ସୁପର୍ଣଂ ଗିରିସଙ୍କାଶଂ ଵୈନତେଯମଥାସ୍ଥିତଃ । ରାକ୍ଷସାନାମଭାଵାଯ ଯଯୌ ତୂର୍ଣତରଂ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୭.୬.
ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସି, ପ୍ରଭୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ବହୁତ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।
ସୁପର୍ଣପୃଷ୍ଠେ ସ ବଭୌ ଶ୍ଯାମଃ ପୀତାମ୍ବରୋ ହରିଃ । କାଞ୍ଚନସ୍ଯ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗେ ସତଡିତ୍ତୋଯଦୋ ଯଥା ।। ୭.୬.
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପିଠି ଉପରେ ଅଧିରୁହି, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ହରି ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ସୁନା ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ବିଜୁଳି ସହିତ କଳା ମେଘ।
ସ ସିଦ୍ଧଦେଵର୍ଷିମହୋରଗୈଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷୈରୁପଗୀଯମାନଃ । ସମାସସାଦାସୁରସୈନ୍ଯଶତ୍ରୂଂଶ୍ଚକ୍ରାସିଶାର୍ଙ୍ଗାଯୁଧଶଙ୍ଖପାଣିଃ ।। ୭.୬.
ସିଦ୍ଧ, ଦେବଋଷି, ମହାନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ସେ ଚକ୍ର, ତଳୱାର, ଧନୁଷ ଓ ଶଂଖ ହାତରେ ଧରି ଦାନବ ସେନା ଓ ତାଙ୍କର ନେତାମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ସୁପର୍ଣପକ୍ଷାନିଲନୁନ୍ନପକ୍ଷଂ ଭ୍ରମତ୍ପତାକଂ ପ୍ରଵିକୀର୍ଣଶସ୍ତ୍ରମ୍ । ଚଚାଲ ତଦ୍ରାକ୍ଷସରାଜସୈନ୍ଯଂ ଚଲୋପଲଂ ନୀଲ ଇଵାଚଲେନ୍ଦ୍ରଃ ।। ୭.୬.
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପଖାର ବାତାସରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ସେନାର ପଖା ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା, ପତାକା ଘୂରୁଥିଲା, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଛିଟିଯାଉଥିଲା; ସେ ସେନା ଏମିତି କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ନୀଳ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଥର ପଡ଼ି ହଲିଯାଏ।
ତତଃ ଶରୈଃ ଶୋଣିତମାଂସରୂଷିତୈର୍ଯୁଗାନ୍ତଵୈଶ୍ଵାନରତୁଲ୍ଯଵିଗ୍ରହୈଃ । ନିଶାଚରାଃ ସମ୍ପରିଵାର୍ଯ ମାଧଵଂ ଵରାଯୁଧୈର୍ନିର୍ବିଭିଦୁଃ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୬.
ତାପରେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମାଧବଙ୍କୁ ଚାରିପଟେଁଘେରି, ରକ୍ତ ଓ ମାଂସ ଲଗା ତୀର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସେ ତୀରମାନେ ସୃଷ୍ଟି ଶେଷର ଅଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ।
ନାରାଯଣଗିରିଂ ତେ ତୁ ଗର୍ଜନ୍ତୋ ରାକ୍ଷସାମ୍ବୁଦାଃ । ଵଵର୍ଷୁଃ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵର୍ଷେଣେଵାଦ୍ରିମମ୍ବୁଦାଃ ।। ୭.୭.
ରାକ୍ଷସମାନେ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ନାରାୟଣ ପର୍ବତ ଉପରେ ତୀରର ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ପର୍ବତ ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ।
ଶ୍ଯାମାଵଦାତସ୍ତୈର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ନୀଲୈର୍ନକ୍ତଞ୍ଚରୋତ୍ତମୈଃ । ଵୃତୋ ଽଞ୍ଜନଗିରୀଵାସୀତ୍ ଵର୍ଷମାଣୈଃ ପଯୋଧରୈଃ ।। ୭.୭.
ସେଇ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଧଳା ଚର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାତିର ଚରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଅଞ୍ଜନ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବର୍ଷା ମେଘ ଘେରି ରହିଥାଏ।
ଶଲଭା ଇଵ କେଦାରଂ ମଶକା ଇଵ ପର୍ଵତମ୍ । ଯଥାମୃତଘଟଂ ଦଂଶା ମକରା ଇଵ ଚାର୍ଣଵମ୍ ।। ୭.୭.
ଯେପରି ଫସଲ ମାଝିରେ ପୋକା, ପର୍ବତ ଉପରେ ମଶା, ଅମୃତ ଭରା ଘଡ଼ିକୁ ମାଛି, ବା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଗର ଘେରି ରହେ—
ତଥା ରକ୍ଷୋଧନୁର୍ମୁକ୍ତା ଵଜ୍ରାନିଲମନୋଜଵାଃ । ହରିଂ ଵିଶନ୍ତି ସ୍ମ ଶରା ଲୋକା ଇଵ ଵିପର୍ଯଯେ ।। ୭.୭.
ସେପରି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ବଜ୍ର ଓ ପବନ ପରି ତୀବ୍ର ତୀରମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଲୋକ ନଶ୍ୱରତାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।
ସ୍ଯନ୍ଦନୈଃ ସ୍ଯନ୍ଦନଗତା ଗଜୈଶ୍ଚ ଗଜପୃଷ୍ଠଗାଃ । ଅଶ୍ଵାରୋହାସ୍ତଥାଶ୍ଵୈଶ୍ଚ ପାଦାତାଶ୍ଚାମ୍ବରେ ସ୍ଥିତାଃ ।। ୭.୭.
ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା, ହାତୀ ଉପରେ ବସିଥିବା, ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଓ ପଦାତି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏବଂ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରା ଗିରିନିଭାଃ ଶରୈଃ ଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିତୋମରୈଃ । ନିରୁଛ୍ଵାସଂ ହରିଂ ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରାଣାଯାମା ଇଵ ଦ୍ଵିଜମ୍ ।। ୭.୭.
ପର୍ବତ ସଦୃଶ ରାକ୍ଷସ ମହାରାଜମାନେ ତୀର, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି ଓ ତୋମର ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଏମିତି ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ପ୍ରାଣାୟାମ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ୱାସ ଅବରୋଧ କରେ।
ନିଶାଚରୈସ୍ତାଡ୍ଯମାନୋ ମୀନୈରିଵ ମହୋଦଧିଃ । ଶାର୍ଙ୍ଗମାଯମ୍ଯ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ରାକ୍ଷସେଭ୍ଯୋ ଽସୃଜଚ୍ଛରାନ୍ ।। ୭.୭.
ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେପରି ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ମାଛ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ସେପରି ଦୁର୍ଜୟ ହରି ତାଙ୍କର ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ବାଣ୍ଧି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଶରୈଃ ପୂର୍ଣାଯତୋତ୍ସୃଷ୍ଟୈର୍ଵଜ୍ରଵକ୍ତ୍ରୈର୍ମନୋଜଵୈଃ । ଚିଚ୍ଛେଦ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନିଶିତୈଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୭.
ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ିଥିବା, ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ଓ ମନ ପରି ତୀବ୍ର ତୀରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ।
ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵର୍ଷା ଵାଯୁରିଵୋତ୍ଥିତମ୍ । ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ମହାଶଙ୍ଖଂ ପ୍ରଦଧ୍ମୌ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।। ୭.୭.
ତୀରର ବର୍ଷାକୁ ବାୟୁ ଯେପରି ବର୍ଷାକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦିଏ, ସେପରି ଦୂର କରି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଶଂଖ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ସୋ ଽମ୍ବୁଜୋ ହରିଣା ଧ୍ମାତଃ ସର୍ଵପ୍ରାଣେନ ଶଙ୍ଖରାଟ୍ । ରରାସ ଭୀମନିର୍ହାଦସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵ୍ଯଥଯନ୍ନିଵ ।। ୭.୭.
ହରି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଫୁଙ୍ଗିଥିବା ସେ ଶଂଖ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲା, ଯେପରି ତିନି ଲୋକକୁ ଉଲ୍ଲଖଳିତ କରୁଥିବା ପରି।
ଶଙ୍ଖରାଜରଵଃ ସୋ ଽଥ ତ୍ରାସଯାମାସ ରାକ୍ଷସାନ୍ । ମୃଗରାଜ ଇଵାରଣ୍ଯେ ସମଦାନିଵ କୁଞ୍ଜରାନ୍ ।। ୭.୭.
ତାପରେ ଶଂଖର ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କଲା, ଯେପରି ଅଟବାରେ ସିଂହ ଗର୍ଜନ କରି ମଦମସ୍ତ ହାତୀମାନେକୁ ଡରାଏ।
ନ ଶେକୁରଶ୍ଵାଃ ସଂସ୍ଥାତୁଂ ଵିମଦାଃ କୁଞ୍ଜରାଭଵନ୍ । ସ୍ଯନ୍ଦନେଭ୍ଯଶ୍ଚ୍ଯୁତା ଵୀରାଃ ଶଙ୍ଖରାଵିତଦୁର୍ବଲାଃ ।। ୭.୭.
ଘୋଡ଼ାମାନେ ଆତ୍ମବଳ ହରାଇ ଦଢ଼ି ରହିପାରିଲେନି, ସେମାନେ ହାତୀ ପରି ହେଇଗଲେ; ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ରଥରୁ ଖସିପଡ଼ିଲେ।
ଶାର୍ଙ୍ଗଚାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଵଜ୍ରତୁଲ୍ଯାନନାଃ ଶରାଃ । ଵିଦାର୍ଯ ତାନି ରକ୍ଷାଂସି ସୁପୁଙ୍ଖା ଵିଵିଶୁଃ କ୍ଷିତିମ୍ ।। ୭.୭.
ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ବଜ୍ର ପରି ତୀରମୁଣ୍ଡ ଥିବା ତୀରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଭେଦି, ସୁନିୟମିତ ପଙ୍ଖ ଥିବା ତୀରମାନେ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଭିଦ୍ଯମାନାଃ ଶରୈଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ନାରାଯଣକରଚ୍ଯୁତୈଃ । ନିପେତୂ ରାକ୍ଷସା ଭୂମୌ ଶୈଲା ଵଜ୍ରହତା ଇଵ ।। ୭.୭.
ନାରାୟଣଙ୍କ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ପର୍ବତ ଉପରେ ବଜ୍ର ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଭୂମିରେ ଢେରିଗଲେ।
ଵ୍ରଣାନି ପରଗାତ୍ରେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରକୃତାନି ଵୈ । ଅସୃକ୍କ୍ଷରନ୍ତି ଧାରାଭିଃ ସ୍ଵର୍ଣଧାରା ଇଵାଚଲାଃ ।। ୭.୭.
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦେହରେ ହୋଇଥିବା ଘାଉରୁ ରକ୍ତ ଧାରା ବହୁଥିଲା, ଯେପରି ପର୍ବତ ଉପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧାରା ବହେ।
ଶଙ୍ଖରାଜରଵଶ୍ଚାପି ଶାର୍ଙ୍ଗଚାପରସ୍ଵସ୍ତଥା । ରାକ୍ଷସାନାଂ ରଵାଂଶ୍ଚାପି ଗ୍ରସତେ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ରଵଃ ।। ୭.୭.
ଶଂଖର ଶବ୍ଦ, ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଚିତ୍କାର—ସବୁକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତୀବ୍ର ଗର୍ଜନ ଆଚ୍ଛାଦିତ କଲା।
ତେଷାଂ ଶିରୋଧରାନ୍ଧୂତାଞ୍ଛରଧ୍ଵଜଧନୂଂଷି ଚ । ରଥାନ୍ପତାକାସ୍ତୂଣୀରାଂଶ୍ଚିଚ୍ଛେଦ ସ ହରିଃ ଶରୈଃ ।। ୭.୭.
ହରି ତାଙ୍କର ତୀରରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ଧ୍ୱଜ, ଧନୁ, ରଥ, ପତାକା ଓ ତୁଣୀ ସବୁ କାଟିଦେଲେ।
ସୂର୍ଯାଦିଵ କରା ଘୋରା ଊର୍ମଯଃ ସାଗରାଦିଵ । ପର୍ଵତାଦିଵ ନାଗେନ୍ଦ୍ରା ଧାରୌଘା ଇଵ ଚାମ୍ବୁଦାତ୍ ।। ୭.୭.
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତୀବ୍ର କିରଣ, ସାଗରର ତରଙ୍ଗ, ପାହାଡ଼କୁ ନାଗରାଜ ହଲାଇବା, ବା ମେଘରୁ ଝରିଥିବା ପ୍ରବଳ ଝରଣା—
ତଥା ଶାର୍ଙ୍ଗଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ଶରା ନାରାଯଣେରିତାଃ । ନିର୍ଧାଵନ୍ତୀଷଵସ୍ତୂର୍ଣଂ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୭.
ଏଭଳି, ନାରାୟଣଙ୍କ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଶତ-ଶହସ୍ର ଗଣନାରେ ବେଗରେ ଦୌଡ଼ିଗଲା ।
ଶରଭେଣ ଯଥା ସିଂହାଃ ସିଂହେନ ଦ୍ଵିରଦା ଯଥା । ଦ୍ଵିରଦେନ ଯଥା ଵ୍ଯାଘ୍ରା ଵ୍ଯାଘ୍ରେଣ ଦ୍ଵୀପିନୋ ଯଥା ।। ୭.୭.
ଯେପରି ଶରଭ ଦ୍ୱାରା ସିଂହ, ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ହାତୀ, ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ବାଘ, ଓ ବାଘ ଦ୍ୱାରା ତିଆଳ ହତ ହୁଏ—
ଦ୍ଵୀପିନେଵ ଯଥା ଶ୍ଵାନଃ ଶୁନା ମାର୍ଜାରକା ଯଥା । ମାର୍ଜାରେଣ ଯଥା ସର୍ପାଃ ସର୍ପେଣ ଚ ଯଥା ଽ ଽଖଵଃ ।। ୭.୭.
ତିଆଳ ଦ୍ୱାରା କୁକୁର, କୁକୁର ଦ୍ୱାରା ବିଲେଇ, ବିଲେଇ ଦ୍ୱାରା ସାପ, ଓ ସାପ ଦ୍ୱାରା ଉନ୍ଦୁର ହତ ହୁଏ—
ତଥା ତେ ରାକ୍ଷସାଃ ସର୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁନା ପ୍ରଭଵିଷ୍ଣୁନା । ଦ୍ରଵନ୍ତି ଦ୍ରାଵିତାଶ୍ଚନ୍ଯେ ଶାଯିତାଶ୍ଚ ମହୀତଲେ ।। ୭.୭.
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସମାନେ ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ; କିଛି ଭୟରେ ଦୌଡ଼ିପାଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ରହିଗଲେ ।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ନିହତ୍ଯ ମଧୁସୂଦନଃ । ଵାରିଜଂ ପୂରଯାମାସ ତୋଯଦଂ ସୁରରାଡିଵ ।। ୭.୭.
ମଧୁସୂଦନ ହଜାର-ହଜାର ରାକ୍ଷସକୁ ହତ କରି, ମେଘକୁ ଜଳରେ ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାର ରାଜା ପରି ଯୁଦ୍ଧଭୂମିକୁ ପୂରଣ କଲେ ।
ନାରାଯଣଶରତ୍ରସ୍ତଂ ଶଙ୍ଖନାଦସୁଵିହ୍ଵଲମ୍ । ଯଯୌ ଲଙ୍କାମଭିମୁଖଂ ପ୍ରଭଗ୍ନଂ ରାକ୍ଷସଂ ବଲମ୍ ।। ୭.୭.
ନାରାୟଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶଂଖର ନାଦରେ ଭୟଭୀତ ଓ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସ ସେନା ଲଙ୍କାର ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲା ।
ପ୍ରଭଗ୍ନେ ରାକ୍ଷସବଲେ ନାରାଯଣଶରାହତେ । ସୁମାଲୀ ଶରଵର୍ଷେଣ ନିଵଵାର ରଣେ ହରିମ୍ ।। ୭.୭.
ନାରାୟଣଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ଓ ହତ ହୋଇଥିବା ରାକ୍ଷସ ସେନା ଦେଖି, ସୁମାଳୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରିଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷା କରି ପ୍ରତିରୋଧ କଲେ ।