୃତ, ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ସ ପର୍ଵତଂ ସମାରୁହ୍ଯ କଞ୍ଚିଦ୍ରମ୍ଯଵନାନ୍ତରମ୍ । ଅପଶ୍ଯତ୍ ପୁଷ୍ପକଂ ତତ୍ର ରାମଵିଷ୍ଟମ୍ଭିତଂ ତଦା ।। ୭.୧୬.
ସେ ପର୍ବତକୁ ଚଢି, ଏକ ମନୋହର ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ସେ ପୁଷ୍ପକ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସେତେବେଳେ ରାମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଟକାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା।