ରାକ୍ଷସୈଃ ସା ପରିତ୍ଯକ୍ତା ପୁରା ଵିଷ୍ଣୁଭଯାର୍ଦିତୈଃ । ଶୂନ୍ଯା ରକ୍ଷୋଗଣୈଃ ସର୍ଵୈ ରସାତଲତଲଂ ଗତୈଃ ।। ୭.୩.
"ପୁରୁଣା ଦିନରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭୟରେ ଏହି ସହର ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ତଳସ୍ଥଳକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏହି ସହର ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା।"
ଶୂନ୍ଯା ସମ୍ପ୍ରତି ଲଙ୍କା ସା ପ୍ରଭୁସ୍ତସ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ସ ତ୍ଵଂ ତତ୍ର ନିଵାସାଯ ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ର ଯଥାସୁଖମ୍ ।। ୭.୩.
"ଏବେ ଏହି ଲଙ୍କା ଶୂନ୍ୟ, ଏଠିରେ କେହି ମାଲିକ ନାହାନ୍ତି। ତେଣୁ, ପୁଅ, ତୁମେ ଚାହିଁଥିବାପରି ଏଠାରେ ରୁହ।"
ନିର୍ଦୋଷସ୍ତତ୍ର ତେ ଵାସୋ ନ ବାଧାସ୍ତତ୍ର କସ୍ଯଚିତ୍ । ଏତଚ୍ଛୁତ୍ଵା ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଵଚନଂ ପିତୁଃ ।। ୭.୩.
"ତୁମେ ଏଠିରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାବେ ରୁହିପାରିବ; କାହାକୁ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ହେବ ନାହିଁ।" ବାପାଙ୍କ ଏହି ଧର୍ମମୟ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଛୁଆ—
ନିଵାସଯାମାସ ତଦା ଲଙ୍କାଂ ପର୍ଵତମୂର୍ଧନି । ନୈର୍ଋତାନାଂ ସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ହୃଷ୍ଟୈଃ ପ୍ରମୁଦୁତୈଃ ସହ ।। ୭.୩.
ସେତେବେଳେ ସେ ଲଙ୍କାକୁ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବସାଇଲେ, ହଜାର-ହଜାର ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଥିବା ନୈରୃତମାନେ ସହ।
ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ସମ୍ପୂର୍ଣା ତସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।। ୭.୩.
ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଏହି ସହର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ସ ତୁ ତତ୍ରାଵସତ୍ପ୍ରୀତୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ନୈର୍ଋତର୍ଷଭଃ । ସମୁଦ୍ରପରିଘାଯାଂ ତୁ ଲଙ୍କାଯାଂ ଵିଶ୍ରଵାତ୍ମଜଃ ।। ୭.୩.
ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ନୈରୃତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବିଶ୍ରବାଙ୍କ ପୁଅ, ସମୁଦ୍ର ଘେରା ଲଙ୍କାରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ।
କାଲେ କାଲେ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁଷ୍ପକେଣ ଧନେଶ୍ଵରଃ । ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛଦ୍ଵିନୀତାତ୍ମା ପିତରଂ ମାତରଂ ଚ ହି ।। ୭.୩.
ସମୟ ସମୟରେ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଧନର ମାଲିକ, ନିୟମିତ ମନରେ, ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସି ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସୁଥିଲେ।
ସ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଗଣୈରଭିଷ୍ଟୁତସ୍ତଥାପ୍ସରୋନୃତ୍ଯଵିଭୂଷିତାଲଯଃ । ଗଭସ୍ତିଭିଃ ସୂର୍ଯ ଇଵାଵଭାସଯନ୍ପିତୁଃ ସମୀପଂ ପ୍ରଯଯୌ ସ ଵିତ୍ତପଃ ।। ୭.୩.
ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଗୃହ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରି ଶୋଭା ପାଇଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣ ପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେ ଧନର ମାଲିକ ବାପାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଗସ୍ତ୍ଯେରିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାମୋ ଵିସ୍ମଯମାଗତଃ । କଥମାସୀତ୍ତୁ ଲଙ୍କାଯାଂ ସମ୍ଭଵୋ ରକ୍ଷସାଂ ପୁରା ।। ୭.୪.
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, "କେମିତି ପ୍ରଥମେ ଲଙ୍କାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ?"
ତତଃ ଶିରଃ କମ୍ପଯିତ୍ଵା ତ୍ରେତାଗ୍ନିସମଵିଗ୍ରହମ୍ । ତମଗସ୍ତ୍ଯଂ ମୁହୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମଯମାନୋ ଽଭ୍ଯଭାଷତ ।। ୭.୪.
ତାପରେ, ତୃତୀୟାଗ୍ନି ସମ ରୂପ ଥିବା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଦେଖି, ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ ହସି ରାମ କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ପୂର୍ଵମପ୍ଯେଷା ଲଙ୍କାସୀତ୍ପିଶିତାଶିନାମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵେଦଂ ଭଗଵଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଜାତୋ ମେ ଵିସ୍ମଯଃ ପରଃ ।। ୭.୪.
ଭଗବନ୍, ଆଗରୁ ମୁଁ ଶୁଣିଥିଲି ଯେ ଲଙ୍କା ମାଂସ ଖାଇବା ଜୀବମାନଙ୍କର ଥିଲା; ତୁମର କଥା ଶୁଣି ଏବେ ମୋତେ ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଛି।
ପୁଲସ୍ତ୍ଯଵଂଶାଦୁଦ୍ଭୂତା ରାକ୍ଷସା ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍ । ଇଦାନୀମନ୍ଯତଶ୍ଚାପି ସମ୍ଭଵଃ କୀର୍ତିତସ୍ତ୍ଵଯା ।। ୭.୪.
ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କର ବଂଶରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ; ଏବେ ତୁମେ ଆଉ ଏକ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣା କହିଛ।
ରାଵଣାତ୍କୁମ୍ଭକର୍ଣାଚ୍ଚ ପ୍ରହସ୍ତାଦ୍ଵିକଟାଦପି । ରାଵଣସ୍ଯ ଚ ପୁତ୍ରେଭ୍ଯଃ କିଂ ନୁ ତେ ବଲଵତ୍ତରାଃ ।। ୭.୪.
ରାବଣ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ, ପ୍ରହସ୍ତ, ବିକଟ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କର ପୁଅମାନେ—ଏମାନେ ଠାରୁ କି ସେମାନେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ?
କ ଏଷାଂ ପୂର୍ଵକୋ ବ୍ରହ୍ମନ୍କିନ୍ନାମା ଚ ବଲୋତ୍କଟଃ । ଅପରାଧଂ ଚ କଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁନା ଦ୍ରାଵିତାଃ କଥମ୍ ।। ୭.୪.
ଏମାନଙ୍କର ପୂର୍ବଜ କିଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ? ତାଙ୍କର ନାମ କଣ, ଏବଂ ଏମାନେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ? କେଉଁ ଅପରାଧରେ ବିଷ୍ଣୁ ଏମାନେକୁ ଦୂର କରିଦେଲେ?
ଏତଦ୍ଵିସ୍ତରତଃ ସର୍ଵଂ କଥଯସ୍ଵ ମମାନଘ । କୁତୂହଲମିଦଂ ମହ୍ଯଂ ନୁଦ ଭାନୁର୍ଯଥା ତମଃ ।। ୭.୪.
ଏ ସବୁ କଥା ଏକେକ୍ ଭଳି ମୋତେ କହ, ନିର୍ମଳ। ମୋର ଜିଜ୍ଞାସାକୁ ସୁର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧାରକୁ ଦୂର କରିଦେଇଥିବା ପରି ଦୂର କର।
ରାଘଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସଂସ୍କାରାଲଙ୍କୃତଂ ଶୁଭମ୍ । ଈଷଦ୍ଵିସ୍ମଯମାନସ୍ତମଗସ୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରାହ ରାଘଵମ୍ ।। ୭.୪.
ରାଘବଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ସଂସ୍କାରିତ କଥା ଶୁଣି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଅଳ୍ପ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ପ୍ରଜାପତିଃ ପୁରା ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ଯପଃ ସଲିଲସମ୍ଭଵଃ । ତାସାଂ ଗୋପାଯନେ ସତ୍ତ୍ଵାନସୃଜତ୍ପଦ୍ମସମ୍ଭଵଃ ।। ୭.୪.
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ପ୍ରଜାପତି ଆଦି ଜଳକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏହି ଜଳର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଲୋକମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମିତ।
ତେ ସତ୍ତ୍ଵାଃ ସତ୍ତ୍ଵକର୍ତାରଂ ଵିନୀତଵଦୁପସ୍ଥିତାଃ । କିଂ କୁର୍ମ ଇତି ଭାଷନ୍ତଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାଭଯାର୍ଦିତାଃ ।। ୭.୪.
ସେ ଜୀବମାନେ ଭୟ, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପାଣି ପାଇଁ ଅତି କ୍ଷୁଦା ଭାବରେ, ନମ୍ରତା ସହିତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପଚାରିଲେ—'ଆମେ କଣ କରିବା?'
ପ୍ରଜାପତିସ୍ତୁ ତାନ୍ଯାହ ସତ୍ଵାନି ପ୍ରହସନ୍ନିଵ । ଆଭାଷ୍ଯ ଵାଚା ଯତ୍ନେନ ରକ୍ଷଧ୍ଵମିତି ମାନଦଃ ।। ୭.୪.
ପ୍ରଜାପତି ହସି ହସି ଏମାନେକୁ କହିଲେ, 'ସାବଧାନ ଭାବରେ ଏହି ଜଳକୁ ରକ୍ଷା କର।'
ରକ୍ଷାମେତି ଚ ତତ୍ରାନ୍ଯେ ଜକ୍ଷାମ ଇତି ଚାପରେ । ଭୁକ୍ଷିତାଭୁକ୍ଷିତୈରୁକ୍ତସ୍ତତସ୍ତାନାହ ଭୂତକୃତ୍ ।। ୭.୪.
କିଛି ଲୋକ କହିଲେ, 'ଆମେ ରକ୍ଷା କରିବା'; ଆଉ କିଛି କହିଲେ, 'ଆମେ ଖାଇବା।' କିଛି ଖାଇଥିଲେ, କିଛି ଖାଇନଥିଲେ; ତେଣୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏମାନେକୁ କହିଲେ।
ରକ୍ଷାମେତି ଚ ଯୈରୁକ୍ତଂ ରାକ୍ଷସାସ୍ତେ ଭଵନ୍ତୁ ଵଃ । ଜକ୍ଷାମ ଇତି ଯୈରୁକ୍ତଂ ଯକ୍ଷା ଏଵ ଭଵନ୍ତୁ ଵଃ ।। ୭.୪.
'ଯେମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ରକ୍ଷା କରିବା," ସେମାନେ ରାକ୍ଷସ ହେବେ; ଯେମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ଖାଇବା," ସେମାନେ ଯକ୍ଷ ହେବେ।'
ତତ୍ର ହେତିଃ ପ୍ରହେତିଶ୍ଚ ଭ୍ରାତରୌ ରାକ୍ଷସାଧିପୌ । ମଧୁକୈଟଭସଙ୍କାଶୌ ବଭୂଵତୁରରିନ୍ଦମୌ ।। ୭.୪.
ସେଠାରେ ହେତି ଏବଂ ପ୍ରହେତି, ଦୁଇ ଭାଇ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଅଧିପତି, ମଧୁ କୈଟଭଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ଏବଂ ଦେବମାନେର ଶତ୍ରୁ ହେଇଗଲେ।
ପ୍ରହେତିର୍ଧାର୍ମିକସ୍ତତ୍ର ତପୋଵନଗତସ୍ତଦା । ହେତିର୍ଦାରକ୍ରିଯାର୍ଥେ ତୁ ପରଂ ଯତ୍ନମଥାକରୋତ୍ ।। ୭.୪.
ପ୍ରହେତି ଧର୍ମିକ ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ତପୋବନରେ ବସିଥିଲେ; ହେତି ତାଙ୍କର ପୁଅ ପାଇଁ ବହୁତ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ସ କାଲଭଗିନୀଂ କନ୍ଯାଂ ଭଯାଂ ନାମ ଭଯାଵହାମ୍ । ଉଦାଵହଦମେଯାତ୍ମା ସ୍ଵଯମେଵ ମହାମତିଃ ।। ୭.୪.
ସେ ନିଜ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହେତି, କାଳଭାଗିନୀଙ୍କର କନ୍ୟା ଭୟା ନାମକ ଭୟ ଦେଇଥିବା ଜନେ ଝିଅକୁ ବିବାହ କଲେ।
ସ ତସ୍ଯାଂ ଜନଯାମାସ ହେତୀ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵଃ । ପୁତ୍ରଂ ପୁତ୍ରଵତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିଦ୍ଯୁତ୍କେଶ ଇତି ଶ୍ରୁତମ୍ ।। ୭.୪.
ହେତି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ଭୟାଙ୍କୁ ଦେଖି ପୁଅ ଜନ୍ମ କଲେ—ସେ ପୁଅ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ, ଯାହାକୁ ଭିଦ୍ୟୁତ୍କେଶ ବୋଲି ଶୁଣାଯାଏ।
ଵିଦ୍ଯୁତ୍କେଶୋ ହେତିପୁତ୍ରଃ ସ ଦୀପ୍ତାର୍କସମପ୍ରଭଃ । ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ମହାତେଜାସ୍ତୋଯମଧ୍ଯ ଇଵାମ୍ବୁଦଃ ।। ୭.୪.
ଭିଦ୍ୟୁତ୍କେଶ, ହେତିଙ୍କର ପୁଅ, ତୀବ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ; ସେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ମେଘ ଯେପରି ବଢ଼ିଯାଏ, ଏପରି ଶକ୍ତି ଏବଂ ତେଜରେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ସ ଯଦା ଯୌଵନଂ ଭଦ୍ରମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ନିଶାଚରଃ । ତତୋ ଦାରକ୍ରିଯାଂ ତସ୍ଯ କର୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସିତଃ ପିତା ।। ୭.୪.
ଯେତେବେଳେ ସେ ନିଶାଚର ଯୁବା ହେଲେ, ତାଙ୍କର ପିତା ତାଙ୍କର ବିବାହ କରିବାକୁ ଠାନିଲେ।
ସନ୍ଧ୍ଯାଯାସ୍ତନଯାଂ ସୋ ଽଥ ସନ୍ଧ୍ଯାତୁଲ୍ଯାଂ ପ୍ରଭାଵତଃ । ଵରଯାମାସ ପୁତ୍ରାର୍ଥଂ ହେତୀ ରାକ୍ଷସପୁଙ୍ଗଵଃ ।। ୭.୪.
ତେଣୁ ହେତି, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ପାଇଁ ସନ୍ଧ୍ୟାଙ୍କର କନ୍ୟା, ଶକ୍ତିରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପରି, ବିବାହ ପାଇଁ ଚୟନ କଲେ।
ଅଵଶ୍ଯମେଵ ଦାତଵ୍ଯା ପରସ୍ମୈ ସେତି ସନ୍ଧ୍ଯଯା । ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ସୁତା ଦତ୍ତା ଵିଦ୍ଯୁତ୍କେଶାଯ ରାଘଵ ।। ୭.୪.
ସନ୍ଧ୍ୟା ଭାବିଲେ, 'ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ଝିଅକୁ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପଡିବ।' ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି ସନ୍ଧ୍ୟା ତାଙ୍କର ଝିଅକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍କେଶଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ, ହେ ରାଘବ।
ସନ୍ଧ୍ଯାଯାସ୍ତନଯାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵିଦ୍ଯୁତ୍କେଶୋ ନିଶାଚରଃ । ରମତେ ସ୍ମ ତଯା ସାର୍ଧଂ ପୌଲୋମ୍ଯା ମଘଵାନିଵ ।। ୭.୪.
ସନ୍ଧ୍ୟାଙ୍କ ଝିଅକୁ ପାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍କେଶ ନିଶାଚର ତାଙ୍କ ସହ ଖୁସିରେ ରହିଲେ, ଯେପରି ମଘବାନ୍ ପୌଳୋମୀ ସହ ସୁଖ ପାଆନ୍ତି।