ରାମୋ ଽଭିଵାଦ୍ଯ ପ୍ରଯତ ଆସନାନ୍ଯାଦିଦେଶ ହ । ତେଷୁ କାଞ୍ଚନଚିତ୍ରେଷୁ ମହତ୍ସୁ ଚ ଵରେଷୁ ଚ ।। ୭.୧.
ରାମ ଭକ୍ତିସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେମାନେ ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କୃତ ବଡ଼ ବଡ଼ ଆସନ ଦେଲେ।
କୁଶାନ୍ତର୍ଧାନଦତ୍ତେଷୁ ମୃଗଚର୍ମଯୁତେଷୁ ଚ । ଯଥାର୍ହମୁପଵିଷ୍ଟାସ୍ତେ ଆସନେଷ୍ଵୃଷିପୁଙ୍ଗଵାଃ ।। ୭.୧.
କୁଶ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଆସନରେ, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସେଇ ମହାନ ଋଷିମାନେ ବସିଥିଲେ।
ରାମେଣ କୁଶଲଂ ପୃଷ୍ଟାଃ ସଶିଷ୍ଯାଃ ସପୁରୋଗମାଃ । ମହର୍ଷଯୋ ଵେଦଵିଦୋ ରାମଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୭.୧.
ରାମ ମହାର୍ଷିମାନେ, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରମୁଖମାନେଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ବେଦଜ୍ଞାନୀ ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୁଶଲଂ ନୋ ମହାବାହୋ ସର୍ଵତ୍ର ରଘୁନନ୍ଦନ । ତ୍ଵାଂ ତୁ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କୁଶଲିନଂ ପଶ୍ଯାମୋ ହତଶାତ୍ରଵମ୍ ।। ୭.୧.
ହେ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ତୁମେ ସବୁଠାରେ ଭଲ ଅଛ କି? ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆମେ ତୁମକୁ ଶୁଭ ଓ ଶତ୍ରୁହୀନ ଦେଖୁଛୁ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵଯା ହତୋ ରାଜନ୍ରାଵଣୋ ଲୋକରାଵଣଃ । ନ ହି ଭାରଃ ସ ତେ ରାମ ରାଵଣଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରଵାନ୍ ।। ୭.୧.
ଭାଗ୍ୟରେ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ସେଇ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭୟ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିଛ। ରାମ, ପୁଅ ଓ ନାତି ସହିତ ଥିବା ରାବଣ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଭାର ଥିଲେ ନାହିଁ।
ସଧନୁସ୍ତ୍ଵଂ ହି ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ଵିଜଯେଥା ନ ସଂଶଯଃ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵଯା ହତୋ ରାମ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୧.
ତୁମେ ଧନୁଷ ଧରି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜିତିପାରିବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଭାଗ୍ୟରେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣକୁ ତୁମେ ବଧ କରିଛ, ହେ ରାମ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵିଜଯିନଂ ତ୍ଵାଦ୍ଯ ପଶ୍ଯାମଃ ସହ ସୀତଯା । ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ଭ୍ରାତ୍ରା ତ୍ଵଦ୍ଧିତକାରିଣା ।। ୭.୧.
ଭାଗ୍ୟରେ, ଆଜି ଆମେ ତୁମକୁ ବିଜୟୀ ଅବସ୍ଥାରେ, ସୀତା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦେଖୁଛୁ, ଯିଏ ସଦା ତୁମ ଭଲ ଚାହେ।
ମାତୃଭିର୍ଭ୍ରାତୃସହିତଂ ପଶ୍ଯାମୋ ଽଦ୍ଯ ଵଯଂ ନୃପ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରହସ୍ତୋ ଵିକଟୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ମହୋଦରଃ । ଅକମ୍ପନଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ନିହତାସ୍ତେ ନିଶାଚରାଃ ।। ୭.୧.
ହେ ରାଜା, ଆଜି ଆମେ ତୁମକୁ ମାଆମାନେ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଦେଖୁଛୁ। ଭାଗ୍ୟରେ, ପ୍ରହସ୍ତ, ବିକଟ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ମହୋଦର ଓ ଦୁର୍ଦାନ୍ତ ଅକମ୍ପନ ଏହି ରାତିର ଚରା ରାକ୍ଷସମାନେ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ପ୍ରମାଣାଦ୍ଵିପୁଲଂ ପ୍ରମାଣଂ ନେହ ଵିଦ୍ଯତେ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ସମରେ ରାମ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ନିପାତିତଃ ।। ୭.୧.
ଯାହାର ଆକାରକୁ ତୁଳନା କରିବା ପାଇଁ ଏଠି କିଛି ନାହିଁ, ସେଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ହାତରେ ବଧ ହୋଇଛି, ହେ ରାମ।
ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚାତିକାଯଶ୍ଚ ଦେଵାନ୍ତକନରାନ୍ତକୌ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ନିହତା ରାମ ମହାଵୀର୍ଯା ନିଶାଚରାଃ ।। ୭.୧.
ତ୍ରିଶିରା, ଅତିକାୟ, ଦେବାନ୍ତକ ଓ ନରାନ୍ତକ — ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାତିର ଚରାମାନେ ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମ ହାତରେ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ରାମ।
କୁମ୍ଭଶ୍ଚୈଵ ନିକୁମ୍ଭଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସୌ ଭୀମଦର୍ଶନୌ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତୌ ନିହତୌ ରାମ କୁମ୍ଭକର୍ଣସୁତୌ ମୃଧେ ।। ୭.୧.
କୁମ୍ଭ ଏବଂ ନିକୁମ୍ଭ, ଦୁଇଜଣ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ— ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ରାମ, ତୁମେ ଯୁଦ୍ଧରେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ପୁଅମାନେଠାରୁ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବଧ କରିଛ।
ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତଶ୍ଚ ମତ୍ତଶ୍ଚ କାଲାନ୍ତକଯମୋପମୌ । ଯଜ୍ଞକୋପଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ଧୂମ୍ରାକ୍ଷୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ ।। ୭.୧.
ଯୁଦ୍ଧରେ ପାଗଳ ଏବଂ ମାତ୍ତ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ତକାଳର କାଳ ପରି ଭୟଙ୍କର, ଏବଂ ଯଜ୍ଞକୋପ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ରାକ୍ଷସ—
କୁର୍ଵନ୍ତଃ କଦନଂ ଘୋରମେତେ ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରପାରଗାଃ । ଅନ୍ତକପ୍ରତିମୈର୍ବାଣୈର୍ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵିନିହତାସ୍ତ୍ଵଯା ।। ୭.୧.
ଏହିମାନେ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟାଳୀଳା କରୁଥିଲେ, ଭାଗ୍ୟବଶେଷେ, ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ବାଣରେ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧମୁପାଗତଃ । ଦେଵତାନାମଵଧ୍ଯେନ ଵିଜଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନସି ।। ୭.୧.
ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମେ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଅଜୟ ଥିବା ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟର ରାଜା ସହ ଏକାଏକି ଯୁଦ୍ଧ କରି ଜୟ ଲାଭ କରିଛ।
ସଙ୍ଖ୍ଯେ ତସ୍ଯ ନ କିଞ୍ଚିତ୍ତୁ ରାଵଣସ୍ଯ ପରାଭଵଃ । ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଯୁଦ୍ଧମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ରାଵଣିର୍ହତଃ ।। ୭.୧.
ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ କେବେ ହାର ମିଳିନଥିଲା; ତଥାପି, ଭାଗ୍ୟରେ, ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ଏକାଏକି ଯୁଦ୍ଧ କରି ରାବଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ବଧ କରିଛ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତସ୍ଯ ମହାବାହୋ କାଲସ୍ଯେଵାଭିଧାଵତଃ । ମୁକ୍ତଃ ସୁରରିପୋର୍ଵୀର ପ୍ରାପ୍ତଶ୍ଚ ଵିଜଯସ୍ତ୍ଵଯା ।। ୭.୧.
ଭାଗ୍ୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଧାଉଥିବା ବେଳେ ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଟାଳି ପାରିଛ, ଏବଂ ତୁମେ ଜୟ ଲାଭ କରିଛ।
ଅଭିନନ୍ଦାମ ତେ ସର୍ଵେ ସଂଶ୍ରୁତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ଵଧମ୍ । ସୋ ଽଵଧ୍ଯଃ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ମହାମାଯାଧରୋ ଯୁଧି ।। ୭.୧.
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ବଧ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହେଲୁ— ସେ ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଅଜୟ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ମାୟାବୀ ଥିଲେ।
ଵିସ୍ମଯସ୍ତ୍ଵେଷ ଚାସ୍ମାକଂ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ହତମ୍ ।। ୭.୧.
ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ବଧ ହେବା ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ଆମେ ଅତିଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଛୁ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵୋ ରାକ୍ଷସାଃ କାମରୂପିଣଃ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵଯା ହତା ଵୀରା ରଘୂଣାଂ କୁଲଵର୍ଦ୍ଧନ ।। ୭.୧.
ଏମିତି ଏହିମାନେ ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସ, ଯେଉଁମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ବଦଳାଇପାରନ୍ତି— ଭାଗ୍ୟରେ, ରଘୁବଂଶର ମହିମା ବଢ଼ାଇଥିବା ତୁମେ ଏହି ସମସ୍ତ ବୀରମାନେଠାରୁ ବଧ କରିଛ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ପୁଣ୍ଯାମିମାଂ ଵୀର ସୌମ୍ଯାମଭଯଦକ୍ଷିଣାମ୍ ୭.୧.
ହେ ବୀର, ତୁମେ ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଶାନ୍ତ ନିର୍ଭୟତାର ଦାନ ଦେଇଛ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ତେଷାଂ ଵଚନମୃଷୀଣାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ । ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ରାମଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିରବ୍ରଵୀତ୍ ।। ୭.୧.
ଶୁଦ୍ଧ ମନବଳି ଋଷିମାନେଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ଅତ୍ୟଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ।
ଭଗଵନ୍ତଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ରାଵଣଂ ଚ ନିଶାଚରମ୍ । ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯୌ କିଂ ପ୍ରଶଂସଥ ରାଵଣିମ୍ ।। ୭.୧.
ହେ ପୂଜ୍ୟମାନେ, ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଓ ରାବଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଆପଣମାନେ କାହିଁକି ରାବଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି?
ମହୋଦରଂ ପ୍ରହସ୍ତଂ ଚ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ଚ ରାକ୍ଷସମ୍ । ମତ୍ତୋନ୍ମତ୍ତୌ ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷୌ ଦେଵାନ୍ତକନରାନ୍ତକୌ ୭.୧.
ମହୋଦର, ପ୍ରହସ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଭିରୂପାକ୍ଷ, ଏବଂ ମଦ ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଦେବାନ୍ତକ ଓ ନରାନ୍ତକ—
ଅତିକାଯଂ ତ୍ରିଶିରସଂ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଂ ଚ ନିଶାଚରମ୍ । ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯାନ୍କିଂ ପ୍ରଶଂସଥ ରାଵଣିମ୍ ।। ୭.୧.
ଅତିକାୟ, ତ୍ରିଶିରା ଏବଂ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ନାମକ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ— ଏମାନେଠାରୁ ଅପେକ୍ଷା କରି, କାହିଁକି ଆପଣମାନେ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି?
କୀଦୃଶୋ ଵୈ ପ୍ରଭାଵୋ ଽସ୍ଯ କିଂ ବଲଂ କଃ ପରାକ୍ରମଃ । କେନ ଵା କାରଣେନୈଷ ରାଵଣାଦତିରିଚ୍ଯତେ ।। ୭.୧.
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କେମିତି, କେତେ ବଳ, କେତେ ପ୍ରାକ୍ରମ? ଏବଂ କିଏଁ ତିନି ରାବଣଠାରୁ ଅଧିକ?
ଶକ୍ଯଂ ଯଦି ମଯା ଶ୍ରୋତୁଂ ନ ଖଲ୍ଵାଜ୍ଞାପଯାମି ଵଃ । ଯଦି ଗୁହ୍ଯଂ ନ ଚେଦ୍ଵକ୍ତୁଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କଥ୍ଯତାମ୍ ।। ୭.୧.
ମୁଁ ଯଦି ଏହା ଶୁଣିପାରିବି, ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଉନାହିଁ; ଯଦି ଏହା ଗୁପ୍ତ ନୁହେଁ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ— ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।
ଶକ୍ରୋ ଽପି ଵିଜିତସ୍ତେନ କଥଂ ଲବ୍ଧଵରଶ୍ଚ ସଃ । କଥଂ ଚ ବଲଵାନନ୍ପୁତ୍ରୋ ନ ପିତା ତସ୍ଯ ରାଵଣଃ ।। ୭.୧.
ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିଥିଲେ— ସେ କିପରି ଏମିତି ଦାନ ପାଇଲେ? ଏବଂ କିପରି ତାଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ରାବଣ ନୁହଁନ୍ତି?
କଥଂ ପିତୁଶ୍ଚାଭ୍ଯଧିକୋ ମହାହଵେ ଶକ୍ରସ୍ଯ ଜେତା ହି କଥଂ ସ ରାକ୍ଷସଃ । ଵରାଶ୍ଚ ଲବ୍ଧାଃ କଥଯସ୍ଵ ମେ ଽଦ୍ଯ ତତ୍ପୃଚ୍ଛତଶ୍ଚାସ୍ଯ ମୁନୀନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵମ୍ ।। ୭.୧.
ସେ କିପରି ତାଙ୍କ ପିତାଠାରୁ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଧିକ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ରାକ୍ଷସ କିପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଜିତିଲେ? ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ମୁଁ ସବୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି ଦାନଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆଜି ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ହେ ମହାମୁନି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଘଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । କୁମ୍ଭଯୋନିର୍ମିହାତେଜା ରାମମେତଦୁଵାଚ ହ ।। ୭.୨.
ମହାନ ଆତ୍ମା ରାଘବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, କୁମ୍ଭଯୋନି, ଯିଏ ତପସ୍ଵି ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ରାମଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ।
ଶୃଣୁ ରାମ କଥାଵୃତ୍ତଂ ତସ୍ଯ ତେଜୋବଲଂ ମହତ୍ । ଜଘାନ ଶତ୍ରୂନ୍ଯେନାସୌ ନ ଚ ଵଧ୍ଯଃ ସ ଶତ୍ରୁଭିଃ ।। ୭.୨.
ରାମ, ତୁମେ ଏହି ଜଣଙ୍କର କଥା, ତାଙ୍କର ମହାନ ତେଜ ଓ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ସେ ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହରାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଶତ୍ରୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିଲେ ନାହିଁ।