ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ ହତା ଯେ ଯୁଧି ରାକ୍ଷସୈଃ। ଋକ୍ଷାଶ୍ଚ ସହ ଗୋପୁଚ୍ଛୈର୍ନିକୃତ୍ତାନନବାହଵଃ
ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିଲେ, ଭାଲୁ ଓ ବାନରମାନେ ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ଓ ବାହୁ କଟାଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁନି ଉଠନ୍ତୁ।
ନୀରୁଜୋ ନିର୍ଵ୍ରଣାଶ୍ଚୈଵ ସମ୍ପନ୍ନବଲପୌରୁଷାଃ। ସମୁତ୍ଥାସ୍ଯନ୍ତି ହରଯଃ ସୁପ୍ତା ନିଦ୍ରାକ୍ଷଯେ ଯଥା
ବାନରମାନେ ସମସ୍ତେ ନିରୋଗ, ଅଘାତହୀନ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥାରେ, ଯେପରି ଘୁମରୁ ଜାଗିଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଉଠିବେ।
ସୁହୃଦ୍ଭିର୍ବାନ୍ଧଵୈଶ୍ଚୈଵ ଜ୍ଞାତିଭିଃ ସ୍ଵଜନେନ ଚ। ସର୍ଵ ଏଵ ସମେଷ୍ଯନ୍ତି ସଂଯୁକ୍ତାଃ ପରଯା ମୁଦା
ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟ, ଜଣା-ଅଜଣା ନିଜ ଲୋକମାନେ ସହିତ ପୁନିଥରେ ଏକାତ୍ମ ହେବେ, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେବେ।
ଅକାଲେ ପୁଷ୍ପଶବଲାଃ ଫଲଵନ୍ତଶ୍ଚ ପାଦପାଃ। ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ମହେଷ୍ଵାସ ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ସଲିଲାଯୁତାଃ
ହେ ମହାବୀର, ଗଛମାନେ ସମୟ ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧରିବେ, ନଦୀମାନେ ପ୍ରଚୁର ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଯିବ।
ସଵ୍ରଣୈଃ ପ୍ରଥମଂ ଗାତ୍ରୈରିଦାନୀଂ ନିର୍ଵ୍ରଣୈଃ ସମୈଃ। ତତଃ ସମୁତ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ସୁପ୍ତ୍ଵେଵ ହରିସତ୍ତମାଃ
ପ୍ରଥମେ ଯେଉଁ ଭାନରମାନେ ଦେହରେ ଆଘାତ ନେଇଥିଲେ, ଏବେ ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ମଳ ଦେହରେ, ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାନରମାନେ ଘୁମୁଠୁ ଉଠିଥିବା ପରି ଉଠିଲେ।
ବଭୂଵୁର୍ଵାନରାଃ ସର୍ଵେ କିଂ ତ୍ଵେତଦିତି ଵିସ୍ମିତାଃ। କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ପରିପୂର୍ଣାର୍ଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵେ ସୁରୋତ୍ତମାଃ
ସମସ୍ତ ଭାନରମାନେ ଏହା କ'ଣ ଘଟିଲା ବୋଲି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାମନା ପୂରଣ କରିଥିବା କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେକୁ ଦେଖି ଅବାକ୍ ହେଲେ।
ଅବ୍ରୁଵନ୍ ପରମପ୍ରୀତାଃ ସ୍ତୁତ୍ଵା ରାମଂ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ଗଚ୍ଛାଯୋଧ୍ଯାମିତୋ ରାଜନ୍ ଵିସର୍ଜଯ ଚ ଵାନରାନ୍
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସେମାନେ କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଏବେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଅ ଏବଂ ଭାନରମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦିଅ।'
ମୈଥିଲୀଂ ସାନ୍ତ୍ଵଯସ୍ଵୈନାମନୁରକ୍ତାଂ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍। ଭ୍ରାତରଂ ଭରତଂ ପଶ୍ଯ ତ୍ଵଚ୍ଛୋକାଦ୍ ଵ୍ରତଚାରିଣମ୍
ତୁମର ଅତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଏବଂ ଖ୍ୟାତିଶାଳି ଭାର୍ଯ୍ୟା ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦିଅ, ଏବଂ ତୁମର ଦୁଃଖରେ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତ ରଖୁଥିବା ଭାଇ ଭରତଙ୍କୁ ଦେଖ।
ଶତ୍ରୁଘ୍ନଂ ଚ ମହାତ୍ମାନଂ ମାତୄଃ ସର୍ଵାଃ ପରଂତପ। ଅଭିଷେଚଯ ଚାତ୍ମାନଂ ପୌରାନ୍ ଗତ୍ଵା ପ୍ରହର୍ଷଯ
ଶତୃଘ୍ନ, ମହାତ୍ମା ଏବଂ ସମସ୍ତ ମାଆମାନେକୁ ଦେଖ, ହେ ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଆପଣ ନିଜକୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ସହରବାସୀଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ରାମଂ ସୌମିତ୍ରିଣା ସହ। ଵିମାନୈଃ ସୂର୍ଯସଂକାଶୈର୍ଯଯୌ ହୃଷ୍ଟଃ ସୁରୈଃ ସହ
ଏପରି କହି, ସହସ୍ରନୟନ ଇନ୍ଦ୍ର ରାମ ଓ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କ ସହିତ ଦେବମାନେ ସହ ରବି ସମାନ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିମାନରେ ଆନନ୍ଦରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଭିଵାଦ୍ଯ ଚ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ସର୍ଵାଂସ୍ତାଂସ୍ତ୍ରିଦଶୋତ୍ତମାନ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଵାସମାଜ୍ଞାପଯତ୍ ତଦା
ତାପରେ କାକୁତ୍ସ୍ଥ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାଇ ସହିତ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେକୁ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାସସ୍ଥାନ ଯୋଜନା କରିଦେଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସା ଲକ୍ଷ୍ମଣରାମପାଲିତା ମହାଚମୂର୍ହୃଷ୍ଟଜନା ଯଶସ୍ଵିନୀ। ଶ୍ରିଯା ଜ୍ଵଲନ୍ତୀ ଵିରରାଜ ସର୍ଵତୋ ନିଶା ପ୍ରଣୀତେଵ ହି ଶୀତରଶ୍ମିନା
ତାପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାମଙ୍କ ରକ୍ଷା ତଳେ, ସେ ଯଶସ୍ବି ସେନା ଆନନ୍ଦିତ ଲୋକମାନେ ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇ ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଶୀତଳ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରେ ରାତି ଆଲୋକିତ ହୁଏ।
thumb|ଏକଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏକଶଏକୁଇଶତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତାଂ ରାତ୍ରିମୁଷିତଂ ରାମଂ ସୁଖୋଦିତମରିଂଦମମ୍। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ଵାକ୍ଯଂ ଜଯଂ ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଭୀଷଣଃ
ସେ ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ବିଭୀଷଣ ହାତ ଜୋଡି ଶତ୍ରୁଦଳନ ରାମଙ୍କୁ ଜୟ କାମନା କରି କହିଲେ, ଯିଏ ସୁଖରେ ଉଠିଥିଲେ।
ସ୍ନାନାନି ଚାଙ୍ଗରାଗାଣି ଵସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯାଭରଣାନି ଚ। ଚନ୍ଦନାନି ଚ ମାଲ୍ଯାନି ଦିଵ୍ଯାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ସ୍ନାନ, ଦେହରେ ଲଗାଇବା ଉତ୍ତମ ଗନ୍ଧ, ବସ୍ତ୍ର, ଆଭୂଷଣ, ଚନ୍ଦନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ମାଳା ସବୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି।
ଅଲଂକାରଵିଦଶ୍ଚୈତା ନାର୍ଯଃ ପଦ୍ମନିଭେକ୍ଷଣାଃ। ଉପସ୍ଥିତାସ୍ତ୍ଵାଂ ଵିଧିଵତ୍ ସ୍ନାପଯିଷ୍ଯନ୍ତି ରାଘଵ
ଶୌଭାଗ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ପଦ୍ମନୟନୀ ନାରୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତୁମକୁ ସ୍ନାନ କରାଇବେ, ହେ ରାଘବ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵିଭୀଷଣମ୍। ହରୀନ୍ ସୁଗ୍ରୀଵମୁଖ୍ଯାଂସ୍ତ୍ଵଂ ସ୍ନାନେନୋପନିମନ୍ତ୍ରଯ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାନରମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କର।'
ସ ତୁ ତାମ୍ଯତି ଧର୍ମାତ୍ମା ମମ ହେତୋଃ ସୁଖୋଚିତଃ। ସୁକୁମାରୋ ମହାବାହୁର୍ଭରତଃ ସତ୍ଯସଂଶ୍ରଯଃ
କିନ୍ତୁ ମୋ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ପାଉଥିବା, ସୁଖରେ ଥିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ, ମୃଦୁ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୋ ଭାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସତ୍ୟପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଭରତ ଏବେ କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଛନ୍ତି।
ତଂ ଵିନା କୈକଯୀପୁତ୍ରଂ ଭରତଂ ଧର୍ମଚାରିଣମ୍। ନ ମେ ସ୍ନାନଂ ବହୁ ମତଂ ଵସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
କୈକୟୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧର୍ମପରାୟଣ ଭରତ ବିନା, ମୋ ପାଇଁ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ।
ଏତତ୍ ପଶ୍ଯ ଯଥା କ୍ଷିପ୍ରଂ ପ୍ରତିଗଚ୍ଛାମ ତାଂ ପୁରୀମ୍। ଅଯୋଧ୍ଯାଂ ଗଚ୍ଛତୋ ହ୍ଯେଷ ପନ୍ଥାଃ ପରମଦୁର୍ଗମଃ
ଏହା ଦେଖ, ଯେପରି ଶୀଘ୍ର ଆମେ ସେହି ସହରକୁ ଫେରିପାରିବା; କାରଣ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯିବା ପଥ ବହୁତ କଠିନ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କାକୁତ୍ସ୍ଥଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵିଭୀଷଣଃ। ଅହ୍ନା ତ୍ଵାଂ ପ୍ରାପଯିଷ୍ଯାମି ତାଂ ପୁରୀଂ ପାର୍ଥିଵାତ୍ମଜ
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ବିଭୀଷଣ କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ମୁଁ ଏକ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ତୁମକୁ ସେହି ସହରକୁ ନେଇଯିବି।"
ପୁଷ୍ପକଂ ନାମ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵିମାନଂ ସୂର୍ଯସଂନିଭମ୍। ମମ ଭ୍ରାତୁଃ କୁବେରସ୍ଯ ରାଵଣେନ ବଲୀଯସା
ଏଠାରେ ଏକ ଶୁଭ ଉଡ଼ନ୍ତା ରଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ 'ପୁଷ୍ପକ' କୁହାଯାଏ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏହି ରଥକୁ ମୋ ଭାଇ ରାବଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବାବେଳେ, କୁବେରଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ ନେଇଥିଲେ।
ହୃତଂ ନିର୍ଜିତ୍ଯ ସଂଗ୍ରାମେ କାମଗଂ ଦିଵ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍। ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ପାଲିତଂ ଚେଦଂ ତିଷ୍ଠତ୍ଯତୁଲଵିକ୍ରମ
ଯୁଦ୍ଧରେ କୁବେରଙ୍କୁ ହରାଇ, ରାବଣ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଥିବା ଉତ୍ତମ ରଥକୁ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ରଥ ତୁମ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି, ହେ ଅପୂର୍ବ ପ୍ରତାପୀ।
ତଦିଦଂ ମେଘସଂକାଶଂ ଵିମାନମିହ ତିଷ୍ଠତି। ଯେନ ଯାସ୍ଯସି ଯାନେନ ତ୍ଵମଯୋଧ୍ଯାଂ ଗତଜ୍ଵରଃ
ଏହି ମେଘ ସଦୃଶ ଉଡ଼ନ୍ତା ରଥ ଏଠାରେ ଅଛି। ଏହି ଯାନରେ ଚଢ଼ି ତୁମେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ଯିବ।
ଅହଂ ତେ ଯଦ୍ଯନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଯଦି ସ୍ମରସି ମେ ଗୁଣାନ୍। ଵସ ତାଵଦିହ ପ୍ରାଜ୍ଞ ଯଦ୍ଯସ୍ତି ମଯି ସୌହୃଦମ୍
ଯଦି ମୁଁ ତୁମ ଦୟାକୁ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ଗୁଣମାନେ ମନେ ପକାଅଛ, ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍, ତେବେ ଯଦି ମୋ ପ୍ରତି ମିତ୍ରତା ଅଛି, କିଛି ସମୟ ଏଠାରେ ରୁହ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଵୈଦେହ୍ଯା ଭାର୍ଯଯା ସହ। ଅର୍ଚିତଃ ସର୍ଵକାମୈସ୍ତ୍ଵଂ ତତୋ ରାମ ଗମିଷ୍ଯସି
ତୁମ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଵୈଦେହୀଙ୍କ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ସମ୍ମାନିତ ହେଇ, ତାପରେ ହେ ରାମ, ତୁମେ ଯାଇପାରିବ।
ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତସ୍ଯ ଵିହିତାଂ ସସୈନ୍ଯଃ ସସୁହୃଦ୍ଗଣଃ। ସତ୍କ୍ରିଯାଂ ରାମ ମେ ତାଵଦ୍ ଗୃହାଣ ତ୍ଵଂ ମଯୋଦ୍ଯତାମ୍
ମୋ ସେନା ଓ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହିତ, ମୁଁ ଯେ ଆଦର ସହିତ ତୁମ ପାଇଁ ଆୟୋଜନ କରିଛି, ହେ ରାମ, ତାହା ଗ୍ରହଣ କର।
ପ୍ରଣଯାଦ୍ ବହୁମାନାଚ୍ଚ ସୌହାର୍ଦେନ ଚ ରାଘଵ। ପ୍ରସାଦଯାମି ପ୍ରେଷ୍ଯୋଽହଂ ନ ଖଲ୍ଵାଜ୍ଞାପଯାମି ତେ
ସ୍ନେହ, ଆଦର ଓ ମିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା, ହେ ରାଘବ, ମୁଁ ତୁମକୁ ବିନୟ କରୁଛି; ମୁଁ ତୁମର ଦାସ, ଆଦେଶ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତୋ ରାମଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵିଭୀଷଣମ୍। ରକ୍ଷସାଂ ଵାନରାଣାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାମେଵ ଶୃଣ୍ଵତାମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାମ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ।
ପୂଜିତୋଽସ୍ମି ତ୍ଵଯା ଵୀର ସାଚିଵ୍ଯେନ ପରେଣ ଚ। ସର୍ଵାତ୍ମନା ଚ ଚେଷ୍ଟାଭିଃ ସୌହାର୍ଦେନ ପରେଣ ଚ
ହେ ବୀର, ତୁମେ ମୋତେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାହାଯ୍ୟ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରୟାସ ଓ ଉତ୍ତମ ମିତ୍ରତା ସହିତ ସମ୍ମାନିତ କରିଛ।