ଆଦିଷ୍ଟା ଵାନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ମହାତ୍ମନା। ଦଶ କୋଟ୍ଯଃ ପ୍ଲଵଙ୍ଗାନାଂ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରସ୍ଥାପିତା ଦିଶଃ
ବାନରମହାରାଜ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଦଶ କୋଟି ବାନର ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପଠାଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତେଷାଂ ନୋ ଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟାନାଂ ଵିନ୍ଧ୍ଯେ ପର୍ଵତସତ୍ତମେ। ଭୃଶଂ ଶୋକାଭିତପ୍ତାନାଂ ମହାନ୍ କାଲୋଽତ୍ଯଵର୍ତତ
ସେମାନେ ଅତି ଦୂର ନଥିବା ବେଳେ, ଉତ୍ତମ ପର୍ବତ ଭିନ୍ଧ୍ୟରେ ରହି, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହେଉଥିଲେ ଏବଂ ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲା।
ଭ୍ରାତା ତୁ ଗୃଧ୍ରରାଜସ୍ଯ ସମ୍ପାତିର୍ନାମ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସମାଖ୍ଯାତି ସ୍ମ ଵସତୀଂ ସୀତାଂ ରାଵଣମନ୍ଦିରେ
ଗୃଧ୍ରରାଜଙ୍କ ଭାଇ, ସମ୍ପାତି ନାମକ ପ୍ରବଳ ବୀର, ସୀତାଙ୍କ ରାବଣଙ୍କ ମହଳରେ ରହୁଥିବା ସ୍ଥାନ ଖୋଲାସା କଲେ।
ସୋଽହଂ ଦୁଃଖପରୀତାନାଂ ଦୁଃଖଂ ତଜ୍ଜ୍ଞାତିନାଂ ନୁଦନ୍। ଆତ୍ମଵୀର୍ଯଂ ସମାସ୍ଥାଯ ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ପ୍ଲୁତଃ। ତତ୍ରାହମେକାମଦ୍ରାକ୍ଷମଶୋକଵନିକାଂ ଗତାମ୍
ମୁଁ, ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି, ଶତ ଯୋଜନା ଲାଘିଲି। ସେଠାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଅଶୋକବନିକାରେ ଦେଖିଲି।
କୌଶେଯଵସ୍ତ୍ରାଂ ମଲିନାଂ ନିରାନନ୍ଦାଂ ଦୃଢଵ୍ରତାମ୍। ତଯା ସମେତ୍ଯ ଵିଧିଵତ୍ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵମନିନ୍ଦିତାମ୍
କୌଶେୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା, ମେଳା, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଭେଟି, ସମସ୍ତ କଥା ପଚାରିଲି। ସେ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଥିଲେ।
ଅଭିଜ୍ଞାନଂ ମଯା ଦତ୍ତଂ ରାମନାମାଙ୍ଗୁଲୀଯକମ୍। ଅଭିଜ୍ଞାନଂ ମଣିଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଚରିତାର୍ଥୋଽହମାଗତଃ
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ରାମଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଠି ଦେଲି। ସେଠାରେ ଚିହ୍ନ ମଣି ପାଇ ମୋ କାମ ସଫଳ ହେଲା ଏବଂ ମୁଁ ପଛକୁ ଫେରିଲି।
ମଯା ଚ ପୁନରାଗମ୍ଯ ରାମସ୍ଯାକ୍ଲିଷ୍ଟକର୍ମଣଃ। ଅଭିଜ୍ଞାନଂ ମଯା ଦତ୍ତମର୍ଚିଷ୍ମାନ୍ ସ ମହାମଣିଃ
ମୁଁ ପୁଣି ଫେରି ଆସି, ଅପରିଷ୍କୃତ କର୍ମ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଚିହ୍ନ ସ୍ୱରୂପ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହାମଣି ଦେଲି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାଂ ମୈଥିଲୀଂ ରାମସ୍ତ୍ଵାଶଶଂସେ ଚ ଜୀଵିତମ୍। ଜୀଵିତାନ୍ତମନୁପ୍ରାପ୍ତଃ ପୀତ୍ଵାମୃତମିଵାତୁରଃ
ମୈଥିଳୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାମଙ୍କ ଜୀବନରେ ଆଶା ଫେରିଲା, ଯେପରି ଏକ ରୋଗୀ ଅମୃତ ପିଇ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରିଯାଏ।
ଉଦ୍ଯୋଜଯିଷ୍ଯନ୍ନୁଦ୍ଯୋଗଂ ଦଧ୍ରେ ଲଙ୍କାଵଧେ ମନଃ। ଜିଘାଂସୁରିଵ ଲୋକାନ୍ତେ ସର୍ଵାଁଲ୍ଲୋକାନ୍ ଵିଭାଵସୁଃ
ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଶପଥ କରି, ରାମ ମନରେ ଲଙ୍କା ବିନାଶର ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ନେଲେ। ସେ ଏମିତି ହେଲେ, ଯେପରି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଶେଷରେ ଅଗ୍ନି ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଏ।
ତତଃ ସମୁଦ୍ରମାସାଦ୍ଯ ନଲଂ ସେତୁମକାରଯତ୍। ଅତରତ୍ କପିଵୀରାଣାଂ ଵାହିନୀ ତେନ ସେତୁନା
ତାପରେ ସମୁଦ୍ର ପହଞ୍ଚି, ନଳ ଏକ ସେତୁ ତିଆରି କଲେ। ସେ ସେତୁ ଦ୍ୱାରା ବାନର ବୀରମାନେ ସମୁଦ୍ର ଅଟକିଲେ।
ପ୍ରହସ୍ତମଵଧୀନ୍ନୀଲଃ କୁମ୍ଭକର୍ଣଂ ତୁ ରାଘଵଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣୋ ରାଵଣସୁତଂ ସ୍ଵଯଂ ରାମସ୍ତୁ ରାଵଣମ୍
ନୀଳ ପ୍ରହସ୍ତକୁ ମାରିଲେ, ରାଘବ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣକୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅକୁ ମାରିଲେ ଏବଂ ରାମ ନିଜେ ରାବଣକୁ ହତ୍ୟା କଲେ।
ସ ଶକ୍ରେଣ ସମାଗମ୍ଯ ଯମେନ ଵରୁଣେନ ଚ। ମହେଶ୍ଵରସ୍ଵଯଂଭୂଭ୍ଯାଂ ତଥା ଦଶରଥେନ ଚ
ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ, ମହାଦେବ, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଦଶରଥଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ।
ତୈଶ୍ଚ ଦତ୍ତଵରଃ ଶ୍ରୀମାନୃଷିଭିଶ୍ଚ ସମାଗତୈଃ। ସୁରର୍ଷିଭିଶ୍ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ଵରାଁଲ୍ଲେଭେ ପରଂତପଃ
ସେମାନଙ୍କ ଓ ଆସିଥିବା ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଦେବମୁନିମାନଙ୍କ ଠାରୁ ବର ପାଇ, ଶ୍ରୀମାନ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟ କରୁଥିବା ବୀର ବର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ସ ତୁ ଦତ୍ତଵରଃ ପ୍ରୀତ୍ଯା ଵାନରୈଶ୍ଚ ସମାଗତୈଃ। ପୁଷ୍ପକେଣ ଵିମାନେନ କିଷ୍କିନ୍ଧାମଭ୍ଯୁପାଗମତ୍
ଏଭଳି ଦିବ୍ୟ ବର ପାଇ, ଆନନ୍ଦିତ ବାନରମାନେ ସହିତ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି ସେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଲେ।
ତାଂ ଗଙ୍ଗାଂ ପୁନରାସାଦ୍ଯ ଵସନ୍ତଂ ମୁନିସଂନିଧୌ। ଅଵିଘ୍ନଂ ପୁଷ୍ଯଯୋଗେନ ଶ୍ଵୋ ରାମଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି
ପୁଣି ଗଙ୍ଗା ନଦୀ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚି, ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଥିବା ତୁମେ, ଶୁଭ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ କୌଣସି ବାଧା ଛଡ଼ା, କାଲି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବୁ।
ତତଃ ସ ଵାକ୍ଯୈର୍ମଧୁରୈର୍ହନୂମତୋ ନିଶମ୍ଯ ହୃଷ୍ଟୋ ଭରତଃ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ। ଉଵାଚ ଵାଣୀଂ ମନସଃ ପ୍ରହର୍ଷିଣୀଂ ଚିରସ୍ଯ ପୂର୍ଣଃ ଖଲୁ ମେ ମନୋରଥଃ
ତାପରେ ହନୁମାନଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ଖୁସିରେ ଭରତ ହାତ ଜୋଡି, ଅତି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ— 'ଏତେ ଦିନ ପରେ ମୋର ମନର ଇଚ୍ଛା ସଫଳ ହେଲା।'
thumb|ସପ୍ତଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ସପ୍ତଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଏକଶତ ସପ୍ତବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ପରମାନନ୍ଦଂ ଭରତଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ହୃଷ୍ଟମାଜ୍ଞାପଯାମାସ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ପରଵୀରହା
ଏହି ଅତି ଆନନ୍ଦର ଖବର ଶୁଣି, ସତ୍ୟବାନ ଓ ପରାକ୍ରମୀ ଭରତ ଖୁସିରେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଦୈଵତାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ଚୈତ୍ଯାନି ନଗରସ୍ଯ ଚ। ସୁଗନ୍ଧମାଲ୍ଯୈର୍ଵାଦିତ୍ରୈରର୍ଚନ୍ତୁ ଶୁଚଯୋ ନରାଃ
ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସହରର ସମସ୍ତ ଦେଉଳକୁ ଶୁଭ୍ର ଲୋକେ ଶୁଭ ଗନ୍ଧ ମାଳା ଓ ବାଜାର ସଙ୍ଗେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।
ସୂତାଃ ସ୍ତୁତିପୁରାଣଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵେ ଵୈତାଲିକାସ୍ତଥା। ସର୍ଵେ ଵାଦିତ୍ରକୁଶଲା ଗଣିକାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵଶଃ
ସମସ୍ତ ପୌରାଣିକ ଗାନ ଓ ପ୍ରଶଂସା ଜାଣିଥିବା ବାର୍ଦ୍ଧମାନେ, ସମସ୍ତ ବାଜା ବଜାଇବା ଜଣେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗଣିକାମାନେ ଏକାଠି ହେଉନ୍ତୁ।
ରାଜଦାରାସ୍ତଥାମାତ୍ଯାଃ ସୈନ୍ଯାଃ ସେନାଙ୍ଗନାଗଣାଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣାଶ୍ଚ ସରାଜନ୍ଯାଃ ଶ୍ରେଣୀମୁଖ୍ଯାସ୍ତଥା ଗଣାଃ
ରାଜାଙ୍କର ସମସ୍ତ ରାନୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ସେନା, ସେନାର ମହିଳାମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀ ଓ ଦଳମାନେ ବାହାରିବେ।
ଅଭିନିର୍ଯାନ୍ତୁ ରାମସ୍ଯ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଶଶିନିଭଂ ମୁଖମ୍। ଭରତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଃ ପରଵୀରହା
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାମଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ବାହାରିବେ। ଭରତଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଶତୃଘ୍ନ ତୁରନ୍ତ କାମ କଲେ।
ଵିଷ୍ଟୀରନେକସାହସ୍ରୀଶ୍ଚୋଦଯାମାସ ଭାଗଶଃ। ସମୀକୁରୁତ ନିମ୍ନାନି ଵିଷମାଣି ସମାନି ଚ
ସେ ହଜାର-ହଜାର କାରିଗରଙ୍କୁ ଦଳ ଦଳରେ ପଠାଇଲେ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— ନିମ୍ନ ଓ ଉଚ୍ଚ ସମସ୍ତ ଜାଗା ସମାନ କର।
ସ୍ଥାନାନି ଚ ନିରସ୍ଯନ୍ତାଂ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମାଦିତଃ ପରମ୍। ସିଞ୍ଚନ୍ତୁ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ହିମଶୀତେନ ଵାରିଣା
ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରୁ ଆଗକୁ ସମସ୍ତ ବାଧା ହଟାଯାଉ। ସମସ୍ତ ମାଟିକୁ ଢଣ୍ଡା ପାଣିରେ ଛିଟିଯାଉ।
ତତୋଽଭ୍ଯଵକିରନ୍ତ୍ଵନ୍ଯେ ଲାଜୈଃ ପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ସର୍ଵତଃ। ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତପତାକାସ୍ତୁ ରଥ୍ଯାଃ ପୁରଵରୋତ୍ତମେ
ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଲାଜା ଓ ଫୁଲ ଛିଟିଦିଅନ୍ତୁ। ସହରର ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା ଉଚ୍ଚ ପତାକାରେ ସଜାଯାଉ।
ଶୋଭଯନ୍ତୁ ଚ ଵେଶ୍ମାନି ସୂର୍ଯସ୍ଯୋଦଯନଂ ପ୍ରତି। ସ୍ରଗ୍ଦାମମୁକ୍ତପୁଷ୍ପୈଶ୍ଚ ସୁଵର୍ଣୈଃ ପଞ୍ଚଵର୍ଣକୈଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଠୁଥିବା ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଘରମାନେ ମାଳା, ମୁକ୍ତା ଫୁଲ ଓ ପାଞ୍ଚ ରଙ୍ଗର ସୁନା ଗହଣାରେ ସଜାଯାଉ।
ରାଜମାର୍ଗମସମ୍ବାଧଂ କିରନ୍ତୁ ଶତଶୋ ନରାଃ। ତତସ୍ତଚ୍ଛାସନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶତ୍ରୁଘ୍ନସ୍ଯ ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ
ସେଠାରେ ଶତ-ଶତ ଲୋକେ ରାଜପଥକୁ ବିସ୍ତୃତ କରି, ଚାରିପାଖରେ ଛିଟିଦିଅନ୍ତୁ। ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଧୃଷ୍ଟିର୍ଜଯନ୍ତୋ ଵିଜଯଃ ସିଦ୍ଧାର୍ଥଶ୍ଚାର୍ଥସାଧକଃ। ଅଶୋକୋ ମନ୍ତ୍ରପାଲଶ୍ଚ ସୁମନ୍ତ୍ରଶ୍ଚାପି ନିର୍ଯଯୁଃ
ଧୃଷ୍ଟି, ଜୟନ୍ତ, ବିଜୟ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ଅର୍ଥସାଧକ, ଅଶୋକ, ମନ୍ତ୍ରପାଳ ଓ ସୁମନ୍ତ୍ର ବାହାରିଲେ।
ମତ୍ତୈର୍ନାଗସହସ୍ରୈଶ୍ଚ ସଧ୍ଵଜୈଃ ସୁଵିଭୂଷିତୈଃ। ଅପରେ ହେମକକ୍ଷାଭିଃ ସଗଜାଭିଃ କରେଣୁଭିଃ
ହଜାର-ହଜାର ମଦମସ୍ତ ହାତୀ, ପତାକା ଓ ଭଲ ଗହଣାରେ ଶୋଭିତ, କିଛି ସୁନା ମେଖଳା ପିନ୍ଧି, ମହିଳା ହାତୀ ଓ ଦନ୍ତି ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ନିର୍ଯଯୁସ୍ତୁରଗାକ୍ରାନ୍ତା ରଥୈଶ୍ଚ ସୁମହାରଥାଃ। ଶକ୍ତ୍ଯୃଷ୍ଟିପାଶହସ୍ତାନାଂ ସଧ୍ଵଜାନାଂ ପତାକିନାମ୍
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନେ ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଚଢ଼ି, ଶକ୍ତି, ଅଂଶୁ, ପାଶ ଓ ପତାକା ଧରି, ଉଚ୍ଚ ପତାକା ତଳେ ବାହାରିଲେ।