ଗତ୍ଵା ଚତୁରହଂ ମାର୍ଗଂ ଵିଦେହାନଭ୍ଯୁପେଯିଵାନ୍। ରାଜା ଚ ଜନକଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୂଜାମକଲ୍ପଯତ୍
ଚାରି ଦିନ ଯାତ୍ରା କରି, ସେ ଭିଦେହ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାଜା ଜନକ ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଆଗ୍ରହ ପୂର୍ବକ ସ୍ୱାଗତ ଆୟୋଜନ କଲେ।
ତତୋ ରାଜାନମାସାଦ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧଂ ଦଶରଥଂ ନୃପମ୍। ମୁଦିତୋ ଜନକୋ ରାଜା ପ୍ରହର୍ଷଂ ପରମଂ ଯଯୌ
ତାପରେ, ବୃଦ୍ଧ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜନକ ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ, ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମୁଦାନ୍ଵିତମ୍। ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋଽସି ରାଘଵ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଆସିଛ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା। ରାଘବ, ସ୍ୱାଗତ!'
ପୁତ୍ରଯୋରୁଭଯୋଃ ପ୍ରୀତିଂ ଲପ୍ସ୍ଯସେ ଵୀର୍ଯନିର୍ଜିତାମ୍। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହାତେଜା ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ
ତୁମେ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କର ବୀରତାରେ ଲଭିଥିବା ଆନନ୍ଦ ପାଇବା। ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ଆସିଛନ୍ତି।
ସହ ସର୍ଵୈର୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ଦେଵୈରିଵ ଶତକ୍ରତୁଃ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ମେ ନିର୍ଜିତା ଵିଘ୍ନା ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ମେ ପୂଜିତଂ କୁଲମ୍
ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯେପରି, ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା ମୋ ବାଧା ଦୂର ହୋଇଛି, ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା ମୋ କୁଳ ଆଦରିତ ହୋଇଛି।
ରାଘଵୈଃ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧାଦ୍ ଵୀର୍ଯଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ମହାବଲୈଃ। ଶ୍ଵଃ ପ୍ରଭାତେ ନରେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵଂ ସଂଵର୍ତଯିତୁମର୍ହସି
ରାଘବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବୀରତା ଓ ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ହେବାରୁ, ରାଜା, ତୁମେ କାଳେ ଉଠି ନିବାହ ଆୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯାନ୍ତେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଵାହମୃଷିସତ୍ତମୈଃ। ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଋଷିମଧ୍ଯେ ନରାଧିପଃ
ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ରାଜାଙ୍କୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ବିବାହ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନରାଧିପ କଥା ଦେଲେ।
ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହୀପତିମ୍। ପ୍ରତିଗ୍ରହୋ ଦାତୃଵଶଃ ଶ୍ରୁତମେତନ୍ମଯା ପୁରା
ବାକ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦାତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଏହି କଥା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛି।'
ଯଥା ଵକ୍ଷ୍ଯସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ତତ୍ କରିଷ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍। ତଦ୍ ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଯଶସ୍ଯଂ ଚ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ
'ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆମେ ସେହିପରି କରିବା। ତୁମର କଥା ଧର୍ମମୟ ଓ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ, ସତ୍ୟବାଦୀଙ୍କ କଥା।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଦେହାଧିପତିଃ ପରଂ ଵିସ୍ମଯମାଗତଃ। ତତଃ ସର୍ଵେ ମୁନିଗଣାଃ ପରସ୍ପରସମାଗମେ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭିଦେହ ରାଜା ଅତ୍ୟଧିକ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ।
ହର୍ଷେଣ ମହତା ଯୁକ୍ତାସ୍ତାଂ ରାତ୍ରିମଵସନ୍ ସୁଖମ୍। ଅଥ ରାମୋ ମହାତେଜା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସମଂ ଯଯୌ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ସେମାନେ ସେ ରାତି ଶୁଭ ଭାବରେ କାଟିଲେ। ତାପରେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ରାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଯାଇଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ପିତୁଃ ପାଦାଵୁପସ୍ପୃଶନ୍। ରାଜା ଚ ରାଘଵୌ ପୁତ୍ରୌ ନିଶାମ୍ଯ ପରିହର୍ଷିତଃ
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେମାନେ ପିତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ରାଜା ରାଘବ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଉଵାସ ପରମପ୍ରୀତୋ ଜନକେନାଭିପୂଜିତଃ। ଜନକୋଽପି ମହାତେଜାଃ କ୍ରିଯା ଧର୍ମେଣ ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍। ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚ ସୁତାଭ୍ଯାଂ ଚ କୃତ୍ଵା ରାତ୍ରିମୁଵାସ ହ
ସେଠାରେ ସେ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରୀତିରେ ରହିଲେ, ଜନକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ମହାତେଜସ୍ବୀ ଜନକ, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯଜ୍ଞ ଓ ତାଙ୍କ ଝିଅମାନେ ପାଇଁ କ୍ରିୟା କରି, ସେ ରାତି ରହିଲେ।
thumb|ସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ସପ୍ତତିତମ ସର୍ଗ ଏଠାରେ ଶେଷ ହେଲା।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଜନକଃ କୃତକର୍ମା ମହର୍ଷିଭିଃ। ଉଵାଚ ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଜ୍ଞଃ ଶତାନନ୍ଦଂ ପୁରୋହିତମ୍
ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ଜନକ ରାଜା ତାଙ୍କ ସକାଳର କାମ କରିସାରି, ମହାର୍ଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶତାନନ୍ଦ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଭ୍ରାତା ମମ ମହାତେଜା ଵୀର୍ଯଵାନତିଧାର୍ମିକଃ। କୁଶଧ୍ଵଜ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପୁରୀମଧ୍ଯଵସଚ୍ଛୁଭାମ୍
ମୋର ଭାଇ, କୁଶଧ୍ୱଜ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସୌର୍ୟବାନ୍ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶୁଭ ନଗରରେ ବସୁଛନ୍ତି।
ଵାର୍ଯାଫଲକପର୍ଯନ୍ତାଂ ପିବନ୍ନିକ୍ଷୁମତୀଂ ନଦୀମ୍। ସାଂକାଶ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯସଂକାଶାଂ ଵିମାନମିଵ ପୁଷ୍ପକମ୍
ସେ ସାଂକାଶ୍ୟ ନଗରରେ ରହୁଛନ୍ତି, ଯାହା ପୁଣ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଫଳ ଓ ଗଛରେ ଘିରିଥିବା କ୍ଷୁମତୀ ନଦୀର ଜଳ ପିଇ, ଏହି ନଗର ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ପରି ଦିଖେ।
ତମହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ଯଜ୍ଞଗୋପ୍ତା ସ ମେ ମତଃ। ପ୍ରୀତିଂ ସୋଽପି ମହାତେଜା ଇମାଂ ଭୋକ୍ତା ମଯା ସହ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, କାରଣ ମୋ ମତରେ ସେ ଏହି ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷାକାରୀ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ମଧ୍ୟ ମୋ ସହ ପ୍ରସନ୍ନତା ଉପଭୋଗ କରିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵଚନେ ଶତାନନ୍ଦସ୍ଯ ସଂନିଧୌ। ଆଗତାଃ କେଚିଦଵ୍ଯଗ୍ରା ଜନକସ୍ତାନ୍ ସମାଦିଶତ୍
ଏପରି ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଜନକଙ୍କ ଉକ୍ତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, କିଛି ସେବକ ଆସିଲେ, ଏବଂ ଜନକ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ।
ଶାସନାତ୍ ତୁ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରଯଯୁଃ ଶୀଘ୍ରଵାଜିଭିଃ। ସମାନେତୁଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରଂ ଵିଷ୍ଣୁମିନ୍ଦ୍ରାଜ୍ଞଯା ଯଥା
ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେବକମାନେ ତୁରନ୍ତ ତୀବ୍ର ଘୋଡାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଆଣିବାକୁ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଜ୍ଞା ଦେଇ ଡାକେ।
ସାଂକାଶ୍ଯାଂ ତେ ସମାଗମ୍ଯ ଦଦୃଶୁଶ୍ଚ କୁଶଧ୍ଵଜମ୍। ନ୍ଯଵେଦଯନ୍ ଯଥାଵୃତ୍ତଂ ଜନକସ୍ଯ ଚ ଚିନ୍ତିତମ୍
ସେମାନେ ସାଂକାଶ୍ୟ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଜନକଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଓ ଘଟିଥିବା ସବୁ ଘଟଣା ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।
ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ନୃପତିଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୂତଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ମହାଜଵୈଃ। ଆଜ୍ଞଯା ତୁ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଆଜଗାମ କୁଶଧ୍ଵଜଃ
ସେ ଦୂତମାନେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସି, ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଶୁଣାଇଲେ। ତାପରେ ଜନକ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ କୁଶଧ୍ୱଜ ଆସିଲେ।
ସ ଦଦର୍ଶ ମହାତ୍ମାନଂ ଜନକଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲମ୍। ସୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ଶତାନନ୍ଦଂ ଜନକଂ ଚାତିଧାର୍ମିକମ୍
କୁଶଧ୍ୱଜ ଧର୍ମପ୍ରିୟ ଜନକ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଶତାନନ୍ଦ ଓ ଅତି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜନକଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣାଇଲେ।
ରାଜାର୍ହଂ ପରମଂ ଦିଵ୍ଯମାସନଂ ସୋଽଧ୍ଯରୋହତ। ଉପଵିଷ୍ଟାଵୁଭୌ ତୌ ତୁ ଭ୍ରାତରାଵମିତଦ୍ଯୁତୀ
ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଆସନରେ ବସିଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସମାନ, ଏକାଠି ବସିଲେ।
ପ୍ରେଷଯାମାସତୁର୍ଵୀରୌ ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସୁଦାମନମ୍। ଗଚ୍ଛ ମନ୍ତ୍ରିପତେ ଶୀଘ୍ରମିକ୍ଷ୍ଵାକୁମମିତପ୍ରଭମ୍
ତାପରେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁଦାମନଙ୍କୁ ପଠାଇଲେ, 'ମନ୍ତ୍ରୀପତି, ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ।'
ଆତ୍ମଜୈଃ ସହ ଦୁର୍ଧର୍ଷମାନଯସ୍ଵ ସମନ୍ତ୍ରିଣମ୍। ଔପକାର୍ଯାଂ ସ ଗତ୍ଵା ତୁ ରଘୂଣାଂ କୁଲଵର୍ଧନମ୍
ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ଅଜୟ, ରଘୁବଂଶର ଉନ୍ନତିକାରୀ, ଆତିଥ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଆଣିବାକୁ କହିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ଶିରସା ଚୈନମଭିଵାଦ୍ଯେଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଅଯୋଧ୍ଯାଧିପତେ ଵୀର ଵୈଦେହୋ ମିଥିଲାଧିପଃ
ସୁଦାମନ ଏଠାକୁ ଗଲାପରେ, ଅୟୋଧ୍ୟାର ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିର ନମାଇ କହିଲେ, 'ଏ ଅୟୋଧ୍ୟାର ଶୂର, ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।'
ସ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଵ୍ଯଵସିତଃ ସୋପାଧ୍ଯାଯପୁରୋହିତମ୍। ମନ୍ତ୍ରିଶ୍ରେଷ୍ଠଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ସର୍ଷିଗଣସ୍ତଥା
'ସେ ତୁମେ, ତୁମ ଉପାଧ୍ୟାୟ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ, ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।' ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଚିନ୍ତା କଲେ।
ସବନ୍ଧୁରଗମତ୍ ତତ୍ର ଜନକୋ ଯତ୍ର ଵର୍ତତେ। ରାଜା ଚ ମନ୍ତ୍ରିସହିତଃ ସୋପାଧ୍ଯାଯଃ ସବାନ୍ଧଵଃ
ସବାନ୍ଧବ ସହିତ ରାଜା ଜନକ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀ, ଉପାଧ୍ୟାୟ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵୈଦେହମିଦମବ୍ରଵୀତ୍। ଵିଦିତଂ ତେ ମହାରାଜ ଇକ୍ଷ୍ଵାକୁକୁଲଦୈଵତମ୍
ବାକ୍ କୁଶଳମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଣେ ଜନକଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମହାରାଜ, ତୁମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉପାସ୍ୟ ଦେବତାକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିଛ।'