ଅଵେକ୍ଷମାଣା ଵୈଦେହୀ ପ୍ରଦଦୌ ଵାଯୁସୂନଵେ। ଅଵମୁଚ୍ଯାତ୍ମନଃ କଣ୍ଠାଦ୍ଧାରଂ ଜନକନନ୍ଦିନୀ
ବୈଦେହୀ ସୀତା ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ନିଜ ଗଳାରୁ ହାର ଖୋଲି, ନିଜ ହାତରେ ଧରି ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଲେ।
ଅଵୈକ୍ଷତ ହରୀନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଭର୍ତାରଂ ଚ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ। ତାମିଙ୍ଗିତଜ୍ଞଃ ସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ବଭାଷେ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍
ସୀତା ସମସ୍ତ ବାନର ଓ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଦେଖୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କହିଲେ।
ପ୍ରଦେହି ସୁଭଗେ ହାରଂ ଯସ୍ଯ ତୁଷ୍ଟାସି ଭାମିନି। ଅଥ ସା ଵାଯୁପୁତ୍ରାଯ ତଂ ହାରମସିତେକ୍ଷଣା
"ଭାଗ୍ୟଶାଳି ମହିଳା, ତୁମେ ଯାହା ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ସେଠିକୁ ଏହି ହାର ଦିଅ।" ତେବେ କଳାନୟନୀ ସୀତା ବାୟୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସେହି ହାର ଦେଲେ।
ତେଜୋ ଧୃତିର୍ଯଶୋ ଦାକ୍ଷ୍ଯଂ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ଵିନଯୋ ନଯଃ। ପୌରୁଷଂ ଵିକ୍ରମୋ ବୁଦ୍ଧିର୍ଯସ୍ମିନ୍ ନେତାନି ନିତ୍ଯଦା
ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ତେଜ, ଧୃତି, କୀର୍ତି, ଦକ୍ଷତା, ସାମର୍ଥ୍ୟ, ନମ୍ରତା, ନୀତି, ପୁରୁଷାର୍ଥ, ପ୍ରଭାବ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଅଛି—
ହନୂମାଂସ୍ତେନ ହାରେଣ ଶୁଶୁଭେ ଵାନରର୍ଷଭଃ। ଚନ୍ଦ୍ରାଂଶୁଚଯଗୌରେଣ ଶ୍ଵେତାଭ୍ରେଣ ଯଥାଚଲଃ
ହନୁମାନ୍, ବାନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତି ପରି ଧଳା ହାର ପିନ୍ଧି ଅତି ଶୋଭା ପାଇଲେ, ଯେପରି ଏକ ଧଳା ମେଘ ଗିରିକୁ ଢାକି ଦେଇଥାଏ।
ସର୍ଵେ ଵାନରଵୃଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵାନରୋତ୍ତମାଃ। ଵାସୋଭିର୍ଭୂଷଣୈଶ୍ଚୈଵ ଯଥାର୍ହଂ ପ୍ରତିପୂଜିତାଃ
ସମସ୍ତ ବୃଦ୍ଧ ବାନର ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଵିଭୀଷଣୋଽଥ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ହନୂମାଞ୍ଜାମ୍ବଵାଂସ୍ତଥା। ସର୍ଵେ ଵାନରମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ରାମେଣାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣା
ବିଭୀଷଣ, ସୁଗ୍ରୀବ, ହନୁମାନ୍, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଓ ସମସ୍ତ ବାନରମୁଖ୍ୟମାନେ ନିଷ୍ପାପ କର୍ମଶୀଳ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
ଯଥାର୍ହଂ ପୂଜିତାଃ ସର୍ଵେ କାମୈ ରତ୍ନୈଶ୍ଚ ପୁଷ୍କଲୈଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଃ ସର୍ଵେ ଜଗ୍ମୁରେଵ ଯଥାଗତମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଇଚ୍ଛିତ ରତ୍ନରେ ଭରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଲା। ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଫେରିଗଲେ।
ତତୋ ଦ୍ଵିଵିଦମୈନ୍ଦାଭ୍ଯାଂ ନୀଲାଯ ଚ ପରଂତପଃ। ସର୍ଵାନ୍ କାମଗୁଣାନ୍ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପ୍ରଦଦୌ ଵସୁଧାଧିପଃ
ତାପରେ ଶତ୍ରୁଦଳନୀ ଶ୍ରୀରାମ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ଦେଖି, ଦ୍ୱିବିଦ, ମୈନ୍ଦ ଓ ନୀଳଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵେ ମହାତ୍ମାନସ୍ତତସ୍ତେ ଵାନରର୍ଷଭାଃ। ଵିସୃଷ୍ଟାଃ ପାର୍ଥିଵେନ୍ଦ୍ରେଣ କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ସମୁପାଗମନ୍
ଏହା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ଓ ବାନରମାନ୍ୟମାନେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଗଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵୋ ଵାନରଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାମାଭିଷେଚନମ୍। ପୂଜିତଶ୍ଚୈଵ ରାମେଣ କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ପ୍ରାଵିଶତ୍ ପୁରୀମ୍
ବାନରମାନ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବ, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଦେଖିବା ପରେ ଓ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, କିଷ୍କିନ୍ଧା ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵିଭୀଷଣୋଽପି ଧର୍ମାତ୍ମା ସହ ତୈର୍ନୈର୍ଋତର୍ଷଭୈଃ। ଲବ୍ଧ୍ଵା କୁଲଧନଂ ରାଜା ଲଙ୍କାଂ ପ୍ରାଯାନ୍ମହାଯଶାଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବିଭୀଷଣ, ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ, ନିଜ ବଂଶର ଧନ ଫେରେଇ ପାଇ, ରାଜା ଭାବେ ଲଙ୍କାକୁ ଚଲିଗଲେ।
ସ ରାଜ୍ଯମଖିଲଂ ଶାସନ୍ନିହତାରିର୍ମହାଯଶାଃ। ରାଘଵଃ ପରମୋଦାରଃ ଶଶାସ ପରଯା ମୁଦା। ଉଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାମୋ ଧର୍ମଜ୍ଞଂ ଧର୍ମଵତ୍ସଲଃ
ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରି, ମହାଉଦାର ଓ ମହାକୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ରାଘବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଶାସନ କଲେ, ଏବଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ଧର୍ମପ୍ରେମୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆତିଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମଯା ସହେମାଂ ଗାଂ ପୂର୍ଵରାଜାଧ୍ଯୁଷିତାଂ ବଲେନ। ତୁଲ୍ଯଂ ମଯା ତ୍ଵଂ ପିତୃଭିର୍ଧୃତା ଯା ତାଂ ଯୌଵରାଜ୍ଯେ ଧୁରମୁଦ୍ଵହସ୍ଵ
"ଧର୍ମକୁ ଜାଣୁଥିବା ତୁମେ, ମୋ ସହଯୋଗରେ, ପୂର୍ବତନ ରାଜାମାନେ ଶାସନ କରିଥିବା ଏହି ଭୂମିକୁ ଶକ୍ତିରେ ଶାସନ କର। ଯେପରି ମୋ ପିତାମାନେ ଏବଂ ମୁଁ ଏହାକୁ ଧରିଥିଲୁ, ସେପରି ତୁମେ ଯୌବରାଜ୍ୟର ଭାର ଉଠା।"
ସର୍ଵାତ୍ମନା ପର୍ଯନୁନୀଯମାନୋ ଯଦା ନ ସୌମିତ୍ରିରୁପୈତି ଯୋଗମ୍। ନିଯୁଜ୍ଯମାନୋ ଭୁଵି ଯୌଵରାଜ୍ଯେ ତତୋଽଭ୍ଯଷିଞ୍ଚଦ୍ ଭରତଂ ମହାତ୍ମା
ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୌମିତ୍ରି ଯୌବରାଜ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମହାତ୍ମା ଶ୍ରୀରାମ ଭାରତଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ।
ପୌଣ୍ଡରୀକାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଵାଜପେଯେନ ଚାସକୃତ୍। ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈରଯଜତ୍ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜଃ
ରାଜପୁତ୍ର ନିଜେ ପୁଣ୍ଡରୀକ, ଅଶ୍ୱମେଧ, ବାଜପେୟ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅନେକ ଯଜ୍ଞ ବାରମ୍ବାର କଲେ।
ରାଜ୍ଯଂ ଦଶସହସ୍ରାଣି ପ୍ରାପ୍ଯ ଵର୍ଷାଣି ରାଘଵଃ। ଶତାଶ୍ଵମେଧାନାଜହ୍ରେ ସଦଶ୍ଵାନ୍ ଭୂରିଦକ୍ଷିଣାନ୍
ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥିବା ପରେ, ରାଘବ ଶତ-ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଓ ବହୁତ ଦାନ ଦେଇ।
ଆଜାନୁଲମ୍ବିବାହୁଃ ସ ମହାଵକ୍ଷାଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣାନୁଚରୋ ରାମଃ ଶଶାସ ପୃଥିଵୀମିମାମ୍
ଜାଘ ଯାଏଁ ହାତ, ଚଉଡ଼ ଛାତି ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଶାସନ କଲେ।
ରାଘଵଶ୍ଚାପି ଧର୍ମାତ୍ମା ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍। ଈଜେ ବହୁଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈଃ ସସୁହୃଜ୍ଜ୍ଞାତିବାନ୍ଧଵଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଘବ, ଅପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ପାଇ, ବନ୍ଧୁ-ପରିଜନଙ୍କ ସହ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯଜ୍ଞ କରି ଉପାସନା କଲେ।
ନ ପର୍ଯଦେଵନ୍ ଵିଧଵା ନ ଚ ଵ୍ଯାଲକୃତଂ ଭଯମ୍। ନ ଵ୍ଯାଧିଜଂ ଭଯଂ ଚାସୀଦ୍ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ କୌଣସି ବିଧବା ଦୁଃଖ କରୁନଥିଲେ, କୌଣସି ପଶୁ ଭୟ ଦେଉନଥିଲେ, ରୋଗରୁ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭୟ ଥିଲାନି।
ନିର୍ଦସ୍ଯୁରଭଵଲ୍ଲୋକୋ ନାନର୍ଥଂ କଶ୍ଚିଦସ୍ପୃଶତ୍। ନ ଚ ସ୍ମ ଵୃଦ୍ଧା ବାଲାନାଂ ପ୍ରେତକାର୍ଯାଣି କୁର୍ଵତେ
ସେଇ ସମୟରେ କୌଣସି ଚୋର ଥିଲେନି, କୌଣସି ଦୁଃଖ ଲୋକଙ୍କୁ ଛୁଇଁନଥିଲା, ବୃଦ୍ଧମାନେ କେବେ ବାଳକଙ୍କ ପିଣ୍ଡଦାନ କରୁନଥିଲେ।
ସର୍ଵଂ ମୁଦିତମେଵାସୀତ୍ ସର୍ଵୋ ଧର୍ମପରୋଽଭଵତ୍। ରାମମେଵାନୁପଶ୍ଯନ୍ତୋ ନାଭ୍ଯହିଂସନ୍ ପରସ୍ପରମ୍
ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ରାମ ଉପରେ ଥିଲା, କେହି କାହାକୁ କ୍ଷତି କରୁନଥିଲେ।
ଆସନ୍ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତଥା ପୁତ୍ରସହସ୍ରିଣଃ। ନିରାମଯା ଵିଶୋକାଶ୍ଚ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ, ଲୋକମାନେ ହଜାର-ହଜାର ପୁଅ ପାଇଥିଲେ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ରାମ ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ରାମୋ ରାମୋ ରାମ ଇତି ପ୍ରଜାନାମଭଵନ୍ କଥାଃ। ରାମଭୂତଂ ଜଗଦଭୂଦ୍ ରାମେ ରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରଶାସତି
ଲୋକମାନେ 'ରାମ, ରାମ, ରାମ' ବୋଲି କଥା ହେଉଥିଲେ; ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ରାମମୟ ହୋଇଗଲା।
ନିତ୍ଯମୂଲା ନିତ୍ଯଫଲାସ୍ତରଵସ୍ତତ୍ର ପୁଷ୍ପିତାଃ। କାମଵର୍ଷୀ ଚ ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସୁଖସ୍ପର୍ଶଶ୍ଚ ମାରୁତଃ
ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ସଦା ମୂଳ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥିଲେ, ସଦା ଫୁଲେ ଫୁଲିଥିଲେ; ମେଘ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ପବନ ମଧୁର ଛୁଆଁ ଦେଉଥିଲା।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କ୍ଷତ୍ରିଯା ଵୈଶ୍ଯାଃ ଶୂଦ୍ରା ଲୋଭଵିଵର୍ଜିତାଃ। ସ୍ଵକର୍ମସୁ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ତୁଷ୍ଟାଃ ସ୍ଵୈରେଵ କର୍ମଭିଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ରମାନେ ଲୋଭ ଛାଡ଼ି, ନିଜ-ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଥିଲେ, ନିଜ କାମରେ ଖୁସି ଥିଲେ।
ଆସନ୍ ପ୍ରଜା ଧର୍ମପରା ରାମେ ଶାସତି ନାନୃତାଃ। ସର୍ଵେ ଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ଧର୍ମପରାଯଣାଃ
ରାମ ଶାସନ କରୁଥିବା ସମୟରେ, ପ୍ରଜାମାନେ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିଲେ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଭରିଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହିତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମୋ ରାଜ୍ଯମକାରଯତ୍
ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଓ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କଲେ।
ଧର୍ମ୍ଯଂ ଯଶସ୍ଯମାଯୁଷ୍ଯଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଚ ଵିଜଯାଵହମ୍। ଆଦିକାଵ୍ଯମିଦଂ ଚାର୍ଷଂ ପୁରା ଵାଲ୍ମୀକିନା କୃତମ୍
ଏହି ପୁରାତନ କବିତା, ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ, ଧର୍ମମୟ, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇଥାଏ, ରାଜାମାନେ ପାଇଲେ ବିଜୟ ମିଳେ।
ଯଃ ଶୃଣୋତି ସଦା ଲୋକେ ନରଃ ପାପାତ୍ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ। ପୁତ୍ରକାମଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାନ୍ ଵୈ ଧନକାମୋ ଧନାନି ଚ
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହାକୁ ସଦା ଶୁଣନ୍ତି, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ପୁଅ ଚାହିଁଥିଲେ ପୁଅ ମିଳେ, ଧନ ଚାହିଁଥିଲେ ଧନ ମିଳେ।