ହର୍ଷେଣ ମହତା ଯୁକ୍ତାସ୍ତାଂ ରାତ୍ରିମଵସନ୍ ସୁଖମ୍। ଅଥ ରାମୋ ମହାତେଜା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସମଂ ଯଯୌ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ସେମାନେ ସେ ରାତି ଶୁଭ ଭାବରେ କାଟିଲେ। ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଯାଇଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପିତୁଃ ପାଦାଵୁପସ୍ପୃଶନ୍। ରାଜା ଚ ରାଘଵୌ ପୁତ୍ରୌ ନିଶାମ୍ଯ ପରିହର୍ଷିତଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେମାନେ ପିତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ରାଜା ରାଘବ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଉଵାସ ପରମପ୍ରୀତୋ ଜନକେନାଭିପୂଜିତଃ। ଜନକୋଽପି ମହାତେଜାଃ କ୍ରିଯା ଧର୍ମେଣ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍। ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚ ସୁତାଭ୍ଯାଂ ଚ କୃତ୍ଵା ରାତ୍ରିମୁଵାସ ହ
ସେଠାରେ ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରୀତିରେ ରହିଲେ, ଜନକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ମହାତେଜସ୍ବୀ ଜନକ, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତାଙ୍କ ଝିଅମାନେ ପାଇଁ କ୍ରିୟା କରି, ସେ ରାତି ରହିଲେ।
thumb|ସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସପ୍ତତିତମ ସର୍ଗ ଏଠାରେ ଶେଷ ହେଲା।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଜନକଃ କୃତକର୍ମା ମହର୍ଷିଭିଃ। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଜ୍ଞଃ ଶତାନନ୍ଦଂ ପୁରୋହିତମ୍
ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ଜନକ ରାଜା ତାଙ୍କ ସକାଳର କାମ କରିସାରି, ମହାର୍ଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶତାନନ୍ଦ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭ୍ରାତା ମମ ମହାତେଜା ଵୀର୍ଯଵାନତିଧାର୍ମିକଃ। କୁଶଧ୍ଵଜ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପୁରୀମଧ୍ଯଵସଚ୍ଛୁଭାମ୍
ମୋର ଭାଇ, କୁଶଧ୍ୱଜ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୌର୍ୟବାନ୍ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶୁଭ ନଗରରେ ବସୁଛନ୍ତି।
ଵାର୍ଯାଫଲକପର୍ଯନ୍ତାଂ ପିବନ୍ନିକ୍ଷୁମତୀଂ ନଦୀମ୍। ସାଂକାଶ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯସଂକାଶାଂ ଵିମାନମିଵ ପୁଷ୍ପକମ୍
ସେ ସାଂକାଶ୍ୟ ନଗରରେ ରହୁଛନ୍ତି, ଯାହା ପୁଣ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଫଳ ଓ ଗଛରେ ଘିରିଥିବା କ୍ଷୁମତୀ ନଦୀର ଜଳ ପିଇ, ଏହି ନଗର ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ପରି ଦିଖେ।
ତମହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ଯଜ୍ଞଗୋପ୍ତା ସ ମେ ମତଃ। ପ୍ରୀତିଂ ସୋଽପି ମହାତେଜା ଇମାଂ ଭୋକ୍ତା ମଯା ସହ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, କାରଣ ମୋ ମତରେ ସେ ଏହି ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷାକାରୀ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ ପ୍ରସନ୍ନତା ଉପଭୋଗ କରିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵଚନେ ଶତାନନ୍ଦସ୍ଯ ସଂନିଧୌ। ଆଗତାଃ କେଚିଦଵ୍ଯଗ୍ରା ଜନକସ୍ତାନ୍ ସମାଦିଶତ୍
ଏପରି ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜନକଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, କିଛି ସେବକ ଆସିଲେ, ଏବଂ ଜନକ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ଶାସନାତ୍ ତୁ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରଯଯୁଃ ଶୀଘ୍ରଵାଜିଭିଃ। ସମାନେତୁଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୁମିନ୍ଦ୍ରାଜ୍ଞଯା ଯଥା
ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେବକମାନେ ତୁରନ୍ତ ତୀବ୍ର ଘୋଡାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଜ୍ଞା ଦେଇ ଡାକେ।
ସାଂକାଶ୍ଯାଂ ତେ ସମାଗମ୍ଯ ଦଦୃଶୁଶ୍ଚ କୁଶଧ୍ଵଜମ୍। ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଜନକସ୍ଯ ଚ ଚିନ୍ତିତମ୍
ସେମାନେ ସାଂକାଶ୍ୟ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଜନକଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଓ ଘଟିଥିବା ସବୁ ଘଟଣା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ନୃପତିଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୂତଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ମହାଜଵୈଃ। ଆଜ୍ଞଯା ତୁ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଆଜଗାମ କୁଶଧ୍ଵଜଃ
ସେ ଦୂତମାନେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସି, ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଲେ। ତାପରେ ଜନକ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ କୁଶଧ୍ୱଜ ଆସିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ମହାତ୍ମାନଂ ଜନକଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲମ୍। ସୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ଶତାନନ୍ଦଂ ଜନକଂ ଚାତିଧାର୍ମିକମ୍
କୁଶଧ୍ୱଜ ଧର୍ମପ୍ରିୟ ଜନକ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଶତାନନ୍ଦ ଓ ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜନକଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣାଇଲେ।
ରାଜାର୍ହଂ ପରମଂ ଦିଵ୍ଯମାସନଂ ସୋଽଧ୍ଯରୋହତ। ଉପଵିଷ୍ଟାଵୁଭୌ ତୌ ତୁ ଭ୍ରାତରାଵମିତଦ୍ଯୁତୀ
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଆସନରେ ବସିଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସମାନ, ଏକାଠି ବସିଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସତୁର୍ଵୀରୌ ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସୁଦାମନମ୍। ଗଚ୍ଛ ମନ୍ତ୍ରିପତେ ଶୀଘ୍ରମିକ୍ଷ୍ଵାକୁମମିତପ୍ରଭମ୍
ତାପରେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁଦାମନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, 'ମନ୍ତ୍ରୀପତି, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।'
ଆତ୍ମଜୈଃ ସହ ଦୁର୍ଧର୍ଷମାନଯସ୍ଵ ସମନ୍ତ୍ରିଣମ୍। ଔପକାର୍ଯାଂ ସ ଗତ୍ଵା ତୁ ରଘୂଣାଂ କୁଲଵର୍ଧନମ୍
ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ଅଜୟ, ରଘୁବଂଶର ଉନ୍ନତିକାରୀ, ଆତିଥ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଆଣିବାକୁ କହିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଶିରସା ଚୈନମଭିଵାଦ୍ଯେଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତେ ଵୀର ଵୈଦେହୋ ମିଥିଲାଧିପଃ
ସୁଦାମନ ଏଠାକୁ ଗଲାପରେ, ଅୟୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିର ନମାଇ କହିଲେ, 'ଏ ଅୟୋଧ୍ୟାର ଶୂର, ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।'
ସ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵ୍ଯଵସିତଃ ସୋପାଧ୍ଯାଯପୁରୋହିତମ୍। ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ସର୍ଷିଗଣସ୍ତଥା
'ସେ ତୁମେ, ତୁମ ଉପାଧ୍ୟାୟ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ, ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।' ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଚିନ୍ତା କଲେ।
ସବନ୍ଧୁରଗମତ୍ ତତ୍ର ଜନକୋ ଯତ୍ର ଵର୍ତତେ। ରାଜା ଚ ମନ୍ତ୍ରିସହିତଃ ସୋପାଧ୍ଯାଯଃ ସବାନ୍ଧଵଃ
ସବାନ୍ଧବ ସହିତ ରାଜା ଜନକ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀ, ଉପାଧ୍ୟାୟ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵୈଦେହମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଵିଦିତଂ ତେ ମହାରାଜ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଦୈଵତମ୍
ବାକ୍ କୁଶଳମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ଜନକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ତୁମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉପାସ୍ୟ ଦେବତାକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛ।'
ଵକ୍ତା ସର୍ଵେଷୁ କୃତ୍ଯେଷୁ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ସହ ସର୍ଵୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ
'ସମସ୍ତ କାମରେ, ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ମୁଖ୍ୟ କଥା କହିବେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି।'
ଏଷ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା ଵସିଷ୍ଠୋ ମେ ଯଥାକ୍ରମମ୍। ତୂଷ୍ଣୀଂଭୂତେ ଦଶରଥେ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ
'ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବସିଷ୍ଠ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଯଥାକ୍ରମ କଥା କହିବେ।' ଦଶରଥ ଚୁପ ହେଲାପରେ, ପୂଜ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି କଥା କହିଲେ।
ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଜ୍ଞୋ ଵୈଦେହଂ ସପୁରୋଧସମ୍। ଅଵ୍ଯକ୍ତପ୍ରଭଵୋ ବ୍ରହ୍ମା ଶାଶ୍ଵତୋ ନିତ୍ଯ ଅଵ୍ଯଯଃ
ଅଦୃଶ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଚିରକାଳୀନ, ଅବିନାଶୀ ଓ ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା, ପୁରୋହିତମାନେ ଥିବା ସମୟରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବୈଦେହଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ତସ୍ମାନ୍ମରୀଚିଃ ସଂଜଜ୍ଞେ ମରୀଚେଃ କଶ୍ଯପଃ ସୁତଃ। ଵିଵସ୍ଵାନ୍ କଶ୍ଯପାଜ୍ଜଜ୍ଞେ ମନୁର୍ଵୈଵସ୍ଵତଃ ସ୍ମୃତଃ
ତାଙ୍କଠାରୁ ମରୀଚି ଜନ୍ମ ନେଲେ; ମରୀଚିଙ୍କଠାରୁ କଶ୍ୟପ ଜନ୍ମିଲେ; କଶ୍ୟପଙ୍କଠାରୁ ବିବସ୍ବାନ ଜନ୍ମିଲେ; ବିବସ୍ବାନଙ୍କଠାରୁ ଭାଇବସ୍ବତ ମନୁ ଜନ୍ମିଲେ।
ମନୁଃ ପ୍ରଜାପତିଃ ପୂର୍ଵମିକ୍ଷ୍ଵାକୁଶ୍ଚ ମନୋଃ ସୁତଃ। ତମିକ୍ଷ୍ଵାକୁମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ରାଜାନଂ ଵିଦ୍ଧି ପୂର୍ଵକମ୍
ମନୁ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଜାପତି ଥିଲେ, ଏବଂ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ; ଆୟୋଧ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ରାଜା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଥିଲେ।
ଇକ୍ଷ୍ଵାକୋସ୍ତୁ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ କୁକ୍ଷିରିତ୍ଯେଵ ଵିଶ୍ରୁତଃ। କୁକ୍ଷେରଥାତ୍ମଜଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵିକୁକ୍ଷିରୁଦପଦ୍ଯତ
ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁଅ କୁକ୍ଷି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; କୁକ୍ଷିଙ୍କ ପୁଅ ବିକୁକ୍ଷି ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଁଁ ମହାଶ୍ରୀମାନ ଥିଲେ।
ଵିକୁକ୍ଷେସ୍ତୁ ମହାତେଜା ବାଣଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ବାଣସ୍ଯ ତୁ ମହାତେଜା ଅନରଣ୍ଯଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ବିକୁକ୍ଷିଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ବାଣ ନାମକ ପୁଅ ମିଳିଲେ; ବାଣଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ଅନରଣ୍ୟ ନାମକ ପୁଅ ମିଳିଲେ।
ଅନରଣ୍ଯାତ୍ ପୃଥୁର୍ଜଜ୍ଞେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁସ୍ତୁ ପୃଥୋରପି। ତ୍ରିଶଙ୍କୋରଭଵତ୍ ପୁତ୍ରୋ ଧୁନ୍ଧୁମାରୋ ମହାଯଶାଃ
ଅନରଣ୍ୟଙ୍କୁ ପୃଥୁ ଜନ୍ମିଲେ; ପୃଥୁଙ୍କୁ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ; ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପୁଅ ଧୁନ୍ଧୁମାର, ଯିଁଁ ମହାଖ୍ୟାତି ଥିଲେ।
ଧୁନ୍ଧୁମାରାନ୍ମହାତେଜା ଯୁଵନାଶ୍ଵୋ ମହାରଥଃ। ଯୁଵନାଶ୍ଵସୁତଶ୍ଚାସୀନ୍ମାନ୍ଧାତା ପୃଥିଵୀପତିଃ
ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାରଥୀ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଜନ୍ମିଲେ; ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ମାନ୍ଧାତା, ପୃଥିବୀର ରାଜା ଥିଲେ।
ମାନ୍ଧାତୁସ୍ତୁ ସୁତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁସନ୍ଧିରୁଦପଦ୍ଯତ। ସୁସନ୍ଧେରପି ପୁତ୍ରୌ ଦ୍ଵୌ ଧ୍ରୁଵସନ୍ଧିଃ ପ୍ରସେନଜିତ୍
ମାନ୍ଧାତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମାନ ସୁସନ୍ଧି ଜନ୍ମିଲେ; ସୁସନ୍ଧିଙ୍କ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଥିଲେ — ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ଓ ପ୍ରସେନଜିତ।