ଈଦୃଶାସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ପୁତ୍ରାଃ ପୁତ୍ରି ନ ସଂଶଯଃ । ତେଜସା ଭାସ୍କରସମୋ ଯାଦୃଶୋ ଽଯଂ ଧନେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୯.
ଏଭଳି ସନ୍ତାନ ତୋର ଜନ୍ମ ନେବେ, ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏମିତି ତେଜସ୍ୱୀ ଯେପରି ତୁମେ ଏହି ଧନର ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଛ।
ସା ତୁ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କନ୍ଯକା ପିତୃଗୌରଵାତ୍ । ତତ୍ରୋପାଗମ୍ଯ ସା ତସ୍ଥୌ ଵିଶ୍ରଵା ଯତ୍ର ତପ୍ଯତେ ।। ୭.୯.
ପିତାଙ୍କ ଆଦରରୁ ସେ କନ୍ୟା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ରବାସ ଯେଉଁଠି ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ, ସେଠି ଗଲା ଏବଂ ଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ରାମ ପୁଲସ୍ତ୍ଯତନଯୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରମୁପାତିଷ୍ଠଚ୍ଚତୁର୍ଥ ଇଵ ପାଵକଃ ।। ୭.୯.
ଏହି ସମୟରେ, ହେ ରାମ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ସେ ଦ୍ୱିଜ ମୁନି, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିଲେ, ଚାରିଥର ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ତେଜମୟ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଅଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ତୁ ତାଂ ଵେଲାଂ ଦାରୁଣାଂ ପିତୃଗୌରଵାତ୍ । ଉପସୃତ୍ଯାଗ୍ରତସ୍ତସ୍ଯ ଚରଣାଧୋମୁଖୀ ସ୍ଥିତା । ଵିଲିଖନ୍ତୀ ମୁହୁର୍ଭୂମିମଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଗ୍ରେଣ ଭାମିନୀ ।। ୭.୯.
ସେ ଦୁର୍ଲଭ ସମୟ ବିଷୟରେ ଭାବିଲା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପିତାଙ୍କ ଆଦରରୁ ସେ ସିଧାସଳଖ ଯାଇ, ମୁଣ୍ଡ ତଳେ କରି, ପାଦ ନିକଟରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି ମାଟିକୁ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଚିହ୍ନ କରୁଥିଲା।
ସ ତୁ ତାଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୁଶ୍ରୋଣୀଂ ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରନିଭାନନାମ୍ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ପରମୋଦାରୋ ଦୀପ୍ଯମାନାଂ ସ୍ଵତେଜସା ।। ୭.୯.
ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ସୁନ୍ଦର କଟି, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ। ସ୍ୱତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏହି ମହାନ ମୁନି ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭଦ୍ରେ କସ୍ଯାସି ଦୁହିତା କୁତୋ ଵା ତ୍ଵମିହାଗତା । କିଂ କାର୍ଯଂ କସ୍ଯ ଵା ହେତୋସ୍ତତ୍ତ୍ଵତୋ ବ୍ରୂହି ଶୋଭନେ ।। ୭.୯.
ଭଦ୍ରେ, ତୁମେ କାହାର ଝିଅ? କେଉଁଠୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କଣ କାମରେ ଆସିଛ, କାହିଁକି? ସତ୍ୟ କଥା କହ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା କନ୍ଯା କୃତାଞ୍ଜଲିରଥାବ୍ରଵୀତ୍ । ଆତ୍ମପ୍ରଭାଵେଣ ମୁନେ ଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି ମେ ମତମ୍ ।। ୭.୯.
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ କନ୍ୟା ହାତ ଜୋଡି କହିଲା—ମୁନି, ମୋର ଶକ୍ତିରେ ଆପଣ ମୋ ମନର ଭାବ ଜାଣିପାରିବେ।
କିଂ ତୁ ମାଂ ଵିଦ୍ଧି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷେ ଶାସନାତ୍ପିତୁରାଗତାମ୍ । କୈକସୀ ନାମ ନାମ୍ନାହଂ ଶେଷଂ ତ୍ଵଂ ଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି ।। ୭.୯.
ତଥାପି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି, ମୁଁ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ। ମୋ ନାମ କୈକେସୀ। ଅନ୍ୟ କଥା ଆପଣ ଜାଣିପାରିବେ।
ସ ତୁ ଗତ୍ଵା ମୁନିର୍ଧ୍ଯାନଂ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ । ଵିଜ୍ଞାତଂ ତେ ମଯା ଭଦ୍ରେ କାରଣଂ ଯନ୍ମନୋଗତମ୍ ।। ୭.୯.
ତାପରେ ମୁନି ଧ୍ୟାନରେ ବସି, ଏହି କଥା କହିଲେ—ଭଦ୍ରେ, ତୁମର ମନର କାରଣ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି।
ସୁତାଭିଲାଷୋ ମତ୍ତସ୍ତେ ମତ୍ତମାତଙ୍ଗଗାମିନି । ଦାରୁଣାଯାଂ ତୁ ଵେଲାଯାଂ ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ମାମୁପସ୍ଥିତା ।। ୭.୯.
ତୁମେ ସନ୍ତାନ ଆଶା କରୁଛ, ହେ ମଦମସ୍ତ ହାତୀର ଚାଳି ଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ। ଏବଂ ଏପରି କଠିନ ସମୟରେ ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସିଛ।
ଶୃଣୁ ତସ୍ମାତ୍ସୁତାନ୍ଭଦ୍ରେ ଯାଦୃଶାଞ୍ଜନଯିଷ୍ଯସି । ଦାରୁଣାନ୍ଦାରୁଣାକାରାନ୍ଦାରୁଣାଭିଜନପ୍ରିଯାନ୍ ।। ୭.୯.
ତେଣୁ, ଭଦ୍ରେ, ଶୁଣ, କେମିତି ପୁଅ ତୁମର ଜନ୍ମ ହେବେ—କଠୋର, କଠୋର ଆକୃତିର, ଏବଂ କଠୋର ବଂଶର ପ୍ରିୟ।
ପ୍ରସଵିଷ୍ଯସି ସୁଶ୍ରୋଣି ରାକ୍ଷସାନ୍କ୍ରୂରକର୍ମଣଃ । ସା ତୁ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଣିପତ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ ।। ୭.୯.
ସୁନ୍ଦର କଟି ଥିବା ତୁମେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଜନ୍ମ ଦେବ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଶିର ନମାଇ କହିଲା।
ଭଗଵନ୍ନୀଦୃଶାନ୍ପୁତ୍ରାଂସ୍ତ୍ଵତ୍ତୋ ଽହଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ । ନେଚ୍ଛାମି ସୁଦୁରାଚାରାନ୍ପ୍ରସାଦଂ କର୍ତୁମର୍ହସି ।। ୭.୯.
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି, ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଥିବା ପୁଅମାନେ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ମୋତେ ଦେବେନି। ଦୟାକରି ମୋ ପ୍ରାର୍ଥନା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।
କନ୍ଯଯା ତ୍ଵେଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଵିଶ୍ରଵା ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ । ଉଵାଚ କୈକସୀଂ ଭୂଯଃ ପୂର୍ଣେନ୍ଦୁରିଵ ରୋହିଣୀମ୍ ।। ୭.୯.
ଏପରି ଭାବେ କହିବା ପରେ, ମହାମୁନି ବିଶ୍ରବା, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ରୋହିଣୀକୁ ଦେଖି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ସେପରି କୈକସୀଙ୍କୁ ପୁନି କହିଲେ।
ପଶ୍ଚିମୋ ଯସ୍ତଵ ସୁତୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ଶୁଭାନନେ । ମମ ଵଂଶାନୁରୂପଃ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୯.
ହେ ଶୁଭ ମୁହଁଥିବା, ତୁମର ଶେଷ ପୁଅ ମୋ ବଂଶ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ହେବେ ଏବଂ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ସା କନ୍ଯା ରାମ କାଲେନ କେନଚିତ୍ । ଜନଯାମାସ ବୀଭତ୍ସଂ ରକ୍ଷୋରୂପଂ ସୁଦାରୁଣମ୍ ।। ୭.୯.
ହେ ରାମ, ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସେ କନ୍ୟା କିଛି ସମୟ ପରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦେହ ଥିବା ରାକ୍ଷସକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ଦଶଗ୍ରୀଵଂ ମହାଦଂଷ୍ଟ୍ରଂ ନୀଲାଞ୍ଜନଚଯୋପମମ୍ । ତାମ୍ରୋଷ୍ଠଂ ଵିଂଶତିଭୁଜଂ ମହାସ୍ଯଂ ଦୀପ୍ତମୂର୍ଧଜମ୍ ।। ୭.୯.
ସେ ଦଶଟି ମୁଣ୍ଡ, ବଡ଼ ବଡ଼ ଦାନ୍ତ, କଳା ଅଞ୍ଜନ ଭଳି ଶରୀର, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଠୋଠ, କୋଡ଼ିଏ ହାତ, ବଡ଼ ମୁଁହ ଏବଂ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କେଶ ଥିଲା।
ତସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ତୁ ତତ୍କାଲେ ସଜ୍ଵାଲକଵଲାଃ ଶିଵାଃ । କ୍ରଵ୍ଯାଦାଶ୍ଚାପସଵ୍ଯାନି ମଣ୍ଡଲାନି ପ୍ରଚକ୍ରମୁଃ ।। ୭.୯.
ସେ ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ, ଅଗ୍ନିମୁଖ ଶିଆଳ ଏବଂ ମାଂସଭୋଜୀ ପଶୁମାନେ ବାମଦିଗରେ ଘୂରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଵଵର୍ଷ ରୁଧିରଂ ଦେଵୋ ମେଘାଶ୍ଚ ଖରନିଃସ୍ଵନାଃ । ପ୍ରବଭୌ ନ ଚ ସୂର୍ଯୋ ଵୈ ମହୋଲ୍କାଶ୍ଚାପତନ୍ଭୁଵି ।। ୭.୯.
ସେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ରକ୍ତ ବର୍ଷା କଲେ, ମେଘମାନେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଲେନି ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଉଲ୍କା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।
ଚକମ୍ପେ ଜଗତୀ ଚୈଵ ଵଵୁର୍ଵାତାଃ ସୁଦାରୁଣାଃ । ଅକ୍ଷୋଭ୍ଯଃ କ୍ଷୁଭିତଶ୍ଚୈଵ ସମୁଦ୍ରଃ ସରିତାଂ ପତିଃ ।। ୭.୯.
ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା, ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହିଲା, ନଦୀମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା ଏବଂ ଅଚଳ ରହିଲା।
ଅଥ ନାମାକରୋତ୍ତସ୍ଯ ପିତାମହସମଃ ପିତା । ଦଶଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରସୂତୋ ଽଯଂ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ।। ୭.୯.
ତାପରେ, ତାଙ୍କର ପିତା, ପିତାମହ ସମାନ, ତାଙ୍କୁ ନାମ ଦେଲେ: 'ଏହି ଦଶଟି ମୁଣ୍ଡ ଥିବା ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଏହାଙ୍କୁ ଦଶମୁଖ କୁହାଯିବ।'
ତସ୍ଯ ତ୍ଵନନ୍ତରଂ ଜାତଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ମହାବଲଃ । ପ୍ରମାଣାଦ୍ଯସ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ପ୍ରମାଣଂ ନେହ ଵିଦ୍ଯତେ ।। ୭.୯.
ତାଙ୍କ ପରେ ସିଘ୍ର ଏକ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଏତେ ବଡ଼ ଥିଲା ଯେ ଏଠାରେ କେହି ମାପିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ଶୂର୍ପଣଖା ନାମ ସଞ୍ଜଜ୍ଞେ ଵିକୃତାନନା । ଵିଭୀଷଣଶ୍ଚ ଧର୍ମାତ୍ମା କୈକସ୍ଯାଃ ପଶ୍ଚିମଃ ସୁତଃ ।। ୭.୯.
ତାପରେ ଏକ ବିକୃତ ମୁହଁ ଥିବା ଶୂର୍ପଣଖା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ କୈକସୀଙ୍କ ଶେଷ ପୁଅ ଥିଲେ।
ତସ୍ମିଞ୍ଜାତେ ମହାସତ୍ତ୍ଵେ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷଂ ପପାତ ହ ।। ୭.୯.
ସେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଜନ୍ମ ନେବା ସମୟରେ ଫୁଲର ବର୍ଷା ହେଲା।
ନଭଃସ୍ଥାନେ ଦୁନ୍ଦୁଭଯୋ ଦେଵାନାଂ ପ୍ରାଣଦଂସ୍ତଦା । ଵାକ୍ଯଂ ଚୈଵାନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ସାଧୁ ସାଧ୍ଵିତି ତତ୍ତଦା ।। ୭.୯.
ସେତେବେଳେ ଆକାଶରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଢୋଲ ବଜିଲା, ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଆକାଶରେ କେହି 'ଭଲ କଲେ! ଭଲ କଲେ!' ବୋଲି କହିଲେ।
ତୌ ତୁ ତତ୍ର ମହାରଣ୍ଯେ ଵଵୃଧାତେ ମହୌଜସୌ । କୁମ୍ଭକର୍ଣଦଶଗ୍ରୀଵୌ ଲୋକୋଦ୍ଵେଗକରୌ ତଦା ।। ୭.୯.
ସେ ଦୁଇଜଣ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦଶମୁଖ, ସେଇ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତି ନେଇ ବଢ଼ିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କଲେ।
କୁମ୍ଭକର୍ଣଃ ପ୍ରମତ୍ତସ୍ତୁ ମହର୍ଷୀନ୍ଧର୍ମଵତ୍ସଲାନ୍ । ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଭକ୍ଷଯନ୍ନିତ୍ଯାସନ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଵିଚଚାର ହ ।। ୭.୯.
କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ସଦା ମଦମସ୍ତ ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ସେ ତିନି ଲୋକକୁ ଖାଇ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଵିଭୀଷଣସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ନିତ୍ଯଂ ଧର୍ମେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ । ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିଯତାହାର ଉଵାସ ଵିଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯଃ ।। ୭.୯.
କିନ୍ତୁ ବିଭୀଷଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ସଦା ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟରେ ସଂଯମ ରଖି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରି ରହୁଥିଲେ।
ଅଥ ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ଦେଵସ୍ତତ୍ର କାଲେନ କେନଚିତ୍ । ଆଗତଃ ପିତରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପୁଷ୍ପକେଣ ଧନେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୯.
ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ଧନର ଦେବତା ବୈଶ୍ରବଣ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସି ତାଙ୍କର ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୈକସୀ ତତ୍ର ଜ୍ଵଲନ୍ତମିଵ ତେଜସା । ଆଗମ୍ଯ ରାକ୍ଷସୀ ତତ୍ର ଦଶଗ୍ରୀଵମୁଵାଚ ହ ।। ୭.୯.
ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତେଜରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଥିବା ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସୀ କୈକସୀ ଦଶମୁଖଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ।