ଅଟ୍ଟହାସାନ୍ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ତୋ ଘନନାଦସମସ୍ଵନାଃ । ଵାଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ଶିଵାସ୍ତତ୍ର ଦାରୁଣଂ ଘୋରଦର୍ଶନାଃ ।। ୭.୬.
ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦାରୁଣ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶିବମାନେ ବିଜୁଳି ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମାନ ହସିଲେ ଓ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଭାବରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ସମ୍ପତନ୍ତ୍ଯଥ ଭୂତାନି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଗୃଧ୍ରଚକ୍ରଂ ମହଚ୍ଚାତ୍ର ଜ୍ଵଲନୋଦ୍ଗାରିଭିର୍ମୁଖୈଃ ।। ୭.୬.
ତାପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୂତମାନେ ପରିସରରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ଦେଖାଗଲେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଝାଡ଼ୁଥିବା ବଡ଼ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଚକ୍ରାକାରେ ଘୂରୁଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସାନାମୁପରି ଖେ ଭ୍ରମତେ ଽଲାତଚକ୍ରଵତ୍ । କପୋତା ରକ୍ତପାଦାଶ୍ଚ ଶାରିକା ଵିଦ୍ରୁତା ଯଯୁଃ ୭.୬.
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକାଶରେ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ର ଘୂରୁଥିଲା; ଲାଲ ଚରଣ ଥିବା ପାଇଁ ପରିବା ଓ ଶାରିକା ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ଚିତିକି ଉଡ଼ିଗଲେ।
ଉତ୍ପାତାଂସ୍ତାନନାଦୃତ୍ଯ ରାକ୍ଷସା ବଲଗର୍ଵିତାଃ । ଯାନ୍ତ୍ଯେଵ ନ ନିଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ମୃତ୍ଯୁପାଶାଵପାଶିତାଃ ।। ୭.୬.
ଏମିତି ଅପଶକୁନକୁ ଅବହେଳା କରି, ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଚାଲିଲେ, ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ି ଫେରିଲେ ନାହିଁ।
ମାଲ୍ଯଵାଂଶ୍ଚ ସୁମାଲୀ ଚ ମାଲୀ ଚ ସୁମହାବଲାଃ । ଆସନ୍ପୁରଃସରାସ୍ତେଷାଂ କ୍ରତୂନାମିଵ ପାଵକାଃ ।। ୭.୬.
ମାଲ୍ୟବାନ, ସୁମାଳି ଓ ମାଳି—ଏହି ତିନିଜଣ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଗୁଆ ହୋଇ ଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନି ଆଗୁଆ ହୁଏ।
ମାଲ୍ଯଵନ୍ତଂ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ମାଲ୍ଯଵନ୍ତମିଵାଚଲମ୍ । ନିଶାଚରା ହ୍ଯାଶ୍ରଯନ୍ତି ଧାତାରମିଵ ଦେଵତାଃ ।। ୭.୬.
ସମସ୍ତ ନିଶାଚରମାନେ ମାଲ୍ୟବାନଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ର ଭଳି ଘେରି ରହିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।
ତଦ୍ବଲଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ମହାଭ୍ରଘନନାଦିତମ୍ । ଜଯେପ୍ସଯା ଦେଵଲୋକଂ ଯଯୌ ମାଲିଵଶେ ସ୍ଥିତମ୍ ।। ୭.୬.
ରାକ୍ଷସ ରାଜାମାନଙ୍କର ସେ ସେନା ବଡ଼ ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମାନ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ଜୟ ଲାଗି ଦେବଲୋକକୁ ମାଳିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲା।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ସମୁଦ୍ଯୋଗଂ ତଂ ତୁ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଦେଵଦୂତାଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ଚକ୍ରେ ଯୁଦ୍ଧେ ତଦା ମନଃ ।। ୭.୬.
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତି ବିଷୟରେ ଦେବଦୂତଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାରାୟଣ ମନରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ସ ସଜ୍ଜାଯୁଧତୂଣୀରୋ ଵୈନତେଯୋପରି ସ୍ଥିତଃ । ଆସଜ୍ଜ୍ଯ କଵଚଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସହସ୍ରାର୍କସମଦ୍ଯୁତି ।। ୭.୬.
ତିନି, ଧନୁଷ ଓ ତୁଣୀର ସହିତ ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଦଢ଼ି ଦିବ୍ୟ କବଚ ପିନ୍ଧିଲେ, ଯାହାର ତେଜ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ।
ଆବଧ୍ଯ ଶରସମ୍ପୂର୍ଣେ ଇଷୁଧୀ ଵିମଲେ ତଦା । ଶ୍ରୋଣିସୂତ୍ରଂ ଚ ଖଡ୍ଗଂ ଚ ଵିମଲଂ କମଲେକ୍ଷଣଃ ୭.୬.
ତା’ପରେ, କମଳନୟନ, ସେ ତୀରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଇଟି ସ୍ୱଚ୍ଛ ତୁଣୀର ବାନ୍ଧିଲେ, ଏବଂ ତାଳପଟି ଓ ତଳୱାର ପିନ୍ଧିଲେ।
ସୁପର୍ଣଂ ଗିରିସଙ୍କାଶଂ ଵୈନତେଯମଥାସ୍ଥିତଃ । ରାକ୍ଷସାନାମଭାଵାଯ ଯଯୌ ତୂର୍ଣତରଂ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୭.୬.
ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସି, ପ୍ରଭୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ବହୁତ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।
ସୁପର୍ଣପୃଷ୍ଠେ ସ ବଭୌ ଶ୍ଯାମଃ ପୀତାମ୍ବରୋ ହରିଃ । କାଞ୍ଚନସ୍ଯ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗେ ସତଡିତ୍ତୋଯଦୋ ଯଥା ।। ୭.୬.
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପିଠି ଉପରେ ଅଧିରୁହି, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ହରି ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ସୁନା ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ବିଜୁଳି ସହିତ କଳା ମେଘ।
ସ ସିଦ୍ଧଦେଵର୍ଷିମହୋରଗୈଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷୈରୁପଗୀଯମାନଃ । ସମାସସାଦାସୁରସୈନ୍ଯଶତ୍ରୂଂଶ୍ଚକ୍ରାସିଶାର୍ଙ୍ଗାଯୁଧଶଙ୍ଖପାଣିଃ ।। ୭.୬.
ସିଦ୍ଧ, ଦେବଋଷି, ମହାନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ସେ ଚକ୍ର, ତଳୱାର, ଧନୁଷ ଓ ଶଂଖ ହାତରେ ଧରି ଦାନବ ସେନା ଓ ତାଙ୍କର ନେତାମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ସୁପର୍ଣପକ୍ଷାନିଲନୁନ୍ନପକ୍ଷଂ ଭ୍ରମତ୍ପତାକଂ ପ୍ରଵିକୀର୍ଣଶସ୍ତ୍ରମ୍ । ଚଚାଲ ତଦ୍ରାକ୍ଷସରାଜସୈନ୍ଯଂ ଚଲୋପଲଂ ନୀଲ ଇଵାଚଲେନ୍ଦ୍ରଃ ।। ୭.୬.
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପଖାର ବାତାସରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ସେନାର ପଖା ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା, ପତାକା ଘୂରୁଥିଲା, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଛିଟିଯାଉଥିଲା; ସେ ସେନା ଏମିତି କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ନୀଳ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଥର ପଡ଼ି ହଲିଯାଏ।
ତତଃ ଶରୈଃ ଶୋଣିତମାଂସରୂଷିତୈର୍ଯୁଗାନ୍ତଵୈଶ୍ଵାନରତୁଲ୍ଯଵିଗ୍ରହୈଃ । ନିଶାଚରାଃ ସମ୍ପରିଵାର୍ଯ ମାଧଵଂ ଵରାଯୁଧୈର୍ନିର୍ବିଭିଦୁଃ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୬.
ତାପରେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମାଧବଙ୍କୁ ଚାରିପଟେଁଘେରି, ରକ୍ତ ଓ ମାଂସ ଲଗା ତୀର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସେ ତୀରମାନେ ସୃଷ୍ଟି ଶେଷର ଅଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ।
ନାରାଯଣଗିରିଂ ତେ ତୁ ଗର୍ଜନ୍ତୋ ରାକ୍ଷସାମ୍ବୁଦାଃ । ଵଵର୍ଷୁଃ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵର୍ଷେଣେଵାଦ୍ରିମମ୍ବୁଦାଃ ।। ୭.୭.
ରାକ୍ଷସମାନେ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ନାରାୟଣ ପର୍ବତ ଉପରେ ତୀରର ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ପର୍ବତ ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ।
ଶ୍ଯାମାଵଦାତସ୍ତୈର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ନୀଲୈର୍ନକ୍ତଞ୍ଚରୋତ୍ତମୈଃ । ଵୃତୋ ଽଞ୍ଜନଗିରୀଵାସୀତ୍ ଵର୍ଷମାଣୈଃ ପଯୋଧରୈଃ ।। ୭.୭.
ସେଇ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଧଳା ଚର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାତିର ଚରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଅଞ୍ଜନ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବର୍ଷା ମେଘ ଘେରି ରହିଥାଏ।
ଶଲଭା ଇଵ କେଦାରଂ ମଶକା ଇଵ ପର୍ଵତମ୍ । ଯଥାମୃତଘଟଂ ଦଂଶା ମକରା ଇଵ ଚାର୍ଣଵମ୍ ।। ୭.୭.
ଯେପରି ଫସଲ ମାଝିରେ ପୋକା, ପର୍ବତ ଉପରେ ମଶା, ଅମୃତ ଭରା ଘଡ଼ିକୁ ମାଛି, ବା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଗର ଘେରି ରହେ—
ତଥା ରକ୍ଷୋଧନୁର୍ମୁକ୍ତା ଵଜ୍ରାନିଲମନୋଜଵାଃ । ହରିଂ ଵିଶନ୍ତି ସ୍ମ ଶରା ଲୋକା ଇଵ ଵିପର୍ଯଯେ ।। ୭.୭.
ସେପରି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ବଜ୍ର ଓ ପବନ ପରି ତୀବ୍ର ତୀରମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଲୋକ ନଶ୍ୱରତାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।
ସ୍ଯନ୍ଦନୈଃ ସ୍ଯନ୍ଦନଗତା ଗଜୈଶ୍ଚ ଗଜପୃଷ୍ଠଗାଃ । ଅଶ୍ଵାରୋହାସ୍ତଥାଶ୍ଵୈଶ୍ଚ ପାଦାତାଶ୍ଚାମ୍ବରେ ସ୍ଥିତାଃ ।। ୭.୭.
ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା, ହାତୀ ଉପରେ ବସିଥିବା, ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଓ ପଦାତି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏବଂ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।
ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରା ଗିରିନିଭାଃ ଶରୈଃ ଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିତୋମରୈଃ । ନିରୁଛ୍ଵାସଂ ହରିଂ ଚକ୍ରୁଃ ପ୍ରାଣାଯାମା ଇଵ ଦ୍ଵିଜମ୍ ।। ୭.୭.
ପର୍ବତ ସଦୃଶ ରାକ୍ଷସ ମହାରାଜମାନେ ତୀର, ଶକ୍ତି, ଋଷ୍ଟି ଓ ତୋମର ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଏମିତି ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ପ୍ରାଣାୟାମ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ୱାସ ଅବରୋଧ କରେ।
ନିଶାଚରୈସ୍ତାଡ୍ଯମାନୋ ମୀନୈରିଵ ମହୋଦଧିଃ । ଶାର୍ଙ୍ଗମାଯମ୍ଯ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ରାକ୍ଷସେଭ୍ଯୋ ଽସୃଜଚ୍ଛରାନ୍ ।। ୭.୭.
ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଯେପରି ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ମାଛ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ସେପରି ଦୁର୍ଜୟ ହରି ତାଙ୍କର ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁ ବାଣ୍ଧି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଶରୈଃ ପୂର୍ଣାଯତୋତ୍ସୃଷ୍ଟୈର୍ଵଜ୍ରଵକ୍ତ୍ରୈର୍ମନୋଜଵୈଃ । ଚିଚ୍ଛେଦ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନିଶିତୈଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୭.
ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ିଥିବା, ବଜ୍ର ପରି କଠିନ ଓ ମନ ପରି ତୀବ୍ର ତୀରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କାଟିଦେଲେ।
ଵିଦ୍ରାଵ୍ଯ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵର୍ଷା ଵାଯୁରିଵୋତ୍ଥିତମ୍ । ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ମହାଶଙ୍ଖଂ ପ୍ରଦଧ୍ମୌ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ ।। ୭.୭.
ତୀରର ବର୍ଷାକୁ ବାୟୁ ଯେପରି ବର୍ଷାକୁ ଉଡ଼ାଇ ଦିଏ, ସେପରି ଦୂର କରି, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଶଂଖ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଫୁଙ୍ଗିଲେ।
ସୋ ଽମ୍ବୁଜୋ ହରିଣା ଧ୍ମାତଃ ସର୍ଵପ୍ରାଣେନ ଶଙ୍ଖରାଟ୍ । ରରାସ ଭୀମନିର୍ହାଦସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ ଵ୍ଯଥଯନ୍ନିଵ ।। ୭.୭.
ହରି ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଫୁଙ୍ଗିଥିବା ସେ ଶଂଖ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲା, ଯେପରି ତିନି ଲୋକକୁ ଉଲ୍ଲଖଳିତ କରୁଥିବା ପରି।
ଶଙ୍ଖରାଜରଵଃ ସୋ ଽଥ ତ୍ରାସଯାମାସ ରାକ୍ଷସାନ୍ । ମୃଗରାଜ ଇଵାରଣ୍ଯେ ସମଦାନିଵ କୁଞ୍ଜରାନ୍ ।। ୭.୭.
ତାପରେ ଶଂଖର ତୀବ୍ର ଶବ୍ଦ ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଭୟଭୀତ କଲା, ଯେପରି ଅଟବାରେ ସିଂହ ଗର୍ଜନ କରି ମଦମସ୍ତ ହାତୀମାନେକୁ ଡରାଏ।
ନ ଶେକୁରଶ୍ଵାଃ ସଂସ୍ଥାତୁଂ ଵିମଦାଃ କୁଞ୍ଜରାଭଵନ୍ । ସ୍ଯନ୍ଦନେଭ୍ଯଶ୍ଚ୍ଯୁତା ଵୀରାଃ ଶଙ୍ଖରାଵିତଦୁର୍ବଲାଃ ।। ୭.୭.
ଘୋଡ଼ାମାନେ ଆତ୍ମବଳ ହରାଇ ଦଢ଼ି ରହିପାରିଲେନି, ସେମାନେ ହାତୀ ପରି ହେଇଗଲେ; ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ରଥରୁ ଖସିପଡ଼ିଲେ।
ଶାର୍ଙ୍ଗଚାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଵଜ୍ରତୁଲ୍ଯାନନାଃ ଶରାଃ । ଵିଦାର୍ଯ ତାନି ରକ୍ଷାଂସି ସୁପୁଙ୍ଖା ଵିଵିଶୁଃ କ୍ଷିତିମ୍ ।। ୭.୭.
ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ବଜ୍ର ପରି ତୀରମୁଣ୍ଡ ଥିବା ତୀରମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଭେଦି, ସୁନିୟମିତ ପଙ୍ଖ ଥିବା ତୀରମାନେ ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଭିଦ୍ଯମାନାଃ ଶରୈଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ନାରାଯଣକରଚ୍ଯୁତୈଃ । ନିପେତୂ ରାକ୍ଷସା ଭୂମୌ ଶୈଲା ଵଜ୍ରହତା ଇଵ ।। ୭.୭.
ନାରାୟଣଙ୍କ ହାତରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରାକ୍ଷସମାନେ ପର୍ବତ ଉପରେ ବଜ୍ର ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଭୂମିରେ ଢେରିଗଲେ।
ଵ୍ରଣାନି ପରଗାତ୍ରେଭ୍ଯୋ ଵିଷ୍ଣୁଚକ୍ରକୃତାନି ଵୈ । ଅସୃକ୍କ୍ଷରନ୍ତି ଧାରାଭିଃ ସ୍ଵର୍ଣଧାରା ଇଵାଚଲାଃ ।। ୭.୭.
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦେହରେ ହୋଇଥିବା ଘାଉରୁ ରକ୍ତ ଧାରା ବହୁଥିଲା, ଯେପରି ପର୍ବତ ଉପରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଧାରା ବହେ।