ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମାଭିଷେଚନମ୍। ପୂଜିତଶ୍ଚୈଵ ରାମେଣ କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ପ୍ରାଵିଶତ୍ ପୁରୀମ୍
ବାନରମାନ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବ, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଦେଖିବା ପରେ ଓ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, କିଷ୍କିନ୍ଧା ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵିଭୀଷଣୋଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ସହ ତୈର୍ନୈର୍ଋତର୍ଷଭୈଃ। ଲବ୍ଧ୍ଵା କୁଲଧନଂ ରାଜା ଲଙ୍କାଂ ପ୍ରାଯାନ୍ମହାଯଶାଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ, ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ, ନିଜ ବଂଶର ଧନ ଫେରେଇ ପାଇ, ରାଜା ଭାବେ ଲଙ୍କାକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ ରାଜ୍ଯମଖିଲଂ ଶାସନ୍ନିହତାରିର୍ମହାଯଶାଃ। ରାଘଵଃ ପରମୋଦାରଃ ଶଶାସ ପରଯା ମୁଦା। ଉଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମୋ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ମହାଉଦାର ଓ ମହାକୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଶାସନ କଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମପ୍ରେମୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆତିଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମଯା ସହେମାଂ ଗାଂ ପୂର୍ଵରାଜାଧ୍ଯୁଷିତାଂ ବଲେନ। ତୁଲ୍ଯଂ ମଯା ତ୍ଵଂ ପିତୃଭିର୍ଧୃତା ଯା ତାଂ ଯୌଵରାଜ୍ଯେ ଧୁରମୁଦ୍ଵହସ୍ଵ
"ଧର୍ମକୁ ଜାଣୁଥିବା ତୁମେ, ମୋ ସହଯୋଗରେ, ପୂର୍ବତନ ରାଜାମାନେ ଶାସନ କରିଥିବା ଏହି ଭୂମିକୁ ଶକ୍ତିରେ ଶାସନ କର। ଯେପରି ମୋ ପିତାମାନେ ଏବଂ ମୁଁ ଏହାକୁ ଧରିଥିଲୁ, ସେପରି ତୁମେ ଯୌବରାଜ୍ୟର ଭାର ଉଠା।"
ସର୍ଵାତ୍ମନା ପର୍ଯନୁନୀଯମାନୋ ଯଦା ନ ସୌମିତ୍ରିରୁପୈତି ଯୋଗମ୍। ନିଯୁଜ୍ଯମାନୋ ଭୁଵି ଯୌଵରାଜ୍ଯେ ତତୋଽଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ ଭରତଂ ମହାତ୍ମା
ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୌମିତ୍ରି ଯୌବରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମହାତ୍ମା ଶ୍ରୀରାମ ଭାରତଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ପୌଣ୍ଡରୀକାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଵାଜପେଯେନ ଚାସକୃତ୍। ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈରଯଜତ୍ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜଃ
ରାଜପୁତ୍ର ନିଜେ ପୁଣ୍ଡରୀକ, ଅଶ୍ୱମେଧ, ବାଜପେୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ବାରମ୍ବାର କଲେ।
ରାଜ୍ଯଂ ଦଶସହସ୍ରାଣି ପ୍ରାପ୍ଯ ଵର୍ଷାଣି ରାଘଵଃ। ଶତାଶ୍ଵମେଧାନାଜହ୍ରେ ସଦଶ୍ଵାନ୍ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାନ୍
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିବା ପରେ, ରାଘବ ଶତ-ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଓ ବହୁତ ଦାନ ଦେଇ।
ଆଜାନୁଲମ୍ବିବାହୁଃ ସ ମହାଵକ୍ଷାଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଚରୋ ରାମଃ ଶଶାସ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍
ଜାଘ ଯାଏଁ ହାତ, ଚଉଡ଼ ଛାତି ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କଲେ।
ରାଘଵଶ୍ଚାପି ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍। ଈଜେ ବହୁଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈଃ ସସୁହୃଜ୍ଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ, ଅପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ପାଇ, ବନ୍ଧୁ-ପରିଜନଙ୍କ ସହ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କରି ଉପାସନା କଲେ।
ନ ପର୍ଯଦେଵନ୍ ଵିଧଵା ନ ଚ ଵ୍ଯାଲକୃତଂ ଭଯମ୍। ନ ଵ୍ଯାଧିଜଂ ଭଯଂ ଚାସୀଦ୍ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ କୌଣସି ବିଧବା ଦୁଃଖ କରୁନଥିଲେ, କୌଣସି ପଶୁ ଭୟ ଦେଉନଥିଲେ, ରୋଗରୁ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭୟ ଥିଲାନି।
ନିର୍ଦସ୍ଯୁରଭଵଲ୍ଲୋକୋ ନାନର୍ଥଂ କଶ୍ଚିଦସ୍ପୃଶତ୍। ନ ଚ ସ୍ମ ଵୃଦ୍ଧା ବାଲାନାଂ ପ୍ରେତକାର୍ଯାଣି କୁର୍ଵତେ
ସେଇ ସମୟରେ କୌଣସି ଚୋର ଥିଲେନି, କୌଣସି ଦୁଃଖ ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଇଁନଥିଲା, ବୃଦ୍ଧମାନେ କେବେ ବାଳକଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କରୁନଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ମୁଦିତମେଵାସୀତ୍ ସର୍ଵୋ ଧର୍ମପରୋଽଭଵତ୍। ରାମମେଵାନୁପଶ୍ଯନ୍ତୋ ନାଭ୍ଯହିଂସନ୍ ପରସ୍ପରମ୍
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ରାମ ଉପରେ ଥିଲା, କେହି କାହାକୁ କ୍ଷତି କରୁନଥିଲେ।
ଆସନ୍ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତଥା ପୁତ୍ରସହସ୍ରିଣଃ। ନିରାମଯା ଵିଶୋକାଶ୍ଚ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ, ଲୋକମାନେ ହଜାର-ହଜାର ପୁଅ ପାଇଥିଲେ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ରାମ ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ରାମୋ ରାମୋ ରାମ ଇତି ପ୍ରଜାନାମଭଵନ୍ କଥାଃ। ରାମଭୂତଂ ଜଗଦଭୂଦ୍ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ଲୋକମାନେ 'ରାମ, ରାମ, ରାମ' ବୋଲି କଥା ହେଉଥିଲେ; ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ରାମମୟ ହୋଇଗଲା।
ନିତ୍ଯମୂଲା ନିତ୍ଯଫଲାସ୍ତରଵସ୍ତତ୍ର ପୁଷ୍ପିତାଃ। କାମଵର୍ଷୀ ଚ ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସୁଖସ୍ପର୍ଶଶ୍ଚ ମାରୁତଃ
ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ସଦା ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିଲେ, ସଦା ଫୁଲେ ଫୁଲିଥିଲେ; ମେଘ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ପବନ ମଧୁର ଛୁଆଁ ଦେଉଥିଲା।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରା ଲୋଭଵିଵର୍ଜିତାଃ। ସ୍ଵକର୍ମସୁ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵୈରେଵ କର୍ମଭିଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ଲୋଭ ଛାଡ଼ି, ନିଜ-ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ, ନିଜ କାମରେ ଖୁସି ଥିଲେ।
ଆସନ୍ ପ୍ରଜା ଧର୍ମପରା ରାମେ ଶାସତି ନାନୃତାଃ। ସର୍ଵେ ଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ଧର୍ମପରାଯଣାଃ
ରାମ ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ପ୍ରଜାମାନେ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିଲେ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମୋ ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍
ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ଧର୍ମ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଚ ଵିଜଯାଵହମ୍। ଆଦିକାଵ୍ଯମିଦଂ ଚାର୍ଷଂ ପୁରା ଵାଲ୍ମୀକିନା କୃତମ୍
ଏହି ପୁରାତନ କବିତା, ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ, ଧର୍ମମୟ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇଥାଏ, ରାଜାମାନେ ପାଇଲେ ବିଜୟ ମିଳେ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ସଦା ଲୋକେ ନରଃ ପାପାତ୍ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ। ପୁତ୍ରକାମଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାନ୍ ଵୈ ଧନକାମୋ ଧନାନି ଚ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହାକୁ ସଦା ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ପୁଅ ଚାହିଁଥିଲେ ପୁଅ ମିଳେ, ଧନ ଚାହିଁଥିଲେ ଧନ ମିଳେ।
ଲଭତେ ମନୁଜୋ ଲୋକେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମାଭିଷେଚନମ୍। ମହୀଂ ଵିଜଯତେ ରାଜା ରିପୂଂଶ୍ଚାପ୍ଯଧିତିଷ୍ଠତି
ଯେଉଁ ମଣିଷ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ଶାସନ ପାଆନ୍ତି; ରାଜା ହେଲେ ପୃଥିବୀ ଜିତିବେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମନ କରିବେ।
ରାଘଵେଣ ଯଥା ମାତା ସୁମିତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ। ଭରତେନ ଚ କୈକେଯୀ ଜୀଵପୁତ୍ରାସ୍ତଥା ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଯେପରି ସୁମିତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ କୈକେୟୀ ଭରତ ଉପରେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ଏଭଳି ମାଆମାନେ ଜୀବିତ ପୁଅ ଦେଖି ଖୁସି ହେବେ।
ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ସଦାନନ୍ଦାଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରସମନ୍ଵିତାଃ। ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାମାଯଣମିଦଂ ଦୀର୍ଘମାଯୁଶ୍ଚ ଵିନ୍ଦତି
ସେମାନେ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ରହିବେ, ପୁଅ-ନାତି ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବେ; ଏହି ରାମାୟଣ ଶୁଣିଲେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ମିଳେ।
ରାମସ୍ଯ ଵିଜଯଂ ଚେମଂ ସର୍ଵମକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ। ଶୃଣୋତି ଯ ଇଦଂ କାଵ୍ଯଂ ପୁରା ଵାଲ୍ମୀକିନା କୃତମ୍
ଯେଉଁଠି ମଣିଷ ରାମଙ୍କ ନିର୍ମଳ କର୍ମ ଓ ବିଜୟର ଏହି କଥା, ପୁରାତନ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ କବିତା ଶୁଣନ୍ତି—
ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଦୁର୍ଗାଣ୍ଯତିତରତ୍ଯସୌ। ସମାଗମ୍ଯ ପ୍ରଵାସାନ୍ତେ ରମନ୍ତେ ସହ ବାନ୍ଧଵୈଃ
ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଭରିତ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଜିତିପାରେ, ସେ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ଏବଂ ପ୍ରବାସ ଶେଷରେ ନିଜ ପରିବାର ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଆନନ୍ଦରେ ରହେ।
ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯ ଇଦଂ କାଵ୍ଯଂ ପୁରା ଵାଲ୍ମୀକିନା କୃତମ୍। ତେ ପ୍ରାର୍ଥିତାନ୍ ଵରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତୀହ ରାଘଵାତ୍
ଯେମାନେ ପୁରାତନ କବି ଵାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ରଚିତ ଏହି କାବ୍ୟକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ ରାଘବଙ୍କ ଠାରୁ ନିଜେଇଚ୍ଛିତ ସମସ୍ତ ଵର ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଶ୍ରଵଣେନ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରୀଯନ୍ତେ ସମ୍ପ୍ରଶୃଣ୍ଵତାମ୍। ଵିନାଯକାଶ୍ଚ ଶାମ୍ଯନ୍ତି ଗୃହେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଯସ୍ଯ ଵୈ
ଏହି କାବ୍ୟକୁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ବାଧାବିପଦ ଦୂରିଯାଏ ଓ ଗୃହରେ ଶ୍ରୀସମୃଦ୍ଧି ବସିଥାଏ।
ଵିଜଯେତ ମହୀଂ ରାଜା ପ୍ରଵାସୀ ସ୍ଵସ୍ତିମାନ୍ ଭଵେତ୍। ସ୍ତ୍ରିଯୋ ରଜସ୍ଵଲାଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୁତ୍ରାନ୍ ସୂଯୁରନୁତ୍ତମାନ୍
ଏହି କାବ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ରାଜା ଭୂମିକୁ ଜିତିପାରେ, ପ୍ରବାସୀ ସୁସ୍ଥ ଫେରିଆସେ, ଏବଂ ମହିଳାମାନେ ମାସିକ ଅବସ୍ଥାରେ ଏହା ଶୁଣିଲେ ଉତ୍ତମ ପୁଅ ପାଆନ୍ତି।
ପୂଜଯଂଶ୍ଚ ପଠଂଶ୍ଚୈନମିତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍। ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ଦୀର୍ଘମାଯୁରଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସକୁ ସମ୍ମାନ ଓ ପାଠ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଶିରସା ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ଦ୍ଵିଜାତ୍। ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ପୁତ୍ରଲାଭଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ପ୍ରତିଦିନ ମନୋୟୋଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଏହି କାବ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚୟ ଧନ-ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।