ନିଵୃତ୍ତଵନଵାସୋଽସି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରିତା ତ୍ଵଯା। ରାଵଣଂ ଚ ରଣେ ହତ୍ଵା ଦେଵତାଃ ପରିତୋଷିତାଃ
ତୁମେ ଅଟା ଜୀବନ ଶେଷ କରିଛ, ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରିଛ, ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଛ।
କୃତଂ କର୍ମ ଯଶଃ ଶ୍ଲାଘ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ। ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ରାଜ୍ଯସ୍ଥୋ ଦୀର୍ଘମାଯୁରଵାପ୍ନୁହି
କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା, ତୁମର ଯଶ ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ, ଏହି ସବୁ ତୁମେ ଅର୍ଜନ କଲ, ଶତ୍ରୁହନ୍ତା; ଭାଇମାନେ ସହିତ ରାଜ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ଉପଭୋଗ କର।
ଇତି ବ୍ରୁଵାଣଂ ରାଜାନଂ ରାମଃ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିରବ୍ରଵୀତ୍। କୁରୁ ପ୍ରସାଦଂ ଧର୍ମଜ୍ଞ କୈକଯ୍ଯା ଭରତସ୍ଯ ଚ
ରାଜା ଏପରି କହିବା ପରେ, ରାମ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ: ଧର୍ମଜ୍ଞ, କୈକେୟୀ ଓ ଭାରତଙ୍କୁ ଦୟା କର।
ସପୁତ୍ରାଂ ତ୍ଵାଂ ତ୍ଯଜାମୀତି ଯଦୁକ୍ତା କୈକଯୀ ତ୍ଵଯା। ସ ଶାପଃ କୈକଯୀଂ ଘୋରଃ ସପୁତ୍ରାଂ ନ ସ୍ପୃଶେତ୍ ପ୍ରଭୋ
ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ କୈକେୟୀଙ୍କୁ 'ମୁଁ ତୁମେ ଓ ତୁମ ପୁଅକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛି' ବୋଲି ଯେ ଶାପ ଦେଇଥିଲ, ସେ ଭୟଙ୍କର ଶାପ କୈକେୟୀ ଓ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ତଥେତି ସ ମହାରାଜୋ ରାମମୁକ୍ତ୍ଵା କୃତାଞ୍ଜଲିମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଚ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ପୁନର୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ହ
ତାହାପରେ ସେ ମହାରାଜା 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ହାତ ଜୋଡିଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଛାଡିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ପୁଣି କଥା କହିଲେ।
ରାମଂ ଶୁଶ୍ରୂଷତା ଭକ୍ତ୍ଯା ଵୈଦେହ୍ଯା ସହ ସୀତଯା। କୃତା ମମ ମହାପ୍ରୀତିଃ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଧର୍ମଫଲଂ ଚ ତେ
ତୁମେ ଭକ୍ତିରେ ରାମଙ୍କୁ ଶୀତା ସହିତ ସେବା କରି, ମୋତେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଦେଲ, ଏବଂ ତୁମେ ଧର୍ମର ଫଳ ଅର୍ଜନ କଲ।
ଧର୍ମଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଯଶଶ୍ଚ ଵିପୁଲଂ ଭୁଵି। ରାମେ ପ୍ରସନ୍ନେ ସ୍ଵର୍ଗଂ ଚ ମହିମାନଂ ତଥୋତ୍ତମମ୍
ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ଧର୍ମ ଓ ବିଶାଳ ଯଶ ପୃଥିବୀରେ ପାଇବ; ରାମ ଖୁସି ହେଲେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହିମା ମଧ୍ୟ ମିଳିବ।
ରାମଂ ଶୁଶ୍ରୂଷ ଭଦ୍ରଂ ତେ ସୁମିତ୍ରାନନ୍ଦଵର୍ଧନ। ରାମଃ ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ହିତେଷ୍ଵଭିରତଃ ସଦା
ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇଥିବା, ତୁମେ ରାମଙ୍କୁ ସେବା କର, ତୁମ ଭଲ ହେଉ; ରାମ ସବୁ ଲୋକଙ୍କ ଭଲରେ ସଦା ଲାଗିଥାନ୍ତି।
ଏତେ ସେନ୍ଦ୍ରାସ୍ତ୍ରଯୋ ଲୋକାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ମହାତ୍ମାନମର୍ଚନ୍ତି ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଏହି ତିନି ଲୋକ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ, ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।
ଏତତ୍ ତଦୁକ୍ତମଵ୍ଯକ୍ତମକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମସମ୍ମିତମ୍। ଦେଵାନାଂ ହୃଦଯଂ ସୌମ୍ଯ ଗୁହ୍ଯଂ ରାମଃ ପରଂତପଃ
ଏହି ହେଉଛି ସେ ଅପ୍ରକାଶ, ଅବିନାଶୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ ଉପଦେଶ—ଦେବତାମାନେଙ୍କ ହୃଦୟ, ହେ ସୋମ୍ୟ, ଏହି ଗୁପ୍ତ ଉତ୍ତମ ରହସ୍ୟ ରାମ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା, ନିଜେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।
ଅଵାପ୍ତଧର୍ମାଚରଣଂ ଯଶଶ୍ଚ ଵିପୁଲଂ ତ୍ଵଯା। ଏଵଂ ଶୁଶ୍ରୂଷତାଵ୍ଯଗ୍ରଂ ଵୈଦେହ୍ଯା ସହ ସୀତଯା
ଶୀତା ସହିତ ତୁମେ ଏଭଳି ଅଭିରୁଚି ସହିତ ସେବା କରି, ଧର୍ମାଚରଣ ଓ ବିଶାଳ ଯଶ ଅର୍ଜନ କରିଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ରାଜା ସ୍ନୁଷାଂ ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିଂ ସ୍ଥିତାମ୍। ପୁତ୍ରୀତ୍ଯାଭାଷ୍ଯ ମଧୁରଂ ଶନୈରେନାମୁଵାଚ ହ
ଏପରି କହି ରାଜା ହାତ ଜୋଡି ଦଉହିତ୍ରୀକୁ ଦେଖି, 'ପୁଅ ଝିଅ' ବୋଲି ମଧୁର ଓ ଶାନ୍ତ ଭାବେ କଥା କହିଲେ।
କର୍ତଵ୍ଯୋ ନ ତୁ ଵୈଦେହି ମନ୍ଯୁସ୍ତ୍ଯାଗମିମଂ ପ୍ରତି। ରାମେଣେଦଂ ଵିଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ କୃତଂ ଵୈ ତ୍ଵଦ୍ଧିତୈଷିଣା
ହେ ବୈଦେହୀ, ଏହି ତ୍ୟାଗ ବିଷୟରେ କ୍ରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ରାମ ଏହା କରିଛନ୍ତି ତୁମର ପବିତ୍ରତା ଓ ଭଲ ପାଇଁ।
ସୁଦୁଷ୍କରମିଦଂ ପୁତ୍ରି ତଵ ଚାରିତ୍ରଲକ୍ଷଣମ୍। କୃତଂ ଯତ୍ ତେଽନ୍ଯନାରୀଣାଂ ଯଶୋ ହ୍ଯଭିଭଵିଷ୍ଯତି
ମୋ ଝିଅ, ତୁମର ଚରିତ୍ର ଏତେ ଦୁର୍ଲଭ ଯେ, ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ତାହା ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କ ଯଶକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଯିବ।
ନ ତ୍ଵଂ କାମଂ ସମାଧେଯା ଭର୍ତୃଶୁଶ୍ରୂଷଣଂ ପ୍ରତି। ଅଵଶ୍ଯଂ ତୁ ମଯା ଵାଚ୍ଯମେଷ ତେ ଦୈଵତଂ ପରମ୍
ତୁମେ ତ ତୁମର ପତିଙ୍କୁ ସେବା କରିବା ବିଷୟରେ ଅନୁଶାସନ ଦେବାକୁ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ତଥାପି ଏହି କଥା ମୁଁ କହିବା ଦରକାର, କାରଣ ସେ ତୁମର ପରମ ଦେବତା।
ଇତି ପ୍ରତିସମାଦିଶ୍ଯ ପୁତ୍ରୌ ସୀତାଂ ଚ ରାଘଵଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ଵିମାନେନ ଯଯୌ ଦଶରଥୋ ନୃପଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ପୁଅମାନେ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଦଶରଥ ରାଘବ ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଯାଇଲେ।
ଵିମାନମାସ୍ଥାଯ ମହାନୁଭାଵଃ ଶ୍ରିଯା ଚ ସଂହୃଷ୍ଟତନୁର୍ନୃପୋତ୍ତମଃ। ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ପୁତ୍ରୌ ସହ ସୀତଯା ଚ ଜଗାମ ଦେଵପ୍ରଵରସ୍ଯ ଲୋକମ୍
ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, ପୁଅମାନେ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଇଲେ।
thumb|ଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏହି ଏକଶ ଦୁଇଶ ତମ ସର୍ଗ ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ପ୍ରତିପ୍ରଯାତେ କାକୁତ୍ସ୍ଥେ ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପାକଶାସନଃ। ଅବ୍ରଵୀତ୍ ପରମପ୍ରୀତୋ ରାଘଵଂ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିଂ ସ୍ଥିତମ୍
କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବିଦାୟ ନେଇଥିବାବେଳେ, ପାକାସୁଦନ ମହେନ୍ଦ୍ର ଅତି ଖୁସି ହୋଇ ହାତ ଜୋଡିଥିବା ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅମୋଘଂ ଦର୍ଶନଂ ରାମ ତଵାସ୍ମାକଂ ନରର୍ଷଭ। ପ୍ରୀତିଯୁକ୍ତାଃ ସ୍ମ ତେନ ତ୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ଯନ୍ମନସେପ୍ସିତମ୍
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଆମ ପାଇଁ ସଫଳ ହୁଏ; ଏହି ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଖୁସିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହିଠାରେ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଆଛି, ତାହା କହ।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହେନ୍ଦ୍ରେଣ ପ୍ରସନ୍ନେନ ମହାତ୍ମନା। ସୁପ୍ରସନ୍ନମନା ହୃଷ୍ଟୋ ଵଚନଂ ପ୍ରାହ ରାଘଵଃ
ଏପରି ମହାତ୍ମା ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ଖୁସି ହୃଦୟ ନେଇ ରାଘବ ଆନନ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ।
ଯଦି ପ୍ରୀତିଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ମଯି ତେ ଵିବୁଧେଶ୍ଵର। ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କୁରୁ ମେ ସତ୍ଯଂ ଵଚନଂ ଵଦତାଂ ଵର
ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଖୁସି ହେଉଛ, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ କଥା କହିବି—ଦୟାକରି ଏହି କଥାକୁ ସତ୍ୟ କର।
ମମ ହେତୋଃ ପରାକ୍ରାନ୍ତା ଯେ ଗତା ଯମସାଦନମ୍। ତେ ସର୍ଵେ ଜୀଵିତଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସମୁତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତୁ ଵାନରାଃ
ମୋ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସାହସୀ ବାନରମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁନି ଜୀବନ ପାଇ ଉଠନ୍ତୁ।
ମତ୍କୃତେ ଵିପ୍ରଯୁକ୍ତା ଯେ ପୁତ୍ରୈର୍ଦାରୈଶ୍ଚ ଵାନରାଃ। ତାନ୍ ପ୍ରୀତମନସଃ ସର୍ଵାନ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ମାନଦ
ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ବାନରମାନେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ଜଣାଣୀଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହୃଦୟରେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ନ୍ତୁ, ହେ ମାନ୍ୟଦାତା।
ଵିକ୍ରାନ୍ତାଶ୍ଚାପି ଶୂରାଶ୍ଚ ନ ମୃତ୍ଯୁଂ ଗଣଯନ୍ତି ଚ। କୃତଯତ୍ନା ଵିପନ୍ନାଶ୍ଚ ଜୀଵଯୈତାନ୍ ପୁରଂଦର
ଯେଉଁମାନେ ସାହସୀ ଓ ଶୂର, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଗଣନା କରିନଥିଲେ, ଚେଷ୍ଟା କରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ—ହେ ପୁରନ୍ଦର, ସେମାନେ ପୁନି ଜୀବନ ପାଉନ୍ତୁ।
ମତ୍ପ୍ରିଯେଷ୍ଵଭିରକ୍ତାଶ୍ଚ ନ ମୃତ୍ଯୁଂ ଗଣଯନ୍ତି ଯେ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ ସମେଯୁସ୍ତେ ଵରମେତମହଂ ଵୃଣେ
ମୋ ପ୍ରିୟମାନେ ଉପରେ ଯେଉଁମାନେ ଭଲପାଇଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଗଣନା କରିନଥିଲେ, ତୁମ ଦୟାରେ ସେମାନେ ପୁନି ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ—ଏହି ମୁଁ ଚାହୁଁଛି।
ନୀରୁଜୋ ନିର୍ଵ୍ରଣାଂଶ୍ଚୈଵ ସମ୍ପନ୍ନବଲପୌରୁଷାନ୍। ଗୋଲାଙ୍ଗୂଲାଂସ୍ତଥର୍କ୍ଷାଂଶ୍ଚ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ମାନଦ
ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ବାନର ଓ ଭାଲୁମାନେ ସମସ୍ତେ ନିରୋଗ, ଅଘାତହୀନ, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିବାକୁ, ହେ ମାନ୍ୟଦାତା।
ଅକାଲେ ଚାପି ପୁଷ୍ପାଣି ମୂଲାନି ଚ ଫଲାନି ଚ। ନଦ୍ଯଶ୍ଚ ଵିମଲାସ୍ତତ୍ର ତିଷ୍ଠେଯୁର୍ଯତ୍ର ଵାନରାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ବାନରମାନେ ରହନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମୟ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ ଫୁଲ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ମିଳୁ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ନଦୀମାନେ ବହୁ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତୁ ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ରାଘଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ମହେନ୍ଦ୍ରଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ଵଚନଂ ପ୍ରୀତିସଂଯୁତମ୍
ମହାତ୍ମା ରାଘବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମହେନ୍ଦ୍ର ସ୍ନେହଭରା କଥାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମହାନଯଂ ଵରସ୍ତାତ ଯସ୍ତ୍ଵଯୋକ୍ତୋ ରଘୂତ୍ତମ। ଦ୍ଵିର୍ମଯା ନୋକ୍ତପୂର୍ଵଂ ଚ ତସ୍ମାଦେତଦ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି
ହେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦାନ ଚାହିଲ, ଏହା ବଡ଼; ଏପରି ଦୁଇଥର ମୁଁ କେବେ ଦେଇନଥିଲି, ତେଣୁ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ହେବ।