ସାଂକାଶ୍ଯାଂ ତେ ସମାଗମ୍ଯ ଦଦୃଶୁଶ୍ଚ କୁଶଧ୍ଵଜମ୍। ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଜନକସ୍ଯ ଚ ଚିନ୍ତିତମ୍
ସେମାନେ ସାଂକାଶ୍ୟ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଜନକଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଓ ଘଟିଥିବା ସବୁ ଘଟଣା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ନୃପତିଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୂତଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ମହାଜଵୈଃ। ଆଜ୍ଞଯା ତୁ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଆଜଗାମ କୁଶଧ୍ଵଜଃ
ସେ ଦୂତମାନେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସି, ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଲେ। ତାପରେ ଜନକ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ କୁଶଧ୍ୱଜ ଆସିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ମହାତ୍ମାନଂ ଜନକଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲମ୍। ସୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ଶତାନନ୍ଦଂ ଜନକଂ ଚାତିଧାର୍ମିକମ୍
କୁଶଧ୍ୱଜ ଧର୍ମପ୍ରିୟ ଜନକ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଶତାନନ୍ଦ ଓ ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜନକଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣାଇଲେ।
ରାଜାର୍ହଂ ପରମଂ ଦିଵ୍ଯମାସନଂ ସୋଽଧ୍ଯରୋହତ। ଉପଵିଷ୍ଟାଵୁଭୌ ତୌ ତୁ ଭ୍ରାତରାଵମିତଦ୍ଯୁତୀ
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଆସନରେ ବସିଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସମାନ, ଏକାଠି ବସିଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସତୁର୍ଵୀରୌ ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସୁଦାମନମ୍। ଗଚ୍ଛ ମନ୍ତ୍ରିପତେ ଶୀଘ୍ରମିକ୍ଷ୍ଵାକୁମମିତପ୍ରଭମ୍
ତାପରେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁଦାମନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, 'ମନ୍ତ୍ରୀପତି, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।'
ଆତ୍ମଜୈଃ ସହ ଦୁର୍ଧର୍ଷମାନଯସ୍ଵ ସମନ୍ତ୍ରିଣମ୍। ଔପକାର୍ଯାଂ ସ ଗତ୍ଵା ତୁ ରଘୂଣାଂ କୁଲଵର୍ଧନମ୍
ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ଅଜୟ, ରଘୁବଂଶର ଉନ୍ନତିକାରୀ, ଆତିଥ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଆଣିବାକୁ କହିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଶିରସା ଚୈନମଭିଵାଦ୍ଯେଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତେ ଵୀର ଵୈଦେହୋ ମିଥିଲାଧିପଃ
ସୁଦାମନ ଏଠାକୁ ଗଲାପରେ, ଅୟୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିର ନମାଇ କହିଲେ, 'ଏ ଅୟୋଧ୍ୟାର ଶୂର, ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।'
ସ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵ୍ଯଵସିତଃ ସୋପାଧ୍ଯାଯପୁରୋହିତମ୍। ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ସର୍ଷିଗଣସ୍ତଥା
'ସେ ତୁମେ, ତୁମ ଉପାଧ୍ୟାୟ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ, ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।' ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଚିନ୍ତା କଲେ।
ସବନ୍ଧୁରଗମତ୍ ତତ୍ର ଜନକୋ ଯତ୍ର ଵର୍ତତେ। ରାଜା ଚ ମନ୍ତ୍ରିସହିତଃ ସୋପାଧ୍ଯାଯଃ ସବାନ୍ଧଵଃ
ସବାନ୍ଧବ ସହିତ ରାଜା ଜନକ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀ, ଉପାଧ୍ୟାୟ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵୈଦେହମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଵିଦିତଂ ତେ ମହାରାଜ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଦୈଵତମ୍
ବାକ୍ କୁଶଳମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ଜନକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ତୁମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉପାସ୍ୟ ଦେବତାକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛ।'
ଵକ୍ତା ସର୍ଵେଷୁ କୃତ୍ଯେଷୁ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ସହ ସର୍ଵୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ
'ସମସ୍ତ କାମରେ, ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ମୁଖ୍ୟ କଥା କହିବେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି।'
ଏଷ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଵସିଷ୍ଠୋ ମେ ଯଥାକ୍ରମମ୍। ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତେ ଦଶରଥେ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ
'ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଯଥାକ୍ରମ କଥା କହିବେ।' ଦଶରଥ ଚୁପ ହେଲାପରେ, ପୂଜ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି କଥା କହିଲେ।
ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଜ୍ଞୋ ଵୈଦେହଂ ସପୁରୋଧସମ୍। ଅଵ୍ଯକ୍ତପ୍ରଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମା ଶାଶ୍ଵତୋ ନିତ୍ଯ ଅଵ୍ଯଯଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଚିରକାଳୀନ, ଅବିନାଶୀ ଓ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା, ପୁରୋହିତମାନେ ଥିବା ସମୟରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୈଦେହଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ତସ୍ମାନ୍ମରୀଚିଃ ସଂଜଜ୍ଞେ ମରୀଚେଃ କଶ୍ଯପଃ ସୁତଃ। ଵିଵସ୍ଵାନ୍ କଶ୍ଯପାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ମନୁର୍ଵୈଵସ୍ଵତଃ ସ୍ମୃତଃ
ତାଙ୍କଠାରୁ ମରୀଚି ଜନ୍ମ ନେଲେ; ମରୀଚିଙ୍କଠାରୁ କଶ୍ୟପ ଜନ୍ମିଲେ; କଶ୍ୟପଙ୍କଠାରୁ ବିବସ୍ବାନ ଜନ୍ମିଲେ; ବିବସ୍ବାନଙ୍କଠାରୁ ଭାଇବସ୍ବତ ମନୁ ଜନ୍ମିଲେ।
ମନୁଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପୂର୍ଵମିକ୍ଷ୍ଵାକୁଶ୍ଚ ମନୋଃ ସୁତଃ। ତମିକ୍ଷ୍ଵାକୁମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ରାଜାନଂ ଵିଦ୍ଧି ପୂର୍ଵକମ୍
ମନୁ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ, ଏବଂ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ; ଆୟୋଧ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ରାଜା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଥିଲେ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କୁକ୍ଷିରିତ୍ଯେଵ ଵିଶ୍ରୁତଃ। କୁକ୍ଷେରଥାତ୍ମଜଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵିକୁକ୍ଷିରୁଦପଦ୍ଯତ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁଅ କୁକ୍ଷି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; କୁକ୍ଷିଙ୍କ ପୁଅ ବିକୁକ୍ଷି ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଁଁ ମହାଶ୍ରୀମାନ ଥିଲେ।
ଵିକୁକ୍ଷେସ୍ତୁ ମହାତେଜା ବାଣଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ବାଣସ୍ଯ ତୁ ମହାତେଜା ଅନରଣ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ବାଣ ନାମକ ପୁଅ ମିଳିଲେ; ବାଣଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ଅନରଣ୍ୟ ନାମକ ପୁଅ ମିଳିଲେ।
ଅନରଣ୍ଯାତ୍ ପୃଥୁର୍ଜଜ୍ଞେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁସ୍ତୁ ପୃଥୋରପି। ତ୍ରିଶଙ୍କୋରଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୋ ଧୁନ୍ଧୁମାରୋ ମହାଯଶାଃ
ଅନରଣ୍ୟଙ୍କୁ ପୃଥୁ ଜନ୍ମିଲେ; ପୃଥୁଙ୍କୁ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ; ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପୁଅ ଧୁନ୍ଧୁମାର, ଯିଁଁ ମହାଖ୍ୟାତି ଥିଲେ।
ଧୁନ୍ଧୁମାରାନ୍ମହାତେଜା ଯୁଵନାଶ୍ଵୋ ମହାରଥଃ। ଯୁଵନାଶ୍ଵସୁତଶ୍ଚାସୀନ୍ମାନ୍ଧାତା ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାରଥୀ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ; ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ମାନ୍ଧାତା, ପୃଥିବୀର ରାଜା ଥିଲେ।
ମାନ୍ଧାତୁସ୍ତୁ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁସନ୍ଧିରୁଦପଦ୍ଯତ। ସୁସନ୍ଧେରପି ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିଃ ପ୍ରସେନଜିତ୍
ମାନ୍ଧାତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମାନ ସୁସନ୍ଧି ଜନ୍ମିଲେ; ସୁସନ୍ଧିଙ୍କ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଥିଲେ — ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ଓ ପ୍ରସେନଜିତ।
ଯଶସ୍ଵୀ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧେସ୍ତୁ ଭରତୋ ନାମ ନାମତଃ। ଭରତାତ୍ ତୁ ମହାତେଜା ଅସିତୋ ନାମ ଜାଯତ
ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଙ୍କୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭରତ ଜନ୍ମିଲେ; ଭରତଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସିତ ଜନ୍ମିଲେ।
ଯସ୍ଯୈତେ ପ୍ରତିରାଜାନ ଉଦପଦ୍ଯନ୍ତ ଶତ୍ରଵଃ। ହୈହଯାସ୍ତାଲଜଙ୍ଘାଶ୍ଚ ଶୂରାଶ୍ଚ ଶଶବିନ୍ଦଵଃ
ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏହି ବିପକ୍ଷ ରାଜାମାନେ ଶତ୍ରୁ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ — ହୈହୟ, ତାଳଜଙ୍ଘ, ଓ ଶୂର ଶଶବିନ୍ଦୁମାନେ।
ତାଂଶ୍ଚ ସ ପ୍ରତିଯୁଧ୍ଯନ୍ ଵୈ ଯୁଦ୍ଧେ ରାଜା ପ୍ରଵାସିତଃ। ହିମଵନ୍ତମୁପାଗମ୍ଯ ଭାର୍ଯାଭ୍ଯାଂ ସହିତସ୍ତଦା
ସେ ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ପ୍ରବାସିତ ହେଲେ; ତାପରେ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ସହିତ ହିମାଳୟକୁ ଗଲେ।
ଅସିତୋଽଲ୍ପବଲୋ ରାଜା କାଲଧର୍ମମୁପେଯିଵାନ୍। ଦ୍ଵେ ଚାସ୍ଯ ଭାର୍ଯେ ଗର୍ଭିଣ୍ଯୌ ବଭୂଵତୁରିତି ଶ୍ରୁତିଃ
ଅସିତ ରାଜା, ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତି ଥିବା, ତାଙ୍କର ନିୟତି ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; କୁହାଯାଏ ଯେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ଭାର୍ଯ୍ୟ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ।
ଏକା ଗର୍ଭଵିନାଶାର୍ଥଂ ସପତ୍ନ୍ଯୈ ସଗରଂ ଦଦୌ। ତତଃ ଶୈଲଵରେ ରମ୍ଯେ ବଭୂଵାଭିରତୋ ମୁନିଃ
ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଭାର୍ଯ୍ୟ ସଗରକୁ ଅନ୍ୟ ଭାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଲେ; ତାପରେ ଶୈଳର ରମ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମୁନି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚ୍ଯଵନୋ ନାମ ହିମଵନ୍ତମୁପାଶ୍ରିତଃ। ତତ୍ର ଚୈକା ମହାଭାଗା ଭାର୍ଗଵଂ ଦେଵଵର୍ଚସମ୍
ଭାର୍ଗବ ଚ୍ୟବନ ନାମକ ମୁନି ହିମାଳୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ; ସେଠାରେ ଏକ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ନାରୀ, ଦେବତାଙ୍କ ପରି ତେଜସ୍ବୀ, ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଵଵନ୍ଦେ ପଦ୍ମପତ୍ରାକ୍ଷୀ କାଂକ୍ଷନ୍ତୀ ସୁତମୁତ୍ତମମ୍। ତମୃଷିଂ ସାଭ୍ଯୁପାଗମ୍ଯ କାଲିନ୍ଦୀ ଚାଭ୍ଯଵାଦଯତ୍
ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଥିବା, ଉତ୍ତମ ପୁଅ ଆଶା କରୁଥିବା ସେ, ମୁନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ମୁନିଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇ କାଳିନ୍ଦୀ ନମସ୍କାର କଲେ।
ସ ତାମଭ୍ଯଵଦଦ୍ ଵିପ୍ରଃ ପୁତ୍ରେପ୍ସୁଂ ପୁତ୍ରଜନ୍ମନି। ତଵ କୁକ୍ଷୌ ମହାଭାଗେ ସୁପୁତ୍ରଃ ସୁମହାବଲଃ
ମୁନି ସେମାନେ, ପୁଅ ଆଶା କରୁଥିବା ସମୟରେ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ତୁମର ଗର୍ଭରେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମିବ।'
ମହାଵୀର୍ଯୋ ମହାତେଜା ଅଚିରାତ୍ ସଂଜନିଷ୍ଯତି। ଗରେଣ ସହିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମା ଶୁଚଃ କମଲେକ୍ଷଣେ
'ମହାବୀର ଓ ତେଜସ୍ବୀ ପୁଅ ଶୀଘ୍ର ଜନ୍ମିବ; ଗର୍ଭ ସହିତ ଶ୍ରୀମାନ, କମଳନୟନୀ, ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।'
ଚ୍ଯଵନଂ ଚ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ରାଜପୁତ୍ରୀ ପତିଵ୍ରତା। ପତ୍ଯା ଵିରହିତା ତସ୍ମାତ୍ ପୁତ୍ରଂ ଦେଵୀ ଵ୍ଯଜାଯତ
ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ରାଜପୁତ୍ରୀ ନାରୀ, ପତିପ୍ରତିବ୍ରତା ଥିଲେ, ପତିଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।