ତତୋ ହର୍ଷସମୁଦ୍ଭୂତୋ ନିଃସ୍ଵନୋ ଦିଵମସ୍ପୃଶତ୍। ସ୍ତ୍ରୀବାଲଯୁଵଵୃଦ୍ଧାନାଂ ରାମୋଽଯମିତି କୀର୍ତିତେ
ତାପରେ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଏକ ଶବ୍ଦ ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀ, ଶିଶୁ, ଯୁବକ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରାମ!'
ରଥକୁଞ୍ଜରଵାଜିଭ୍ଯସ୍ତେଽଵତୀର୍ଯ ମହୀଂ ଗତାଃ। ଦଦୃଶୁସ୍ତଂ ଵିମାନସ୍ଥଂ ନରାଃ ସୋମମିଵାମ୍ବରେ
ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାରୁ ଅବତରି, ଲୋକମାନେ ଭୂମିକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ଆକାଶରେ ରଥରେ ବସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦେଖିଲେ।
ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଭରତୋ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ରାଘଵୋନ୍ମୁଖଃ। ଯଥାର୍ଥେନାର୍ଘ୍ଯପାଦ୍ଯାଦ୍ଯୈସ୍ତତୋ ରାମମପୂଜଯତ୍
ଭାରତ ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି ଆନନ୍ଦରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି, ଯଥାଯଥ ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଓ ଆଦି ଦେଇ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ମନସା ବ୍ରହ୍ମଣା ସୃଷ୍ଟେ ଵିମାନେ ଭରତାଗ୍ରଜଃ। ରରାଜ ପୃଥୁଦୀର୍ଘାକ୍ଷୋ ଵଜ୍ରପାଣିରିଵାମରଃ
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଆକାଶ ରଥରେ ଭାରତଙ୍କ ଭାଇ, ଚଉଡ଼ା ଓ ଦୀର୍ଘ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାମ, ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ପରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଲାଗୁଥିଲେ।
ତତୋ ଵିମାନାଗ୍ରଗତଂ ଭରତୋ ଭ୍ରାତରଂ ତଦା। ଵଵନ୍ଦେ ପ୍ରଣତୋ ରାମଂ ମେରୁସ୍ଥମିଵ ଭାସ୍କରମ୍
ତାପରେ ଭାରତ, ଆକାଶ ରଥର ଆଗରେ ବସିଥିବା ଭାଇଙ୍କୁ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉପରେ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଯେପରି ସମ୍ମାନ କରାଯାଏ, ସେପରି ନମସ୍କାର କଲେ।
ତତୋ ରାମାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଂ ତଦ୍ ଵିମାନମନୁତ୍ତମମ୍। ହଂସଯୁକ୍ତଂ ମହାଵେଗଂ ନିପପାତ ମହୀତଲମ୍
ତାପରେ ରାମଙ୍କ ଅନୁମତି ମିଳିଲାପରେ, ହଂସ ଯୁକ୍ତ ଏହି ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ତୀବ୍ର ଗତିର ଆକାଶ ରଥ ଭୂମିକୁ ଅବତରିଲା।
ଆରୋପିତୋ ଵିମାନଂ ତଦ୍ ଭରତଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ରାମମାସାଦ୍ଯ ମୁଦିତଃ ପୁନରେଵାଭ୍ଯଵାଦଯତ୍
ସତ୍ୟବୀର ଭାରତ ଏହି ଆକାଶ ରଥକୁ ଚଢ଼ି, ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପୁଣିଥରେ ନମସ୍କାର କଲେ।
ତଂ ସମୁତ୍ଥାଯ କାକୁତ୍ସ୍ଥଶ୍ଚିରସ୍ଯାକ୍ଷିପଥଂ ଗତମ୍। ଅଙ୍କେ ଭରତମାରୋପ୍ଯ ମୁଦିତଃ ପରିଷସ୍ଵଜେ
କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ରାମ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଭାରତଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ କୋଳରେ ବସାଇ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ତତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣମାସାଦ୍ଯ ଵୈଦେହୀଂ ଚ ପରଂତପଃ। ଅଥାଭ୍ଯଵାଦଯତ୍ ପ୍ରୀତୋ ଭରତୋ ନାମ ଚାବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ବୈଦେହୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପ୍ରମୋଦରେ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ 'ଭାରତ' ବୋଲି ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵଂ କେକଯୀପୁତ୍ରୋ ଜାମ୍ବଵନ୍ତମଥାଙ୍ଗଦମ୍। ମୈନ୍ଦଂ ଚ ଦ୍ଵିଵିଦଂ ନୀଲମୃଷଭଂ ଚୈଵ ସସ୍ଵଜେ
କୈକୟୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାରତ, ସୁଗ୍ରୀବ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ତାପରେ ଅଙ୍ଗଦ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ନୀଳ ଓ ଋଷଭଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ସୁଷେଣଂ ଚ ନଲଂ ଚୈଵ ଗଵାକ୍ଷଂ ଗନ୍ଧମାଦନମ୍। ଶରଭଂ ପନସଂ ଚୈଵ ପରିତଃ ପରିଷସ୍ଵଜେ
ସେ ସୁଷେଣ, ନଳ, ଗଭାକ୍ଷ, ଗନ୍ଧମାଦନ, ଶରଭ ଓ ପନସଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ତେ କୃତ୍ଵା ମାନୁଷଂ ରୂପଂ ଵାନରାଃ କାମରୂପିଣଃ। କୁଶଲଂ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛଂସ୍ତେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟା ଭରତଂ ତଦା
ଏହି କାମରୂପୀ ବାନରମାନେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ଭାରତଙ୍କୁ କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀଦ୍ ରାଜପୁତ୍ରଃ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାନରର୍ଷଭମ୍। ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ମହାତେଜା ଭରତୋ ଧର୍ମିଣାଂ ଵରଃ
ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜପୁତ୍ର ଭାରତ, ଧର୍ମରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କଥା କହିଲେ।
ତ୍ଵମସ୍ମାକଂ ଚତୁର୍ଣାଂ ଵୈ ଭ୍ରାତା ସୁଗ୍ରୀଵ ପଞ୍ଚମଃ। ସୌହୃଦାଜ୍ଜାଯତେ ମିତ୍ରମପକାରୋଽରିଲକ୍ଷଣମ୍
ସୁଗ୍ରୀବ, ଆମେ ଚାରିଭାଇ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏବେ ପଞ୍ଚମ ଭାଇ ହେଲା। ସ୍ନେହରୁ ମିତ୍ରତା ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ରୋହ କେବଳ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ।
ଵିଭୀଷଣଂ ଚ ଭରତଃ ସାନ୍ତ୍ଵଵାକ୍ଯମଥାବ୍ରଵୀତ୍। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତ୍ଵଯା ସହାଯେନ କୃତଂ କର୍ମ ସୁଦୁଷ୍କରମ୍
ତାପରେ ଭାରତ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିଦାୟକ କଥା କହିଲେ: 'ତୁମର ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ଅତି କଠିନ କାମ ସଫଳ ହୋଇଛି, ଭାଗ୍ୟରେ।'
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଶ୍ଚ ତଦା ରାମମଭିଵାଦ୍ଯ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ସୀତାଯାଶ୍ଚରଣୌ ଵୀରୋ ଵିନଯାଦଭ୍ଯଵାଦଯତ୍
ସେଇ ସମୟରେ ଶତୃଘ୍ନ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନମ୍ରତାରେ ସୀତାଙ୍କ ଚରଣକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ।
ରାମୋ ମାତରମାସାଦ୍ଯ ଵିଵର୍ଣାଂ ଶୋକକର୍ଶିତାମ୍। ଜଗ୍ରାହ ପ୍ରଣତଃ ପାଦୌ ମନୋ ମାତୁଃ ପ୍ରହର୍ଷଯନ୍
ରାମ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ଓ ମୁହଁ ମଲିନ ମାଆଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ନମ୍ରତାରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରି, ମନକୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ସୁମିତ୍ରାଂ ଚ କୈକେଯୀଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍। ସ ମାତୄଶ୍ଚ ତତଃ ସର୍ଵାଃ ପୁରୋହିତମୁପାଗମତ୍
ସେ ସୁମିତ୍ରା ଓ ପ୍ରଶଂସିତ କୈକୟୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ ମାଆ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ମହାବାହୋ କୌସଲ୍ଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନ। ଇତି ପ୍ରାଞ୍ଜଲଯଃ ସର୍ଵେ ନାଗରା ରାମମବ୍ରୁଵନ୍
ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ହାତ ଯୋଡି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମହାବଳଶାଳୀ, କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ!"
ତାନ୍ଯଞ୍ଜଲିସହସ୍ରାଣି ପ୍ରଗୃହୀତାନି ନାଗରୈଃ। ଵ୍ଯାକୋଶାନୀଵ ପଦ୍ମାନି ଦଦର୍ଶ ଭରତାଗ୍ରଜଃ
ଭରତଙ୍କ ଭାଇ ବଡ଼ ରାମ ଦେଖିଲେ, ନାଗରିକମାନେ ହଜାର ହଜାର ହାତ ଯୋଡି ନମସ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ସେହି ହାତଗୁଡିକ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ପାଦୁକେ ତେ ତୁ ରାମସ୍ଯ ଗୃହୀତ୍ଵା ଭରତଃ ସ୍ଵଯମ୍। ଚରଣାଭ୍ଯାଂ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଯୋଜଯାମାସ ଧର୍ମଵିତ୍
ତାପରେ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଭରତ ନିଜେ ରାମଙ୍କ ପାଦୁକା ନେଇ ରାଜାଙ୍କ ପାଦ ତଳେ ରଖିଦେଲେ।
ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଚ ତଦା ରାମଂ ଭରତଃ ସ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଏତତ୍ ତେ ସକଲଂ ରାଜ୍ଯଂ ନ୍ଯାସଂ ନିର୍ଯାତିତଂ ମଯା
ସେଇ ସମୟରେ ଭରତ ହାତ ଯୋଡି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ଯେଉଁ ରାଜ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଫେରାଇ ଦେଉଛି।"
ଅଦ୍ଯ ଜନ୍ମ କୃତାର୍ଥଂ ମେ ସଂଵୃତ୍ତଶ୍ଚ ମନୋରଥଃ। ଯତ୍ ତ୍ଵାଂ ପଶ୍ଯାମି ରାଜାନମଯୋଧ୍ଯାଂ ପୁନରାଗତମ୍
"ଆଜି ମୋ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ମୋର ମନୋକାମନା ପୂରଣ ହେଲା, କାରଣ ଆପଣଙ୍କୁ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ରାଜା ଭାବେ ଫେରିଆସିଥିବା ଦେଖିପାରୁଛି।"
ଅଵେକ୍ଷତାଂ ଭଵାନ୍ କୋଶଂ କୋଷ୍ଠାଗାରଂ ଗୃହଂ ବଲମ୍। ଭଵତସ୍ତେଜସା ସର୍ଵଂ କୃତଂ ଦଶଗୁଣଂ ମଯା
"ଆପଣ ଦୟାକରି ଧନଭଣ୍ଡାର, ଗଦାଗାର, ରାଜପାଳି, ଏବଂ ସେନା ଦେଖନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ସବୁକିଛି ଦଶଗୁଣ ବଢ଼ାଇଛି।"
ତଥା ବ୍ରୁଵାଣଂ ଭରତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ଭ୍ରାତୃଵତ୍ସଲମ୍। ମୁମୁଚୁର୍ଵାନରା ବାଷ୍ପଂ ରାକ୍ଷସଶ୍ଚ ଵିଭୀଷଣଃ
ଭରତଙ୍କର ଏଭଳି ଭାଇପ୍ରେମ ଭରା କଥା ଦେଖି, ବନରାଜିମାନେ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ବିଭୀଷଣ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇଲେ।
ତତଃ ପ୍ରହର୍ଷାଦ୍ ଭରତମଙ୍କମାରୋପ୍ଯ ରାଘଵଃ। ଯଯୌ ତେନ ଵିମାନେନ ସସୈନ୍ଯୋ ଭରତାଶ୍ରମମ୍
ତାପରେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ରାଘବ ଭରତଙ୍କୁ ଆଂକ ଉପରେ ବସାଇ ନେଲେ ଏବଂ ସେନା ସହିତ ସେହି ବିମାନରେ ଭରତଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଲେ।
ଭରତାଶ୍ରମମାସାଦ୍ଯ ସସୈନ୍ଯୋ ରାଘଵସ୍ତଦା। ଅଵତୀର୍ଯ ଵିମାନାଗ୍ରାଦଵତସ୍ଥେ ମହୀତଲେ
ଭରତଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ସେନା ସହିତ ପହଞ୍ଚି, ରାଘବ ସେ ବିମାନରୁ ଅବତରି ଭୂମି ଉପରେ ଦଢ଼ି ହେଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତୁ ତଦା ରାମସ୍ତଦ୍ ଵିମାନମନୁତ୍ତମମ୍। ଵହ ଵୈଶ୍ରଵଣଂ ଦେଵମନୁଜାନାମି ଗମ୍ଯତାମ୍
ସେ ସମୟରେ ରାମ ସେହି ଅଦ୍ଭୁତ ବିମାନକୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ବୈଶ୍ରବଣ ଦେବଙ୍କୁ ବୋଝିବା; ମୁଁ ତୁମକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଛି।"
ତତୋ ରାମାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଂ ତଦ୍ ଵିମାନମନୁତ୍ତମମ୍। ଉତ୍ତରାଂ ଦିଶମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଜଗାମ ଧନଦାଲଯମ୍
ତେଣୁ ରାମଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ଏହି ଅପୂର୍ବ ବିମାନ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲା, ଧନର ଦେବତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯିବା ପାଇଁ।
ଵିମାନଂ ପୁଷ୍ପକଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସଂଗୃହୀତଂ ତୁ ରକ୍ଷସା। ଅଗମଦ୍ ଧନଦଂ ଵେଗାଦ୍ ରାମଵାକ୍ଯପ୍ରଚୋଦିତମ୍
ଯେହି ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନଟି ରାକ୍ଷସ ଦ୍ୱାରା ଦଳିତ ହୋଇଥିଲା, ସେହି ବିମାନ ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତୁରନ୍ତ କୁବେରଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲା।