ଏଵଂ ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ବଲିନଃ ସର୍ଵେ ସୈନ୍ଯସମାଵୃତାଃ । ଉଦ୍ଯୋଗଂ ଘୋଷଯିତ୍ଵା ତୁ ସର୍ଵେ ନୈର୍ଋତପୁଙ୍ଗଵାଃ ୭.୬.
ଏପରି ଆଲୋଚନା କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରବଳ ନିଶାଚରମାନେ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି ଘୋଷଣା କଲେ।
ଇତି ତେ ରାମ ସମ୍ମନ୍ତ୍ର୍ଯ ସର୍ଵୋଦ୍ଯୋଗେନ ରାକ୍ଷସାଃ । ଯୁଦ୍ଧାଯ ନିର୍ଯଯୁଃ ସର୍ଵେ ମହାକାଯା ମହାବଲାଃ ।। ୭.୬.
ଏପରି ଆଲୋଚନା କରି, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ, ବିଶାଳ ଦେହ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତି ସହିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୟାରିରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ।
ସ୍ଯନ୍ଦନୈର୍ଵାରଣୈଶ୍ଚୈଵ ହଯୈଶ୍ଚ ଗିରିସନ୍ନିଭୈଃ । ଖରୈର୍ଗୋଭୀ ରଥୋଷ୍ଟ୍ରୈଶ୍ଚ ଶିଂଶୁମାରୈର୍ଭୁଜଙ୍ଗମୈଃ ।। ୭.୬.
ସେମାନେ ରଥ, ହାତୀ, ପାହାଡ଼ ସମାନ ଘୋଡ଼ା, ଗଧା, ବଳଦ, ଯୁଦ୍ଧଉଠ, ମଗର, ଓ ସର୍ପ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ।
ମକରୈଃ କଚ୍ଛପୈର୍ମୀନୈର୍ଵିହଙ୍ଗୈର୍ଗରୁଡୋପମୈଃ । ସିଂହୈର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରୈର୍ଵରାହୈଶ୍ଚ ସୃମରୈଶ୍ଚମରୈରପି ।। ୭.୬.
ମକର, କଚ୍ଛପ, ମାଛ, ଗରୁଡ଼ ସମାନ ପକ୍ଷୀ, ସିଂହ, ବାଘ, ବନ୍ଦର, ମୃଗ ଓ ଚମରୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ରାକ୍ଷସା ବଲଗର୍ଵିତାଃ । ପ୍ରଯାତା ଦେଵଲୋକାଯ ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଦୈଵତଶତ୍ରଵଃ ।। ୭.୬.
ଲଙ୍କାକୁ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦେବଲୋକକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଲଙ୍କାଵିପର୍ଯଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯାନି ଲଙ୍କାଲଯାନ୍ଯଥ । ଭୂତାନି ଭଯଦର୍ଶୀନି ଵିମନସ୍କାନି ସର୍ଵଶଃ ।। ୭.୬.
ଲଙ୍କାର ଉଲଟାପାଲଟି ଦେଖି, ଲଙ୍କାରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲେ।
ରଥୋତ୍ତମୈରୁହ୍ଯମାନାଃ ଶତଶୋ ଽଥ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୬.
ସେମାନେ ଶତେ ଶତେ, ହଜାରେ ହଜାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରେ ବସି ଚାଲିଗଲେ।
ପ୍ରଯାତା ରାକ୍ଷସାସ୍ତୂର୍ଣଂ ଦେଵଲୋକଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ । ରକ୍ଷସାମେଵ ମାର୍ଗେଣ ଦୈଵତାନ୍ଯପଚକ୍ରମୁଃ ।। ୭.୬.
ରାକ୍ଷସମାନେ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହରେ ଦେବଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ପଥରୁ ଅଟଳି ହଟିଗଲେ।
ଭୌମାଶ୍ଚୈଵାନ୍ତରିକ୍ଷାଶ୍ଚ କାଲାଜ୍ଞପ୍ତା ଭଯାଵହାଃ । ଉତ୍ପାତା ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାଣାମଭାଵାଯ ସମୁତ୍ଥିତାଃ ।। ୭.୬.
ଭୂମିରେ ଓ ଆକାଶରେ, ସମୟଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହା ରାକ୍ଷସ ରାଜାମାନଙ୍କର ବିନାଶ ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।
ଅସ୍ଥୀନି ମେଘା ଵଵୃଷୁରୁଷ୍ଣଂ ଶୋଣିତମେଵ ଚ । ଵେଲାଂ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚୋତ୍କ୍ରାନ୍ତାଶ୍ଚେଲୁଶ୍ଚାପ୍ଯଥ ଭୂଧରାଃ ।। ୭.୬.
ମେଘମାନେ ହାଡ଼ ଓ ତାତି ରକ୍ତ ବର୍ଷା କଲେ; ସମୁଦ୍ରମାନେ ତାଙ୍କର କୂଳ ଛାଡ଼ି ଯାଇଲେ, ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ହଲିଗଲେ।
ଅଟ୍ଟହାସାନ୍ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ତୋ ଘନନାଦସମସ୍ଵନାଃ । ଵାଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯଶ୍ଚ ଶିଵାସ୍ତତ୍ର ଦାରୁଣଂ ଘୋରଦର୍ଶନାଃ ।। ୭.୬.
ସେଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଓ ଦାରୁଣ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଶିବମାନେ ବିଜୁଳି ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମାନ ହସିଲେ ଓ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଭାବରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ସମ୍ପତନ୍ତ୍ଯଥ ଭୂତାନି ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଚ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଗୃଧ୍ରଚକ୍ରଂ ମହଚ୍ଚାତ୍ର ଜ୍ଵଲନୋଦ୍ଗାରିଭିର୍ମୁଖୈଃ ।। ୭.୬.
ତାପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୂତମାନେ ପରିସରରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ଦେଖାଗଲେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଝାଡ଼ୁଥିବା ବଡ଼ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଚକ୍ରାକାରେ ଘୂରୁଥିଲେ।
ରାକ୍ଷସାନାମୁପରି ଖେ ଭ୍ରମତେ ଽଲାତଚକ୍ରଵତ୍ । କପୋତା ରକ୍ତପାଦାଶ୍ଚ ଶାରିକା ଵିଦ୍ରୁତା ଯଯୁଃ ୭.୬.
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆକାଶରେ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ର ଘୂରୁଥିଲା; ଲାଲ ଚରଣ ଥିବା ପାଇଁ ପରିବା ଓ ଶାରିକା ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟରେ ଚିତିକି ଉଡ଼ିଗଲେ।
ଉତ୍ପାତାଂସ୍ତାନନାଦୃତ୍ଯ ରାକ୍ଷସା ବଲଗର୍ଵିତାଃ । ଯାନ୍ତ୍ଯେଵ ନ ନିଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ମୃତ୍ଯୁପାଶାଵପାଶିତାଃ ।। ୭.୬.
ଏମିତି ଅପଶକୁନକୁ ଅବହେଳା କରି, ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଚାଲିଲେ, ମୃତ୍ୟୁର ଫାନ୍ଦରେ ପଡ଼ି ଫେରିଲେ ନାହିଁ।
ମାଲ୍ଯଵାଂଶ୍ଚ ସୁମାଲୀ ଚ ମାଲୀ ଚ ସୁମହାବଲାଃ । ଆସନ୍ପୁରଃସରାସ୍ତେଷାଂ କ୍ରତୂନାମିଵ ପାଵକାଃ ।। ୭.୬.
ମାଲ୍ୟବାନ, ସୁମାଳି ଓ ମାଳି—ଏହି ତିନିଜଣ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଗୁଆ ହୋଇ ଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଯଜ୍ଞରେ ଅଗ୍ନି ଆଗୁଆ ହୁଏ।
ମାଲ୍ଯଵନ୍ତଂ ଚ ତେ ସର୍ଵେ ମାଲ୍ଯଵନ୍ତମିଵାଚଲମ୍ । ନିଶାଚରା ହ୍ଯାଶ୍ରଯନ୍ତି ଧାତାରମିଵ ଦେଵତାଃ ।। ୭.୬.
ସମସ୍ତ ନିଶାଚରମାନେ ମାଲ୍ୟବାନଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ର ଭଳି ଘେରି ରହିଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।
ତଦ୍ବଲଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ମହାଭ୍ରଘନନାଦିତମ୍ । ଜଯେପ୍ସଯା ଦେଵଲୋକଂ ଯଯୌ ମାଲିଵଶେ ସ୍ଥିତମ୍ ।। ୭.୬.
ରାକ୍ଷସ ରାଜାମାନଙ୍କର ସେ ସେନା ବଡ଼ ମେଘର ଗର୍ଜନ ସମାନ ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲା, ଜୟ ଲାଗି ଦେବଲୋକକୁ ମାଳିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲା।
ରାକ୍ଷସାନାଂ ସମୁଦ୍ଯୋଗଂ ତଂ ତୁ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ । ଦେଵଦୂତାଦୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ଚକ୍ରେ ଯୁଦ୍ଧେ ତଦା ମନଃ ।। ୭.୬.
ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତି ବିଷୟରେ ଦେବଦୂତଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନାରାୟଣ ମନରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ।
ସ ସଜ୍ଜାଯୁଧତୂଣୀରୋ ଵୈନତେଯୋପରି ସ୍ଥିତଃ । ଆସଜ୍ଜ୍ଯ କଵଚଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସହସ୍ରାର୍କସମଦ୍ଯୁତି ।। ୭.୬.
ତିନି, ଧନୁଷ ଓ ତୁଣୀର ସହିତ ସଜ୍ଜ ହୋଇ, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଦଢ଼ି ଦିବ୍ୟ କବଚ ପିନ୍ଧିଲେ, ଯାହାର ତେଜ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ।
ଆବଧ୍ଯ ଶରସମ୍ପୂର୍ଣେ ଇଷୁଧୀ ଵିମଲେ ତଦା । ଶ୍ରୋଣିସୂତ୍ରଂ ଚ ଖଡ୍ଗଂ ଚ ଵିମଲଂ କମଲେକ୍ଷଣଃ ୭.୬.
ତା’ପରେ, କମଳନୟନ, ସେ ତୀରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଇଟି ସ୍ୱଚ୍ଛ ତୁଣୀର ବାନ୍ଧିଲେ, ଏବଂ ତାଳପଟି ଓ ତଳୱାର ପିନ୍ଧିଲେ।
ସୁପର୍ଣଂ ଗିରିସଙ୍କାଶଂ ଵୈନତେଯମଥାସ୍ଥିତଃ । ରାକ୍ଷସାନାମଭାଵାଯ ଯଯୌ ତୂର୍ଣତରଂ ପ୍ରଭୁଃ ।। ୭.୬.
ପାହାଡ଼ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସି, ପ୍ରଭୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ବହୁତ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଚାଲିଗଲେ।
ସୁପର୍ଣପୃଷ୍ଠେ ସ ବଭୌ ଶ୍ଯାମଃ ପୀତାମ୍ବରୋ ହରିଃ । କାଞ୍ଚନସ୍ଯ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗେ ସତଡିତ୍ତୋଯଦୋ ଯଥା ।। ୭.୬.
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପିଠି ଉପରେ ଅଧିରୁହି, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ହରି ଏମିତି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେପରି ସୁନା ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ଉପରେ ବିଜୁଳି ସହିତ କଳା ମେଘ।
ସ ସିଦ୍ଧଦେଵର୍ଷିମହୋରଗୈଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵଯକ୍ଷୈରୁପଗୀଯମାନଃ । ସମାସସାଦାସୁରସୈନ୍ଯଶତ୍ରୂଂଶ୍ଚକ୍ରାସିଶାର୍ଙ୍ଗାଯୁଧଶଙ୍ଖପାଣିଃ ।। ୭.୬.
ସିଦ୍ଧ, ଦେବଋଷି, ମହାନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ସେ ଚକ୍ର, ତଳୱାର, ଧନୁଷ ଓ ଶଂଖ ହାତରେ ଧରି ଦାନବ ସେନା ଓ ତାଙ୍କର ନେତାମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ସୁପର୍ଣପକ୍ଷାନିଲନୁନ୍ନପକ୍ଷଂ ଭ୍ରମତ୍ପତାକଂ ପ୍ରଵିକୀର୍ଣଶସ୍ତ୍ରମ୍ । ଚଚାଲ ତଦ୍ରାକ୍ଷସରାଜସୈନ୍ଯଂ ଚଲୋପଲଂ ନୀଲ ଇଵାଚଲେନ୍ଦ୍ରଃ ।। ୭.୬.
ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପଖାର ବାତାସରେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ସେନାର ପଖା ଉଡ଼ିଯାଉଥିଲା, ପତାକା ଘୂରୁଥିଲା, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଛିଟିଯାଉଥିଲା; ସେ ସେନା ଏମିତି କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା, ଯେପରି ନୀଳ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ପଥର ପଡ଼ି ହଲିଯାଏ।
ତତଃ ଶରୈଃ ଶୋଣିତମାଂସରୂଷିତୈର୍ଯୁଗାନ୍ତଵୈଶ୍ଵାନରତୁଲ୍ଯଵିଗ୍ରହୈଃ । ନିଶାଚରାଃ ସମ୍ପରିଵାର୍ଯ ମାଧଵଂ ଵରାଯୁଧୈର୍ନିର୍ବିଭିଦୁଃ ସହସ୍ରଶଃ ।। ୭.୬.
ତାପରେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ମାଧବଙ୍କୁ ଚାରିପଟେଁଘେରି, ରକ୍ତ ଓ ମାଂସ ଲଗା ତୀର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ସେ ତୀରମାନେ ସୃଷ୍ଟି ଶେଷର ଅଗ୍ନି ପରି ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ।
ନାରାଯଣଗିରିଂ ତେ ତୁ ଗର୍ଜନ୍ତୋ ରାକ୍ଷସାମ୍ବୁଦାଃ । ଵଵର୍ଷୁଃ ଶରଵର୍ଷେଣ ଵର୍ଷେଣେଵାଦ୍ରିମମ୍ବୁଦାଃ ।। ୭.୭.
ରାକ୍ଷସମାନେ ମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରି, ନାରାୟଣ ପର୍ବତ ଉପରେ ତୀରର ବର୍ଷା କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ପର୍ବତ ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ।
ଶ୍ଯାମାଵଦାତସ୍ତୈର୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ନୀଲୈର୍ନକ୍ତଞ୍ଚରୋତ୍ତମୈଃ । ଵୃତୋ ଽଞ୍ଜନଗିରୀଵାସୀତ୍ ଵର୍ଷମାଣୈଃ ପଯୋଧରୈଃ ।। ୭.୭.
ସେଇ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଧଳା ଚର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାତିର ଚରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଅଞ୍ଜନ ପର୍ବତ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବର୍ଷା ମେଘ ଘେରି ରହିଥାଏ।
ଶଲଭା ଇଵ କେଦାରଂ ମଶକା ଇଵ ପର୍ଵତମ୍ । ଯଥାମୃତଘଟଂ ଦଂଶା ମକରା ଇଵ ଚାର୍ଣଵମ୍ ।। ୭.୭.
ଯେପରି ଫସଲ ମାଝିରେ ପୋକା, ପର୍ବତ ଉପରେ ମଶା, ଅମୃତ ଭରା ଘଡ଼ିକୁ ମାଛି, ବା ସମୁଦ୍ରକୁ ମଗର ଘେରି ରହେ—
ତଥା ରକ୍ଷୋଧନୁର୍ମୁକ୍ତା ଵଜ୍ରାନିଲମନୋଜଵାଃ । ହରିଂ ଵିଶନ୍ତି ସ୍ମ ଶରା ଲୋକା ଇଵ ଵିପର୍ଯଯେ ।। ୭.୭.
ସେପରି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଧନୁରୁ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିବା, ବଜ୍ର ଓ ପବନ ପରି ତୀବ୍ର ତୀରମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଲୋକ ନଶ୍ୱରତାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି।
ସ୍ଯନ୍ଦନୈଃ ସ୍ଯନ୍ଦନଗତା ଗଜୈଶ୍ଚ ଗଜପୃଷ୍ଠଗାଃ । ଅଶ୍ଵାରୋହାସ୍ତଥାଶ୍ଵୈଶ୍ଚ ପାଦାତାଶ୍ଚାମ୍ବରେ ସ୍ଥିତାଃ ।। ୭.୭.
ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା, ହାତୀ ଉପରେ ବସିଥିବା, ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଓ ପଦାତି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏବଂ ଆକାଶରେ ଦଢ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।