ଅକମ୍ପନଶ୍ଚ ନିହତୋ ବଲିନୋଽନ୍ଯେ ଚ ରାକ୍ଷସାଃ। ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚାତିକାଯଶ୍ଚ ଦେଵାନ୍ତକନରାନ୍ତକୌ
ଏଠି ଅକମ୍ପନ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟ; ତିନି ମୁଣ୍ଡିଆ, ଅତିକାୟ, ଦେବାନ୍ତକ ଓ ନରାନ୍ତକ ମଧ୍ୟ ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତଶ୍ଚ ମତ୍ତଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସପ୍ରଵରାଵୁଭୌ। ନିକୁମ୍ଭଶ୍ଚୈଵ କୁମ୍ଭଶ୍ଚ କୁମ୍ଭକର୍ଣାତ୍ମଜୌ ବଲୀ
ଏଠି ଯୁଦ୍ଧୋନ୍ମତ୍ତ ଓ ମତ୍ତ, ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏଠି କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ନିକୁମ୍ଭ ଓ କୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଵଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ଦଂଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ବହଵୋ ରାକ୍ଷସା ହତାଃ। ମକରାକ୍ଷଶ୍ଚ ଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ମଯା ଯୁଧି ନିପାତିତଃ
ଏଠି ବଜ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ର ଓ ଦଂଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ଅନେକ ରାକ୍ଷସ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି; ଦୁର୍ଜୟ ମକରାକ୍ଷକୁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଛି।
ଅକମ୍ପନଶ୍ଚ ନିହତଃ ଶୋଣିତାକ୍ଷଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍। ଯୂପାକ୍ଷଶ୍ଚ ପ୍ରଜଙ୍ଘଶ୍ଚ ନିହତୌ ତୁ ମହାହଵେ
ଏଠି ଅକମ୍ପନ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ଶୌର୍ୟଶାଳୀ ଶୋଣିତାକ୍ଷ ମଧ୍ୟ; ଏଠି ଯୂପାକ୍ଷ ଓ ପ୍ରଜଂଘ ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଵିଦ୍ଯୁଜ୍ଜିହ୍ଵୋଽତ୍ର ନିହତୋ ରାକ୍ଷସୋ ଭୀମଦର୍ଶନଃ। ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁଶ୍ଚ ନିହତଃ ସୁପ୍ତଘ୍ନଶ୍ଚ ମହାବଲଃ
ଏଠି ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିବା ରାକ୍ଷସ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ବ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏଠି ଯଜ୍ଞଶତ୍ରୁ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁପ୍ତଘ୍ନ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି।
ସୂର୍ଯଶତ୍ରୁଶ୍ଚ ନିହତୋ ବ୍ରହ୍ମଶତ୍ରୁସ୍ତଥାପରଃ। ଅତ୍ର ମନ୍ଦୋଦରୀ ନାମ ଭାର୍ଯା ତଂ ପର୍ଯଦେଵଯତ୍
ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ବଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ; ଏଠି ମନ୍ଦୋଦରୀ ନାମକ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଶୋକ କରୁଥିଲେ।
ସପତ୍ନୀନାଂ ସହସ୍ରେଣ ସାଗ୍ରେଣ ପରିଵାରିତା। ଏତତ୍ ତୁ ଦୃଶ୍ଯତେ ତୀର୍ଥଂ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ଵରାନନେ
ସହସ୍ର ସହପତ୍ନୀ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା, ହେ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ଏଠି ସମୁଦ୍ରର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଯତ୍ର ସାଗରମୁତ୍ତୀର୍ଯ ତାଂ ରାତ୍ରିମୁଷିତା ଵଯମ୍। ଏଷ ସେତୁର୍ମଯା ବଦ୍ଧଃ ସାଗରେ ଲଵଣାର୍ଣଵେ
ଏଠି ଆମେ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ ରାତି କାଟିଥିଲୁ; ଏହି ହେଉଛି ମୁଁ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ତିଆରି କରିଥିବା ସେତୁ।
ତଵ ହେତୋର୍ଵିଶାଲାକ୍ଷି ନଲସେତୁଃ ସୁଦୁଷ୍କରଃ। ପଶ୍ଯ ସାଗରମକ୍ଷୋଭ୍ଯଂ ଵୈଦେହି ଵରୁଣାଲଯମ୍
ତୁମ ପାଇଁ, ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ବୈଦେହୀ, ଏହି ନଳଙ୍କର ଦୁର୍ଲଭ ସେତୁ ତିଆରି ହୋଇଛି; ଏହି ଅଚଳ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖ, ଏହା ହେଉଛି ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ।
ଅପାରମିଵ ଗର୍ଜନ୍ତଂ ଶଙ୍ଖଶୁକ୍ତିସମାକୁଲମ୍। ହିରଣ୍ଯନାଭଂ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରଂ କାଞ୍ଚନଂ ପଶ୍ଯ ମୈଥିଲି
ମୈଥିଳୀ, ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖ, ଏହା ଅସୀମ ଭାବରେ ଗର୍ଜନ କରୁଛି, ଶଂଖ ଓ ମୁକ୍ତାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ସୁନା ଶିଖର ଥିବା ପାହାଡ଼କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ।
ଵିଶ୍ରମାର୍ଥଂ ହନୁମତୋ ଭିତ୍ତ୍ଵା ସାଗରମୁତ୍ଥିତମ୍। ଏତତ୍ କୁକ୍ଷୌ ସମୁଦ୍ରସ୍ଯ ସ୍କନ୍ଧାଵାରନିଵେଶନମ୍
ହନୁମାନଙ୍କ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଁ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଭେଦି, ଏଠି ସମୁଦ୍ରର ଗଭୀର ଭିତରେ ଏହି ଶିବିର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ଅତ୍ର ପୂର୍ଵଂ ମହାଦେଵଃ ପ୍ରସାଦମକରୋଦ୍ ଵିଭୁଃ। ଏତତ୍ ତୁ ଦୃଶ୍ଯତେ ତୀର୍ଥଂ ସାଗରସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏଠି ପୂର୍ବରୁ ମହାଦେବ ତାଙ୍କର କୃପା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ; ଏଠି ସମୁଦ୍ରର ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖାଯାଉଛି।
ସେତୁବନ୍ଧ ଇତି ଖ୍ଯାତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେନ ଚ ପୂଜିତମ୍। ଏତତ୍ ପଵିତ୍ରଂ ପରମଂ ମହାପାତକନାଶନମ୍
ଏହି ସେତୁବନ୍ଧ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ତିନି ଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ। ଏହା ପବିତ୍ର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ବଡ଼ ଅପରାଧକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।
ଅତ୍ର ରାକ୍ଷସରାଜୋଽଯମାଜଗାମ ଵିଭୀଷଣଃ। ଏଷା ସା ଦୃଶ୍ଯତେ ସୀତେ କିଷ୍କିନ୍ଧା ଚିତ୍ରକାନନା
ଏଠାରେ ରାକ୍ଷସମାନ୍ୟ ରାଜା ବିଭୀଷଣ ଆସିଥିଲେ। ଏହିଠି, ସୀତା, ତୁମେ ଦେଖୁଛ, ଏହା ହେଉଛି କିଷ୍କିନ୍ଧା, ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ।
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ପୁରୀ ରମ୍ଯା ଯତ୍ର ଵାଲୀ ମଯା ହତଃ। ଅଥ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୀଂ ସୀତା କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ଵାଲିପାଲିତାମ୍
ଏହା ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ପୁରୀ, ଯେଉଁଠି ମୁଁ ବାଲୀଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲି। ତାପରେ, ସୀତା ବାଲୀ ଶାସିତ କିଷ୍କିନ୍ଧା ପୁରୀକୁ ଦେଖିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରଶ୍ରିତଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାମଂ ପ୍ରଣଯସାଧ୍ଵସା। ସୁଗ୍ରୀଵପ୍ରିଯଭାର୍ଯାଭିସ୍ତାରାପ୍ରମୁଖତୋ ନୃପ
ସୀତା ତାରା ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଆଦରଣୀୟ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ସାମ୍ନାରେ, ଭୟ ଓ ସ୍ନେହ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ଅନ୍ଯେଷାଂ ଵାନରେନ୍ଦ୍ରାଣାଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ପରିଵୃତା ହ୍ଯହମ୍। ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛେ ସହାଯୋଧ୍ଯାଂ ରାଜଧାନୀଂ ତ୍ଵଯା ସହ
ମୁଁ ଅନ୍ୟ ବାନର ରାଜାମାନଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ, ତୁମ ସହିତ ରାଜଧାନୀକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତୋଽଥ ଵୈଦେହ୍ଯା ରାଘଵଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତାମ୍। ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି କିଷ୍କିନ୍ଧାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ରାଘଵଃ
ଏପରି ସୀତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ରାଘବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।' ତାପରେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ପହଞ୍ଚି, ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ରାଘବ—
ଵିମାନଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ସୁଗ୍ରୀଵଂ ଵାକ୍ଯମେତଦୁଵାଚ ହ। ବ୍ରୂହି ଵାନରଶାର୍ଦୂଲ ସର୍ଵାନ୍ ଵାନରପୁଙ୍ଗଵାନ୍
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବିମାନକୁ ଦେଖି, ଏହି କଥା କହିଲେ: 'ବନରମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ କିଏ, ସେମାନଙ୍କୁ କୁହ।'
ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ପରିଵୃତାଃ ସର୍ଵେ ହ୍ଯଯୋଧ୍ଯାଂ ଯାନ୍ତୁ ସୀତଯା। ତଥା ତ୍ଵମପି ସର୍ଵାଭିଃ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସହ ମହାବଲ
'ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସୀତାଙ୍କ ସହ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ଏଭଳି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ, ବଳଶାଳୀ, ଯିବ।'
ଅଭିତ୍ଵରଯ ସୁଗ୍ରୀଵ ଗଚ୍ଛାମଃ ପ୍ଲଵଗାଧିପ। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀଵୋ ରାମେଣାମିତତେଜସା
'ସୁଗ୍ରୀବ, ଦ୍ରୁତ ହେବା, ବନରମାନ୍ୟ ରାଜା, ଆମେ ଯିବା।' ଏପରି ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହିବା ପରେ—
ଵାନରାଧିପତିଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତୈଶ୍ଚ ସର୍ଵୈଃ ସମାଵୃତଃ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଂ ଶୀଘ୍ରଂ ତାରାମୁଦ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ବାନରମାନ୍ୟ ରାଜା, ଶ୍ରୀମାନ୍ ସୁଗ୍ରୀବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ରୁତ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାରାକୁ ଦେଖି କହିଲେ—
ପ୍ରିଯେ ତ୍ଵଂ ସହ ନାରୀଭିର୍ଵାନରାଣାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ରାଘଵେଣାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ମୈଥିଲୀପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
'ପ୍ରିୟେ, ତୁମେ ଏବଂ ମହାତ୍ମା ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ, ରାଘବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ପାଇଛ।'
ତ୍ଵର ତ୍ଵମଭିଗଚ୍ଛାମୋ ଗୃହ୍ଯ ଵାନରଯୋଷିତଃ। ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମଃ ସର୍ଵା ଦଶରଥସ୍ତ୍ରିଯଃ
'ଦ୍ରୁତ ହେବା, ଆମେ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ନେଇ ଯିବା। ଆମେ ସମସ୍ତ ଦଶରଥଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖେଇବା।'
ସୁଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତାରା ସର୍ଵାଙ୍ଗଶୋଭନା। ଆହୂଯ ଚାବ୍ରଵୀତ୍ ସର୍ଵା ଵାନରାଣାଂ ତୁ ଯୋଷିତଃ
ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଶୋଭାମୟ ତାରା, ସମସ୍ତ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେକୁ ଡାକି କହିଲେ।
ସୁଗ୍ରୀଵେଣାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ଗନ୍ତୁଂ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଵାନରୈଃ। ମମ ଚାପି ପ୍ରିଯଂ କାର୍ଯମଯୋଧ୍ଯାଦର୍ଶନେନ ଚ
ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ସମସ୍ତ ବାନରମାନେ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୋର ମଧ୍ୟ ଇଚ୍ଛା ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଦେଖିବା।
ପ୍ରଵେଶଂ ଚୈଵ ରାମସ୍ଯ ପୌରଜାନପଦୈଃ ସହ। ଵିଭୂତିଂ ଚୈଵ ସର୍ଵାସାଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଦଶରଥସ୍ଯ ଚ
ଆମେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ସହିତ ସହର ଓ ଗ୍ରାମର ଲୋକମାନେ ସହିତ ଦେଖିବା, ଏବଂ ଦଶରଥଙ୍କ ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଶ୍ରୀମୟତା ଦେଖିବା।
ତାରଯା ଚାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତାଃ ସର୍ଵା ଵାନରଯୋଷିତଃ। ନେପଥ୍ଯଵିଧିପୂର୍ଵଂ ତୁ କୃତ୍ଵା ଚାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ତାରାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସମସ୍ତ ବାନରମାନ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟମାନେ ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ।
ଅଧ୍ଯାରୋହନ୍ ଵିମାନଂ ତତ୍ ସୀତାଦର୍ଶନକାଙ୍କ୍ଷଯା। ତାଭିଃ ସହୋତ୍ଥିତଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଵିମାନଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ରାଘଵଃ
ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ସେମାନେ ଶୀଘ୍ରେ ସେହି ବିମାନରେ ବସିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କ ସହ ବିମାନ ଉଡ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଘବ ତାହାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଋଷ୍ଯମୂକସମୀପେ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ପୁନରବ୍ରଵୀତ୍। ଦୃଶ୍ଯତେଽସୌ ମହାନ୍ ସୀତେ ସଵିଦ୍ଯୁଦିଵ ତୋଯଦଃ
ଋଷ୍ୟମୂକ ପାଖରେ, ରାମ ପୁନିଥରେ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସୀତେ, ଦେଖ, ସେହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ମେଘରେ ବିଜୁଳି ଝଲମଲ କରୁଥିବା ପରି।'