ଶଙ୍ଖରାଜରଵଶ୍ଚାପି ଶାର୍ଙ୍ଗଚାପରସ୍ଵସ୍ତଥା । ରାକ୍ଷସାନାଂ ରଵାଂଶ୍ଚାପି ଗ୍ରସତେ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ରଵଃ ।। ୭.୭.
ଶଂଖର ଶବ୍ଦ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର—ସବୁକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତୀବ୍ର ଗର୍ଜନ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲା।
ତେଷାଂ ଶିରୋଧରାନ୍ଧୂତାଞ୍ଛରଧ୍ଵଜଧନୂଂଷି ଚ । ରଥାନ୍ପତାକାସ୍ତୂଣୀରାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସ ହରିଃ ଶରୈଃ ।। ୭.୭.
ହରି ତାଙ୍କର ତୀରରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ଧ୍ୱଜ, ଧନୁ, ରଥ, ପତାକା ଓ ତୁଣୀ ସବୁ କାଟିଦେଲେ।
ସୂର୍ଯାଦିଵ କରା ଘୋରା ଊର୍ମଯଃ ସାଗରାଦିଵ । ପର୍ଵତାଦିଵ ନାଗେନ୍ଦ୍ରା ଧାରୌଘା ଇଵ ଚାମ୍ବୁଦାତ୍ ।। ୭.୭.
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତୀବ୍ର କିରଣ, ସାଗରର ତରଙ୍ଗ, ପାହାଡ଼କୁ ନାଗରାଜ ହଲାଇବା, ବା ମେଘରୁ ଝରିଥିବା ପ୍ରବଳ ଝରଣା—
ତଥା ଶାର୍ଙ୍ଗଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ଶରା ନାରାଯଣେରିତାଃ । ନିର୍ଧାଵନ୍ତୀଷଵସ୍ତୂର୍ଣଂ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୭.
ଏଭଳି, ନାରାୟଣଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଶତ-ଶହସ୍ର ଗଣନାରେ ବେଗରେ ଦୌଡ଼ିଗଲା ।
ଶରଭେଣ ଯଥା ସିଂହାଃ ସିଂହେନ ଦ୍ଵିରଦା ଯଥା । ଦ୍ଵିରଦେନ ଯଥା ଵ୍ଯାଘ୍ରା ଵ୍ଯାଘ୍ରେଣ ଦ୍ଵୀପିନୋ ଯଥା ।। ୭.୭.
ଯେପରି ଶରଭ ଦ୍ୱାରା ସିଂହ, ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ହାତୀ, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ବାଘ, ଓ ବାଘ ଦ୍ୱାରା ତିଆଳ ହତ ହୁଏ—
ଦ୍ଵୀପିନେଵ ଯଥା ଶ୍ଵାନଃ ଶୁନା ମାର୍ଜାରକା ଯଥା । ମାର୍ଜାରେଣ ଯଥା ସର୍ପାଃ ସର୍ପେଣ ଚ ଯଥା ଽ ଽଖଵଃ ।। ୭.୭.
ତିଆଳ ଦ୍ୱାରା କୁକୁର, କୁକୁର ଦ୍ୱାରା ବିଲେଇ, ବିଲେଇ ଦ୍ୱାରା ସାପ, ଓ ସାପ ଦ୍ୱାରା ଉନ୍ଦୁର ହତ ହୁଏ—
ତଥା ତେ ରାକ୍ଷସାଃ ସର୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା । ଦ୍ରଵନ୍ତି ଦ୍ରାଵିତାଶ୍ଚନ୍ଯେ ଶାଯିତାଶ୍ଚ ମହୀତଲେ ।। ୭.୭.
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ; କିଛି ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିପାଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହିଗଲେ ।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ନିହତ୍ଯ ମଧୁସୂଦନଃ । ଵାରିଜଂ ପୂରଯାମାସ ତୋଯଦଂ ସୁରରାଡିଵ ।। ୭.୭.
ମଧୁସୂଦନ ହଜାର-ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ହତ କରି, ମେଘକୁ ଜଳରେ ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାର ରାଜା ପରି ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ପୂରଣ କଲେ ।
ନାରାଯଣଶରତ୍ରସ୍ତଂ ଶଙ୍ଖନାଦସୁଵିହ୍ଵଲମ୍ । ଯଯୌ ଲଙ୍କାମଭିମୁଖଂ ପ୍ରଭଗ୍ନଂ ରାକ୍ଷସଂ ବଲମ୍ ।। ୭.୭.
ନାରାୟଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶଂଖର ନାଦରେ ଭୟଭୀତ ଓ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସ ସେନା ଲଙ୍କାର ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା ।
ପ୍ରଭଗ୍ନେ ରାକ୍ଷସବଲେ ନାରାଯଣଶରାହତେ । ସୁମାଲୀ ଶରଵର୍ଷେଣ ନିଵଵାର ରଣେ ହରିମ୍ ।। ୭.୭.
ନାରାୟଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ଓ ହତ ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସ ସେନା ଦେଖି, ସୁମାଳୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରିଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷା କରି ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ ।
ସ ତୁ ତଂ ଛାଦଯାମାସ ନୀହାର ଇଵ ଭାସ୍କରମ୍ । ରାକ୍ଷସାଃ ସତ୍ତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନାଃ ପୁନର୍ଧୈର୍ଯଂ ସମାଦଧୁଃ ।। ୭.୭.
ସେ ହରିଙ୍କୁ ମେଘ ଭାସ୍କରକୁ ଢାକିଦେଇଥିବା ପରି ଢାକିଦେଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୁଣି ଆତ୍ମବଳ ଫେରାଇଲେ ।
ଅଥ ସୋ ଽଭ୍ଯପତଦ୍ରୋଷାଦ୍ରାକ୍ଷସୋ ବଲଦର୍ପିତଃ । ମହାନାଦଂ ପ୍ରକୁର୍ଵାଣୋ ରାକ୍ଷସାଞ୍ଜୀଵଯନ୍ନିଵ ।। ୭.୭.
ତାପରେ, ଶକ୍ତି ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ରାକ୍ଷସ ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କରି ଆଗକୁ ଆସିଲେ, ଯେପରି ରାକ୍ଷସମାନେ ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲେ ।
ଉତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଲମ୍ବାଭରଣଂ ଧୁନ୍ଵନ୍କରମିଵ ଦ୍ଵିପଃ । ରରାସ ରାକ୍ଷସୋ ହର୍ଷାତ୍ସତଡିତ୍ତୋଯଦୋ ଯଥା ।। ୭.୭.
ଭାରୀ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ହାତ ଉଠାଇ, ହାତୀ ପରି ହଲାଇ, ରାକ୍ଷସ ଆନନ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କଲେ, ତଡିତ୍ସହିତ ବର୍ଷାମେଘ ପରି ।
ସୁମାଲେର୍ନର୍ଦତସ୍ତସ୍ଯ ଶିରୋ ଜ୍ଵଲିତକୁଣ୍ଡଲମ୍ । ଚିଚ୍ଛେଦ ଯନ୍ତୁରଶ୍ଵାଶ୍ଚ ଭ୍ରାନ୍ତାସ୍ତସ୍ଯ ତୁ ରକ୍ଷସଃ ।। ୭.୭.
ସୁମାଳୀ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳରେ ସଜିତ ମୁଣ୍ଡ ରଥଚାଳକ ଦ୍ୱାରା କାଟାଯାଇଲା; ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଅସ୍ତିର ହୋଇଗଲେ ।
ତୈରଶ୍ଵୈର୍ଭ୍ରାମ୍ଯତେ ଭ୍ରାନ୍ତୈଃ ସୁମାଲୀ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ । ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଶ୍ଵୈଃ ପରିଭ୍ରାନ୍ତୈର୍ଧୃତିହୀନୋ ଯଥା ନରଃ ।। ୭.୭.
ଅସ୍ତିର ଘୋଡ଼ାମାନେ ଦ୍ୱାରା, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ ସୁମାଳୀ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲେ; ଯେପରି ଦୃଢ଼ତା ନଥିବା ମଣିଷ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଭୂଲିଯାଏ ।
ତତୋ ଵିଷ୍ଣୁଂ ମହାବାହୁଂ ପ୍ରପତନ୍ତଂ ରଣାଜିରେ । ହୃତେ ସୁମାଲେରଶ୍ଵୈଶ୍ଚ ରଥେ ଵିଷ୍ଣୁରଥଂ ପ୍ରତି ।। ୭.୭.
ତାପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ମହାବାହୁ, ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଅବତରି, ଘୋଡ଼ା ହରାଇଥିବା ସୁମାଳୀଙ୍କ ରଥକୁ ନିକଟରେ ଆସିଲେ ।
ମାଲୀ ଚାଭ୍ଯଦ୍ରଵଦ୍ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ସଶରଂ ଧନୁଃ । ମାଲେର୍ଧନୁଶ୍ଚ୍ଯୁତା ବାଣାଃ କାର୍ତସ୍ଵରଵିଭୂଷିତାଃ । ଵିଵିଶୁର୍ହରିମାସାଦ୍ଯ କ୍ରୌଞ୍ଚଂ ପତ୍ରରଥା ଇଵ ।। ୭.୭.
ମାଳୀ ଧନୁ ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସଜି ଆଗକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ; ମାଳୀଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ସୁନାରେ ସଜିତ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହରିଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ପାଖରେ ଯାଇ କ୍ରଉଞ୍ଚ ପକ୍ଷୀର ଗା ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ରଥପରି ।
ଅର୍ଦ୍ଯମାନଃ ଶରୈଃ ସୋ ଽଥ ମାଲିମୁକ୍ତୈଃ ସହସ୍ରଶଃ । ଚୁକ୍ଷୁଭେ ନ ରଣେ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଜିତେନ୍ଦ୍ରିଯ ଇଵାଧିଭିଃ ।। ୭.୭.
ମାଳୀଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛୁଟିଥିବା ହଜାର-ହଜାର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆକ୍ରମଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ନାହିଁ; ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତ ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ଅଚଳ ରହିଥାଏ ।
ଅଥ ମୌର୍ଵୀସ୍ଵନଂ କୃତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଭୂତଭାଵନଃ । ମାଲିନଂ ପ୍ରତି ବାଣୌଘାନ୍ସସର୍ଜାରିନିଷୂଦନଃ ।। ୭.୭.
ତାପରେ, ଧନୁର ତାର ରବ କରି, ପ୍ରଭୁ ଭୂତମାନଙ୍କ ନିର୍ମାତା ଓ ଶତ୍ରୁନାଶକ ମାଳୀଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କଲେ ।
ତେ ମାଲିଦେହମାସାଦ୍ଯ ଵଜ୍ରଵିଦ୍ଯୁତ୍ପ୍ରଭାଃ ଶରାଃ । ପିବନ୍ତି ରୁଧିରଂ ତସ୍ଯ ନାଗା ଇଵ ସୁଧାରସମ୍ ।। ୭.୭.
ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବଜ୍ର ଓ ତଡିତ୍ପରି ଚମକୁଥିବା, ମାଳୀଙ୍କ ଦେହକୁ ଆଘାତ କରି, ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଲେ; ଯେପରି ନାଗମାନେ ଅମୃତ ପିଉଥାନ୍ତି ।
ମାଲିନଂ ଵିମୁଖଂ କୃତ୍ଵା ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଧରଃ । ମାଲିମୌଲିଂ ଧ୍ଵଜଂ ଚାପଂ ଵାଜିନଶ୍ଚାପ୍ଯପାତଯତ୍ ।। ୭.୭.
ମାଳୀଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଇ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡମାଳ, ପତାକା, ଧନୁଷ ଓ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଲେ।
ଵିରଥସ୍ତୁ ଗଦାଂ ଗୃହ୍ଯ ମାଲୀ ନକ୍ତଞ୍ଚରୋତ୍ତମଃ । ଆପୁପ୍ଲୁଵେ ଗଦାପାଣିର୍ଗିର୍ଯଗ୍ରାଦିଵ କେସରୀ ।। ୭.୭.
ରଥ ହରାଇ, ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାଳୀ ଗଦା ଧରି, ପାହାଡ଼ ଶିଖରରୁ ଝାପି ପଡ଼ୁଥିବା ସିଂହ ଭଳି, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଗଦଯା ଗରୁଡେଶାନମୀଶାନମିଵ ଚାନ୍ତକଃ । ଲଲାଟଦେଶେ ଽଭ୍ଯହନଦ୍ଵଜ୍ରେଣେନ୍ଦ୍ରୋ ଯଥା ଽଚଲମ୍ ।। ୭.୭.
ମାଳୀ ତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଗରୁଡ଼ନାଥଙ୍କୁ ଲଳାଟରେ ଆଘାତ କଲେ, ଯେପରି ଯମ ଭଗବାନ୍ ଅପନା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତା ପାହାଡ଼କୁ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରନ୍ତି।
ଗଦଯାଭିହତସ୍ତେନ ମାଲିନା ଗରୁଡୋ ଭୃଶମ୍ । ରଣାତ୍ପରାଙ୍ମୁଖଂ ଦେଵଂ କୃତଵାନ୍ଵେଦନାତୁରଃ ।। ୭.୭.
ମାଳୀଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଆଘାତ ପାଇ, ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଗରୁଡ଼ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ପଛକୁ ହଟିଗଲେ, ଏହା ଦେଖି ଦେବତା ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ପରାଙ୍ମୁଖେ କୃତେ ଦେଵେ ମାଲିନା ଗରୁଡେନ ଵୈ । ଉଦତିଷ୍ଠନ୍ମହାଞ୍ଛବ୍ଦୋ ରକ୍ଷସାମଭିନର୍ଦତାମ୍ ।। ୭.୭.
ଗରୁଡ଼ ମାଳୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ପଛକୁ ହଟିଯିବା ସମୟରେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ବଡ଼ ଉଲ୍ଲାସର ସହିତ ଜୟଧ୍ୱନି କଲେ।
ରକ୍ଷସାଂ ରଵତାଂ ରାଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହରିହଯାନୁଜଃ ।। ୭.୭.
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ହୁଙ୍କାର ଶୁଣି, ହରିଙ୍କ ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଛୋଟଭାଇ—
ତିର୍ଯଗାସ୍ଥାଯ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପକ୍ଷୀଶେ ଭଗଵାନ୍ହରିଃ । ପରାଙ୍ମୁଖୋ ଽପ୍ଯୁତ୍ସସର୍ଜ ମାଲେଶ୍ଚକ୍ରଂ ଜିଘାଂସଯା ।। ୭.୭.
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭଗବାନ୍ ହରି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପଛକୁ ହଟିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଭାବେ ଦଢ଼ାଇ ମାଳୀଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଚକ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ତତ୍ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲାଭାସଂ ସ୍ଵଭାସା ଭାସଯନ୍ନଭଃ । କାଲଚକ୍ରନିଭଂ ଚକ୍ରଂ ମାଲେଃ ଶୀର୍ଷମପାତଯତ୍ ।। ୭.୭.
ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ନିଜ ଆଲୋକରେ ଆକାଶକୁ ଚମକାଇଦେଉଥିବା, କାଳଚକ୍ର ସଦୃଶ ସେଇ ଚକ୍ର ମାଳୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼ିଲା।
ତଚ୍ଛିରୋ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚକ୍ରୋତ୍କୃତ୍ତଂ ବିଭୀଷଣମ୍ । ପପାତ ରୁଧିରୋଦ୍ଗାରି ପୁରା ରାହୁଶିରୋ ଯଥା ।। ୭.୭.
ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା କଟାଯାଇଥିବା ରାକ୍ଷସନାଥଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ରକ୍ତ ଝରାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ପୂର୍ବେ ଯେପରି ରାହୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ପଡ଼ିଥିଲା।
ତତଃ ସୁରୈଃ ସଂସହୃଷ୍ଟୈଃ ସର୍ଵପ୍ରାଣସମୀରିତଃ । ସିଂହନାଦରଵୋନ୍ମୁକ୍ତଃ ସାଧୁ ଦେଵେତିଵାଦିଭିଃ ।। ୭.୭.
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱାସ ଉପରେ ଉତ୍ସାହ ଆସିଲା, ସିଂହ ଭଳି ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ଏବଂ 'ବହୁତ ଭଲ' ବୋଲି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।