ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଗୁରୁଂ ପ୍ରାହ ରାଵଣସ୍ଯ ଯଦୀପ୍ସିତମ୍ । ଏଷ ତାତ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଦୂତଂ ପ୍ରେଷିତଵାନ୍ମମ ।। ୭.୧୧.
ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ରାବଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବିଷୟରେ କହିଲେ: "ପିତାଜୀ, ଏହି ଦଶମୁଖୀ ମୋତେ ତାଙ୍କର ଦୂତ ବନାଇ ପଠାଇଛନ୍ତି।"
ଦୀଯତାଂ ନଗରୀ ଲଙ୍କା ପୂର୍ଵଂ ରକ୍ଷୋଗଣୋଷିତା । ମଯାତ୍ର ଯଦନୁଷ୍ଠେଯଂ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସୁଵ୍ରତ ।। ୭.୧୧.
"ଏହି ଲଙ୍କା ନଗର, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଥିଲେ, ମୋତେ ଦିଅ। ଏଠାରେ ମୋତେ କଣ କରିବାକୁ ହେବ, ଏହା କହିଦିଅ, ଓ ଶୁଭ୍ରଚରିତ।"
ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସ୍ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତୋ ଽସୌ ଵିଶ୍ରଵା ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ । ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଂ ଧନଦଂ ପ୍ରାହ ଶୃଣୁ ପୁତ୍ର ଵଚୋ ମମ ।। ୭.୧୧.
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନି ବିଶ୍ରବା ତାଙ୍କର ହାତ ଜୋଡି ଧନଦକୁ କହିଲେ: "ମୁଁ କହୁଥିବା କଥା ଶୁଣ, ପୁଅ।"
ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ମହାବାହୁରୁକ୍ତଵାନ୍ମମ ସନ୍ନିଧୌ । ମଯା ନିର୍ଭର୍ତ୍ସିତଶ୍ଚାସୀଦ୍ବହୁଶୋକ୍ତଃ ସୁଦୁର୍ମତିଃ ।। ୭.୧୧.
ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ମୋର ସାମ୍ନାରେ କଥା କହିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ମୁଁ ବହୁବାର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ତିରସ୍କାର କରିଥିଲି।
ସ କ୍ରୋଧେନ ମଯା ଚୋକ୍ତୋ ଧ୍ଵଂସତେ ଚ ପୁନଃ ପୁନଃ । ଶ୍ରେଯୋ ଽଭିଯୁକ୍ତଂ ଧର୍ମ୍ଯଂ ଚ ଶୃଣୁ ପୁତ୍ର ଵଚୋ ମମ ।। ୭.୧୧.
ମୁଁ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲି, ପୁନିପୁନି ସତର୍କ କରିଥିଲି; ମୋର କଥା ଶୁଣ, ପୁଅ, ଏହି କଥା ତୋର ଭଲ ପାଇଁ ଏବଂ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ।
ଵରପ୍ରଦାନସମ୍ମୂଢୋ ମାନ୍ଯା ଽମାନ୍ଯାନ୍ ସ ଦୁର୍ମତିଃ । ନ ଵେତ୍ତି ମମ ଶାପାଚ୍ଚ ପ୍ରକୃତିଂ ଦାରୁଣାଂ ଗତଃ ।। ୭.୧୧.
ବରଦାନର ମାୟାରେ ପଡ଼ି, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଅମୂଲ୍ୟକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛି ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଅସମ୍ମାନ କରୁଛି; ମୋର ଶାପରେ, ସେ ନିଜର ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବକୁ ଜାଣିପାରୁନାହିଁ।
ତସ୍ମାଦ୍ଗଚ୍ଛ ମହାବାହୋ କୈଲାସଂ ଧରଣୀଧରମ୍ । ନିଵେଶଯ ନିଵାସାର୍ଥଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ସହାନୁଗଃ ।। ୭.୧୧.
ସେଠିପାଇଁ, ମହାବାହୁ, ତୁମେ ତୁମର ସହଚରମାନେ ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ଛାଡ଼ି, ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଯାଅ ଏବଂ ସେଠାରେ ନିବାସ କର।
ତତ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ରମ୍ଯା ନଦୀନାମୁତ୍ତମା ନଦୀ । କାଞ୍ଚନୈଃ ସୂର୍ଯସଙ୍କାଶୈଃ ପଙ୍କଜୈଃ ସଂଵୃତୋଦକା ।। ୭.୧୧.
ସେଠାରେ ମନୋହର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ବହେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାର ଜଳ ସୁନା ପରି ତେଜସ୍ବୀ କମଳ ଫୁଲରେ ଢାକା।
କୁମୁଦୈରୁତ୍ପଲୈଶ୍ଚୈଵ ତଥା ଽନ୍ଯୈଶ୍ଚ ସୁଗନ୍ଧିଭିଃ ।। ୭.୧୧.
ସେଠାରେ ଧଳା କୁମୁଦ, ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
ତତ୍ର ଦେଵାଃ ସଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ସାପ୍ସରୋରଗକିଂନରାଃ । ଵିହାରଶୀଲାଃ ସତତଂ ରମନ୍ତେ ସର୍ଵଦା ଽ ଽଶ୍ରିତାଃ ।। ୭.୧୧.
ସେଠାରେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ ଓ କିମ୍ନରମାନେ ସବୁବେଳେ ଖେଳ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି।
ନ ହି କ୍ଷମଂ ତଵାନେନ ଵୈରଂ ଧନଦ ରକ୍ଷସା । ଜାନୀଷେ ହି ଯଥା ଽନେନ ଲବ୍ଧଃ ପରମକୋ ଵରଃ ।। ୭.୧୧.
ଧନଦ, ଏହି ରାକ୍ଷସ ସହିତ ତୁମର ଶତ୍ରୁତା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ, ସେ କେଉଁଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ପାଇଛି, ତୁମେ ଜାଣ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ଽ ଽଶୁ ତଦ୍ଵଚଃ ପିତୃଗୌରଵାତ୍ । ସଦାରପୁତ୍ରଃ ସାମାନ୍ଯଃ ସଵାହନଧନୋ ଗତଃ ।। ୭.୧୧.
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପିତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସେ ଏହି କଥାକୁ ମନେ ରଖିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜନାନୀ, ପୁଅ, ସହଚର, ଯାନ ଓ ଧନ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରହସ୍ତୋ ଽଥ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ଗତ୍ଵା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ମହାତ୍ମାନଂ ସହାମାତ୍ଯଂ ସହାନୁଜମ୍ ।। ୭.୧୧.
ତାପରେ ପ୍ରହସ୍ତ, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ଦଶମୁଖୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଭାଇ ସହିତ କଥା କହିଲେ।
ଶୂନ୍ଯା ସା ନଗରୀ ଲଙ୍କା ତ୍ଯକ୍ତ୍ତ୍ଵୈନାଂ ଧନଦୋ ଗତଃ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତାଂ ସହାସ୍ମାଭିଃ ସ୍ଵଧର୍ମଂ ପ୍ରତିପାଲଯ ।। ୭.୧୧.
"ଲଙ୍କା ନଗର ବର୍ତ୍ତମାନ ଖାଲି, ଧନଦ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ଆମ ସହିତ ଏହି ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କର ଏବଂ ତୁମର ଧର୍ମ ପାଳନ କର।"
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରହସ୍ତେନ ମହାବଲଃ । ଵିଵେଶ ନଗରୀଂ ଲଙ୍କାଂ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସବଲାନୁଗୈଃ ।। ୭.୧୧.
ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଶମୁଖୀ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଓ ସେବକମାନେ ସହିତ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଧନଦେନ ପରିତ୍ଯକ୍ତାଂ ସୁଵିଭକ୍ତମହାପଥାମ୍ । ଆରୁରୋହ ସ ଦେଵାରିଃ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦେଵାଧିପୋ ଯଥା ।। ୭.୧୧.
ଧନଦ ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା, ସୁନିୟମିତ ବଡ଼ ରାସ୍ତା ଥିବା ସେହି ନଗରକୁ, ସେ ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଢ଼ନ୍ତି, ସେପରି ଉପରକୁ ଚଢ଼ିଲେ।
ସ ଚାଭିଷିକ୍ତଃ କ୍ଷଣଦାଚରୈସ୍ତଦା ନିଵେଶଯାମାସ ପୁରୀଂ ଦଶାନନଃ । ନିକାମପୂର୍ଣା ଚ ବଭୂଵ ସା ପୁରୀ ନିଶାଚରୈର୍ନୀଲବଲାହକୋପମୈଃ ।। ୭.୧୧.
ତାପରେ ଦଶାନନ, ରାତିରେ ଚଳା ଜନମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ, ସେହି ନଗରକୁ ନିଜ ନିବାସ କଲେ; ଏବଂ ଏହି ନଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଶାଚରମାନେ ସହିତ ମେଘପରି ଭରିଗଲା।
ଧନେଶ୍ଵରସ୍ତ୍ଵଥ ପିତୃଵାକ୍ଯଗୌରଵାନ୍ନ୍ଯଵେଶଯଚ୍ଛଶିଵିମଲେ ଗିରୌ ପୁରୀମ୍ । ସ୍ଵଲଙ୍କୃତୈର୍ଭଵନଵରୈର୍ଵିଭୂଷିତାଂ ପୁରନ୍ଦରସ୍ଵେଵ ତଦା ଽମରାଵତୀମ୍ ।। ୭.୧୧.
ଧନେଶ୍ୱର, ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଶୁଭ୍ର ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଏକ ନଗର ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅମରାବତୀ।
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରୋ ଽଭିଷିକ୍ତସ୍ତୁ ଭ୍ରାତୃଭ୍ଯାଂ ସହିତସ୍ତଦା । ତତଃ ପ୍ରଦାନଂ ରାକ୍ଷସ୍ଯା ଭଗିନ୍ଯାଃ ସମଚିନ୍ତଯତ୍ ।। ୭.୧୨.
ସେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜା, ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ସହିତ ଅଭିଷେକିତ ହେବା ପରେ, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀକୁ କଣ ଉପହାର ଦେବେ ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ସ୍ଵସାରଂ କାଲକେଯାଯ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରାଯ ରାକ୍ଷସୀମ୍ । ଦଦୌ ଶୂର୍ପଣଖାଂ ନାମ ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵାଯ ନାମତଃ ।। ୭.୧୨.
ସେ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ, ନାଁ ଥିଲା ଶୂର୍ପଣଖା, ତାଙ୍କୁ ଦାନବମାନଙ୍କର ରାଜା କାଳକେୟଙ୍କୁ, ଯାହାଙ୍କର ନାଁ ଥିଲା ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱା, ବିବାହ ପାଇଁ ଦେଇଦେଲେ।
ଅଥ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ରକ୍ଷୋ ମୃଗଯାମଟତେ ସ୍ମ ତତ୍ । ତତ୍ରାପଶ୍ଯତ୍ତତୋ ରାମ ମଯଂ ନାମ ଦିତେଃ ସୁତମ୍ ।। ୭.୧୨.
ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେବା ପରେ, ସେ ରାକ୍ଷସ ନିଜେ ଶିକାର ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ ମୟାନାମକ ଦିତିର ପୁଅକୁ।
କନ୍ଯାସହାଯଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ନିଶାଚରଃ । ଅପୃଚ୍ଛତ୍କୋ ଭଵାନେକୋ ନିର୍ମନୁଷ୍ଯମୃଗେ ଵନେ । ଅନଯା ମୃଗଶାଵାକ୍ଷ୍ଯା କିମର୍ଥଂ ସହ ତିଷ୍ଠସି ।। ୭.୧୨.
ଏଭଳି ଏକ ଝିଅ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ ପଚାରିଲେ— 'ତୁମେ କିଏ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ମନୁଷ୍ୟ ଓ ପଶୁ ନଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏକାକି କାହିଁକି ଏହି ମୃଗଶାବ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଝିଅ ସହିତ ରହୁଛ?'
ମଯସ୍ତଥାବ୍ରଵୀଦ୍ରାମ ପୃଚ୍ଛନ୍ତଂ ତଂ ନିଶାଚରମ୍ । ଶ୍ରୂଯତାଂ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାସ୍ଯେ ଯଥାଵୃତ୍ତମିଦଂ ମମ ।। ୭.୧୨.
ତେବେ ମୟା ସେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ଶୁଣ, ମୋ ପରେ ଯେଉଁ ଘଟିଛି, ସେ ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଉଛି।'
ହେମା ନାମାପ୍ସରାସ୍ତାତ ଶ୍ରୁତପୂର୍ଵା ଯଦି ତ୍ଵଯା । ଦୈଵତୈର୍ମମ ସା ଦତ୍ତା ପୌଲୋମୀଵ ଶତକ୍ରତୋଃ ।। ୭.୧୨.
ହେ ପ୍ରିୟ, ହେମା ନାମକ ଏକ ଅପ୍ସରା ଅଛନ୍ତି, ତୁମେ ଶୁଣିଥିବା ଥାଉ। ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଦେଇଥିଲେ, ଯେପରି ପୌଳୋମୀଙ୍କୁ ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ସକ୍ତମନାସ୍ତାତ ପଞ୍ଚଵର୍ଷଶତାନ୍ଯହମ୍ । ସା ଚ ଦୈଵତକାର୍ଯେଣ ତ୍ରଯୋଦଶ ସମା ଗତାଃ ।। ୭.୧୨.
ସେଠି ମୋ ମନ ସେଠି ଲାଗି ରହିଲା, ପାଞ୍ଚଶେ ଅବଧି ବର୍ଷ ଯାଏଁ। କିନ୍ତୁ ଦେବତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ସେ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ତେରୋଟି ବର୍ଷ ହୋଇଗଲା।
ଵର୍ଷଂ ଚତୁର୍ଦଶଂ ଚୈଵ ତତୋ ହେମମଯଂ ପୁରମ୍ । ଵଜ୍ରଵୈଡୂର୍ଯଚିତ୍ରଂ ଚ ମାଯଯା ନିର୍ମିତଂ ମଯା ।। ୭.୧୨.
ଚଉଦ ଅବଧି ବର୍ଷ ପରେ, ମୁଁ ମୋ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏକ ସୁନାର ପୁରୀ ତିଆରି କଲି, ଯାହା ହୀରା ଓ ବୈଡୂର୍ୟ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।
ତତ୍ରାହମଵସଂ ଦୀନସ୍ତଯା ହୀନଃ ସୁଦୁଃଖିତଃ ।। ୭.୧୨.
ସେଠି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ହରାଇ ଦୁଃଖରେ ଦୀନ ହୋଇ ରହିଲି।
ତସ୍ମାତ୍ପୁରାଦ୍ଦୁହିତରଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵନମାଗତଃ । ଇଯଂ ମମାତ୍ମଜା ରାଜଂସ୍ତସ୍ଯାଃ କୁକ୍ଷୌ ଵିଵର୍ଧିତା ।। ୭.୧୨.
ସେଇ ପୁରୀରୁ ମୋ ଝିଅକୁ ନେଇ ମୁଁ ଏହି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଆସିଛି। ରାଜା, ଏହି ମୋର ଝିଅ, ସେ ହେମାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା।
ଭର୍ତାରମନଯା ସାର୍ଧମସ୍ଯାଃ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଽସ୍ମି ମାର୍ଗିତୁମ୍ । କନ୍ଯାପିତୃତ୍ଵଂ ଦୁଃଖଂ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ମାନକାଙ୍କ୍ଷିଣାମ୍ ।। ୭.୧୨.
ମୁଁ ଏହି ଝିଅ ସହିତ ତାଙ୍କର ବର ପାଇଁ ଖୋଜିବାକୁ ଆସିଛି। କାରଣ, ଝିଅର ପିତୃତ୍ୱ ସମ୍ମାନ ଚାହୁଁଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଃଖଦାୟକ।
କନ୍ଯା ହି ଦ୍ଵେ କୁଲେ ନିତ୍ଯଂ ସଂଶଯେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି । ପୁତ୍ରଦ୍ଵଯଂ ମମାପ୍ଯସ୍ଯାଂ ଭାର୍ଯାଯାଂ ସମ୍ବଭୂଵ ହ ।। ୭.୧୨.
ଏକ ଝିଅ ସଦା ଦୁଇଟି କୁଳ ମଧ୍ୟରେ ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ରହେ। ଏହି ମୋ ସ୍ତ୍ରୀରୁ ମୋତେ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ।