ଵିଶ୍ରମାର୍ଥଂ ହନୁମତୋ ଭିତ୍ତ୍ଵା ସାଗରମୁତ୍ଥିତମ୍। ଏତତ୍ କୁକ୍ଷୌ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଧାଵାରନିଵେଶନମ୍
ହନୁମାନଙ୍କ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଭେଦି, ଏଠି ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀର ଭିତରେ ଏହି ଶିବିର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ଅତ୍ର ପୂର୍ଵଂ ମହାଦେଵଃ ପ୍ରସାଦମକରୋଦ୍ ଵିଭୁଃ। ଏତତ୍ ତୁ ଦୃଶ୍ଯତେ ତୀର୍ଥଂ ସାଗରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏଠି ପୂର୍ବରୁ ମହାଦେବ ତାଙ୍କର କୃପା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ; ଏଠି ସମୁଦ୍ରର ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖାଯାଉଛି।
ସେତୁବନ୍ଧ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେନ ଚ ପୂଜିତମ୍। ଏତତ୍ ପଵିତ୍ରଂ ପରମଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ଏହି ସେତୁବନ୍ଧ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତିନି ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ। ଏହା ପବିତ୍ର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ବଡ଼ ଅପରାଧକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଅତ୍ର ରାକ୍ଷସରାଜୋଽଯମାଜଗାମ ଵିଭୀଷଣଃ। ଏଷା ସା ଦୃଶ୍ଯତେ ସୀତେ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଚିତ୍ରକାନନା
ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜା ବିଭୀଷଣ ଆସିଥିଲେ। ଏହିଠି, ସୀତା, ତୁମେ ଦେଖୁଛ, ଏହା ହେଉଛି କିଷ୍କିନ୍ଧା, ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ପୁରୀ ରମ୍ଯା ଯତ୍ର ଵାଲୀ ମଯା ହତଃ। ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୀଂ ସୀତା କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ଵାଲିପାଲିତାମ୍
ଏହା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ପୁରୀ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ବାଲୀଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲି। ତାପରେ, ସୀତା ବାଲୀ ଶାସିତ କିଷ୍କିନ୍ଧା ପୁରୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାମଂ ପ୍ରଣଯସାଧ୍ଵସା। ସୁଗ୍ରୀଵପ୍ରିଯଭାର୍ଯାଭିସ୍ତାରାପ୍ରମୁଖତୋ ନୃପ
ସୀତା ତାରା ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଆଦରଣୀୟ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ସାମ୍ନାରେ, ଭୟ ଓ ସ୍ନେହ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ପରିଵୃତା ହ୍ଯହମ୍। ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛେ ସହାଯୋଧ୍ଯାଂ ରାଜଧାନୀଂ ତ୍ଵଯା ସହ
ମୁଁ ଅନ୍ୟ ବାନର ରାଜାମାନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ, ତୁମ ସହିତ ରାଜଧାନୀକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତୋଽଥ ଵୈଦେହ୍ଯା ରାଘଵଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତାମ୍। ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ରାଘଵଃ
ଏପରି ସୀତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।' ତାପରେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ପହଞ୍ଚି, ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ରାଘବ—
ଵିମାନଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ। ବ୍ରୂହି ଵାନରଶାର୍ଦୂଲ ସର୍ଵାନ୍ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାନ୍
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବିମାନକୁ ଦେଖି, ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ବନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ କିଏ, ସେମାନଙ୍କୁ କୁହ।'
ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ପରିଵୃତାଃ ସର୍ଵେ ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାଂ ଯାନ୍ତୁ ସୀତଯା। ତଥା ତ୍ଵମପି ସର୍ଵାଭିଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସହ ମହାବଲ
'ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସୀତାଙ୍କ ସହ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ଏଭଳି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ବଳଶାଳୀ, ଯିବ।'
ଅଭିତ୍ଵରଯ ସୁଗ୍ରୀଵ ଗଚ୍ଛାମଃ ପ୍ଲଵଗାଧିପ। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାମେଣାମିତତେଜସା
'ସୁଗ୍ରୀବ, ଦ୍ରୁତ ହେବା, ବନରମାନ୍ୟ ରାଜା, ଆମେ ଯିବା।' ଏପରି ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିବା ପରେ—
ଵାନରାଧିପତିଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈଃ ସମାଵୃତଃ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଂ ଶୀଘ୍ରଂ ତାରାମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ବାନରମାନ୍ୟ ରାଜା, ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ରୁତ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାରାକୁ ଦେଖି କହିଲେ—
ପ୍ରିଯେ ତ୍ଵଂ ସହ ନାରୀଭିର୍ଵାନରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ରାଘଵେଣାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ମୈଥିଲୀପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
'ପ୍ରିୟେ, ତୁମେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ, ରାଘବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ପାଇଛ।'
ତ୍ଵର ତ୍ଵମଭିଗଚ୍ଛାମୋ ଗୃହ୍ଯ ଵାନରଯୋଷିତଃ। ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମଃ ସର୍ଵା ଦଶରଥସ୍ତ୍ରିଯଃ
'ଦ୍ରୁତ ହେବା, ଆମେ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ନେଇ ଯିବା। ଆମେ ସମସ୍ତ ଦଶରଥଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖେଇବା।'
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାରା ସର୍ଵାଙ୍ଗଶୋଭନା। ଆହୂଯ ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ସର୍ଵା ଵାନରାଣାଂ ତୁ ଯୋଷିତଃ
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭାମୟ ତାରା, ସମସ୍ତ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେକୁ ଡାକି କହିଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ଗନ୍ତୁଂ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଵାନରୈଃ। ମମ ଚାପି ପ୍ରିଯଂ କାର୍ଯମଯୋଧ୍ଯାଦର୍ଶନେନ ଚ
ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋର ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖିବା।
ପ୍ରଵେଶଂ ଚୈଵ ରାମସ୍ଯ ପୌରଜାନପଦୈଃ ସହ। ଵିଭୂତିଂ ଚୈଵ ସର୍ଵାସାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ
ଆମେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ସହିତ ସହର ଓ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ସହିତ ଦେଖିବା, ଏବଂ ଦଶରଥଙ୍କ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଶ୍ରୀମୟତା ଦେଖିବା।
ତାରଯା ଚାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତାଃ ସର୍ଵା ଵାନରଯୋଷିତଃ। ନେପଥ୍ଯଵିଧିପୂର୍ଵଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ଚାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ତାରାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସମସ୍ତ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ।
ଅଧ୍ଯାରୋହନ୍ ଵିମାନଂ ତତ୍ ସୀତାଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷଯା। ତାଭିଃ ସହୋତ୍ଥିତଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଵିମାନଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଘଵଃ
ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ରେ ସେହି ବିମାନରେ ବସିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହ ବିମାନ ଉଡ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଘବ ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଋଷ୍ଯମୂକସମୀପେ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍। ଦୃଶ୍ଯତେଽସୌ ମହାନ୍ ସୀତେ ସଵିଦ୍ଯୁଦିଵ ତୋଯଦଃ
ଋଷ୍ୟମୂକ ପାଖରେ, ରାମ ପୁନିଥରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସୀତେ, ଦେଖ, ସେହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ମେଘରେ ବିଜୁଳି ଝଲମଲ କରୁଥିବା ପରି।'
ଋଷ୍ଯମୂକୋ ଗିରିଵରଃ କାଞ୍ଚନୈର୍ଧାତୁଭିର୍ଵୃତଃ। ଅତ୍ରାହଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରେଣ ସୁଗ୍ରୀଵେଣ ସମାଗତଃ
ଏହି ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତଟି ଶୁଭ୍ର ସୁନା ଧାତୁରେ ଭରିଥିଲା । ଏଠିରେ ମୁଁ ବାନର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଥିଲି ।
ସମଯଶ୍ଚ କୃତଃ ସୀତେ ଵଧାର୍ଥଂ ଵାଲିନୋ ମଯା। ଏଷା ସା ଦୃଶ୍ଯତେ ପମ୍ପା ନଲିନୀ ଚିତ୍ରକାନନା
ଏଠି, ସୀତେ, ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହିତ ବାଲୀଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲି । ଏହି ହେଉଛି ସେଇ ଶୋଭାମୟ ପମ୍ପା ପୋଖରୀ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ।
ତ୍ଵଯା ଵିହୀନୋ ଯତ୍ରାହଂ ଵିଲଲାପ ସୁଦୁଃଖିତଃ। ଅସ୍ଯାସ୍ତୀରେ ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ଶବରୀ ଧର୍ମଚାରିଣୀ
ଏଠି, ତୁମେ ନଥିବାରୁ ମୁଁ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଥିଲି । ଏହି ପୋଖରୀ ପାରେ ମୁଁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଶବରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲି ।
ଅତ୍ର ଯୋଜନବାହୁଶ୍ଚ କବନ୍ଧୋ ନିହତୋ ମଯା। ଦୃଶ୍ଯତେଽସୌ ଜନସ୍ଥାନେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୀତେ ଵନସ୍ପତିଃ
ଏଠି, ଏକ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ହାତ ଥିବା କବନ୍ଧକୁ ମୁଁ ମାରିଥିଲି । ଏଠାରେ, ଜନସ୍ଥାନରେ, ସୀତେ, ସେଇ ଶ୍ରୀମୟ ବୃକ୍ଷ ଦେଖାଯାଉଛି ।
ଜଟାଯୁଶ୍ଚ ମହାତେଜାସ୍ତଵ ହେତୋର୍ଵିଲାସିନି। ରାଵଣେନ ହତୋ ଯତ୍ର ପକ୍ଷିଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ବଲୀ
ଏଠି, ରମଣୀ, ତୁମ ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ରାବଣ ମାରିଦେଇଥିଲା ।
ଖରଶ୍ଚ ନିହତୋ ଯତ୍ର ଦୂଷଣଶ୍ଚ ନିପାତିତଃ। ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚ ମହାଵୀର୍ଯୋ ମଯା ବାଣୈରଜିହ୍ମଗୈଃ
ଏଠି, ମୁଁ ଖରକୁ ମାରିଥିଲି, ଦୂଷଣକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଥିଲି ଓ ମୋର ସିଧା ବାଣରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତ୍ରିଶିରା କୁ ମାରିଦେଇଥିଲି ।
ଏତତ୍ ତଦାଶ୍ରମପଦମସ୍ମାକଂ ଵରଵର୍ଣିନି। ପର୍ଣଶାଲା ତଥା ଚିତ୍ରା ଦୃଶ୍ଯତେ ଶୁଭଦର୍ଶନେ
ଏହି, ସୁନ୍ଦରୀ, ହେଉଛି ଆମର ସେଇ ଆଶ୍ରମ । ଏଠି ଶୋଭାମୟ ପତ୍ର ଘର ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି ।
ଯତ୍ର ତ୍ଵଂ ରାକ୍ଷସେନ୍ଦ୍ରେଣ ରାଵଣେନ ହୃତା ବଲାତ୍। ଏଷା ଗୋଦାଵରୀ ରମ୍ଯା ପ୍ରସନ୍ନସଲିଲା ଶୁଭା
ଏଠି, ତୁମକୁ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା ରାବଣ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଯାଇଥିଲା । ଏହି ହେଉଛି ରମ୍ୟ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ପବିତ୍ର ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ।
ଅଗସ୍ତ୍ଯସ୍ଯାଶ୍ରମଶ୍ଚୈଵ ଦୃଶ୍ଯତେ କଦଲୀଵୃତଃ। ଦୀପ୍ତଶ୍ଚୈଵାଶ୍ରମେ ହ୍ଯେଷ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏଠି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ କଦଳୀ ଗଛରେ ଘେରାଯାଇଛି । ଏଠି ମହାତ୍ମା ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି ।
ଦୃଶ୍ଯତେ ଚୈଵ ଵୈଦେହି ଶରଭଙ୍ଗାଶ୍ରମୋ ମହାନ୍। ଉପଯାତଃ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ଯତ୍ର ଶକ୍ରଃ ପୁରଂଦରଃ
ଏଠି, ବୈଦେହୀ, ଶରଭଙ୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ବଡ଼ ଆଶ୍ରମ ଦେଖାଯାଉଛି । ଏଠିକୁ ଏକଥର ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଆସିଥିଲେ ।