ମାଯାଵୀ ପ୍ରଥମସ୍ତାତ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ତଦନନ୍ତରଃ । ଏଵଂ ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ପୃଚ୍ଛତଃ ।। ୭.୧୨.
ହେ ପ୍ରିୟ, ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଥିଲେ ମାୟାବୀ, ତା'ପରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି। ଏହିପରି ତୁମେ ପଚାରିଥିବାରୁ ସବୁ କଥା ଠିକ୍ ଭାବେ କହିଦେଲି।
ତ୍ଵାମିଦାନୀଂ କଥଂ ତାତ ଜାନୀଯାଂ କୋ ଭଵାନିତି । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ତଦ୍ରକ୍ଷୋ ଵିନୀତମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୧୨.
ଏବେ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ କିପରି ଜାଣିବି ତୁମେ କିଏ? ଏଭଳି ପଚାରିବା ପରେ, ସେ ନମ୍ର ରାକ୍ଷସ ଏଭଳି କହିଲେ—
ଅହଂ ପୌଲସ୍ତ୍ଯତନଯୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ନାମତଃ । ମୁନେର୍ଵିଶ୍ରଵସୋ ଯସ୍ତୁ ତୃତୀଯୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୧୨.
ମୁଁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ମୋର ନାଁ ଦଶମୁଖ। ମୋ ପିତା ମୁନି ବିଶ୍ରବାସ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତୃତୀୟ ପୁଅ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରାମ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ଦାନଵଃ । ମହର୍ଷେସ୍ତନଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମଯୋ ହର୍ଷମୁପାଗତଃ । ଦାତୁଂ ଦୁହିତରଂ ତସ୍ମୈ ରୋଚଯାମାସ ଯତ୍ର ଵୈ ।। ୭.୧୨.
ଏଭଳି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜା କହିବା ପରେ, ହେ ରାମ, ସେ ଦାନବ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ପୁଅ ବୋଲି ଜାଣି, ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ।
କରେଣ ତୁ କରଂ ତସ୍ଯା ଗ୍ରାହଯିତ୍ଵା ମଯସ୍ତଦା । ପ୍ରହସନ୍ପ୍ରାହ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରମିଦଂ ଵଚଃ ।। ୭.୧୨.
ତା'ପରେ ମୟା ନିଜ ଝିଅଙ୍କର ହାତ ଧରି, ହସି ଦାନବମାନଙ୍କର ରାଜା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଇଯଂ ମମାତ୍ମଜା ରାଜନ୍ହେମଯା ଽପ୍ସରସା ଧୃତା । କନ୍ଯା ମନ୍ଦୋଦରୀ ନାମ ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ ।। ୭.୧୨.
ହେ ରାଜା, ଏହି ମୋର ଝିଅ, ମନ୍ଦୋଦରୀ ନାମ, ଅପ୍ସରା ହେମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିଲା। ଏହାକୁ ତୁମେ ତୁମର ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର।
ବାଢମିତ୍ଯେଵ ତଂ ରାମ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଽଭ୍ଯଭାଷତ । ପ୍ରଜ୍ଚାଲ୍ଯ ତତ୍ର ଚୈଵାଗ୍ନିମକରୋତ୍ପାଣିସଙ୍ଗ୍ରହମ୍ ।। ୭.୧୨.
ତେବେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି', ଏବଂ ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି, ହାତ ଧରିବା ରୀତି ପୂରଣ କଲେ।
ସ ହି ତସ୍ଯ ମଯୋ ରାମ ଶାପାଭିଜ୍ଞସ୍ତପୋଧନାତ୍ । ଵିଦିତ୍ଵା ତେନ ସା ଦତ୍ତା ତସ୍ଯ ପୈତାମହଂ କୁଲମ୍ ।। ୭.୧୨.
ହେ ରାମ, ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଶାପ ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିବା ମୟା, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନ୍ୟ ବଂଶ ଜାଣି, ସେ ଝିଅକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଅମୋଘାଂ ତସ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ପରମାଦ୍ଭୁତାମ୍ । ପରେଣ ତପସା ଲବ୍ଧାଂ ଜଘ୍ନିଵାଁଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଯଯା ।। ୭.୧୨.
ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅଫଳାଶ୍ରୟ ଶସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ, ଯାହା ଘୋର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପାଇଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ସୀକୃତଦାରୋ ଵୈ ଲଙ୍କାଯା ଈଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଗତ୍ଵା ତୁ ନଗରୀଂ ଭାର୍ଯେ ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯାଂ ସମୁପାହରତ୍ ।। ୭.୧୨.
ଏଭଳି ଭାବେ ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ପାଇ, ଲଙ୍କାର ମାଲିକ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ, ନଗରକୁ ଯାଇ, ଭାଇମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଘରେ ନେଇଲେ।
ଵୈରୋଚନସ୍ଯ ଦୌହିତ୍ରୀଂ ଵଜ୍ରଜ୍ଵାଲେତି ନାମତଃ । ତାଂ ଭାର୍ଯାଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ରାଵଣଃ ସମକଲ୍ପଯତ୍ ।। ୭.୧୨.
ବୈରୋଚନଙ୍କର ନାତିଜିଅ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ବଜ୍ରଜ୍ୱାଳୀ ନାମକ ଝିଅକୁ, ରାବଣ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଚୟନ କଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜସ୍ଯ ସୁତାଂ ଶୈଲୂଷସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ସରମାଂ ନାମ ଧର୍ମଜ୍ଞାଂ ଲେଭେ ଭାର୍ଯାଂ ଵିଭୀଷଣଃ ।। ୭.୧୨.
ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ଶୈଲୂଷଙ୍କ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଝିଅ ସରମାଙ୍କୁ, ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ନେଲେ।
ତୀରେ ତୁ ସରସୋ ଵୈ ତୁ ସଞ୍ଜଜ୍ଞେ ମାନସସ୍ଯ ହି । ସରସ୍ତଦା ମାନସଂ ତୁ ଵଵୃଧେ ଜଲଦାଗମେ ।। ୭.୧୨.
ମାନସ ସରୋବର ତଟରେ, ବର୍ଷା ଆସିବା ସମୟରେ, ସେଇ ସରୋବର ବହୁତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।
ମାତ୍ରା ତୁ ତସ୍ଯାଃ କନ୍ଯାଯାଃ ସ୍ନେହେନାକ୍ରନ୍ଦିତଂ ଵଚଃ । ସରୋ ମା ଵର୍ଧଯସ୍ଵେତି ତତଃ ସା ସରମା ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୧୨.
ସେ ଝିଅର ମାଆ, ସ୍ନେହରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ, 'ଏ ସରୋବର, ଆଉ ବଢ଼ନି', ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ 'ସରମା' ବୋଲି ଡାକାଯାଉଥିଲା।
ଏଵଂ ତେ କୃତଦାରା ଵୈ ରେମିରେ ତତ୍ର ରାକ୍ଷସାଃ । ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାମୁପାଗମ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଇଵ ନନ୍ଦନେ ।। ୭.୧୨.
ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନେ ଜଣେ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନେଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ, ଯେପରି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନନ୍ଦନବନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ତତୋ ମନ୍ଦୋଦରୀ ପୁତ୍ରଂ ମେଘନାଦମଜୀଜନତ୍ । ସ ଏଷ ଇନ୍ଦ୍ରଜିନ୍ନାମ ଯୁଷ୍ମାଭିରଭିଧୀଯତେ ।। ୭.୧୨.
ତାପରେ ମଣ୍ଡୋଦରୀ ଜଣେ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମଦେଲେ, ତାହାର ନାମ ମେଘନାଦ; ତୁମେ ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ବୋଲି କହୁଛ।
ଜାତମାତ୍ରେଣ ହି ପୁରା ତେନ ରାଵଣସୂନୁନା । ରୁଦତା ସୁମହାନ୍ମୁକ୍ତୋ ନାଦୋ ଜଲଧରୋପମଃ ।। ୭.୧୨.
ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଉଁ ମାତ୍ର, ବଡ଼ ରୋଦନ କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଗର୍ଜନ କରେ।
ଜଡୀକୃତା ଚ ସା ଲଙ୍କା ତସ୍ଯ ନାଦେନ ରାଘଵ । ପିତା ତସ୍ଯାକରୋନ୍ନାମ ମେଘନାଦ ଇତି ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୧୨.
ତାଙ୍କର ଏହି ଗର୍ଜନରେ, ହେ ରାଘବ, ଲଙ୍କା ସହର ଅଚେତନ ହୋଇଗଲା; ତାଙ୍କ ପିତା ନିଜେ ତାଙ୍କୁ 'ମେଘନାଦ' ନାମ ଦେଲେ।
ସୋ ଽଵର୍ଧତ ତଦା ରାମ ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ଶୁଭେ । ରକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ଵରସ୍ତ୍ରୀଭିଶ୍ଛନ୍ନଃ କାଷ୍ଠୈରିଵାନଲଃ ।। ୭.୧୨.
ସେତେବେଳେ, ହେ ରାମ, ରାବଣଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଅନ୍ତଃପୁରରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି କାଠ ଭିତରେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚିଥାଏ, ସେଭଳି ଲୁଚି ରହି, ସେ ବଡ଼ ହେଉଥିଲେ।
ମାତାପିତ୍ରୋର୍ମହାହର୍ଷଂ ଜନଯନ୍ରାଵଣାତ୍ମଜଃ ।। ୭.୧୨.
ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କର ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।
ଅଥ ଲୋକେଶ୍ଵରୋତ୍ସୃଷ୍ଟା ତତ୍ର କାଲେନ କେନଚିତ୍ । ନିଦ୍ରା ସମଭଵତ୍ତୀଵ୍ରା କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ରୂପିଣୀ ।। ୭.୧୩.
ତାପରେ, କିଛି ସମୟ ପରେ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ନାୟକଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇ, ଭୟଙ୍କର ନିଦ୍ରା କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା।
ତତୋ ଭ୍ରାତରମାସୀନଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ । ନିଦ୍ରା ମାଂ ବାଧତେ ରାଜନ୍କାରଯସ୍ଵ ମମାଲଯମ୍ ।। ୭.୧୩.
ତାପରେ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ବସିଥିବା ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ ନିଦ୍ରା ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛି, ରାଜା, ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଘର ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।'
ଵିନିଯୁକ୍ତାସ୍ତତୋ ରାଜ୍ଞା ଶିଲ୍ପିନୋ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଵତ୍ । ଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ଯୋଜନଂ ଶୁଭ୍ରଂ ତତୋ ଦ୍ଵିଗୁଣମାଯତମ୍ ।। ୭.୧୩.
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା ପରି ଦକ୍ଷ କାରିଗରମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ; ସେମାନେ ଏକ ବିଶାଳ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଘର ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଏକ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଦୁଇ ଗୁଣା ଲମ୍ବା।
ଦର୍ଶନୀଯଂ ନିରାବାଧଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ଚକ୍ରିରେ । ସ୍ଫାଟିକୈଃ କାଞ୍ଚନୈଶ୍ଚିତ୍ରୈଃ ସ୍ତମ୍ଭୈଃ ସର୍ଵତ୍ର ଶୋଭିତମ୍ ।। ୭.୧୩.
ସେମାନେ ଏହାକୁ ଦର୍ଶନୀୟ ଓ ଅବାଧିତ କରି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ତିଆରି କଲେ; ସମସ୍ତଠାରେ ସ୍ଫଟିକ ଓ ସୁନାର ଶୋଭାମୟ ଖମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।
ଵୈଡୂର୍ଯକୃତସୋପାନଂ କିଙ୍କିଣୀଜାଲକଂ ତଥା । ଦାନ୍ତତୋରଣଵିନ୍ଯସ୍ତଂ ଵଜ୍ରସ୍ଫଟିକଵେଦିକମ୍ ।। ୭.୧୩.
ବୈଡୂର୍ୟ ପଥରରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସିଢ଼ି, ଘଣ୍ଟିର ଝାଲି ଓ ଦାନ୍ତରେ ତିଆରି ଦ୍ୱାର, ଏବଂ ହୀରା ଓ ସ୍ଫଟିକର ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା।
ମନୋହରଂ ସର୍ଵସୁଖଂ କାରଯାମାସ ରାକ୍ଷସଃ । ସର୍ଵତ୍ର ସୁଖଦଂ ନିତ୍ଯଂ ମେରୋଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ଗୁହାମିଵ ।। ୭.୧୩.
ସେ ରାକ୍ଷସ ଏହି ଗୃହଟିକୁ ଏମିତି ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସୁବିଧାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସବୁଠାରେ ସଦା ସୁଖଦାୟକ, ମେରୁ ପର୍ବତର ପବିତ୍ର ଗୁହା ପରି।
ତତ୍ର ନିଦ୍ରାଂ ସମାଵିଷ୍ଟଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ମହାବଲଃ । ବହୂନ୍ଯବ୍ଦସହସ୍ରାଣି ଶଯାନୋ ନ ପ୍ରବୁଦ୍ଧ୍ଯତେ ।। ୭.୧୩.
ସେଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଲିନ ହୋଇଥିଲେ; ସେ ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୋଇ ରହିଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାଗିଲେ ନାହିଁ।
ନିଦ୍ରାଭିଭୂତେ ତୁ ତଦା କୁମ୍ଭକର୍ଣେ ଦଶାନନଃ । ଦେଵର୍ଷିଯକ୍ଷଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ସଞ୍ଜଘ୍ନେ ହି ନିରଙ୍କୁଶଃ ।। ୭.୧୩.
ସେଇ ସମୟରେ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ନିଦ୍ରାରେ ଲିନ ହେବା ପରେ, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଭାବରେ ଦେବତା, ଋଷି, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ଉଦ୍ଯାନାନି ଚ ଚିତ୍ରାଣି ନନ୍ଦନାଦୀନି ଯାନି ଚ । ତାନି ଗତ୍ଵା ସୁସଙକ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭିନତ୍ତି ସ୍ମ ଦଶାନନଃ ।। ୭.୧୩.
ସେ ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଉଦ୍ୟାନଗୁଡ଼ିକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ନଦୀଂ ଗଜ ଇଵ କ୍ରୀଡନ୍ଵୃକ୍ଷାନ୍ଵାଯୁରିଵ କ୍ଷିପନ୍ । ନଗାନ୍ଵ୍ରଜ୍ର ଇଵୋତ୍ସୃଷ୍ଟୋ ଵିଧ୍ଵଂସଯତି ରାକ୍ଷସଃ ।। ୭.୧୩.
ଏକ ହାତୀ ନଦୀରେ ଖେଳିବା ପରି, ବାତାସ ଗଛକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦେବା ପରି, ବଜ୍ରପାତ ହେବା ସମୟରେ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି, ସେଇ ରାକ୍ଷସ ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।