ସ ତୁ ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ତତ୍ର ତପୋଵନଗତସ୍ତଦା । ଅଵର୍ଧତାହୁତିହୁତୋ ମହାତେଜା ଯଥାନଲଃ ।। ୭.୩.
ସେ ବିଶ୍ରବାଣ ତପୋବନରେ ରହି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ପରି ଆହୁତି ଦେଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ।
ତସ୍ଯାଶ୍ରମପଦସ୍ଥସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିର୍ଜଜ୍ଞେ ମହାତ୍ମନଃ । ଚରିଷ୍ଯେ ପରମଂ ଧର୍ମଂ ଧର୍ମୋ ହି ପରମା ଗତିଃ ।। ୭.୩.
ସେ ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରହି, ଭାବିଲେ—'ମୁଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବି, କାରଣ ଧର୍ମ ହେଉଛି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତି।'
ସ ତୁ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ମହାଵନେ । ଯନ୍ତ୍ରିତୋ ନିଯମୈରୁଗ୍ରୈଶ୍ଚକାର ସୁମହତ୍ତପଃ ।। ୭.୩.
ସେ ବିଶ୍ରବାଣ ବଡ଼ ଅରଣ୍ୟରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି କଠିନ ନିୟମ ରଖି ଭୟାନକ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରାନ୍ତେ ତଂ ତଂ ଵିଧିମକଲ୍ପଯତ୍ । ଜଲାଶୀ ମାରୁତାହାରୋ ନିରାହାରସ୍ତଥୈଵ ଚ ।। ୭.୩.
ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ସେ ନିଜେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ—କେବଳ ପାଣି ପିଇବା, କେବଳ ବାତାସ ଖାଇବା, କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ କରିବା।
ଏଵଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଜଗ୍ମୁସ୍ତାନ୍ଯେକଵର୍ଷଵତ୍ । ଅଥ ପ୍ରୀତୋ ମହାତେଜାଃ ସେନ୍ଦ୍ରୈଃ ସୁରଗଣୈଃ ସହ ।। ୭.୩.
ଏଭଳି ହଜାର ବର୍ଷ ଏକ ବର୍ଷ ପରି କଟିଗଲା। ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ଖୁସି ହେଲେ।
ଗତ୍ଵା ତସ୍ଯାଶ୍ରମପଦଂ ବ୍ରହ୍ମେଦଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ପରିତୁଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମି ତେ ଵତ୍ସ କର୍ମଣାନେନ ସୁଵ୍ରତ । ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵରାର୍ହସ୍ତ୍ଵଂ ମହାମତେ ।। ୭.୩.
ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—'ମୁଁ ତୁମ ଉପରେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ। ଏହି କର୍ମ ପାଇଁ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପୀ। ଏବେ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରିଥିବା ଦୁଇଟି ବର ମାଗ। ତୁମେ ବର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।'
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଵୈଶ୍ରଵଣଃ ପିତାମହମୁପସ୍ଥିତମ୍ । ଭଗଵଁଲ୍ଲୋକପାଲତ୍ଵମିଚ୍ଛେଯଂ ଵିତ୍ତରକ୍ଷଣମ୍ ।। ୭.୩.
ତାପରେ ବିଶ୍ରବାଣ ପିତାମହଙ୍କୁ କହିଲେ—'ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଧନର ରକ୍ଷାକାରୀ ହେବାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି ପଦବୀ ଦିଅନ୍ତୁ।'
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ଵୈଶ୍ରଵଣଂ ପରିତୁଷ୍ଟେନ ଚେତସା । ବ୍ରହ୍ମା ସୁରଗଣୈଃ ସାର୍ଧଂ ବାଢମିତ୍ଯେଵ ହୃଷ୍ଟଵତ୍ ।। ୭.୩.
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଖୁସି ହୋଇ ବିଶ୍ରବାଣଙ୍କୁ କହିଲେ—'ଏହା ହେଉ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା।'
ଅହଂ ଵୈ ଲୋକପାଲାନାଂ ଚତୁର୍ଥଂ ସ୍ରଷ୍ଟୁମୁଦ୍ଯତଃ ।। ୭.୩.
ମୁଁ ବିଶ୍ୱର ଚାରିଜଣ ରକ୍ଷକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଥ ଜଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ଯମେନ୍ଦ୍ରଵରୁଣାନାଂ ଚ ପଦଂ ଯତ୍ତଵ ଚେପ୍ସିତମ୍ । ତଦ୍ଗଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ହି ଧର୍ମଜ୍ଞ ନିଧୀଶତ୍ଵମଵାପ୍ନୁହି । ଶକ୍ରାମ୍ବୁପଯମାନାଂ ଚ ଚତୁର୍ଥସ୍ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି ।। ୭.୩.
ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ପଦବୀ ଯାହାକୁ ତୁମେ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ, ସେହି ପଦବୀ ତୁମେ ପାଇବ। ଧନର ମାଲିକ ହେବାର ଅଧିକାର ମିଳିବ। ଶକ୍ର, ବରୁଣ, ଯମ ସହିତ ତୁମେ ଚତୁର୍ଥ ହେବ।
ଏତଚ୍ଚ ପୁଷ୍ପକଂ ନାମ ଵିମାନଂ ସୂର୍ଯସନ୍ନିଭମ୍ । ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ଯାନାର୍ଥଂ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସମତାଂ ଵ୍ରଜ ।। ୭.୩.
ଏହି 'ପୁଷ୍ପକ' ନାମକ ହଳକା ରଥ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଏହାକୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କର। ଏହା ସହିତ ଦେବତାମାନେ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇବ।
ସ୍ଵସ୍ତି ତେ ଽସ୍ତୁ ଗମିଷ୍ଯାମଃ ସର୍ଵ ଏଵ ଯଥାଗତମ୍ । କୃତକୃତ୍ଯା ଵଯଂ ତାତ ଦତ୍ତ୍ଵା ତଵ ଵରଦ୍ଵଯମ୍ ।। ୭.୩.
ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଆମେ ଯେପରି ଆସିଥିଲୁ, ସେପରି ଫେରିଯିବୁ। ଦୁଇଟି ବର ଦେଇ, ଆମର କାମ ସଫଳ ହେଲା, ପୁତ୍ର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଗତୋ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ତ୍ରିଦଶୈଃ ସହ ।। ୭.୩.
ଏହିପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନେ ସହିତ ନିଜ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଗତେଷୁ ବ୍ରହ୍ମପୂର୍ଵେଷୁ ଦେଵେଷ୍ଵଥ ନଭସ୍ଥଲମ୍ । ଵନେ ସ ପିତରଂ ପ୍ରାହ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଃ ପ୍ରଯତାତ୍ମଵାନ୍ । ନିଵାସନଂ ନ ମେ ଦେଵୋ ଵିଦଧେ ସ ପ୍ରଜାପତିଃ ।। ୭.୩.
ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବମାନେ ଆକାଶକୁ ଚାଲିଗଲେ ପରେ, ସେ ମନୋଯୋଗ ଓ ହାତ ଜୋଡି ଜଙ୍ଗଲରେ ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରଜାପତି ମୋ ପାଇଁ ରହିବା ଜାଗା ଦେଇନାହାନ୍ତି।"
ଭଗଵଁଲ୍ଲବ୍ଧଵାନସ୍ମି ଵରମିଷ୍ଟଂ ପିତାମହାତ୍ । ତଂ ପଶ୍ଯ ଭଗଵନ୍କଞ୍ଚିନ୍ନିଵାସଂ ସାଧୁ ମେ ପ୍ରଭୋ ।। ୭.୩.
"ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ଇଚ୍ଛିତ ବର ପାଇଛି। ଏବେ, ମୋତେ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଦେଖାନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ।"
ନ ଚ ପୀଡା ଭଵେଦ୍ଯତ୍ର ପ୍ରାଣିନୋ ଯସ୍ଯ କସ୍ଯଚିତ୍ । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ପୁତ୍ରେଣ ଵିଶ୍ରଵା ମୁନିପୁଙ୍ଗଵଃ ।। ୭.୩.
"ଏହିଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କେବେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ନ ହେଉ।" ପୁଅଙ୍କ ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ମହାମୁନି ବିଶ୍ରବାସ୍ କହିଲେ—
ଵଚନଂ ପ୍ରାହ ଧର୍ମଜ୍ଞଃ ଶ୍ରୂଯତାମିତି ସତ୍ତମଃ । ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯୋଦଧେସ୍ତୀରେ ତ୍ରିକୂଟୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ ।। ୭.୩.
ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ସେ ମୁନି କହିଲେ, "ଶୁଣ, ସମୁଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ ପାରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ତାହାର ନାମ ତ୍ରିକୂଟ।"
ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ତୁ ଵିଶାଲା ସା ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପୁରୀ ଯଥା । ଲଙ୍କା ନାମ ପୁରୀ ରମ୍ଯା ନିର୍ମିତା ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା ।। ୭.୩.
"ସେହି ପାହାଡ଼ ଆଗରେ ବଡ଼ ଓ ଶୋଭାମୟ ଏକ ସହର ଅଛି, ଯାହା ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହର ପରି, ତାହାର ନାମ ଲଙ୍କା। ଏହି ସହରକୁ ବିଶ୍ବକର୍ମା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି।"
ରାକ୍ଷସାନାଂ ନିଵାସାର୍ଥଂ ଯଥେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାମରାଵତୀ । ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ଵସ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଲଙ୍କାଯାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ।। ୭.୩.
"ଏହା ରାକ୍ଷସମାନେ ରହିବା ପାଇଁ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଅମରାବତୀ। ତୁମେ ଏହି ଲଙ୍କାରେ ରୁହ, ତୁମ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"
ହେମପ୍ରାକାରପରିଘା ଯନ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରସମାଵୃତା । ରମଣୀଯା ପୁରୀ ସା ହି ରୁକ୍ମଵୈଡୂର୍ଯତୋରଣା ।। ୭.୩.
"ସେହି ମନୋହର ସହର ସୁନାର ପାହାଡ଼ ଓ ଖାଲିଆ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି, ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ରହିଛି, ଦ୍ୱାର ହେଉଛି ସୁନା ଓ ବୈଡ଼ୂର୍ୟର।"
ରାକ୍ଷସୈଃ ସା ପରିତ୍ଯକ୍ତା ପୁରା ଵିଷ୍ଣୁଭଯାର୍ଦିତୈଃ । ଶୂନ୍ଯା ରକ୍ଷୋଗଣୈଃ ସର୍ଵୈ ରସାତଲତଲଂ ଗତୈଃ ।। ୭.୩.
"ପୁରୁଣା ଦିନରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭୟରେ ଏହି ସହର ଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ତଳସ୍ଥଳକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏହି ସହର ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା।"
ଶୂନ୍ଯା ସମ୍ପ୍ରତି ଲଙ୍କା ସା ପ୍ରଭୁସ୍ତସ୍ଯା ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ସ ତ୍ଵଂ ତତ୍ର ନିଵାସାଯ ଗଚ୍ଛ ପୁତ୍ର ଯଥାସୁଖମ୍ ।। ୭.୩.
"ଏବେ ଏହି ଲଙ୍କା ଶୂନ୍ୟ, ଏଠିରେ କେହି ମାଲିକ ନାହାନ୍ତି। ତେଣୁ, ପୁଅ, ତୁମେ ଚାହିଁଥିବାପରି ଏଠାରେ ରୁହ।"
ନିର୍ଦୋଷସ୍ତତ୍ର ତେ ଵାସୋ ନ ବାଧାସ୍ତତ୍ର କସ୍ଯଚିତ୍ । ଏତଚ୍ଛୁତ୍ଵା ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଵଚନଂ ପିତୁଃ ।। ୭.୩.
"ତୁମେ ଏଠିରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାବେ ରୁହିପାରିବ; କାହାକୁ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ହେବ ନାହିଁ।" ବାପାଙ୍କ ଏହି ଧର୍ମମୟ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଛୁଆ—
ନିଵାସଯାମାସ ତଦା ଲଙ୍କାଂ ପର୍ଵତମୂର୍ଧନି । ନୈର୍ଋତାନାଂ ସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ହୃଷ୍ଟୈଃ ପ୍ରମୁଦୁତୈଃ ସହ ।। ୭.୩.
ସେତେବେଳେ ସେ ଲଙ୍କାକୁ ପାହାଡ଼ ଶିଖରରେ ବସାଇଲେ, ହଜାର-ହଜାର ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଥିବା ନୈରୃତମାନେ ସହ।
ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ ସମ୍ପୂର୍ଣା ତସ୍ଯ ଶାସନାତ୍ ।। ୭.୩.
ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଏହି ସହର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା।
ସ ତୁ ତତ୍ରାଵସତ୍ପ୍ରୀତୋ ଧର୍ମାତ୍ମା ନୈର୍ଋତର୍ଷଭଃ । ସମୁଦ୍ରପରିଘାଯାଂ ତୁ ଲଙ୍କାଯାଂ ଵିଶ୍ରଵାତ୍ମଜଃ ।। ୭.୩.
ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ନୈରୃତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ବିଶ୍ରବାଙ୍କ ପୁଅ, ସମୁଦ୍ର ଘେରା ଲଙ୍କାରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ।
କାଲେ କାଲେ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁଷ୍ପକେଣ ଧନେଶ୍ଵରଃ । ଅଭ୍ଯାଗଚ୍ଛଦ୍ଵିନୀତାତ୍ମା ପିତରଂ ମାତରଂ ଚ ହି ।। ୭.୩.
ସମୟ ସମୟରେ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଧନର ମାଲିକ, ନିୟମିତ ମନରେ, ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସି ବାପା ଓ ମାଆଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସୁଥିଲେ।
ସ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଗଣୈରଭିଷ୍ଟୁତସ୍ତଥାପ୍ସରୋନୃତ୍ଯଵିଭୂଷିତାଲଯଃ । ଗଭସ୍ତିଭିଃ ସୂର୍ଯ ଇଵାଵଭାସଯନ୍ପିତୁଃ ସମୀପଂ ପ୍ରଯଯୌ ସ ଵିତ୍ତପଃ ।। ୭.୩.
ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଗୃହ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରି ଶୋଭା ପାଇଥିଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କିରଣ ପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେ ଧନର ମାଲିକ ବାପାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଗସ୍ତ୍ଯେରିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାମୋ ଵିସ୍ମଯମାଗତଃ । କଥମାସୀତ୍ତୁ ଲଙ୍କାଯାଂ ସମ୍ଭଵୋ ରକ୍ଷସାଂ ପୁରା ।। ୭.୪.
ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, "କେମିତି ପ୍ରଥମେ ଲଙ୍କାରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ?"
ତତଃ ଶିରଃ କମ୍ପଯିତ୍ଵା ତ୍ରେତାଗ୍ନିସମଵିଗ୍ରହମ୍ । ତମଗସ୍ତ୍ଯଂ ମୁହୁର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ମଯମାନୋ ଽଭ୍ଯଭାଷତ ।। ୭.୪.
ତାପରେ, ତୃତୀୟାଗ୍ନି ସମ ରୂପ ଥିବା ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଦେଖି, ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ ହସି ରାମ କହିଲେ।