ଏକାକ୍ଷିପିଙ୍ଗଲେତ୍ଯେଵ ନାମ ସ୍ଥାସ୍ଯତି ଶାଶ୍ଵତମ୍ । ଏଵଂ ତେନ ସଖିତ୍ଵଂ ଚ ପ୍ରାପ୍ଯାନୁଜ୍ଞାଂ ଚ ଶଙ୍କରାତ୍ ।। ୭.୧୩.
'ଏକାକ୍ଷିପିଙ୍ଗଳ' ବୋଲି ତୁମ ନାମ ସଦା ସ୍ଥାୟୀ ହେବ। ଏଭଳି ଭାବେ ଶଙ୍କରଙ୍କଠାରୁ ମିତ୍ରତା ଓ ଅନୁମତି ପାଇଲି।
ଆଗତ୍ଯ ଚ ଶ୍ରୁତୋ ଽଯଂ ମେ ତଵ ପାପଵିନିଶ୍ଚଯଃ ।। ୭.୧୩.
ପୁନଃ ଫେରି ଆସି, ମୁଁ ତୁମର ପାପ ପ୍ରତି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲି।
ତଦଧର୍ମିଷ୍ଠସଂଯୋଗାନ୍ନିଵର୍ତ କୁଲଦୂଷଣାତ୍ । ଚିନ୍ତ୍ଯତେ ହି ଵଧୋପାଯଃ ସର୍ଷିସଙ୍ଘୈଃ ସୁରୈସ୍ତଵ ।। ୭.୧୩.
ତେଣୁ, ଏହି ଅଧର୍ମିକ ସଂଯୋଗ ଓ ଗୋତ୍ର ଅପମାନରୁ ଦୂରେଇଯାଅ; କାରଣ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ତୁମ ନାଶ ପାଇଁ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ । ହସ୍ତୌ ଦନ୍ତାଂଶ୍ଚ ସମ୍ପୀଡ୍ଯ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ ।। ୭.୧୩.
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ, ହାତ ଓ ଦାନ୍ତ ଚେପି, ଏହି କଥା କହିଲା।
ଵିଜ୍ଞାତଂ ତେ ମଯା ଦୂତ ଵାକ୍ଯଂ ଯସ୍ଯ ପ୍ରଭାଷସେ । ନୈତତ୍ତ୍ଵମସି ନୈଵାସୌ ଭ୍ରାତ୍ରା ଯେନାସି ଚୋଦିତଃ ।। ୭.୧୩.
ଦୂତ, ତୁମେ ଯେ କଥା କହୁଛ, ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି; ତୁମେ ସେ ଲୋକ ନୁହଁ, ନାହିଁ ମୋ ଭାଇ ତୁମକୁ ପଠାଇଛି।
ହିତଂ ନୈଷ ମମୈତଦ୍ଧି ବ୍ରଵୀତି ଧନରକ୍ଷକଃ । ମହେଶ୍ଵରସଖିତ୍ଵଂ ତୁ ମୂଢ ଶ୍ରାଵଯତେ କିଲ ।। ୭.୧୩.
ଧନରକ୍ଷକ ଯେ କଥା କହୁଛି, ଏହା ମୋ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ମୂଢ଼, ସେ କେବଳ ମହାଦେବ ସହ ମିତ୍ରତା ଦେଖାଉଛି।
ନ ଚେଦଂ କ୍ଷମଣୀଯଂ ମେ ଯଦେତଦ୍ଭାଷିତଂ ତ୍ଵଯା । ଯଦେତାଵନ୍ମଯା କାଲଂ ଦୂତ ତସ୍ଯ ତୁ ମର୍ଷିତମ୍ ।। ୭.୧୩.
ତୁମେ ଯେ କଥା କହିଛ, ମୋ ପାଇଁ ଏହା ସହିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ତଥାପି, ଦୂତ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ସହିଛି।
ନ ହନ୍ତଵ୍ଯୋ ଗୁରୁର୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ମଯା ଽଯମିତି ମନ୍ଯତେ । ତସ୍ଯ ତ୍ଵିଦାନୀଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମେ ଵାକ୍ଯମେଷା କୃତା ମତିଃ ।। ୭.୧୩.
ସେ ଭାବେ, 'ସେ ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଗୁରୁ, ତେଣୁ ମୁଁ ହତ୍ୟା କରିବି ନାହିଁ' ଭାବୁଛି; କିନ୍ତୁ ଏବେ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୋ ମନ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି।
ତ୍ରୀଁଲ୍ଲୋକାନପି ଜେଷ୍ଯାମି ବାହୁଵୀର୍ଯମୁପାଶ୍ରିତଃ ।। ୭.୧୩.
ମୋର ବାହୁବଳରେ ଭରସା କରି, ମୁଁ ତିନି ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତି ନେବି।
ଏତନ୍ମୁହୂର୍ତମେଵାହଂ ତସ୍ଯୈକସ୍ଯ ତୁ ଵୈ କୃତେ । ଚତୁରୋ ଲୋକପାଲାଂସ୍ତାନ୍ନଯିଷ୍ଯାମି ଯମକ୍ଷଯମ୍ ।। ୭.୧୩.
ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, କେବଳ ତାଙ୍କ ପାଇଁ, ମୁଁ ଚାରି ଲୋକପାଳଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଲଙ୍କେଶୋ ଦୂତଂ ଖଡ୍ଗେନ ଜଘ୍ନିଵାନ୍ । ଦଦୌ ଭକ୍ଷଯିତୁଂ ହ୍ଯେନଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଦୁରାତ୍ମନାମ୍ ।। ୭.୧୩.
ଏଭଳି କହି ଲଙ୍କାପତି ଦୂତକୁ ତାଲୱାରରେ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ତାକୁ ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଖାଇବା ପାଇଁ ଦେଇଦେଲେ।
ଏଵଂ କୃତସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନୋ ରଥମାରୁହ୍ଯ ରାଵଣଃ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଜଯାକାଙ୍କ୍ଷୀ ଯଯୌ ଯତ୍ର ଧନେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୧୩.
ଏପରି ଦୂତକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ରାବଣ ତାଙ୍କର ରଥରେ ଚଢି, ତିନି ଲୋକର ଜୟ ଆଶା କରି, ଧନର ଦେବତାଠାରେ ଯାଇଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସଚିଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ଷଡ୍ଭିର୍ନିତ୍ଯଂ ବଲୋଦ୍ଧତୈଃ । ମହୋଦରପ୍ରହସ୍ତାଭ୍ଯାଂ ମାରୀଚଶୁକସାରଣୈଃ ।। ୭.୧୪.
ତାପରେ ସେ ନିତ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଛଅ ମନ୍ତ୍ରୀ—ମହୋଦର, ପ୍ରହସ୍ତ, ମାରୀଚ, ଶୁକ, ସାରଣ—ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଧୂମ୍ରାକ୍ଷେଣ ଚ ଵୀରେଣ ନିତ୍ଯଂ ସମରଗୃଧ୍ନୁନା । ଵୃତଃ ସଂପ୍ରଯଯୌ ଶ୍ରୀମାନ୍କ୍ରୋଧାଲ୍ଲୋକାନ୍ଦହନ୍ନିଵ ।। ୭.୧୪.
ଏବଂ ସେ ସାହସୀ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ସହିତ, ଯିଏ ସଦା ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗ୍ରହ କରେ, ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ଦେହାଲି ହୋଇ, ଲୋକମାନେ ଜଣେଇବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ପୁରାଣି ସ ନଦୀଃ ଶୈଲାନ୍ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ । ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ମୁହୂର୍ତେନ କୈଲାସଂ ଗିରିମାଗମତ୍ ।। ୭.୧୪.
ସେ ପୁରୁଣା ସହର, ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ଉପବନଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, କୈଳାଶ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟଂ ଗିରୌ ତସ୍ମିନ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଂ ନିଶମ୍ଯ ତୁ । ଯୁଦ୍ଧେ ଽତ୍ଯର୍ଥକୃତୋତ୍ସାହଂ ଦୁରାତ୍ମାନଂ ସମନ୍ତ୍ରିଣମ୍ ।। ୭.୧୪.
ସେଇ ପାହାଡ଼ରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ଶିବିର କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣିଲେ।
ଯକ୍ଷା ନ ଶେକୁଃ ସଂସ୍ଥାତୁଂ ପ୍ରମୁଖେ ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ । ରାଜ୍ଞୋ ଭ୍ରାତେତି ଵିଜ୍ଞାଯ ଗତା ଯତ୍ର ଧନେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୧୪.
ସେଇ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯକ୍ଷମାନେ ଟିକି ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ରାଜାଙ୍କ ଭାଇ ବୋଲି ଜାଣି ଧନର ଦେବତାଠାରେ ଚାଲିଗଲେ।
ତେ ଗତ୍ଵା ସର୍ଵମାଚଖ୍ଯୁର୍ଭ୍ରାତୁସ୍ତସ୍ଯ ଚିକୀର୍ଷିତମ୍ । ଅନୁଜ୍ଞାତା ଯଯୁର୍ହଷ୍ଟା ଯୁଦ୍ଧାଯ ଧନଦେନ ତେ ।। ୭.୧୪.
ସେମାନେ ଯାଇ ସମସ୍ତ କଥା ତାଙ୍କର ଭାଇ କ'ଣ କରିବେ ଭାବୁଛନ୍ତି ତାହା ଖବର ଦେଲେ; ଧନଦାଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ଖୁସିରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇଲେ।
ତତୋ ବଲାନାଂ ସଙ୍କ୍ଷୋଭୋ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ମହୋଦଧେଃ । ତସ୍ଯ ନୈର୍ଋତରାଜସ୍ଯ ଶୈଲଂ ସଞ୍ଚାଲଯନ୍ନିଵ ।। ୭.୧୪.
ତାପରେ ସେଠାରେ ସେନାମାନଙ୍କର ଉତ୍ତେଜନା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ପରି ବଢ଼ିଗଲା, ମନେ ହେଉଥିଲା ନିଶାଚରରାଜଙ୍କ ପାଇଁ ପାହାଡ଼କୁ ହଲାଇ ଦେଉଛି।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ସମଭଵଦ୍ଯକ୍ଷରାକ୍ଷସସଙ୍କୁଲମ୍ । ଵ୍ଯଥିତାଶ୍ଚାଭଵଂସ୍ତତ୍ର ସଚିଵା ରାକ୍ଷସସ୍ଯ ତେ ।। ୭.୧୪.
ତାପରେ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭରିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ସେଠାରେ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ସ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଦୃଶଂ ସୈନ୍ଯଂ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ନିଶାଚରଃ । ହର୍ଷନାଦାନ୍ବହୂନ୍କୃତ୍ଵା ସ କ୍ରୋଧାଦଭ୍ଯଧାଵତ ।। ୭.୧୪.
ଏପରି ସେନା ଦେଖି ଦଶମୁଖ ନିଶାଚର ଅନେକ ଉଲ୍ଲାସର ଚିତ୍କାର କରି, କ୍ରୋଧରେ ଆଗକୁ ଧାଉଥିଲେ।
ଯେ ତୁ ତେ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସଚିଵା ଘୋରଵିକ୍ରମାଃ । ତେଷାଂ ସହସ୍ରମେକୈକଂ ଯକ୍ଷାଣାଂ ସମଯୋଧଯନ୍ ।। ୭.୧୪.
ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପଶାଳୀ ରାକ୍ଷସରାଜଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ହଜାର ଯକ୍ଷ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ତତୋ ଗଦାଭିର୍ମୁସଲୈରସିଭିଃ ଶକ୍ତିତୋମରୈଃ । ହନ୍ଯମାନୋ ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ତତ୍ସୈନ୍ଯଂ ସମଗାହତ ।। ୭.୧୪.
ତାପରେ ଦଶମୁଖ ଗଦା, ମୁସଳ, ତାଲୱାର, ଶକ୍ତି, ତୋମର ଆଦି ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ ପାଇ, ସେ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ନିରୁଚ୍ଛ୍ଵାସଵତ୍ତତ୍ର ଵଧ୍ଯମାନୋ ଦଶାନନଃ । ଵର୍ଷଦ୍ଭିରିଵ ଜୀମୂତୈର୍ଧାରାଭିରଵରୁଧ୍ଯତ ।। ୭.୧୪.
ସେଠାରେ ଦଶାନନ ଘାୟଲ ହୋଇ, ଶ୍ୱାସ ନେଇପାରୁନଥିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲା ଅନେକ ବର୍ଷର ବର୍ଷା ମେଘ ଧାରାରେ ଦବିଗଲେ।
ନ ଚକାର ଵ୍ଯଥାଂ ଚୈଵ ଯକ୍ଷଶସ୍ତ୍ରୈଃ ସମାହତଃ । ମହୀଧର ଇଵାମ୍ଭୋଦୈର୍ଧାରାଶତସମୁକ୍ଷିତଃ ।। ୭.୧୪.
ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଆଘାତ ଦେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ କେବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଶତଧାରା ବର୍ଷାରେ ଭିଜି ଯାଏ।
ସ ଦୁରାତ୍ମା ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯ କାଲଦଣ୍ଡୋପମାଂ ଗଦାମ୍ । ପ୍ରଵିଵେଶ ତତଃ ସୈନ୍ଯଂ ନଯନ୍ଯକ୍ଷାନ୍ଯମକ୍ଷଯମ୍ ।। ୭.୧୪.
ସେ ଦୁଷ୍ଟ ମଣିଷ, କାଳର ଦଣ୍ଡ ସମାନ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଉଠାଇ, ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।
ସ କକ୍ଷମିଵ ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଶୁଷ୍କେନ୍ଧନମିଵାକୁଲମ୍ । ଵାତେନାଗ୍ନିରିଵାଯତ୍ତୋ ଯକ୍ଷସୈନ୍ଯଂ ଦଦାହ ତତ୍ ।। ୭.୧୪.
ସେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ଶୁଖିଲା କାଠ ଭରିଥିବା ଅଞ୍ଚଳକୁ ବାତାସରେ ଉତ୍ସାହିତ ଅଗ୍ନି ଯେପରି ଦହିଦେଉଛି, ସେପରି ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ସେନାକୁ ଦହିଦେଲେ।
ତୈସ୍ତୁ ତତ୍ର ମହାମାତ୍ଯୈର୍ମହୋଦରଶୁକାଦିଭିଃ । ଅଲ୍ପାଵଶେଷାସ୍ତେ ଯକ୍ଷାଃ କୃତା ଵାତୈରିଵାମ୍ବୁଦାଃ ।। ୭.୧୪.
ମହୋଦର, ଶୁକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ସେଠାରେ ଯକ୍ଷମାନେ ବହୁତ କମ୍ ରହିଗଲେ, ଯେପରି ବାତାସରେ ମେଘ ଚିଁଡ଼ିଯାଏ।
କେଚିତ୍ସମାହତା ଭଗ୍ନାଃ ପତିତାଃ ସମରକ୍ଷିତୌ । ଓଷ୍ଠାଂଶ୍ଚ ଦଶନୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରଦଶନ୍କୁପିତା ରଣେ ।। ୭.୧୪.
କିଛି ଯୋଦ୍ଧା ଭୟଙ୍କର ଆଘାତରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତେବେ ତେଁମାନେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତରେ ନିଜ ଓଠକୁ କାମୁଡ଼ିଲେ।
ଶ୍ରାନ୍ତାଶ୍ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯମାଲିଙ୍ଗ୍ଯ ଭ୍ରଷ୍ଟଶସ୍ତ୍ରା ରଣାଜିରେ । ସୀଦନ୍ତି ଚ ତଦା ଯକ୍ଷାଃ କୂଲା ଇଵ ଜଲେନ ହ ।। ୭.୧୪.
କେହି କେହି ଯୋଦ୍ଧା ଦୁଃଖରେ ଏକାଉଁଠି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ହାତରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଏମିତି ଭାବେ ଯୁଦ୍ଧମଞ୍ଚରେ ଲୁହିଯାଇଲେ, ଯେପରି ନଦୀର କୂଳ ଜଳରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ।