ଅଭଵନ୍ ପାଦପାସ୍ତତ୍ର ସ୍ଵର୍ଗପାଦପସଂନିଭାଃ। ନିଷ୍ଫଲାଃ ଫଲିନଶ୍ଚାସନ୍ ଵିପୁଷ୍ପାଃ ପୁଷ୍ପଶାଲିନଃ
ସେଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗର ଗଛ ଭଳି ଗଛମାନେ ଦେଖାଦେଲେ; କିଛି ଫଳ ନଥିଲେ, କିଛି ଫଳ ଥିଲେ, କିଛି ଫୁଲ ନଥିଲେ, କିଛି ଫୁଲରେ ଭରିଥିଲେ।
ଶୁଷ୍କାଃ ସମଗ୍ରପତ୍ରାସ୍ତେ ନଗାଶ୍ଚୈଵ ମଧୁସ୍ରଵାଃ। ସର୍ଵତୋ ଯୋଜନାସ୍ତିସ୍ରୋ ଗଚ୍ଛତାମଭଵଂସ୍ତଦା
ଶୁଖିଲା ଗଛମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପତ୍ର ସହିତ ଦେଖାଗଲେ, ମଧୁ ଝରୁଥିବା ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ସେମାନେ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ତିନି ଯୋଜନା ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା।
ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ପ୍ଲଵଗର୍ଷଭାସ୍ତେ ବହୂନି ଦିଵ୍ଯାନି ଫଲାନି ଚୈଵ। କାମାଦୁପାଶ୍ନନ୍ତି ସହସ୍ରଶସ୍ତେ ମୁଦାନ୍ଵିତାଃ ସ୍ଵର୍ଗଜିତୋ ଯଥୈଵ
ତାପରେ ସେଇ ବନରାଜମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ହଜାର-ହଜାର ଦିବ୍ୟ ଫଳ ଇଚ୍ଛାମୁତାବକ ଖାଇଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଜିତିଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେପରି।
thumb|ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଏକ ଶତ ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକିୟ ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏକ ଶତ ପଞ୍ଚବିଂଶତିତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା।
ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ତୁ ସମାଲୋକ୍ଯ ଚିନ୍ତଯାମାସ ରାଘଵଃ। ପ୍ରିଯକାମଃ ପ୍ରିଯଂ ରାମସ୍ତତସ୍ତ୍ଵରିତଵିକ୍ରମଃ
ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖି ରାଘବ ନିଜ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ; ତାପରେ ରାମ ଆତୁର ଓ ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମନ ଲଗାଇଲେ।
ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ତତୋ ଦୃଷ୍ଟିଂ ଵାନରେଷୁ ନ୍ଯପାତଯତ୍। ଉଵାଚ ଧୀମାଂସ୍ତେଜସ୍ଵୀ ହନୂମନ୍ତଂ ପ୍ଲଵଂଗମମ୍
ଚିନ୍ତା କରି ସେ ଦୃଷ୍ଟି ବନରାଜମାନଙ୍କ ଉପରେ ପକାଇଲେ ଏବଂ ଧୀର ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ତ୍ଵରିତୋ ଗତ୍ଵା ଶୀଘ୍ରଂ ପ୍ଲଵଗସତ୍ତମ। ଜାନୀହି କଚ୍ଚିତ୍ କୁଶଲୀ ଜନୋ ନୃପତିମନ୍ଦିରେ
ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ତୁରନ୍ତ ଯାଅ, ବନରମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ରାଜମହଳରେ ସମସ୍ତେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ଶୀଘ୍ର ଜାଣି ଆଣ।
ଶୃଙ୍ଗଵେରପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗୁହଂ ଗହନଗୋଚରମ୍। ନିଷାଦାଧିପତିଂ ବ୍ରୂହି କୁଶଲଂ ଵଚନାନ୍ମମ
ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ନିଷାଦ ମୁଖିଆ ଗୁହାଙ୍କୁ ମୋର ଶୁଭ କଥା କହ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ମାଂ କୁଶଲିନମରୋଗଂ ଵିଗତଜ୍ଵରମ୍। ଭଵିଷ୍ଯତି ଗୁହଃ ପ୍ରୀତଃ ସ ମମାତ୍ମସମଃ ସଖା
ମୁଁ ସୁସ୍ଥ ଓ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ଅଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ମୋ ସମାନ ବନ୍ଧୁ ଗୁହା ଖୁସି ହେବେ।
ଅଯୋଧ୍ଯାଯାଶ୍ଚ ତେ ମାର୍ଗଂ ପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ଭରତସ୍ଯ ଚ। ନିଵେଦଯିଷ୍ଯତି ପ୍ରୀତୋ ନିଷାଦାଧିପତିର୍ଗୁହଃ
ନିଷାଦ ମୁଖିଆ ଗୁହା ଖୁସି ହୋଇ, ତୁମକୁ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବା ରାସ୍ତା ଓ ଭରତଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଖବର ଦେବେ।
ଭରତସ୍ତୁ ତ୍ଵଯା ଵାଚ୍ଯଃ କୁଶଲଂ ଵଚନାନ୍ମମ। ସିଦ୍ଧାର୍ଥଂ ଶଂସ ମାଂ ତସ୍ମୈ ସଭାର୍ଯଂ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍
ଭରତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋର ଶୁଭ କଥା କହିବା; ତାଙ୍କୁ କହିବା ଯେ, ମୁଁ ନିଜ କାମ ସଫଳ କରିଛି, ମୋ ସହ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଛନ୍ତି।
ହରଣଂ ଚାପି ଵୈଦେହ୍ଯା ରାଵଣେନ ବଲୀଯସା। ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ଚ ସଂଵାଦଂ ଵାଲିନଶ୍ଚ ଵଧଂ ରଣେ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୀତାଙ୍କ ଅପହରଣ, ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ମୋର ମିତ୍ରତା, ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାଲିଙ୍କ ବଧ ବିଷୟରେ ତାଙ୍କୁ କହ।
ମୈଥିଲ୍ଯନ୍ଵେଷଣଂ ଚୈଵ ଯଥା ଚାଧିଗତା ତ୍ଵଯା। ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵା ମହାତୋଯମାପଗାପତିମଵ୍ଯଯମ୍
ମୈଥିଳୀଙ୍କ ଖୋଜ ଓ କିପରି ତୁମେ ବିଶାଳ ଓ ଅକ୍ଷୟ ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେଥିରେ ତାଙ୍କୁ କହ।
ଉପଯାନଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସାଗରସ୍ଯ ଚ ଦର୍ଶନମ୍। ଯଥା ଚ କାରିତଃ ସେତୂ ରାଵଣଶ୍ଚ ଯଥା ହତଃ
ସମୁଦ୍ର ପାଖକୁ ଯିବା, ସାଗର ଦେଖିବା, ସେତୁ ତିଆରି କରିବା ଓ କିପରି ରାବଣ ବଧ ହେଲେ, ସେ ସବୁ ତାଙ୍କୁ କହ।
ଵରଦାନଂ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ବ୍ରହ୍ମଣା ଵରୁଣେନ ଚ। ମହାଦେଵପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ପିତ୍ରା ମମ ସମାଗମମ୍
ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଶୀର୍ବାଦ, ମହାଦେବଙ୍କ ଦୟା ଓ ମୋର ପିତାଙ୍କ ସହିତ ମୋର ପୁନର୍ମିଳନ ବିଷୟରେ କହ।
ଉପଯାତଂ ଚ ମାଂ ସୌମ୍ଯ ଭରତାଯ ନିଵେଦଯ। ସହ ରାକ୍ଷସରାଜେନ ହରୀଣାମୀଶ୍ଵରେଣ ଚ
ସୌମ୍ୟ, ମୁଁ ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଓ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ନାୟକ ସହିତ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି ବୋଲି ଭରତଙ୍କୁ ଖବର ଦେବ।
ଜିତ୍ଵା ଶତ୍ରୁଗଣାନ୍ ରାମଃ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାନୁତ୍ତମଂ ଯଶଃ। ଉପାଯାତି ସମୃଦ୍ଧାର୍ଥଃ ସହ ମିତ୍ରୈର୍ମହାବଲୈଃ
ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି ଅପୂର୍ବ କୀର୍ତ୍ତି ଅର୍ଜନ କରି, ମୋ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ରାମ ନିଜ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରି ଆସୁଛନ୍ତି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଯମାକାରଂ ଭଜତେ ଭରତସ୍ତତଃ। ସ ଚ ତେ ଵେଦିତଵ୍ଯଃ ସ୍ଯାତ୍ ସର୍ଵଂ ଯଚ୍ଚାପି ମାଂ ପ୍ରତି
ଏହି ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ଭରତ କେଉଁ ଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେଥିରେ ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି, ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ସବୁ କଥା ମୋତେ ଜଣାଇବ।
ଜ୍ଞେଯାଃ ସର୍ଵେ ଚ ଵୃତ୍ତାନ୍ତା ଭରତସ୍ଯେଙ୍ଗିତାନି ଚ। ତତ୍ତ୍ଵେନ ମୁଖଵର୍ଣେନ ଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଵ୍ଯାଭାଷିତେନ ଚ
ଭରତଙ୍କ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଓ ମନୋଭାବ, ତାଙ୍କ ମୁହଁର ଭାବ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ କଥାରୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧଂ ହି ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵରଥସଂକୁଲମ୍। ପିତୃପୈତାମହଂ ରାଜ୍ଯଂ କସ୍ଯ ନାଵର୍ତଯେନ୍ମନଃ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉଥିବା, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପିତାପୁରୁଷଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ କିଏ ମନ ଫେରାଇ ନ ଦେବ?
ସଂଗତ୍ଯା ଭରତଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜ୍ଯେନାର୍ଥୀ ସ୍ଵଯଂ ଭଵେତ୍। ପ୍ରଶାସ୍ତୁ ଵସୁଧାଂ ସର୍ଵାମଖିଲାଂ ରଘୁନନ୍ଦନଃ
ଯଦି ଭରତ, ମହାନ ଓ ମାନ୍ୟ, ନିଜ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ରଘୁବଂଶୀ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁନ୍ତୁ।
ତସ୍ଯ ବୁଦ୍ଧିଂ ଚ ଵିଜ୍ଞାଯ ଵ୍ଯଵସାଯଂ ଚ ଵାନର। ଯାଵନ୍ନ ଦୂରଂ ଯାତାଃ ସ୍ମଃ କ୍ଷିପ୍ରମାଗନ୍ତୁମର୍ହସି
ବାନର, ତାଙ୍କ ମନୋଭାବ ଓ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ବୁଝି, ଆମେ ଅଧିକ ଦୂରକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସ।
ଇତି ପ୍ରତିସମାଦିଷ୍ଟୋ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ମାନୁଷଂ ଧାରଯନ୍ ରୂପମଯୋଧ୍ଯାଂ ତ୍ଵରିତୋ ଯଯୌ
ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ତୁରନ୍ତ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥୋତ୍ପପାତ ଵେଗେନ ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ଗରୁତ୍ମାନିଵ ଵେଗେନ ଜିଘୃକ୍ଷନ୍ନୁରଗୋତ୍ତମମ୍
ତାପରେ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ବେଗରେ ଉଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ଶୀଘ୍ରତାରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ପକୁ ଧରିବାକୁ ଯାଏ।
ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵା ପିତୃପଥଂ ଵିହଗେନ୍ଦ୍ରାଲଯଂ ଶୁଭମ୍। ଗଙ୍ଗାଯମୁନଯୋର୍ଭୀମଂ ସମତୀତ୍ଯ ସମାଗମମ୍
ସେ ପିତୃପଥ, ପକ୍ଷୀରାଜଙ୍କ ଶୁଭ ନିବାସ ଓ ଭୟଙ୍କର ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା ସଙ୍ଗମ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ଶୃଙ୍ଗଵେରପୁରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗୁହମାସାଦ୍ଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ସ ଵାଚା ଶୁଭଯା ହୃଷ୍ଟୋ ହନୂମାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ଶୃଙ୍ଗବେରପୁରକୁ ପହଞ୍ଚି ଗୁହଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ପ୍ରବଳ ହନୁମାନ୍ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଶୁଭ କଥା କହିଲେ।
ସଖା ତୁ ତଵ କାକୁତ୍ସ୍ଥୋ ରାମଃ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମଃ। ସସୀତଃ ସହ ସୌମିତ୍ରିଃ ସ ତ୍ଵାଂ କୁଶଲମବ୍ରଵୀତ୍
ତୁମର ବନ୍ଧୁ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ରାମ, ସତ୍ୟବୀର, ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ତୁମକୁ କୁଶଳ ସମ୍ବାଦ ପଠାଇଛନ୍ତି।
ପଞ୍ଚମୀମଦ୍ଯ ରଜନୀମୁଷିତ୍ଵା ଵଚନାନ୍ମୁନେଃ। ଭରଦ୍ଵାଜାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯତ୍ରୈଵ ରାଘଵମ୍
ଏଠାରେ ପଞ୍ଚ ରାତି ଅତିବାହିତ କରି, ଋଷିଙ୍କ ଆଦେଶ ଓ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ତୁମେ ଏଠାରେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାତେଜାଃ ସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହଃ। ଉତ୍ପପାତ ମହାଵେଗାଦ୍ ଵେଗଵାନଵିଚାରଯନ୍
ଏଭଳି କହି, ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ସେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଉଡ଼ି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ସୋଽପଶ୍ଯଦ୍ ରାମତୀର୍ଥଂ ଚ ନଦୀଂ ଵାଲୁକିନୀଂ ତଥା। ଵରୂଥୀଂ ଗୋମତୀଂ ଚୈଵ ଭୀମଂ ଶାଲଵନଂ ତଥା
ସେ ରାମଙ୍କ ସ୍ନାନସ୍ଥଳ, ବାଲୁକାମୟ ନଦୀ, ଗୋମତୀ ଓ ତାହାର ଝୁଣ୍ଡ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଶାଳବନ ଦେଖିଲେ।