କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । ସ୍ଵପ୍ତୁଂ ଵର୍ଷାଣ୍ଯନେକାନି ଦେଵଦେଵ ମମେପ୍ସିତମ୍ ।। ୭.୧୦.
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ସେଇ କଥା ଶୁଣି କହିଲେ, "ହେ ଦେବଦେବ, ମୁଁ ଅନେକ ବର୍ଷ ଶୁଅଇବାକୁ ଚାହୁଁଛି।"
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ଚୋକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଯାଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ସୁରୈଃ ସମମ୍ । ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ ଚୈଵ ରାକ୍ଷସଂ ତଂ ଜହୌ ପୁନଃ ।। ୭.୧୦.
‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଚାଲିଗଲେ। ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ସେଇ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ଦେଵେଷୁ ଗତେଷୁ ଚ ନଭଃସ୍ଥଲମ୍ । ଵିମୁକ୍ତୋ ଽସୌ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ସ୍ଵାଂ ସଞ୍ଜ୍ଞାଂ ଚ ତତୋ ଗତଃ ।। ୭.୧୦.
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବତାମାନେ ଆକାଶକୁ ଯିବା ପରେ, ସେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ନିଜ ଜ୍ଞାନକୁ ପୁନି ପାଇଲେ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଚିନ୍ତଯାମାସ ଦୁଃଖିତଃ । ଈଦୃଶଂ କିମିଦଂ ଵାକ୍ଯଂ ମମାଦ୍ଯ ଵଦନାଚ୍ଚ୍ଯୁତମ୍ ।। ୭.୧୦.
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଭାବିଲେ—‘ମୋ ମୁଁହରୁ ଏହି ଅଜଣା କଥା କିପରି ବାହାରିଗଲା?’
ଅହଂ ଵ୍ଯାମୋହିତୋ ଦେଵୈରିତି ମନ୍ଯେ ତଦା ଽ ଽଗତୈଃ । ଏଵଂ ଲବ୍ଧଵରାଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାତରୋ ଦୀପ୍ତତେଜସଃ । ଶ୍ଲେଷ୍ମାତକଵନଂ ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ତେ ନ୍ଯଵସନ୍ସୁଖମ୍ ।। ୭.୧୦.
‘ମୁଁ ଭାବୁଛି, ସେଇ ସମୟରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ଭ୍ରମିତ କରିଥିଲେ।’ ଏହିପରି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ଅପାର ଶକ୍ତି ସହିତ ନିଜ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ଶ୍ଳେଷ୍ମାତକ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ସୁଖରେ ବସିଲେ।
ସୁମାଲୀ ଵରଲବ୍ଧାଂସ୍ତୁ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଚୈତାନ୍ନିଶାଚରାନ୍ । ଉଦତିଷ୍ଠଦ୍ଭଯଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସାନୁଗଃ ସ ରସାତଲାତ୍ ।। ୭.୧୧.
ସୁମାଳୀ, ଏହି ନିଶାଚରମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ନିଜ ସହଚରମାନେ ସହ ରସାତଳରୁ ବାହାରିଲେ।
ମାରୀଚଶ୍ଚ ପ୍ରହସ୍ତଶ୍ଚ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ମହୋଦରଃ । ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ସୁସଂରବ୍ଧାଃ ସଚିଵାସ୍ତସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ ।। ୭.୧୧.
ମାରୀଚ, ପ୍ରହସ୍ତ, ବିରୂପାକ୍ଷ ଏବଂ ମହୋଦର—ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବହୁତ ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ ବାହାରିଲେ।
ସୁମାଲୀ ସଚିଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ଵୃତୋ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵୈଃ । ଅଭିଗମ୍ଯ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯେଦମବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୧୧.
ସୁମାଳୀ, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଦଶମୁଖୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଏହି କଥା କହିଲେ—
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ଵତ୍ସ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚିନ୍ତିତୋ ଽଯଂ ମନୋରଥଃ । ଯସ୍ତ୍ଵଂ ତ୍ରିଭୁଵନଶ୍ରେଷ୍ଠାଲ୍ଲବ୍ଧଵାନ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍ ।। ୭.୧୧.
‘ବାପା, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୋର ଏହି ଆଶା ପୂରଣ ହୋଇଛି; ତୁମେ ତିନି ଭୁବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଛ।’
ଯତ୍କୃତେ ଚ ଵଯଂ ଲଙ୍କାଂ ତ୍ଯକତ୍ଵା ଯାତା ରସାତଲମ୍ । ତଦ୍ଗତଂ ନୋ ମହାବାହୋ ମହଦ୍ଵିଷ୍ଣୁକୃତଂ ଭଯମ୍ ।। ୭.୧୧.
‘ଏହି କାରଣରେ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ଆମେ ଲଙ୍କା ଛାଡ଼ି ରସାତଳକୁ ଯାଇଥିଲୁ; ବିଷ୍ଣୁ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ସେଇ ବଡ଼ ଭୟ ଏବେ ଆମ ପାଖରୁ ଅପସାରିଗଲା।’
ଅସକୃତ୍ତଦ୍ଭଯାଦ୍ଭୀତାଃ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସ୍ଵମାଲଯମ୍ । ଵିଦ୍ରୁତାଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଃ ସ୍ମ ରସାତଲମ୍ ।। ୭.୧୧.
‘ସେଇ ଭୟରେ ଆମେ ବାରମ୍ବାର ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନିଜ ଘର ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତେ ଏକଠି ରସାତଳକୁ ପଳାଇଗଲୁ।’
ଅସ୍ମଦୀଯା ଚ ଲଙ୍କେଯଂ ନଗରୀ ରାକ୍ଷସୋଚିତା । ନିଵେଶିତା ତଵ ଭ୍ରାତ୍ରା ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷେଣ ଧୀମତା ।। ୭.୧୧.
‘ଏହି ଲଙ୍କା ନଗର, ଯାହା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ତୁମ ଭାଇ ଧନର ଅଧିପତି ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି।’
ଯଦି ନାମାତ୍ର ଶକ୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍ସାମ୍ନା ଦାନେନ ଵାନଘ । ତରସା ଵା ମହାବାହୋ ପ୍ରତ୍ଯାନେତୁଂ କୃତଂ ଭଵେତ୍ ।। ୭.୧୧.
‘ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ସମ୍ମିଳନ, ଦାନ କିମ୍ବା ବଳଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଫେରାଇ ପାରିବା, ତେବେ ଏହା କରାଯାଉ।’
ତ୍ଵଂ ତୁ ଲଙ୍କେଶ୍ଵରସ୍ତାତ ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସଂଶଯଃ । ତ୍ଵଯା ରାକ୍ଷସଵଂଶୋ ଽଯଂ ନିମଗ୍ନୋ ଽପି ସମୁଦ୍ଧୃତଃ । ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ ପ୍ରଭୁଶ୍ଚୈଵ ଭଵିଷ୍ଯସି ମହାବଲ ।। ୭.୧୧.
‘ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଲଙ୍କାର ରାଜା ହେବ; ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରାକ୍ଷସ ବଂଶ, ଯେଉଁଥିରେ ଆମେ ଡୁବିଯାଇଥିଲୁ, ପୁଣି ଉଠିବ, ଏବଂ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାରେ ମହାବଳଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ହେବ।’
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ମାତାମହମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ଵିତ୍ତେଶୋ ଗୁରୁରସ୍ମାକଂ ନାର୍ହସେ ଵକ୍ତୁମୀଦୃଶମ୍ ।। ୭.୧୧.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ, ନିକଟକୁ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କ ନାନାଙ୍କୁ କହିଲେ—‘କୁବେର ଆମର ଗୁରୁ; ଆପଣ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।’
ସାମ୍ନାପି ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାତୋ ଗରୀଯସା । କିଞ୍ଚିନ୍ନାହ ତଦା ରକ୍ଷୋ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଚକୀର୍ଷିତମ୍ ।। ୭.୧୧.
ସମ୍ମିଳନ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଅନୁରୋଧ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ; ସେ ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଵସନ୍ତଂ ରାଵଣଂ ତତଃ । ଉକ୍ତଵନ୍ତଂ ତଥା ଵାକ୍ଯଂ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ନିଶାଚରଃ ।। ୭.୧୧.
କିଛି ସମୟ ପରେ, ରାବଣ ସେଠାରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ଏକ ନିଶାଚର ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ଏପରି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରହସ୍ତଃ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଵାକ୍ଯମିଦମାହ ସ କାରଣମ୍ ।। ୭.୧୧.
ପ୍ରହସ୍ତ ନମ୍ରତା ସହିତ କାରଣ ସହିତ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦଶଗ୍ରୀଵ ମହାବାହୋ ନାର୍ହସ୍ତ୍ଵଂ ଵକ୍ତୁମୀଦୃଶମ୍ । ସୌଭ୍ରାତ୍ରଂ ନାସ୍ତି ଶୂରାଣାଂ ଶୃଣୁ ଚେଦଂ ଵଚୋ ମମ ।। ୭.୧୧.
‘ହେ ଦଶମୁଖୀ, ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ସୂରବୀରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭାଇପାଇଁ ମମତା ନାହିଁ—ମୋ କଥା ଶୁଣ।’
ଅଦିତିଶ୍ଚ ଦିତିଶ୍ଚୈଵ ଭଗିନ୍ଯୌ ସହିତେ ହି ତେ । ଭାର୍ଯେ ପରମରୂପିଣ୍ଯୌ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ ।। ୭.୧୧.
ଅଦିତି ଓ ଦିତି, ଏହି ଦୁଇଜଣୀ ଭଉଣୀ, ଦୁହେଁ କାଶ୍ୟପ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାର୍ଯ୍ୟା।
ଅଦିତିର୍ଜନଯାମାସ ଦେଵାଂସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେଶ୍ଵରାନ୍ । ଦିତିସ୍ତ୍ଵଜନଯତ୍ପୁତ୍ରାନ୍କଶ୍ଯପସ୍ଯାତ୍ମସମ୍ଭଵାନ୍ ।। ୭.୧୧.
ଅଦିତି ତିନି ଭୁବନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଦିତି ତ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ନିଜ ସନ୍ତାନମାନେଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଦୈତ୍ଯାନାଂ କିଲ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପୁରୀଯଂ ସଵନାର୍ଣଵା । ସପର୍ଵତା ମହୀ ଵୀର ତେ ଽଭଵନ୍ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣଵଃ ।। ୭.୧୧.
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ମହାବୀର, କୁହାଯାଏ ଯେ, ଏହି ପୃଥିବୀ, ସମୁଦ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ, କେବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ।
ନିହତ୍ଯ ତାଂସ୍ତୁ ସମରେ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା । ଦେଵାନାଂ ଵଶମାନୀତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମିଦମଵ୍ଯଯମ୍ ।। ୭.୧୧.
କିନ୍ତୁ, ବଳବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଯେତେବେଳେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟମାନେଂକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କଲେ, ଏହି ଅବିନାଶୀ ତିନି ଲୋକ ଦେବତାମାନେଂକର ଅଧୀନକୁ ଆସିଗଲା।
ନୈତଦେକୋ ଭଵାନେଵ କରିଷ୍ଯତି ଵିପର୍ଯଯମ୍ । ସୁରାସୁରୈରାଚରିତଂ ତତ୍କୁରୁଷ୍ଵ ଵଚୋ ମମ ।। ୭.୧୧.
ତୁମେ ଏକାକି ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବଦଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ; ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାହା କରିଛନ୍ତି, ମୋର କଥା ଶୁଣି ତାହିଁକୁ ଅନୁସର।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା । ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ମୁହୂର୍ତଂ ଵୈ ବାଢମିତ୍ଯେଵ ସୋ ଽବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୧୧.
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ମନରେ ଖୁସି ହେଇ, କିଛି ଖଣ୍ଡ ଭାବି, 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି କହିଲେ।
ସ ତୁ ତେନୈଵ ହର୍ଷେଣ ତସ୍ମିନ୍ନହନି ଵୀର୍ଯଵାନ୍ । ଵନଂ ଗତୋ ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ସହ ତୈଃ କ୍ଷଣଦାଚରୈଃ ।। ୭.୧୧.
ସେଇ ଖୁସିରେ, ସେଇ ଦିନେ ଶୂରବୀର ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ରାତିରେ ଚଳା ରାକ୍ଷସମାନେଂକ ସହିତ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ।
ତ୍ରିକୂଟସ୍ଥଃ ସ ତୁ ତଦା ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ନିଶାଚରଃ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ଦୌତ୍ଯେନ ପ୍ରହସ୍ତଂ ଵାକ୍ଯକୋଵିଦମ୍ ।। ୭.୧୧.
ତାପରେ, ତ୍ରିକୂଟ ପାହାଡ଼ରେ ରହୁଥିବା ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ ରାବଣ, ଅତି ଚତୁର ବକ୍ତା ପ୍ରହସ୍ତଙ୍କୁ ଦୂତିଆ କାମରେ ପଠାଇଲେ।
ପ୍ରହସ୍ତ ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ନୈର୍ଋତପୁଙ୍ଗଵମ୍ । ଵଚସା ମମ ଵିତ୍ତେଶଂ ସାମପୂର୍ଵମିଦଂ ଵଚଃ ।। ୭.୧୧.
'ପ୍ରହସ୍ତ, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ନୈରୃତମାନେଂକ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କୁହ, ମୋର ଏହି କଥା ଧନର ଦେବତା କୁବେରଙ୍କୁ ମୃଦୁ ଭାବରେ ଅଗ୍ରେ କହ।'
ଇଯଂ ଲଙ୍କା ପୁରୀ ରାଜନ୍ରାକ୍ଷସାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍ । ତ୍ଵଯା ନିଵେଶିତା ସୌମ୍ଯ ନୈତଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ତଵାନଘ ।। ୭.୧୧.
'ହେ ରାଜା, ଏହି ଲଙ୍କା ପୁରୀ ମହାତ୍ମା ରାକ୍ଷସମାନେଂକର, ତୁମେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ମୃଦୁସ୍ୱଭାବୀ; ଏହା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ହେ ନିର୍ମଳ।'
ତଦ୍ଭଵାନ୍ଯଦି ନୋ ହ୍ଯଦ୍ଯ ଦଦ୍ଯାଦତୁଲଵିକ୍ରମ । କୃତା ଭଵେନ୍ମମ ପ୍ରୀତିର୍ଧୁର୍ମଶ୍ଚୈଵାନୁପାଲିତଃ ।। ୭.୧୧.
'ଏହିପରି, ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଯଦି ଆଜି ଆମକୁ ଏହା ଦେଉଛ, ତେବେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ ଏବଂ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷିତ ହେବ।'