ରାମାଯଣମିଦଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଶୃଣ୍ଵତଃ ପଠତଃ ସଦା। ପ୍ରୀଯତେ ସତତଂ ରାମଃ ସ ହି ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ
ଯିଏ ସଦା ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାମାୟଣକୁ ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରନ୍ତି, ରାମ ସେମାନେ ଉପରେ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି, କାରଣ ସେ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁ।
ଆଦିଦେଵୋ ମହାବାହୁର୍ହରିର୍ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ। ସାକ୍ଷାଦ୍ ରାମୋ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଶେଷୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଉଚ୍ଯତେ
ଏହି ଆଦିଦେବ, ବଳଶାଳୀ ହରି, ନାରାୟଣ ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ରାମ ଅଟୁଟ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ଶେଷ ହେଉଛନ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମଣ।
ଏଵମେତତ୍ ପୁରାଵୃତ୍ତମାଖ୍ଯାନଂ ଭଦ୍ରମସ୍ତୁ ଵଃ। ପ୍ରଵ୍ଯାହରତ ଵିସ୍ରବ୍ଧଂ ବଲଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରଵର୍ଧତାମ୍
ଏହିପରି ପୁରାତନ ଗଳ୍ପ ତୁମମାନେ ପାଇଁ କୁଶଳ ହେଉ। ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଏହାକୁ ପ୍ରଚାର କର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶକ୍ତି ବଢ଼ୁ।
ଦେଵାଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ତୁଷ୍ଯନ୍ତି ଗ୍ରହଣାଚ୍ଛ୍ରଵଣାତ୍ ତଥା। ରାମାଯଣସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣେ ତୃପ୍ଯନ୍ତି ପିତରଃ ସଦା
ଏହି କାବ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଓ ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି; ରାମାୟଣ ଶୁଣିଲେ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଭକ୍ତ୍ଯା ରାମସ୍ଯ ଯେ ଚେମାଂ ସଂହିତାମୃଷିଣା କୃତାମ୍। ଯେ ଲିଖନ୍ତୀହ ଚ ନରାସ୍ତେଷାଂ ଵାସସ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ
ଯେମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଏହି ଋଷି ରଚିତ ସଂହିତାକୁ ଲେଖନ୍ତି କିମ୍ବା ନକଲ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ବାସ ସ୍ୱର୍ଗରେ ହୁଏ।
କୁଟୁମ୍ବଵୃଦ୍ଧିଂ ଧନଧାନ୍ଯଵୃଦ୍ଧିଂ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ମୁଖ୍ଯାଃ ସୁଖମୁତ୍ତମଂ ଚ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁଭଂ କାଵ୍ଯମିଦଂ ମହାର୍ଥଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ସର୍ଵାଂ ଭୁଵି ଚାର୍ଥସିଦ୍ଧିମ୍
ଏହି ଶୁଭ ଓ ମହାର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କାବ୍ୟକୁ ଶୁଣିଲେ ପରିବାର ବୃଦ୍ଧି, ଧନ-ଧାନ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧି, ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଖ ଏବଂ ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟର ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।
ଆଯୁଷ୍ଯମାରୋଗ୍ଯକରଂ ଯଶସ୍ଯଂ ସୌଭ୍ରାତୃକଂ ବୁଦ୍ଧିକରଂ ଶୁଭଂ ଚ। ଶ୍ରୋତଵ୍ଯମେତନ୍ନିଯମେନ ସଦ୍ଭି- ରାଖ୍ଯାନମୋଜସ୍କରମୃଦ୍ଧିକାମୈଃ
ଏହି ଆଖ୍ୟାନ ଆୟୁଷ୍ୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ଭାଇଚାରା, ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶୁଭ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଏହି କଥାକୁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାପ୍ତରାଜ୍ଯସ୍ଯ ରାମସ୍ଯ ରାକ୍ଷସାନାଂ ଵଧେ କୃତେ । ଆଜଗ୍ମୁର୍ଋଷଯଃ ସର୍ଵେ ରାଘଵଂ ପ୍ରତିନନ୍ଦିତୁମ୍ ।। ୭.୧.
ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ନଶ୍ଟ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
କୌଶିକୋ ଽଥ ଯଵକ୍ରୀତୋ ଗାର୍ଗ୍ଯୋ ଗାଲଵ ଏଵ ଚ । କଣ୍ଵୋ ମେଧାତିଥେଃ ପୁତ୍ରଃ ପୂର୍ଵସ୍ଯାଂ ଦିଶି ଯେ ଶ୍ରିତାଃ ।। ୭.୧.
ତାପରେ କୌଶିକ, ଯବକୃତ, ଗାର୍ଗ୍ୟ, ଗାଳବ ଏବଂ ମେଧାତିଥିଙ୍କ ପୁଅ କଣ୍ବ ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବସୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ଆସିଲେ।
ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯାତ୍ରେଯୋ ଽଥ ଭଗଵାନ୍ନମୁଚିଃ ପ୍ରମୁଚିସ୍ତଥା । ଆଜଗ୍ମୁସ୍ତେ ସହାଗସ୍ତ୍ଯା ଯେ ଶ୍ରିତା ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦିଶମ୍ ।। ୭.୧.
ପୁନି, ଭଗବାନ ସ୍ୱସ୍ତ୍ୟାତ୍ରେୟ, ନାମୁଚି, ପ୍ରମୁଚି ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସହିତ ବସୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ଆସିଲେ।
ନୃଷଦ୍ଗୁଃ କଵଷୋ ଧୌମ୍ଯୋ ରୌଦ୍ରେଯଶ୍ଚ ମହାନୃଷିଃ । ତେ ଽପ୍ଯାଜଗ୍ମୁଃ ସଶିଷ୍ଯା ଵୈ ଯେ ଶ୍ରିତାଃ ପଶ୍ଚିମାଂ ଦିଶମ୍ ।। ୭.୧.
ନୃଷଦ୍ଗୁ, କବଷ, ଧୌମ୍ୟ ଓ ମହାନ ଋଷି ରୌଦ୍ରେୟ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବସୁଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
ଵସିଷ୍ଠଃ କଶ୍ଯପୋ ଽଥାତ୍ରିର୍ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଃ ସଗୌତମଃ । ଜମଦଗ୍ନିର୍ଭରଦ୍ଵାଜସ୍ତେ ଽପି ସପ୍ତର୍ଷଯସ୍ତଥା ।। ୭.୧.
ବଶିଷ୍ଠ, କଶ୍ୟପ, ଅତ୍ରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଗୌତମ, ଜମଦଗ୍ନି ଓ ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁଅ ଭୃଗୁ ଏହି ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ।
ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ଦିଶି ସପ୍ତୈତେ ନିତ୍ଯମେଵ ନିଵାସିନଃ ।। ୭.୧.
ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏହି ସାତଜଣ ସଦା ବସବାସ କରନ୍ତି।
ସମ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ତେ ମହାତ୍ମାନୋ ରାଘଵସ୍ଯ ନିଵେଶନମ୍ । ଵିଷ୍ଟିତାଃ ପ୍ରତିହାରାର୍ଥଂ ହୁତାଶନସମପ୍ରଭାଃ । ଵେଦଵେଦାଙ୍ଗଵିଦୁଷୋ ନାନାଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦାଃ ।। ୭.୧.
ସେଇ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ, ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରାଘବଙ୍କ ଗୃହକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ି ହୋଇ ଦଉଁଥିଲେ।
ଦ୍ଵାଃସ୍ଥଂ ପ୍ରୋଵାଚ ଧର୍ମାତ୍ମା ଅଗସ୍ତ୍ଯୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ । ନିଵେଦ୍ଯତାଂ ଦାଶରଥେର୍ଋଷୀନସ୍ମାନ୍ସମାଗତାନ୍ ।। ୭.୧.
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ମହାନ ଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଦ୍ୱାରପାଳକୁ କହିଲେ, 'ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କୁହ, ଆମେ ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ଆସିଛୁ।'
ପ୍ରତୀହାରସ୍ତତସ୍ତୂର୍ଣମଗସ୍ତ୍ଯଵଚନାଦ୍ଦ୍ରୁତମ୍ । ସମୀପଂ ରାଘଵସ୍ଯାଶୁ ପ୍ରଵିଵେଶ ମହାତ୍ମନଃ ।। ୭.୧.
ତାପରେ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ତୁରନ୍ତ ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ନଯେଙ୍ଗିତଜ୍ଞଃ ସଦ୍ଵୃତ୍ତୋ ଦକ୍ଷୋ ଧୈର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ । ସ ରାମଂ ଦୃଶ୍ଯ ସହସା ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରସମପ୍ରଭମ୍ ।। ୭.୧.
ନୀତି ଓ ଚଳନାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶିଷ୍ଟ ଓ ଦକ୍ଷ, ଧୈର୍ୟଯୁକ୍ତ ସେ ଦ୍ୱାରପାଳ ହଠାତ୍ ଦେଖିଲେ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାମଙ୍କୁ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯଂ କଥଯାମାସ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତମୃଷିଭିଃ ସହ ।। ୭.୧.
ସେ ରାମଙ୍କୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ସୂଚନା ଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ମୁନୀଂସ୍ତାଂସ୍ତୁ ବାଲସୂର୍ଯସମପ୍ରଭାନ୍ । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତୋ ଦ୍ଵାସ୍ସ୍ଥଂ ପ୍ରଵେଶଯ ଯଥାସୁଖମ୍ ।। ୭.୧.
ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେଇ ଋଷିମାନେ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ରାମ ତାପରେ ଦ୍ୱାରପାଳକୁ କହିଲେ, 'ସେମାନେ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଭିତରକୁ ଆଣ।'
ତାନ୍ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ ମୁନୀନ୍ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାଯ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ । ପାଦ୍ଯାର୍ଘ୍ଯାଦିଭିରାନର୍ଚ ଗାଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ ସାଦରମ୍ ।। ୭.୧.
ସେଇ ଋଷିମାନେ ଆସିଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାମ ଉଠି ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ଆଦର ସହିତ ଗାଈ ଦାନ କଲେ।
ରାମୋ ଽଭିଵାଦ୍ଯ ପ୍ରଯତ ଆସନାନ୍ଯାଦିଦେଶ ହ । ତେଷୁ କାଞ୍ଚନଚିତ୍ରେଷୁ ମହତ୍ସୁ ଚ ଵରେଷୁ ଚ ।। ୭.୧.
ରାମ ଭକ୍ତିସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେମାନେ ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କୃତ ବଡ଼ ବଡ଼ ଆସନ ଦେଲେ।
କୁଶାନ୍ତର୍ଧାନଦତ୍ତେଷୁ ମୃଗଚର୍ମଯୁତେଷୁ ଚ । ଯଥାର୍ହମୁପଵିଷ୍ଟାସ୍ତେ ଆସନେଷ୍ଵୃଷିପୁଙ୍ଗଵାଃ ।। ୭.୧.
କୁଶ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢାକା ଆସନରେ, ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସେଇ ମହାନ ଋଷିମାନେ ବସିଥିଲେ।
ରାମେଣ କୁଶଲଂ ପୃଷ୍ଟାଃ ସଶିଷ୍ଯାଃ ସପୁରୋଗମାଃ । ମହର୍ଷଯୋ ଵେଦଵିଦୋ ରାମଂ ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍ ।। ୭.୧.
ରାମ ମହାର୍ଷିମାନେ, ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପ୍ରମୁଖମାନେଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ। ବେଦଜ୍ଞାନୀ ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ।
କୁଶଲଂ ନୋ ମହାବାହୋ ସର୍ଵତ୍ର ରଘୁନନ୍ଦନ । ତ୍ଵାଂ ତୁ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କୁଶଲିନଂ ପଶ୍ଯାମୋ ହତଶାତ୍ରଵମ୍ ।। ୭.୧.
ହେ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ତୁମେ ସବୁଠାରେ ଭଲ ଅଛ କି? ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଆମେ ତୁମକୁ ଶୁଭ ଓ ଶତ୍ରୁହୀନ ଦେଖୁଛୁ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵଯା ହତୋ ରାଜନ୍ରାଵଣୋ ଲୋକରାଵଣଃ । ନ ହି ଭାରଃ ସ ତେ ରାମ ରାଵଣଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରଵାନ୍ ।। ୭.୧.
ଭାଗ୍ୟରେ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ସେଇ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭୟ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କରିଛ। ରାମ, ପୁଅ ଓ ନାତି ସହିତ ଥିବା ରାବଣ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଭାର ଥିଲେ ନାହିଁ।
ସଧନୁସ୍ତ୍ଵଂ ହି ଲୋକାଂସ୍ତ୍ରୀନ୍ଵିଜଯେଥା ନ ସଂଶଯଃ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵଯା ହତୋ ରାମ ରାଵଣୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ ।। ୭.୧.
ତୁମେ ଧନୁଷ ଧରି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଜିତିପାରିବ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଭାଗ୍ୟରେ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣକୁ ତୁମେ ବଧ କରିଛ, ହେ ରାମ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵିଜଯିନଂ ତ୍ଵାଦ୍ଯ ପଶ୍ଯାମଃ ସହ ସୀତଯା । ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ଭ୍ରାତ୍ରା ତ୍ଵଦ୍ଧିତକାରିଣା ।। ୭.୧.
ଭାଗ୍ୟରେ, ଆଜି ଆମେ ତୁମକୁ ବିଜୟୀ ଅବସ୍ଥାରେ, ସୀତା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦେଖୁଛୁ, ଯିଏ ସଦା ତୁମ ଭଲ ଚାହେ।
ମାତୃଭିର୍ଭ୍ରାତୃସହିତଂ ପଶ୍ଯାମୋ ଽଦ୍ଯ ଵଯଂ ନୃପ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରହସ୍ତୋ ଵିକଟୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ମହୋଦରଃ । ଅକମ୍ପନଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ନିହତାସ୍ତେ ନିଶାଚରାଃ ।। ୭.୧.
ହେ ରାଜା, ଆଜି ଆମେ ତୁମକୁ ମାଆମାନେ ଓ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଦେଖୁଛୁ। ଭାଗ୍ୟରେ, ପ୍ରହସ୍ତ, ବିକଟ, ବିରୂପାକ୍ଷ, ମହୋଦର ଓ ଦୁର୍ଦାନ୍ତ ଅକମ୍ପନ ଏହି ରାତିର ଚରା ରାକ୍ଷସମାନେ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଯସ୍ଯ ପ୍ରମାଣାଦ୍ଵିପୁଲଂ ପ୍ରମାଣଂ ନେହ ଵିଦ୍ଯତେ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ସମରେ ରାମ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ନିପାତିତଃ ।। ୭.୧.
ଯାହାର ଆକାରକୁ ତୁଳନା କରିବା ପାଇଁ ଏଠି କିଛି ନାହିଁ, ସେଇ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ହାତରେ ବଧ ହୋଇଛି, ହେ ରାମ।
ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚାତିକାଯଶ୍ଚ ଦେଵାନ୍ତକନରାନ୍ତକୌ । ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ନିହତା ରାମ ମହାଵୀର୍ଯା ନିଶାଚରାଃ ।। ୭.୧.
ତ୍ରିଶିରା, ଅତିକାୟ, ଦେବାନ୍ତକ ଓ ନରାନ୍ତକ — ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାତିର ଚରାମାନେ ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମ ହାତରେ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ହେ ରାମ।