ଅଥ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ରକ୍ଷୋ ମୃଗଯାମଟତେ ସ୍ମ ତତ୍ । ତତ୍ରାପଶ୍ଯତ୍ତତୋ ରାମ ମଯଂ ନାମ ଦିତେଃ ସୁତମ୍ ।। ୭.୧୨.
ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେବା ପରେ, ସେ ରାକ୍ଷସ ନିଜେ ଶିକାର ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ମୟାନାମକ ଦିତିର ପୁଅକୁ।
କନ୍ଯାସହାଯଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ନିଶାଚରଃ । ଅପୃଚ୍ଛତ୍କୋ ଭଵାନେକୋ ନିର୍ମନୁଷ୍ଯମୃଗେ ଵନେ । ଅନଯା ମୃଗଶାଵାକ୍ଷ୍ଯା କିମର୍ଥଂ ସହ ତିଷ୍ଠସି ।। ୭.୧୨.
ଏଭଳି ଏକ ଝିଅ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁ ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏକାକି କାହିଁକି ଏହି ମୃଗଶାବ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଝିଅ ସହିତ ରହୁଛ?'
ମଯସ୍ତଥାବ୍ରଵୀଦ୍ରାମ ପୃଚ୍ଛନ୍ତଂ ତଂ ନିଶାଚରମ୍ । ଶ୍ରୂଯତାଂ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଯଥାଵୃତ୍ତମିଦଂ ମମ ।। ୭.୧୨.
ତେବେ ମୟା ସେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଶୁଣ, ମୋ ପରେ ଯେଉଁ ଘଟିଛି, ସେ ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଉଛି।'
ହେମା ନାମାପ୍ସରାସ୍ତାତ ଶ୍ରୁତପୂର୍ଵା ଯଦି ତ୍ଵଯା । ଦୈଵତୈର୍ମମ ସା ଦତ୍ତା ପୌଲୋମୀଵ ଶତକ୍ରତୋଃ ।। ୭.୧୨.
ହେ ପ୍ରିୟ, ହେମା ନାମକ ଏକ ଅପ୍ସରା ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ ଶୁଣିଥିବା ଥାଉ। ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ, ଯେପରି ପୌଳୋମୀଙ୍କୁ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ସକ୍ତମନାସ୍ତାତ ପଞ୍ଚଵର୍ଷଶତାନ୍ଯହମ୍ । ସା ଚ ଦୈଵତକାର୍ଯେଣ ତ୍ରଯୋଦଶ ସମା ଗତାଃ ।। ୭.୧୨.
ସେଠି ମୋ ମନ ସେଠି ଲାଗି ରହିଲା, ପାଞ୍ଚଶେ ଅବଧି ବର୍ଷ ଯାଏଁ। କିନ୍ତୁ ଦେବତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ସେ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ତେରୋଟି ବର୍ଷ ହୋଇଗଲା।
ଵର୍ଷଂ ଚତୁର୍ଦଶଂ ଚୈଵ ତତୋ ହେମମଯଂ ପୁରମ୍ । ଵଜ୍ରଵୈଡୂର୍ଯଚିତ୍ରଂ ଚ ମାଯଯା ନିର୍ମିତଂ ମଯା ।। ୭.୧୨.
ଚଉଦ ଅବଧି ବର୍ଷ ପରେ, ମୁଁ ମୋ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୁନାର ପୁରୀ ତିଆରି କଲି, ଯାହା ହୀରା ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।
ତତ୍ରାହମଵସଂ ଦୀନସ୍ତଯା ହୀନଃ ସୁଦୁଃଖିତଃ ।। ୭.୧୨.
ସେଠି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଦୀନ ହୋଇ ରହିଲି।
ତସ୍ମାତ୍ପୁରାଦ୍ଦୁହିତରଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵନମାଗତଃ । ଇଯଂ ମମାତ୍ମଜା ରାଜଂସ୍ତସ୍ଯାଃ କୁକ୍ଷୌ ଵିଵର୍ଧିତା ।। ୭.୧୨.
ସେଇ ପୁରୀରୁ ମୋ ଝିଅକୁ ନେଇ ମୁଁ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛି। ରାଜା, ଏହି ମୋର ଝିଅ, ସେ ହେମାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା।
ଭର୍ତାରମନଯା ସାର୍ଧମସ୍ଯାଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସ୍ମି ମାର୍ଗିତୁମ୍ । କନ୍ଯାପିତୃତ୍ଵଂ ଦୁଃଖଂ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ମାନକାଙ୍କ୍ଷିଣାମ୍ ।। ୭.୧୨.
ମୁଁ ଏହି ଝିଅ ସହିତ ତାଙ୍କର ବର ପାଇଁ ଖୋଜିବାକୁ ଆସିଛି। କାରଣ, ଝିଅର ପିତୃତ୍ୱ ସମ୍ମାନ ଚାହୁଁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖଦାୟକ।
କନ୍ଯା ହି ଦ୍ଵେ କୁଲେ ନିତ୍ଯଂ ସଂଶଯେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି । ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ମମାପ୍ଯସ୍ଯାଂ ଭାର୍ଯାଯାଂ ସମ୍ବଭୂଵ ହ ।। ୭.୧୨.
ଏକ ଝିଅ ସଦା ଦୁଇଟି କୁଳ ମଧ୍ୟରେ ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ରହେ। ଏହି ମୋ ସ୍ତ୍ରୀରୁ ମୋତେ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ।
ମାଯାଵୀ ପ୍ରଥମସ୍ତାତ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ତଦନନ୍ତରଃ । ଏଵଂ ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ପୃଚ୍ଛତଃ ।। ୭.୧୨.
ହେ ପ୍ରିୟ, ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଥିଲେ ମାୟାବୀ, ତା'ପରେ ଦୁନ୍ଦୁଭି। ଏହିପରି ତୁମେ ପଚାରିଥିବାରୁ ସବୁ କଥା ଠିକ୍ ଭାବେ କହିଦେଲି।
ତ୍ଵାମିଦାନୀଂ କଥଂ ତାତ ଜାନୀଯାଂ କୋ ଭଵାନିତି । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ତଦ୍ରକ୍ଷୋ ଵିନୀତମିଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୧୨.
ଏବେ, ପ୍ରିୟ, ମୁଁ କିପରି ଜାଣିବି ତୁମେ କିଏ? ଏଭଳି ପଚାରିବା ପରେ, ସେ ନମ୍ର ରାକ୍ଷସ ଏଭଳି କହିଲେ—
ଅହଂ ପୌଲସ୍ତ୍ଯତନଯୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ନାମତଃ । ମୁନେର୍ଵିଶ୍ରଵସୋ ଯସ୍ତୁ ତୃତୀଯୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୧୨.
ମୁଁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ମୋର ନାଁ ଦଶମୁଖ। ମୋ ପିତା ମୁନି ବିଶ୍ରବାସ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ତୃତୀୟ ପୁଅ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରାମ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ଦାନଵଃ । ମହର୍ଷେସ୍ତନଯଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ମଯୋ ହର୍ଷମୁପାଗତଃ । ଦାତୁଂ ଦୁହିତରଂ ତସ୍ମୈ ରୋଚଯାମାସ ଯତ୍ର ଵୈ ।। ୭.୧୨.
ଏଭଳି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜା କହିବା ପରେ, ହେ ରାମ, ସେ ଦାନବ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ପୁଅ ବୋଲି ଜାଣି, ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ।
କରେଣ ତୁ କରଂ ତସ୍ଯା ଗ୍ରାହଯିତ୍ଵା ମଯସ୍ତଦା । ପ୍ରହସନ୍ପ୍ରାହ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରମିଦଂ ଵଚଃ ।। ୭.୧୨.
ତା'ପରେ ମୟା ନିଜ ଝିଅଙ୍କର ହାତ ଧରି, ହସି ଦାନବମାନଙ୍କର ରାଜା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଇଯଂ ମମାତ୍ମଜା ରାଜନ୍ହେମଯା ଽପ୍ସରସା ଧୃତା । କନ୍ଯା ମନ୍ଦୋଦରୀ ନାମ ପତ୍ନ୍ଯର୍ଥଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍ ।। ୭.୧୨.
ହେ ରାଜା, ଏହି ମୋର ଝିଅ, ମନ୍ଦୋଦରୀ ନାମ, ଅପ୍ସରା ହେମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିଲା। ଏହାକୁ ତୁମେ ତୁମର ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର।
ବାଢମିତ୍ଯେଵ ତଂ ରାମ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଽଭ୍ଯଭାଷତ । ପ୍ରଜ୍ଚାଲ୍ଯ ତତ୍ର ଚୈଵାଗ୍ନିମକରୋତ୍ପାଣିସଙ୍ଗ୍ରହମ୍ ।। ୭.୧୨.
ତେବେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କହିଲେ, 'ଠିକ୍ ଅଛି', ଏବଂ ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି, ହାତ ଧରିବା ରୀତି ପୂରଣ କଲେ।
ସ ହି ତସ୍ଯ ମଯୋ ରାମ ଶାପାଭିଜ୍ଞସ୍ତପୋଧନାତ୍ । ଵିଦିତ୍ଵା ତେନ ସା ଦତ୍ତା ତସ୍ଯ ପୈତାମହଂ କୁଲମ୍ ।। ୭.୧୨.
ହେ ରାମ, ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଶାପ ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିବା ମୟା, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନ୍ୟ ବଂଶ ଜାଣି, ସେ ଝିଅକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ।
ଅମୋଘାଂ ତସ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ଚ ପ୍ରଦଦୌ ପରମାଦ୍ଭୁତାମ୍ । ପରେଣ ତପସା ଲବ୍ଧାଂ ଜଘ୍ନିଵାଁଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଯଯା ।। ୭.୧୨.
ସେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅଫଳାଶ୍ରୟ ଶସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ, ଯାହା ଘୋର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପାଇଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଆଘାତ ପାଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ସୀକୃତଦାରୋ ଵୈ ଲଙ୍କାଯା ଈଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଗତ୍ଵା ତୁ ନଗରୀଂ ଭାର୍ଯେ ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯାଂ ସମୁପାହରତ୍ ।। ୭.୧୨.
ଏଭଳି ଭାବେ ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ପାଇ, ଲଙ୍କାର ମାଲିକ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ, ନଗରକୁ ଯାଇ, ଭାଇମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଘରେ ନେଇଲେ।
ଵୈରୋଚନସ୍ଯ ଦୌହିତ୍ରୀଂ ଵଜ୍ରଜ୍ଵାଲେତି ନାମତଃ । ତାଂ ଭାର୍ଯାଂ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ରାଵଣଃ ସମକଲ୍ପଯତ୍ ।। ୭.୧୨.
ବୈରୋଚନଙ୍କର ନାତିଜିଅ, ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ବଜ୍ରଜ୍ୱାଳୀ ନାମକ ଝିଅକୁ, ରାବଣ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଚୟନ କଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵରାଜସ୍ଯ ସୁତାଂ ଶୈଲୂଷସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ସରମାଂ ନାମ ଧର୍ମଜ୍ଞାଂ ଲେଭେ ଭାର୍ଯାଂ ଵିଭୀଷଣଃ ।। ୭.୧୨.
ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ଶୈଲୂଷଙ୍କ ଧର୍ମଜ୍ଞା ଝିଅ ସରମାଙ୍କୁ, ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଭାବେ ନେଲେ।
ତୀରେ ତୁ ସରସୋ ଵୈ ତୁ ସଞ୍ଜଜ୍ଞେ ମାନସସ୍ଯ ହି । ସରସ୍ତଦା ମାନସଂ ତୁ ଵଵୃଧେ ଜଲଦାଗମେ ।। ୭.୧୨.
ମାନସ ସରୋବର ତଟରେ, ବର୍ଷା ଆସିବା ସମୟରେ, ସେଇ ସରୋବର ବହୁତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା।
ମାତ୍ରା ତୁ ତସ୍ଯାଃ କନ୍ଯାଯାଃ ସ୍ନେହେନାକ୍ରନ୍ଦିତଂ ଵଚଃ । ସରୋ ମା ଵର୍ଧଯସ୍ଵେତି ତତଃ ସା ସରମା ଽଭଵତ୍ ।। ୭.୧୨.
ସେ ଝିଅର ମାଆ, ସ୍ନେହରେ କାନ୍ଦି କହିଲେ, 'ଏ ସରୋବର, ଆଉ ବଢ଼ନି', ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ 'ସରମା' ବୋଲି ଡାକାଯାଉଥିଲା।
ଏଵଂ ତେ କୃତଦାରା ଵୈ ରେମିରେ ତତ୍ର ରାକ୍ଷସାଃ । ସ୍ଵାଂ ସ୍ଵାଂ ଭାର୍ଯାମୁପାଗମ୍ଯ ଗନ୍ଧର୍ଵା ଇଵ ନନ୍ଦନେ ।। ୭.୧୨.
ଏଭଳି ଭାବେ ସେମାନେ ଜଣେ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ନେଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ, ଯେପରି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ନନ୍ଦନବନରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ତତୋ ମନ୍ଦୋଦରୀ ପୁତ୍ରଂ ମେଘନାଦମଜୀଜନତ୍ । ସ ଏଷ ଇନ୍ଦ୍ରଜିନ୍ନାମ ଯୁଷ୍ମାଭିରଭିଧୀଯତେ ।। ୭.୧୨.
ତାପରେ ମଣ୍ଡୋଦରୀ ଜଣେ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମଦେଲେ, ତାହାର ନାମ ମେଘନାଦ; ତୁମେ ଯାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ବୋଲି କହୁଛ।
ଜାତମାତ୍ରେଣ ହି ପୁରା ତେନ ରାଵଣସୂନୁନା । ରୁଦତା ସୁମହାନ୍ମୁକ୍ତୋ ନାଦୋ ଜଲଧରୋପମଃ ।। ୭.୧୨.
ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ଜନ୍ମ ହେଉଁ ମାତ୍ର, ବଡ଼ ରୋଦନ କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଗର୍ଜନ କରେ।
ଜଡୀକୃତା ଚ ସା ଲଙ୍କା ତସ୍ଯ ନାଦେନ ରାଘଵ । ପିତା ତସ୍ଯାକରୋନ୍ନାମ ମେଘନାଦ ଇତି ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୧୨.
ତାଙ୍କର ଏହି ଗର୍ଜନରେ, ହେ ରାଘବ, ଲଙ୍କା ସହର ଅଚେତନ ହୋଇଗଲା; ତାଙ୍କ ପିତା ନିଜେ ତାଙ୍କୁ 'ମେଘନାଦ' ନାମ ଦେଲେ।
ସୋ ଽଵର୍ଧତ ତଦା ରାମ ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ଶୁଭେ । ରକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ଵରସ୍ତ୍ରୀଭିଶ୍ଛନ୍ନଃ କାଷ୍ଠୈରିଵାନଲଃ ।। ୭.୧୨.
ସେତେବେଳେ, ହେ ରାମ, ରାବଣଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଅନ୍ତଃପୁରରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠା ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯେପରି କାଠ ଭିତରେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚିଥାଏ, ସେଭଳି ଲୁଚି ରହି, ସେ ବଡ଼ ହେଉଥିଲେ।
ମାତାପିତ୍ରୋର୍ମହାହର୍ଷଂ ଜନଯନ୍ରାଵଣାତ୍ମଜଃ ।। ୭.୧୨.
ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କର ମାଆ ବାପାଙ୍କୁ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ।