ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣଂ ଜନକଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଶ୍ରୋତୁମର୍ହସି ଭଦ୍ରଂ ତେ କୁଲଂ ନଃ ପରିକୀର୍ତିତମ୍
ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ଜନକ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: 'ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ତୁମେ ଆମର କୁଳବୃତ୍ତାନ୍ତ ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।'
ପ୍ରଦାନେ ହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଲଂ ନିରଵଶେଷତଃ। ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ କୁଲଜାତେନ ତନ୍ନିବୋଧ ମହାମତେ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଅକୁ ଦେବାବେଳେ, ଜନ୍ମସ୍ଥାନର ଲୋକ ଦ୍ୱାରା କୁଳବୃତ୍ତାନ୍ତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିବା ଆବଶ୍ୟକ; ଏହା ଶୁଣ, ବିବେକୀ।
ରାଜାଭୂତ୍ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା। ନିମିଃ ପରମଧର୍ମାତ୍ମା ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵଵତାଂ ଵରଃ
ତିନି ଲୋକରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ନାମ ନିମି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମବାନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ମିଥିର୍ନାମ ଜନକୋ ମିଥିପୁତ୍ରକଃ। ପ୍ରଥମୋ ଜନକୋ ରାଜା ଜନକାଦପ୍ଯୁଦାଵସୁଃ
ନିମିଙ୍କ ପୁଅ ମିଥି, ମିଥିଙ୍କୁ ଜନକ ଜନ୍ମିଲେ। ପ୍ରଥମ ଜନକ ରାଜା, ଜନକଙ୍କୁ ଉଦାବସୁ ଜନ୍ମିଲେ।
ଉଦାଵସୋସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଜାତୋ ଵୈ ନନ୍ଦିଵର୍ଧନଃ। ନନ୍ଦିଵର୍ଧସୁତଃ ଶୂରଃ ସୁକେତୁର୍ନାମ ନାମତଃ
ଉଦାବସୁଙ୍କୁ ଧର୍ମବାନ ନନ୍ଦିବର୍ଧନ ଜନ୍ମିଲେ; ନନ୍ଦିବର୍ଧନଙ୍କ ପୁଅ ଶୂର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁକେତୁ।
ସୁକେତୋରପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଦେଵରାତୋ ମହାବଲଃ। ଦେଵରାତସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ବୃହଦ୍ରଥ ଇତି ସ୍ମୃତଃ
ସୁକେତୁଙ୍କୁ ଧର୍ମବାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବରାତ ଜନ୍ମିଲେ; ଦେବରାତ ରାଜା ଋଷି, ବୃହଦ୍ରଥ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ବୃହଦ୍ରଥସ୍ଯ ଶୂରୋଽଭୂନ୍ମହାଵୀରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ମହାଵୀରସ୍ଯ ଧୃତିମାନ୍ ସୁଧୃତିଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ
ବୃହଦ୍ରଥଙ୍କ ପୁଅ ଶୂର ଓ ମହାଶୂର, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ମହାବୀର। ମହାବୀରଙ୍କୁ ଧୃତିଶାଳୀ, ସତ୍ୟବୀର ସୁଧୃତି ଜନ୍ମିଲେ।
ସୁଧୃତେରପି ଧର୍ମାତ୍ମା ଧୃଷ୍ଟକେତୁଃ ସୁଧାର୍ମିକଃ। ଧୃଷ୍ଟକେତୋଶ୍ଚ ରାଜର୍ଷେର୍ହର୍ଯଶ୍ଵ ଇତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ସୁଧୃତିଙ୍କୁ ଧର୍ମବାନ ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ଜନ୍ମିଲେ, ସୁଧାର୍ମିକ। ଧୃଷ୍ଟକେତୁ ରାଜା ଋଷିଙ୍କୁ ହର୍ୟଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ଯ ମରୁଃ ପୁତ୍ରୋ ମରୋଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତୀନ୍ଧକଃ। ପ୍ରତୀନ୍ଧକସ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା କୀର୍ତିରଥଃ ସୁତଃ
ହର୍ୟଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅ ମରୁ, ମରୁଙ୍କର ପୁଅ ପ୍ରତୀନ୍ଧକ, ପ୍ରତୀନ୍ଧକଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା କୀର୍ତିରଥ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ପୁତ୍ରଃ କୀର୍ତିରଥସ୍ଯାପି ଦେଵମୀଢ ଇତି ସ୍ମୃତଃ। ଦେଵମୀଢସ୍ଯ ଵିବୁଧୋ ଵିବୁଧସ୍ଯ ମହୀଧ୍ରକଃ
କୀର୍ତିରଥଙ୍କର ପୁଅ ଦେବମୀଢ୍ଢ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଦେବମୀଢ୍ଢଙ୍କର ପୁଅ ବିବୁଧ, ବିବୁଧଙ୍କର ପୁଅ ମହୀଧ୍ରକ।
ମହୀଧ୍ରକସୁତୋ ରାଜା କୀର୍ତିରାତୋ ମହାବଲଃ। କୀର୍ତିରାତସ୍ଯ ରାଜର୍ଷେର୍ମହାରୋମା ଵ୍ଯଜାଯତ
ମହୀଧ୍ରକଙ୍କର ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା କୀର୍ତିରାତ, ରାଜାର୍ଷି କୀର୍ତିରାତଙ୍କର ପୁଅ ମହାରୋମା ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ମହାରୋମ୍ଣସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ସ୍ଵର୍ଣରୋମା ଵ୍ଯଜାଯତ। ସ୍ଵର୍ଣରୋମ୍ଣସ୍ତୁ ରାଜର୍ଷେର୍ହ୍ରସ୍ଵରୋମା ଵ୍ଯଜାଯତ
ମହାରୋମାଙ୍କର ପୁଅ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମା, ରାଜାର୍ଷି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୋମାଙ୍କର ପୁଅ ହ୍ରସ୍ୱରୋମା ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ରାଜ୍ଞୋ ଧର୍ମଜ୍ଞସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋଽହମନୁଜୋ ଭ୍ରାତା ମମ ଵୀରଃ କୁଶଧ୍ଵଜଃ
ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ରାଜାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ଥିଲେ; ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଏବଂ ମୋ ଶୂର ଛୋଟ ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜ।
ମାଂ ତୁ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ପିତା ରାଜ୍ଯେ ସୋଽଭିଷିଚ୍ଯ ପିତା ମମ। କୁଶଧ୍ଵଜଂ ସମାଵେଶ୍ଯ ଭାରଂ ମଯି ଵନଂ ଗତଃ
ମୋ ପିତା ମୋତେ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷେକ କରି, ଭାର ମୋ ଉପରେ ଦେଇ, କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ଵୃଦ୍ଧେ ପିତରି ସ୍ଵର୍ଯାତେ ଧର୍ମେଣ ଧୁରମାଵହମ୍। ଭ୍ରାତରଂ ଦେଵସଂକାଶଂ ସ୍ନେହାତ୍ ପଶ୍ଯନ୍ କୁଶଧ୍ଵଜମ୍
ପିତା ବୟସ୍କ ହୋଇ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯିବା ପରେ, ମୁଁ ଧର୍ମରେ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲି, ଦେବତା ସମାନ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଦେଖିଲି।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ସାଂକାଶ୍ଯାଦାଗତଃ ପୁରାତ୍। ସୁଧନ୍ଵା ଵୀର୍ଯଵାନ୍ ରାଜା ମିଥିଲାମଵରୋଧକଃ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସାଂକାଶ୍ୟରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ସୁଧନ୍ୱା ଆସି, ମିଥିଲାକୁ ଅଘାତ କଲେ।
ସ ଚ ମେ ପ୍ରେଷଯାମାସ ଶୈଵଂ ଧନୁରନୁତ୍ତମମ୍। ସୀତା ଚ କନ୍ଯା ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ ମହ୍ଯଂ ଵୈ ଦୀଯତାମିତି
ସେ ମୋତେ ଜଣାଇଲେ, 'ଶିବଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଧନୁ ଏବଂ ପଦ୍ମାକ୍ଷୀ ସୀତାକୁ ଦେଇଦିଅ।'
ତସ୍ଯାପ୍ରଦାନାନ୍ମହର୍ଷେ ଯୁଦ୍ଧମାସୀନ୍ମଯା ସହ। ସ ହତୋଽଭିମୁଖୋ ରାଜା ସୁଧନ୍ଵା ତୁ ମଯା ରଣେ
ମୁଁ ଦେଇନଥିବାରୁ, ମହାର୍ଷି, ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ରଣରେ, ସୁଧନ୍ୱା ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ହତ ହେଲେ।
ନିହତ୍ଯ ତଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଧନ୍ଵାନଂ ନରାଧିପମ୍। ସାଂକାଶ୍ଯେ ଭ୍ରାତରଂ ଶୂରମଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଂ କୁଶଧ୍ଵଜମ୍
ମୁଁ ସୁଧନ୍ୱାଙ୍କୁ ହତ କରି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସାଂକାଶ୍ୟରେ ମୋ ଶୂର ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିଲି।
କନୀଯାନେଷ ମେ ଭ୍ରାତା ଅହଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ମହାମୁନେ। ଦଦାମି ପରମପ୍ରୀତୋ ଵଧ୍ଵୌ ତେ ମୁନିପୁଂଗଵ
ଏହା ମୋ ଛୋଟ ଭାଇ, ମୁଁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ମହାମୁନି; ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ, ମୁଁ ଦୁଇଜଣ ଅନ୍ତ:ପତିକୁ ଦେଉଛି, ମୁନିପଙ୍ଗବ।
ସୀତାଂ ରାମାଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଊର୍ମିଲାଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯ ଵୈ। ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କାଂ ମମ ସୁତାଂ ସୀତାଂ ସୁରସୁତୋପମାମ୍
ସୀତାକୁ ରାମଙ୍କୁ, ଉର୍ମିଳାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଉଛି; ମୋ ପୁଅ ସୀତା, ଦେବଙ୍କର କନ୍ୟା ସମାନ, ଶୂରତାରେ ଲଭ୍ୟ।
ଦ୍ଵିତୀଯାମୂର୍ମିଲାଂ ଚୈଵ ତ୍ରିର୍ଵଦାମି ନ ସଂଶଯଃ। ଦଦାମି ପରମପ୍ରୀତୋ ଵଧ୍ଵୌ ତେ ମୁନିପୁଂଗଵ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଉର୍ମିଳାକୁ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତିନିଥର କହୁଛି, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ, ମୁଁ ଦୁଇଜଣ ଅନ୍ତ:ପତିକୁ ଦେଉଛି, ମୁନିପଙ୍ଗବ।
ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋ ରାଜନ୍ ଗୋଦାନଂ କାରଯସ୍ଵ ହ। ପିତୃକାର୍ଯଂ ଚ ଭଦ୍ରଂ ତେ ତତୋ ଵୈଵାହିକଂ କୁରୁ
ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଗୋଦାନ କର, ରାଜା; ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କର, ଭଲ ହେଉ; ତାପରେ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ କର।
ମଘା ହ୍ଯଦ୍ଯ ମହାବାହୋ ତୃତୀଯଦିଵସେ ପ୍ରଭୋ। ଫଲ୍ଗୁନ୍ଯାମୁତ୍ତରେ ରାଜଂସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଵୈଵାହିକଂ କୁରୁ। ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋରର୍ଥେ ଦାନଂ କାର୍ଯଂ ସୁଖୋଦଯମ୍
ଆଜି ମଘା ନକ୍ଷତ୍ର, ମହାବାହୁ; ତୃତୀୟ ଦିନରେ, ଉତ୍ତର ଫାଲ୍ଗୁନୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ରାଜା, ବିବାହ କର; ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଭ ଦାନ କର।
thumb|ଦ୍ଵିସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଦ୍ଵିସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସତରି ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣ।
ତମୁକ୍ତଵନ୍ତଂ ଵୈଦେହଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ମହାମୁନିଃ। ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଵୀରଂ ଵସିଷ୍ଠସହିତୋ ନୃପମ୍
ବିଦେହ ରାଜା ଏପରି କହିବା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସହିତ, ଶୂର ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ଉକ୍ତି କହିଲେ।
ଅଚିନ୍ତ୍ଯାନ୍ଯପ୍ରମେଯାଣି କୁଲାନି ନରପୁଂଗଵ। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ ଵିଦେହାନାଂ ନୈଷାଂ ତୁଲ୍ଯୋଽସ୍ତି କଶ୍ଚନ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଓ ବିଦେହ ଗୋତ୍ରଗୁଡିକ ଅପାର ଓ ଅପରିମାପ୍ୟ; ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଏହାଙ୍କ ସମାନ ନୁହେଁ।
ସଦୃଶୋ ଧର୍ମସମ୍ବନ୍ଧଃ ସଦୃଶୋ ରୂପସମ୍ପଦା। ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣଯୋ ରାଜନ୍ ସୀତା ଚୋର୍ମିଲଯା ସହ
ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହ ସୀତା ଓ ଉର୍ମିଳାଙ୍କ ଦମ୍ପତି ସମ୍ପର୍କ ଧର୍ମ ଓ ରୂପରେ ଉଚିତ ଓ ମିଳିଥିବା।
ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଚ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୂଯତାଂ ଵଚନଂ ମମ। ଭ୍ରାତା ଯଵୀଯାନ୍ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏଷ ରାଜା କୁଶଧ୍ଵଜଃ
ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବେ ମୋର କଥା ଶୁଣ: ଏହା କୁଶଧ୍ୱଜ ରାଜା, ମୋର ଛୋଟ ଭାଇ, ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଛି।
ଅସ୍ଯ ଧର୍ମାତ୍ମନୋ ରାଜନ୍ ରୂପେଣାପ୍ରତିମଂ ଭୁଵି। ସୁତାଦ୍ଵଯଂ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ଵରଯାମହେ
ରାଜା, ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଭୂମିରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପର ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦୁଇ ଝିଅ ଅଛନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ସେମାନେକୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଚାହୁଁ।