ତତସ୍ତାମେଵ ଚୋତ୍କୃଷ୍ଯ ଶକ୍ତିଂ ଶକ୍ତିଧରପ୍ରିଯଃ । ମାଲ୍ଯଵନ୍ତଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଚିକ୍ଷେପାମ୍ବୁରୁହେକ୍ଷଣଃ ।। ୭.୮.
ତାପରେ, କମଳନୟନ ହରି, ସେଇ ଶକ୍ତିକୁ ଧରି, ମାଲ୍ୟବାନ୍ଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ସ୍କନ୍ଦୋତ୍ସୃଷ୍ଟେଵ ସା ଶକ୍ତିର୍ଗୋଵିନ୍ଦକରନିସ୍ସୃତା । କାଙ୍କ୍ଷନ୍ତୀ ରାକ୍ଷସଂ ପ୍ରାଯାନ୍ମାହେନ୍ଦ୍ରୀଵାଞ୍ଜନାଚଲମ୍ ।। ୭.୮.
ସେଇ ଶକ୍ତି, ଯେପରି ସ୍କନ୍ଦରୁ ବା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଦୌଡ଼ିଗଲା, ମହେନ୍ଦ୍ରର ବିଜୁଳି ଅଞ୍ଜନାଚଳକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଯିବା ପରି।
ସା ତସ୍ଯୋରସି ଵିସ୍ତୀର୍ଣେ ହାରଭାରା ଽଵଭାସିତେ । ଅପତଦ୍ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଗିରିକୂଟ ଇଵାଶନିଃ ।। ୭.୮.
ସେଇ ଶକ୍ତି, ହାରର ଭାରେ ଚମକୁଥିବା ରାକ୍ଷସମହାରାଜଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ଛାତିରେ, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବିଜୁଳି ପଡ଼ିବା ପରି ଲାଗିଗଲା।
ତଯା ଭିନ୍ନତନୁତ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଵିଶଦ୍ଵିପୁଲଂ ତମଃ । ମାଲ୍ଯଵାନ୍ପୁନରାଶ୍ଵସ୍ତସ୍ତସ୍ଥୌ ଗିରିରିଵାଚଲଃ ।। ୭.୮.
ସେଇ ଘାତରେ ତାଙ୍କର କବଚ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ମାଲ୍ୟବାନ୍ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; କିନ୍ତୁ ପୁଣି ସ୍ଥିର ହୋଇ, ପାହାଡ଼ ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।
ତତଃ କାର୍ଷ୍ଣାଯସଂ ଶୂଲଂ କଣ୍ଟକୈର୍ବହୁଭିର୍ଵତମ୍ । ପ୍ରଗୃହ୍ଯାଭ୍ଯହନଦ୍ଦେଵଂ ସ୍ତନଯୋରନ୍ତରେ ଦୃଢମ୍ ।। ୭.୮.
ତାପରେ, ଅନେକ କାଂଟା ଲାଗିଥିବା କଳା ଲୋହାର ଶୂଳ ଧରି, ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ଛାତି ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଘାତ କଲେ।
ତଥୈଵ ରଣରକ୍ତସ୍ତୁ ମୁଷ୍ଟିନା ଵାସଵାନୁଜମ୍ । ତାଡଯିତ୍ଵା ଧନୁର୍ମାତ୍ରମପକ୍ରାନ୍ତୋ ନିଶାଚରଃ ।। ୭.୮.
ସେପରି, ଯୁଦ୍ଧରେ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଥିବା ନିଶାଚର, ବାସବଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ମୁଷ୍ଟି ଘାତ କରି, ଧନୁଷ ଦୂରତା ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ତତୋ ଽମ୍ବରେ ମହାଞ୍ଛବ୍ଦଃ ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି ଚୋଦିତଃ । ଆହତ୍ଯ ରାକ୍ଷସୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଗରୁଡଂ ଚାପ୍ଯତାଡଯତ୍ ।। ୭.୮.
ତାପରେ ଆକାଶରେ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ହେଲା, 'ଭଲ କଲେ, ଭଲ କଲେ' ବୋଲି ସବୁଠାରୁ ଶୁଣାଗଲା। ସେଇ ରାକ୍ଷସ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେଲା।
ଵୈନତେଯସ୍ତତଃ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପକ୍ଷଵାତେନ ରାକ୍ଷସମ୍ । ଵ୍ଯପୋହଦ୍ବଲଵାନ୍ଵାଯୁଃ ଶୁଷ୍କପର୍ଣଚଯଂ ଯଥା ।। ୭.୮.
ତାପରେ ବିନତାନନ୍ଦନ ଗରୁଡ଼ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ପଖାର ବାତାସରେ ରାକ୍ଷସକୁ ଏମିତି ଉଡ଼ାଇଦେଲେ, ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପବନ ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଛିଟିଯାଏ।
ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ରପକ୍ଷଵାତେନ ଦ୍ରାଵିତଂ ଦୃଶ୍ଯ ପୂର୍ଵଜମ୍ । ସୁମାଲୀ ସ୍ଵବଲୈଃ ସାର୍ଧଂ ଲଙ୍କାମଭିମୁଖୋ ଯଯୌ ।। ୭.୮.
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜାଙ୍କ ପଖାର ବାତାସରେ ତାଙ୍କର ଭାଇକୁ ଦୂରେ ଉଡ଼ିଯିବା ଦେଖି, ସୁମାଳୀ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ ଲଙ୍କା ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ପକ୍ଷଵାତବଲୋଦ୍ଧୂତୋ ମାଲ୍ଯଵାନପି ରାକ୍ଷସଃ । ସ୍ଵବଲେନ ସମାଗମ୍ଯ ଯଯୌ ଲଙ୍କାଂ ହ୍ରିଯା ଵୃତଃ ।। ୭.୮.
ପଖାର ବାତାସର ଶକ୍ତିରେ ମାଲ୍ୟବାନ୍ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ଦୂରେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ନିଜ ଦଳକୁ ଏକତ୍ର କରି, ଲଜ୍ଜାରେ ଢାକି ଲଙ୍କାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏଵଂ ତେ ରାକ୍ଷସା ତେନ ହରିଣା କମଲେକ୍ଷଣ । ବହୁଶଃ ସଂଯୁଗେ ଭଗ୍ନା ହତପ୍ରଵରନାଯକାଃ ।। ୭.୮.
ଏଭଳି, କମଳନୟନ, ସେଇ ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପୁନିପୁନି ହାରିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।
ଅଶକ୍ନୁଵନ୍ତସ୍ତେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପ୍ରତିଯୋଦ୍ଧୁଂ ଭଯାର୍ଦିତାଃ । ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ଗତା ଵସ୍ତୁଂ ପାତାଲଂ ସହପତ୍ନଯଃ ।। ୭.୮.
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କରିପାରିଲେନି, ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ସେମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କର ଜନାନୀମାନେ ସହିତ ପାତାଳରେ ବସିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସୁମାଲିନଂ ସମାସାଦ୍ଯ ରାକ୍ଷସଂ ରଘୁସତ୍ତମ । ସ୍ଥିତାଃ ପ୍ରଖ୍ଯାତଵୀର୍ଯାସ୍ତେ ଵଂଶେ ସାଲକଟଙ୍କଟେ ।। ୭.୮.
ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ସୁମାଳୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ସାଲକଟଙ୍କଟ ନାମକ ବଂଶରେ ନାମୀ ବୀର ଭାବେ ରହିଲେ।
ଯେ ତ୍ଵଯା ନିହତାସ୍ତେ ତୁ ପୌଲସ୍ତ୍ଯା ନାମ ରାକ୍ଷସାଃ । ସୁମାଲୀ ମାଲ୍ଯଵାନ୍ମାଲୀ ଯେ ଚ ତେଷାଂ ପୁରଃସରାଃ ୭.୮.
ତୁମେ ଯେଉଁମାନେକୁ ମାରିଥିଲ, ସେମାନେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ନାମକ ରାକ୍ଷସ—ସୁମାଳୀ, ମାଲ୍ୟବାନ୍, ମାଳୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅଗ୍ରଣୀମାନେ।
ନ ଚାନ୍ଯୋ ରାକ୍ଷସାନ୍ହନ୍ତା ସୁରାରୀନ୍ଦେଵକଣ୍ଟକାନ୍ । ଋତେ ନାରାଯଣଂ ଦେଵଂ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରମ୍ ।। ୭.୮.
ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଏହି ରାକ୍ଷସମାନେକୁ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ନାରାୟଣ ଛାଡ଼ି, ଅନ୍ୟ କେହି ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଭଵାନ୍ନାରାଯଣୋ ଦେଵଶ୍ଚତୁର୍ବାହୁଃ ସନାତନଃ । ରାକ୍ଷସାନ୍ହନ୍ତୁମୁତ୍ପନ୍ନୋ ହ୍ଯଜେଯଃ ପ୍ରଭୁରଵ୍ଯଯଃ ।। ୭.୮.
ତୁମେ ସେଇ ଚତୁର୍ଭୁଜ, ସନାତନ ନାରାୟଣ, ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ଅଜୟ, ସର୍ବଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅବିନାଶୀ।
ନଷ୍ଟଧର୍ମଵ୍ଯଵସ୍ଥାତା କାଲେ କାଲେ ପ୍ରଜାକରଃ । ଉତ୍ପଦ୍ଯତେ ଦସ୍ଯୁଵଧେ ଶରଣାଗତଵତ୍ସଲଃ ।। ୭.୮.
ଯିଏ ହରାଇଯାଇଥିବା ଧର୍ମକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ପ୍ରଜାମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଦୁଷ୍ଟମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ବଡ଼ ଭଲପାଆନ୍ତି।
ଏଷା ମଯା ତଵ ନରାଧିପ ରାକ୍ଷସାନାମୁତ୍ପତ୍ତିରଦ୍ଯ କଥିତା ସକଲା ଯଥାଵତ୍ । ଭୂଯୋ ନିବୋଧ ରଘୁସତ୍ତମ ରାଵଣସ୍ଯ ଜନ୍ମପ୍ରଭାଵମତୁଲଂ ସସୁତସ୍ଯ ସର୍ଵମ୍ ।। ୭.୮.
ହେ ନରେଶ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କହିଦେଲି। ଏବେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାବଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ଜନ୍ମ ଓ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ଚିରାତ୍ସୁମାଲୀ ଵ୍ଯଚରଦ୍ରସାତଲଂ ସ ରାକ୍ଷସୋ ଵିଷ୍ଣୁଭଯାର୍ଦିତସ୍ତଦା । ପୁତ୍ରୈଶ୍ଚ ପୌତ୍ରୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତୋ ବଲୀ ତତସ୍ତୁ ଲଙ୍କାମଵସଦ୍ଧନେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୮.
ବହୁଦିନ ଧରି, ସୁମାଳୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭୟରେ ପାତାଳରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ସହିତ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସେ ପରେ ଧନର ମାଲିକ ଭାବେ ଲଙ୍କାରେ ବସିଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ସୁମାଲୀ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ । ରସାତଲାନ୍ମର୍ତ୍ଯଲୋକଂ ସର୍ଵଂ ଵୈ ଵିଚଚାର ହ ।। ୭.୯.
କିଛି ସମୟ ପରେ, ସୁମାଳୀ ନାମକ ରାକ୍ଷସ ପାତାଳରୁ ମାନବ ଲୋକରେ ସମସ୍ତଠାରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନୀଲଜୀମୂତସଙ୍କାଶସ୍ତପ୍ତକାଞ୍ଚନକୁଣ୍ଡଲଃ । କନ୍ଯାଂ ଦୁହିତରଂ ଗୃହ୍ଯ ଵିନା ପଦ୍ମମିଵ ଶ୍ରିଯମ୍ ।। ୭.୯.
ନୀଳ ମେଘ ପରି ଦେହ, ତପ୍ତ ସୁନାର କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ସେ ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ନେଇ, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ରହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପଦ୍ମ ନାହିଁ, ସେପରି ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରଃ ସ ତୁ ତଦା ଵିଚରନ୍ଵୈ ମହୀତଲମ୍ । ତଦାପଶ୍ଯତ୍ସ ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ପୁଷ୍ପକେଣ ଧନେଶ୍ଵରମ୍ ।। ୭.୯.
ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ରାଜା ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ଧନର ମାଲିକଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତଂ ପିତରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପୁଲସ୍ତ୍ଯତନଯଂ ଵିଭୁମ୍ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଽମରସଙ୍କାଶଂ ସ୍ଵଚ୍ଛନ୍ଦଂ ତପନୋପମମ୍ ।। ୭.୯.
ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଥିବା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଦେବତା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଚଳିଥିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ରସାତଲଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ସନ୍ମର୍ତ୍ଯଲୋକାତ୍ସଵିସ୍ମଯଃ । ଇତ୍ଯେଵଂ ଚିନ୍ତଯାମାସ ରାକ୍ଷସାନାଂ ମହାମତିଃ ।। ୭.୯.
ମାନବ ଲୋକରୁ ପାତାଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେଇ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ନେତା ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କିଂ କୃତଂ ଶ୍ରେଯ ଇତ୍ଯେଵଂ ଵର୍ଧେମହି କଥଂ ଵଯମ୍ । ଅଥାବ୍ରଵୀତ୍ସୁତାଂ ରକ୍ଷଃ କୈକସୀଂ ନାମ ନାମତଃ ।। ୭.୯.
ଆମ ପରିକଳ୍ପିତ ଭଲ ହେବା ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ? କିପରି ଆମେ ଉନ୍ନତି କରିପାରିବୁ? ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କର କନ୍ୟା କୈକେସୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପୁତ୍ରି ପ୍ରଦାନକାଲୋ ଽଯଂ ଯୌଵନଂ ଵ୍ଯତିଵର୍ତତେ । ପ୍ରତ୍ଯାଖ୍ଯାନାଚ୍ଚ ଭୀତୈସ୍ତ୍ଵଂ ନ ଵରୈଃ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯସେ ।। ୭.୯.
ଜିଅ, ଏହି ସମୟ ତୋର ବିବାହ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ତୋର ଯୌବନ ଦେଖିଦେଖି ଯାଉଛି। ଭୟରେ ତୁମେ ଯେଉଁଠି ବରଙ୍କୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଛ, ତେଣୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ବର ମାନିନାହାଁ।
ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଚ ଵଯଂ ସର୍ଵେ ଯନ୍ତ୍ରିତା ଧର୍ମବୁଦ୍ଧଯଃ । ତ୍ଵଂ ହି ସର୍ଵଗୁଣୋପେତା ଶ୍ରୀଃ ସାକ୍ଷାଦିଵ ପୁତ୍ରିକେ । କନ୍ଯାପିତୃତ୍ଵଂ ଦୁଃଖଂ ହି ସର୍ଵେଷାଂ ମାନକାଙ୍କ୍ଷିଣାମ୍ ।। ୭.୯.
ତୋର ନିମିତ୍ତରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମ ମନେ କରି ଆପଣାକୁ ଦମନ କରିଛୁ। ଜିଅ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଛ। ଅବିବାହିତ କନ୍ୟା ଥିଲେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଦୁଃଖର କଥା।
ନ ଜ୍ଞାଯତେ ଚ କଃ କନ୍ଯାଂ ଵରଯେଦିତି କନ୍ଯକେ ।। ୭.୯.
ମୁଁ ଜାଣିନି, କିଏ ତୁମକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ବର ଭାବେ ଚୟନ କରିବ।
ତ୍ଵଂ ହି ସର୍ଵଗୁଣୋପେତା ଶ୍ରୀଃ ସାକ୍ଷାଦିଵ ପୁତ୍ରିକେ । ମାତୁଃ କୁଲଂ ପିତୃକୁଲଂ ଯତ୍ର ଚୈଵ ପ୍ରଦୀଯତେ । କୁଲତ୍ରଯଂ ସଦା କନ୍ଯା ସଂଶଯେ ସ୍ଥାପ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି ।। ୭.୯.
ଜିଅ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପରି ଅଛ। ଯେଉଁଠି କନ୍ୟା ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ମାଆ, ବାପା ଓ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପରିବାର ସମସ୍ତଙ୍କ ଜଡିତ ଥାଏ। ଏଭଳି କନ୍ୟା ସଦା ତିନିଟି ପରିବାରକୁ ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ରଖିଥାଏ।
ସା ତ୍ଵଂ ମୁନିଵରଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରଜାପତିକୁଲୋଦ୍ଭଵମ୍ । ଭଜ ଵିଶ୍ରଵସଂ ପୁତ୍ରି ପୌଲସ୍ତ୍ଯଂ ଵରଯ ସ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୯.
ତେଣୁ, ଜିଅ, ତୁମେ ନିଜେ ବିଚାର କରି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ବଂଶର ମହାନ ମୁନି ବିଶ୍ରବାସଙ୍କୁ ବର ଭାବେ ଚୟନ କର।