ମେଘାମ୍ବୁସିକ୍ତୋ ଵର୍ଷାସୁ ଵୀରାସନମସେଵତ । ନିତ୍ଯଂ ଚ ଶିଶିରେ କାଲେ ଜଲମଧ୍ଯପ୍ରତିଶ୍ରଯଃ ।। ୭.୧୦.
ବର୍ଷାକାଳରେ ବର୍ଷା ଜଳରେ ଭିଜି, ସେ ବୀରାସନରେ ବସିଥିଲେ; ଏବଂ ଶୀତକାଳରେ ସେ ସଦା ପାଣିରେ ଡୁବି ରହୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶ ତସ୍ଯାତିଚକ୍ରମୁଃ । ଧର୍ମେ ପ୍ରଯତମାନସ୍ଯ ସତ୍ପଥେ ନିଷ୍ଠିତସ୍ଯ ଚ ।। ୭.୧୦.
ଏଭଳି ଭାବେ, ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିବା ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ପଥରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ସେଠି, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ କଟିଗଲା।
ଵିଭୀଷଣସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମପରଃ ଶୁଚିଃ । ପଞ୍ଚଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ପାଦେନୈକେନ ତସ୍ଥିଵାନ୍ ।। ୭.୧୦.
କିନ୍ତୁ ବିଭୀଷଣ, ଯିଏ ସଦା ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିଲେ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଥିଲେ, ସେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଏକ ପାଦରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଥିଲେ।
ସମାପ୍ତେ ନିଯମେ ତସ୍ଯ ନନୃତୁଶ୍ଚାପ୍ସରୋଗଣାଃ । ପପାତ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ଚ କ୍ଷୁଭିତାଶ୍ଚାପି ଦେଵତାଃ ।। ୭.୧୦.
ତାଙ୍କର ନିୟମ ପୂରା ହେବା ସମୟରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ପୁଷ୍ପର ବର୍ଷା ହେଲା ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ପଞ୍ଚଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସୂର୍ଯଂ ଚୈଵାନ୍ଵଵର୍ତତ । ତସ୍ଥୌ ଚୋର୍ଧ୍ଵଶିରୋବାହୁଃ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଧୃତମାନସଃ ।। ୭.୧୦.
ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରି, ମୁଣ୍ଡ ଓ ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଦଢ଼ ମନେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲାଗି ରହିଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵିଭୀଷଣସ୍ଯାପି ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଥସ୍ଯେଵ ନନ୍ଦନେ । ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଗତାନି ନିଯତାତ୍ମନଃ ।। ୭.୧୦.
ଏଭଳି ଭାବେ, ନିୟମିତ ଆତ୍ମା ବିଭୀଷଣଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗର ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନରେ ଥିବା ପରି, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ କଟିଗଲା।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ନିରାହାରୋ ଦଶାନନଃ । ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ଶିରଶ୍ଚାଗ୍ନୌ ଜୁହାଵ ସଃ ।। ୭.୧୦.
କିନ୍ତୁ ଦଶମୁଖ ରାବଣ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଅନ୍ନ ଛାଡ଼ି ରହିଲେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ସେ ତାଙ୍କର ଏକ ମୁଣ୍ଡ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେଇଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ନଵ ତସ୍ଯାତିଚକ୍ରମୁଃ । ଶିରାଂସି ନଵ ଚାପ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାନି ହୁତାଶନମ୍ ।। ୭.୧୦.
ଏଭଳି ଭାବେ, ନଅ ହଜାର ବର୍ଷ କଟିଗଲା ଏବଂ ତାଙ୍କର ନଅଟି ମୁଣ୍ଡ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲା।
ଅଥ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ଦଶମେ ଦଶମଂ ଶିରଃ । ଛେତ୍ତୁକାମେ ଦଶଗ୍ରୀଵେ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତତ୍ର ପିତାମହଃ ।। ୭.୧୦.
ତେଁ ପରେ, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାବେଳେ, ଯେତେବେଳେ ଦଶମ ମୁଣ୍ଡ କାଟିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ ଦଶମୁଖୀ, ସେଠାରେ ପ୍ରଜାପିତା ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ପିତାମହସ୍ତୁ ସୁପ୍ରୀତଃ ସାର୍ଧଂ ଦେଵୈରୁପସ୍ଥିତଃ । ତଵ ତାଵଦ୍ଦଶଗ୍ରୀଵ ପ୍ରୀତୋ ଽସ୍ମୀତ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତ ।। ୭.୧୦.
ପ୍ରଜାପିତା ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ, ଦେବମାନେ ସହିତ ଆସି, ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲି।'
ଶୀଘ୍ରଂ ଵରଯ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଵରୋ ଯସ୍ତେ ଽଭିକାଙ୍କ୍ଷିତଃ । କଂ ତେ କାମଂ କରୋମ୍ଯଦ୍ଯ ନ ଵୃଥା ତେ ପରିଶ୍ରମଃ ।। ୭.୧୦.
'ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣୁଛ, ଏବେ ଶୀଘ୍ର ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହଁ, ମୋତେ କୁହ। ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବି— ତୁମର ଏହି ପ୍ରୟାସ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ ନାହିଁ।'
ଅଥାବ୍ରଵୀଦୃଶଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟେନାନ୍ତରାତ୍ମନା । ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ଦେଵଂ ହର୍ଷଗଦ୍ଗଦଯା ଗିରା ।। ୭.୧୦.
ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ମନରେ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ କଣ୍ଠ ଭରି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ଭଗଵନ୍ପ୍ରାଣିନାଂ ନିତ୍ଯଂ ନାନ୍ଯତ୍ର ମରଣାଦ୍ଭଯମ୍ । ନାସ୍ତି ମୃତ୍ଯୁସମଃ ଶତ୍ରୁରମରତ୍ଵମହଂ ଵୃଣେ ।। ୭.୧୦.
'ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ମୃତ୍ୟୁ ଛଡ଼ା ଆଉ କିଛି ଭୟ ନାହିଁ। ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଶତ୍ରୁ କିଏ ନାହିଁ। ମୁଁ ଅମରତ୍ୱ ଚାହଁ।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ବ୍ରହ୍ମା ଦଶଗ୍ରୀଵମୁଵାଚ ହ । ନାସ୍ତି ସର୍ଵାମରତ୍ଵଂ ତେ ଵରମନ୍ଯଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ମେ ।। ୭.୧୦.
ତାହା ସୁନି ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— 'ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଅମରତ୍ୱ ତୁମକୁ ମିଳିପାରିବ ନାହିଁ, ଆଉ କିଛି ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ।'
ଏଵମୁକ୍ତେ ତଦା ରାମ ବ୍ରହ୍ମଣା ଲୋକକର୍ତୃଣା । ଦଶଗ୍ରୀଵ ଉଵାଚେଦଂ କୃତାଞ୍ଜଲିରଥାଗ୍ରତଃ ।। ୭.୧୦.
ଏପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହେ ରାମ, ଦଶମୁଖୀ ହାତ ଜୋଡି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହିପରି କହିଲେ।
ସୁପର୍ଣନାଗଯକ୍ଷାଣାଂ ଦୈତ୍ଯଦାନଵରକ୍ଷସାମ୍ । ଅଵଧ୍ଯୋ ଽହଂ ପ୍ରଜାଧ୍ଯକ୍ଷ ଦେଵତାନାଂ ଚ ଶାଶ୍ଵତ ।। ୭.୧୦.
'ପ୍ରଜାପତି, ମୁଁ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ଦୈତ୍ୟ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ସଦା ଅଜୟ ହେଇ ରହିଯାଁ।'
ନହି ଚିନ୍ତା ମମାନ୍ଯେଷୁ ପ୍ରାଣିଷ୍ଵମରପୂଜିତ । ତୃଣଭୂତା ହି ତେ ମନ୍ଯେ ପ୍ରାଣିନୋ ମାନୁଷାଦଯଃ ।। ୭.୧୦.
'ଅମର ପ୍ରଭୁ, ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ମୋତେ କିଛି ଚିନ୍ତା ନାହିଁ; ମୁଁ ମନେ କରେ ମଣିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତ ଘାସ ସମାନ ଅପରିଗଣ୍ୟ।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଦଶଗ୍ରୀଵେଣ ରକ୍ଷସା । ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଦେଵଃ ସହ ଦେଵୈଃ ପିତାମହଃ ।। ୭.୧୦.
ଏପରି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଭଵିଷ୍ଯତ୍ଯେଵମେତତ୍ତେ ଵଚୋ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଂ ରାମ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ପିତାମହଃ ।। ୭.୧୦.
'ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ତେଣୁ ଏହିପରି ହେବ।' ଏହିପରି କହି, ହେ ରାମ, ପ୍ରଜାପିତା ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଶୃଣୁ ଚାପି ଵରୋ ଭୂଯଃ ପ୍ରୀତସ୍ଯେହ ଶୁଭୋ ମମ । ହୁତାନି ଯାନି ଶୀର୍ଷାଣି ପୂର୍ଵମଗ୍ନୌ ତ୍ଵଯାନଘ ।। ୭.୧୦.
'ମୋର ଆନନ୍ଦରୁ ଆଉ ଏକ ଶୁଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଶୁଣ। ହେ ନିର୍ମଳ ରାକ୍ଷସ, ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଯେଉଁ ମୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନି ତୁମକୁ ଦେଉଛି।'
ପୁନସ୍ତାନି ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ତଥୈଵ ତଵ ରାକ୍ଷସ । ଵିତରାମୀହ ତେ ସୌମ୍ଯ ଵରଂ ଚାନ୍ଯଂ ଦୁରାସଦମ୍ ।। ୭.୧୦.
'ହେ ରାକ୍ଷସ, ସେଇ ମୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନି ପୂର୍ବବତ୍ ତୁମେ ପାଇବ। ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ଦୁର୍ଲଭ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି, ହେ ସାଧୁ।'
ଛନ୍ଦତସ୍ତଵ ରୂପଂ ଚ ମନସା ଯଦ୍ଯଥେପ୍ସିତମ୍ । ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସନ୍ଦେହୋ ମଦ୍ଵରାତ୍ତଵରାକ୍ଷସ ।। ୭.୧୦.
'ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ, ତୁମର ଦେହ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ଯେପରି ଚିନ୍ତା, ସେପରି ନିଶ୍ଚିତ ହେବ।'
ଏଵଂ ପିତାମହୋକ୍ତସ୍ଯ ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ । ଅଗ୍ନୌ ହୁତାନି ଶୀର୍ଷାଣି ପୁନସ୍ତାନ୍ଯୁତ୍ଥିତାନି ଵୈ ।। ୭.୧୦.
ଏଭଳି ପ୍ରଜାପିତାଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଯେଉଁ ମୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଥିଲା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନି ଉଠିଆସିଲା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତଂ ରାମ ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ପିତାମହଃ । ଵିଭୀଷଣମଥୋଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଲୋକପିତାମହଃ ।। ୭.୧୦.
ଏଭଳି ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ କହି, ହେ ରାମ, ପ୍ରଜାପିତା ପୁନି ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଵିଭୀଷଣ ତ୍ଵଯା ଵତ୍ସ ଧର୍ମସଂହିତବୁଦ୍ଧିନା । ପରିତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ଵରଂ ଵରଯ ସୁଵ୍ରତ ।। ୭.୧୦.
'ବିଭୀଷଣ, ମୋ ପୁଅ, ତୁମର ମନ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଛି, ମୁଁ ତୁମେ ପ୍ରତି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ହେ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ, ଏବେ ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗ।'
ଵିଭୀଷଣସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଵଚନଂ ପ୍ରାହ ସାଞ୍ଜଲିଃ । ଵୃତଃ ସର୍ଵଗୁଣୈର୍ନିତ୍ଯଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା ରଶ୍ମିଭିର୍ଯଥା ।। ୭.୧୦.
ବିଭୀଷଣ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ— 'ମୁଁ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ସଦା ଶୋଭିତ, ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାହାର କିରଣରେ ଶୋଭିତ।'
ଭଗଵନ୍କୃତକୃତ୍ଯୋ ଽହଂ ଯନ୍ମେ ଲୋକଗୁରୁଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ପ୍ରୀତେନ ଯଦି ଦାତଵ୍ଯୋ ଵରୋ ମେ ଶୃଣୁ ସୁଵ୍ରତ ।। ୭.୧୦.
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଏହି ଜନ୍ମରେ ସଫଳ ହୋଇଛି, କାରଣ ନିଜେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଗୁରୁ ମୋତେ କଥା କହୁଛନ୍ତି। ତଥାପି, ଆପଣ ଯଦି ମୋତେ ଭଲପାଇ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ମୋର ଇଚ୍ଛାଟିକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ, ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ।
ପରମାପଦ୍ଗତସ୍ଯାପି ଧର୍ମେ ମମ ମତିର୍ଭଵେତ୍ । ଅଶିକ୍ଷିତଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରଂ ଭଗଵନ୍ପ୍ରତିଭାତୁ ମେ ।। ୭.୧୦.
ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସଙ୍କଟରେ ମଧ୍ୟ ମୋର ମନ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହୁ। ଏବଂ ମୁଁ ଶିଖିନଥିବା ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ମୋ ମନରେ ଉପଜୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ଯା ଯା ମେ ଜାଯତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଯେଷୁ ଯେଷ୍ଵାଶ୍ରମେଷୁ ଚ । ସା ସା ଭଵତୁ ଧର୍ମିଷ୍ଠା ତଂ ତୁ ଧର୍ମଂ ଚ ପାଲଯେ ।। ୭.୧୦.
ମୋ ମନରେ ଯେଉଁଠି, ଯେଉଁ ଆଶ୍ରମରେ, ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଯେଉଁ ବୁଦ୍ଧି ଆସେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସବୁ ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ହେଉ। ଏବଂ ମୁଁ ସେଇ ଧର୍ମକୁ ନିଷ୍ଠାରେ ପାଳନ କରିବି।
ଏଷ ମେ ପରମୋଦାର ଵରଃ ପରମକୋ ମତଃ । ନହି ଧର୍ମାଭିରକ୍ତାନାଂ ଲୋକେ କିଞ୍ଚନ ଦୁର୍ଲଭମ୍ ।। ୭.୧୦.
ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦଟିଏ ମୋ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଏବଂ ମହାନ। କାରଣ ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଜଗତରେ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ।