ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଵିଦିତା ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କା ମମାତ୍ମଜା। ରାଜାନଶ୍ଚ କୃତାମର୍ଷା ନିର୍ଵୀର୍ଯା ଵିମୁଖୀକୃତାଃ
ମୋର ପୂର୍ବ ଉଦ୍ଧାରଣ ତୁମେ ଜାଣିଛ, ମୋ ଝିଅ ପ୍ରତିଭାରେ ଜିତିବାକୁ ଦିଆଯିବ। ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ପଛୁଆଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ।
ସେଯଂ ମମ ସୁତା ରାଜନ୍ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରପୁରସ୍କୃତୈଃ। ଯଦୃଚ୍ଛଯାଗତୈ ରାଜନ୍ ନିର୍ଜିତା ତଵ ପୁତ୍ରକୈଃ
ମହାରାଜ, ଏହି ମୋ ଝିଅ, ଭିଷ୍ବାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ ଆସିଥିବା ତୁମ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୱାରା ସଂଯୋଗରେ ଜିତିଯାଇଛି।
ତଚ୍ଚ ରତ୍ନଂ ଧନୁର୍ଦିଵ୍ଯଂ ମଧ୍ଯେ ଭଗ୍ନଂ ମହାତ୍ମନା। ରାମେଣ ହି ମହାବାହୋ ମହତ୍ଯାଂ ଜନସଂସଦି
ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ମହାସଭା ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ଦ୍ୱାରା ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିଲା।
ଅସ୍ମୈ ଦେଯା ମଯା ସୀତା ଵୀର୍ଯଶୁଲ୍କା ମହାତ୍ମନେ। ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ତର୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ତଦନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି
ଏହିପରି, ମୁଁ ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କୁ ଶକ୍ତିରେ ଜିତିଥିବା ସୀତାକୁ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ; ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଦୟାକରି ତୁମ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ସୋପାଧ୍ଯାଯୋ ମହାରାଜ ପୁରୋହିତପୁରସ୍କୃତଃ। ଶୀଘ୍ରମାଗଚ୍ଛ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି ରାଘଵୌ
ମହାରାଜ, ତୁମ ଗୁରୁ ଓ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆସ; ରାଘବଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅକୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରତିଜ୍ଞାଂ ମମ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ଵର୍ତଯିତୁମର୍ହସି। ପୁତ୍ରଯୋରୁଭଯୋରେଵ ପ୍ରୀତିଂ ତ୍ଵମୁପଲପ୍ସ୍ଯସେ
ରାଜାଧିରାଜ, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଉଚିତ; ତୁମେ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କ ମମତା ପାଇବା।
ଏଵଂ ଵିଦେହାଧିପତିର୍ମଧୁରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଃ ଶତାନନ୍ଦମତେ ସ୍ଥିତଃ
ଏପରି, ଭିଦେହର ଅଧିପତି, ଭିଷ୍ବାମିତ୍ର ଓ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ମଧୁର କଥା କହିଲେ।
ଦୂତଵାକ୍ଯଂ ତୁ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜା ପରମହର୍ଷିତଃ। ଵସିଷ୍ଠଂ ଵାମଦେଵଂ ଚ ମନ୍ତ୍ରିଣଶ୍ଚୈଵମବ୍ରଵୀତ୍
ଦୂତର କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ବସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଗୁପ୍ତଃ କୁଶିକପୁତ୍ରେଣ କୌସଲ୍ଯାନନ୍ଦଵର୍ଧନଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଵିଦେହେଷୁ ଵସତ୍ଯସୌ
କୁଶିକପୁତ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ରାମ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଭିଦେହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବସୁଛନ୍ତି।
ଦୃଷ୍ଟଵୀର୍ଯସ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ଜନକେନ ମହାତ୍ମନା। ସମ୍ପ୍ରଦାନଂ ସୁତାଯାସ୍ତୁ ରାଘଵେ କର୍ତୁମିଚ୍ଛତି
ମହାତ୍ମା ଜନକ ରାମଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହେଁ।
ଯଦି ଵୋ ରୋଚତେ ଵୃତ୍ତଂ ଜନକସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ପୁରୀଂ ଗଚ୍ଛାମହେ ଶୀଘ୍ରଂ ମା ଭୂତ୍ କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯଃ
ଯଦି ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କ ଆଚରଣ ତୁମମାନେ ପସନ୍ଦ କର, ଆମେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ସହରକୁ ଯିବା; ସମୟ ଅପଚୟ ହେବା ନାହିଁ।
ମନ୍ତ୍ରିଣୋ ବାଢମିତ୍ଯାହୁଃ ସହ ସର୍ଵୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ। ସୁପ୍ରୀତଶ୍ଚାବ୍ରଵୀଦ୍ ରାଜା ଶ୍ଵୋ ଯାତ୍ରେତି ଚ ମନ୍ତ୍ରିଣଃ
ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ 'ନିଶ୍ଚୟ' କହିଲେ। ଖୁସି ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଆମେ କାଲି ଯିବା।'
ମନ୍ତ୍ରିଣସ୍ତୁ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ରାତ୍ରିଂ ପରମସତ୍କୃତାଃ। ଊଷୁଃ ପ୍ରମୁଦିତାଃ ସର୍ଵେ ଗୁଣୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସମନ୍ଵିତାଃ
ରାଜାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ବହୁତ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଏଠାରେ ରାତି କାଟିଲେ; ସମସ୍ତେ ଖୁସି ଓ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
thumb|ଏକୋନସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ବାଲକାଣ୍ଡେ ଏକୋନସପ୍ତତିତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୧-
ଏବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଉନଷଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତତୋ ରାତ୍ର୍ଯାଂ ଵ୍ଯତୀତାଯାଂ ସୋପାଧ୍ଯାଯଃ ସବାନ୍ଧଵଃ। ରାଜା ଦଶରଥୋ ହୃଷ୍ଟଃ ସୁମନ୍ତ୍ରମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ପରେ ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଦଶରଥ ରାଜା, ଗୁରୁ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଖୁସି ହୋଇ, ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ସର୍ଵେ ଧନାଧ୍ଯକ୍ଷା ଧନମାଦାଯ ପୁଷ୍କଲମ୍। ଵ୍ରଜନ୍ତ୍ଵଗ୍ରେ ସୁଵିହିତା ନାନାରତ୍ନସମନ୍ଵିତାଃ
ଆଜି ସମସ୍ତ ଧନାଧ୍ୟକ୍ଷମାନେ ବହୁତ ଧନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ସହିତ ଭଲଭାବେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ।
ଚତୁରଂଗବଲଂ ଚାପି ଶୀଘ୍ରଂ ନିର୍ଯାତୁ ସର୍ଵଶଃ। ମମାଜ୍ଞାସମକାଲଂ ଚ ଯାନଂ ଯୁଗ୍ଯମନୁତ୍ତମମ୍
ଚାରି ପ୍ରକାରର ସେନାକୁ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଯାଇବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ। ମୋ ଆଜ୍ଞା ମିଳିବା ସହିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ବିନା ବିଳମ୍ବରେ ଯୋଗାଉ।
ଵସିଷ୍ଠୋ ଵାମଦେଵଶ୍ଚ ଜାବାଲିରଥ କଶ୍ଯପଃ। ମାର୍କଣ୍ଡେଯସ୍ତୁ ଦୀର୍ଘାଯୁର୍ଋଷିଃ କାତ୍ଯାଯନସ୍ତଥା
ବସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି, କଶ୍ୟପ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଏବଂ କାତ୍ୟାୟନ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ।
ଏତେ ଦ୍ଵିଜାଃ ପ୍ରଯାନ୍ତ୍ଵଗ୍ରେ ସ୍ଯନ୍ଦନଂ ଯୋଜଯସ୍ଵ ମେ। ଯଥା କାଲାତ୍ଯଯୋ ନ ସ୍ଯାଦ୍ ଦୂତା ହି ତ୍ଵରଯନ୍ତି ମାମ୍
ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଥମେ ଯାନ୍ତୁ। ମୋ ରଥକୁ ଯୋଗାଇଦିଅ, ଯେପରି ବିଳମ୍ବ ନ ହେଉ, କାରଣ ଦୂତମାନେ ମୋତେ ତ୍ୱରାଇ ଦେଉଛନ୍ତି।
ଵଚନାଚ୍ଚ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ସେନା ଚ ଚତୁରଂଗିଣୀ। ରାଜାନମୃଷିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଵ୍ରଜନ୍ତଂ ପୃଷ୍ଠତୋଽନ୍ଵଯାତ୍
ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଚାରି ପ୍ରକାରର ସେନା ରାଜା ଏବଂ ଋଷିମାନେ ସହିତ ପଛୁଆ ଭାବରେ ଚାଲିଲା।
ଗତ୍ଵା ଚତୁରହଂ ମାର୍ଗଂ ଵିଦେହାନଭ୍ଯୁପେଯିଵାନ୍। ରାଜା ଚ ଜନକଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୂଜାମକଲ୍ପଯତ୍
ଚାରି ଦିନ ଯାତ୍ରା କରି, ସେ ଭିଦେହ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାଜା ଜନକ ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଆଗ୍ରହ ପୂର୍ବକ ସ୍ୱାଗତ ଆୟୋଜନ କଲେ।
ତତୋ ରାଜାନମାସାଦ୍ଯ ଵୃଦ୍ଧଂ ଦଶରଥଂ ନୃପମ୍। ମୁଦିତୋ ଜନକୋ ରାଜା ପ୍ରହର୍ଷଂ ପରମଂ ଯଯୌ
ତାପରେ, ବୃଦ୍ଧ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜନକ ରାଜା ଖୁସି ହୋଇ, ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଉଵାଚ ଵଚନଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମୁଦାନ୍ଵିତମ୍। ସ୍ଵାଗତଂ ତେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋଽସି ରାଘଵ
ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ଆସିଛ, ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା। ରାଘବ, ସ୍ୱାଗତ!'
ପୁତ୍ରଯୋରୁଭଯୋଃ ପ୍ରୀତିଂ ଲପ୍ସ୍ଯସେ ଵୀର୍ଯନିର୍ଜିତାମ୍। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋ ମହାତେଜା ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ
ତୁମେ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କର ବୀରତାରେ ଲଭିଥିବା ଆନନ୍ଦ ପାଇବା। ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ଆସିଛନ୍ତି।
ସହ ସର୍ଵୈର୍ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ଦେଵୈରିଵ ଶତକ୍ରତୁଃ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ମେ ନିର୍ଜିତା ଵିଘ୍ନା ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ମେ ପୂଜିତଂ କୁଲମ୍
ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଯେପରି, ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା ମୋ ବାଧା ଦୂର ହୋଇଛି, ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା ମୋ କୁଳ ଆଦରିତ ହୋଇଛି।
ରାଘଵୈଃ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧାଦ୍ ଵୀର୍ଯଶ୍ରେଷ୍ଠୈର୍ମହାବଲୈଃ। ଶ୍ଵଃ ପ୍ରଭାତେ ନରେନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵଂ ସଂଵର୍ତଯିତୁମର୍ହସି
ରାଘବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବୀରତା ଓ ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ହେବାରୁ, ରାଜା, ତୁମେ କାଳେ ଉଠି ନିବାହ ଆୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯାନ୍ତେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଵାହମୃଷିସତ୍ତମୈଃ। ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଋଷିମଧ୍ଯେ ନରାଧିପଃ
ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ରାଜାଙ୍କୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ବିବାହ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନରାଧିପ କଥା ଦେଲେ।
ଵାକ୍ଯଂ ଵାକ୍ଯଵିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହୀପତିମ୍। ପ୍ରତିଗ୍ରହୋ ଦାତୃଵଶଃ ଶ୍ରୁତମେତନ୍ମଯା ପୁରା
ବାକ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: 'ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦାତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ; ଏହି କଥା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛି।'
ଯଥା ଵକ୍ଷ୍ଯସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ତତ୍ କରିଷ୍ଯାମହେ ଵଯମ୍। ତଦ୍ ଧର୍ମିଷ୍ଠଂ ଯଶସ୍ଯଂ ଚ ଵଚନଂ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ
'ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆମେ ସେହିପରି କରିବା। ତୁମର କଥା ଧର୍ମମୟ ଓ ଖ୍ୟାତିପ୍ରାପ୍ତ, ସତ୍ୟବାଦୀଙ୍କ କଥା।'
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଦେହାଧିପତିଃ ପରଂ ଵିସ୍ମଯମାଗତଃ। ତତଃ ସର୍ଵେ ମୁନିଗଣାଃ ପରସ୍ପରସମାଗମେ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭିଦେହ ରାଜା ଅତ୍ୟଧିକ ବିସ୍ମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଏକାଠି ହେଲେ।