ଇମାମପି ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ରକ୍ଷିତାଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା। ରାଵଣୋ ନାତିଵର୍ତେତ ଵେଲାମିଵ ମହୋଦଧିଃ
ଏହି ବିଶାଳ ନୟନ ଥିବା ମହିଳା, ନିଜ ତପସ୍ୟା ଓ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ରକ୍ଷିତ, ତାଙ୍କୁ ରାବଣ କେବେ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ମହାସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କର କୂଳ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ପ୍ରତ୍ଯଯାର୍ଥଂ ତୁ ଲୋକାନାଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ସତ୍ଯସଂଶ୍ରଯଃ। ଉପେକ୍ଷେ ଚାପି ଵୈଦେହୀଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ତୀଂ ହୁତାଶନମ୍
ତିନି ଜଗତର ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବେ ବୋଲି, ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହି, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲି।
ନ ହି ଶକ୍ତଃ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମନସାପି ହି ମୈଥିଲୀମ୍। ପ୍ରଧର୍ଷଯିତୁମପ୍ରାପ୍ଯାଂ ଦୀପ୍ତାମଗ୍ନିଶିଖାମିଵ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ରାବଣ ମନରେ ମଧ୍ୟ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଯେପରି ଦେଖିବାକୁ ଅସମ୍ଭବ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖାକୁ ଛୁଇଁବା ଅସମ୍ଭବ।
ନେଯମର୍ହତି ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ସତୀ। ଅନନ୍ଯା ହି ମଯା ସୀତା ଭାସ୍କରସ୍ଯ ପ୍ରଭା ଯଥା
ଏହି ସତୀ ମହିଳା ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେବେ ବି ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଦେଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ସୀତା ମୋ ପ୍ରତି ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତ, ଯେପରି ରବିଙ୍କ ପ୍ରଭା ରବି ପାଇଁ।
ଵିଶୁଦ୍ଧା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମୈଥିଲୀ ଜନକାତ୍ମଜା। ନ ଵିହାତୁଂ ମଯା ଶକ୍ଯା କୀର୍ତିରାତ୍ମଵତା ଯଥା
ମୈଥିଲୀ, ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା, ତିନି ଲୋକରେ ଶୁଦ୍ଧ; ମୋ ପାଖରୁ ତାଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଯେପରି ଆତ୍ମାବାନ ଲୋକ ନିଜ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ିପାରେ ନାହିଁ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଚ ମଯା କାର୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵୋ ଵଚୋ ହିତମ୍। ସ୍ନିଗ୍ଧାନାଂ ଲୋକନାଥାନାମେଵଂ ଚ ଵଦତାଂ ହିତମ୍
ତୁମମାନେ ଯେଉଁ କଥା ମୋ ପାଇଁ ଭଲ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପକାର ହୁଏ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସେହିପରି କରିବି। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ ଓ ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଜଯୀ ମହାବଲଃ ପ୍ରଶସ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵକୃତେନ କର୍ମଣା। ସମେତ୍ଯ ରାମଃ ପ୍ରିଯଯା ମହାଯଶାଃ ସୁଖଂ ସୁଖାର୍ହୋଽନୁବଭୂଵ ରାଘଵଃ
ଏପରି କହି, ବିଜୟୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ନିଜ କର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ନିଜ ପ୍ରିୟା ସହ ମିଶି, ମହାଯଶସ୍ବୀ ରାଘବ ସେଉଁଠି ଯେଉଁ ସୁଖ ଯୋଗ୍ୟ, ସେହି ସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ।
thumb|ଏକୋନଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ଏକୋନଉନିଶତତମ ସର୍ଗ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାଘଵେଣାନୁଭାଷିତମ୍। ତତଃ ଶୁଭତରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵ୍ଯାଜହାର ମହେଶ୍ଵରଃ
ରାଘବଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ତା'ପରେ ମହାଦେବ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
ପୁଷ୍କରାକ୍ଷ ମହାବାହୋ ମହାଵକ୍ଷଃ ପରଂତପ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କୃତମିଦଂ କର୍ମ ତ୍ଵଯା ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵର
ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ବିରାଟ୍ ଛାତିବାଳା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛ, ଧର୍ମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଂ ଦାରୁଣଂ ତମଃ। ଅପଵୃତ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ସଂଖ୍ଯେ ରାମ ରାଵଣଜଂ ଭଯମ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ରେ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୋଇଛି; ରାମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ରାବଣଙ୍କ ଭୟକୁ ମିଟାଇଦେଲ।
ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ଭରତଂ ଦୀନଂ କୌସଲ୍ଯାଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍। କୈକେଯୀଂ ଚ ସୁମିତ୍ରାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣମାତରମ୍
ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ଭରତଙ୍କୁ, ମହିମାଶାଳୀ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦିଅ, ତଥା କୈକେୟୀ ଓ ସୁମିତ୍ରା, ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମାଆ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜ୍ଯମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ନନ୍ଦଯିତ୍ଵା ସୁହୃଜ୍ଜନମ୍। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲେ ଵଂଶଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ମହାବଲ
ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ତୁମ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଖୁସି ହେବେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶକୁ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାପିତ କର।
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ତୁରଗମେଧେନ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାନୁତ୍ତମଂ ଯଶଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଦିଵଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଏଷ ରାଜା ଦଶରଥୋ ଵିମାନସ୍ଥଃ ପିତା ତଵ। କାକୁତ୍ସ୍ଥ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ଗୁରୁସ୍ତଵ ମହାଯଶାଃ
ଏଠାରେ ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସିଛନ୍ତି; କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଗର୍ବ, ମାନବ ଲୋକରେ ତୁମେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର।
ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ଗତଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ରେଣ ତାରିତଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ତ୍ଵମେନମଭିଵାଦଯ
ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ତୁମ ପୁତ୍ରତ୍ୱରେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛନ୍ତି; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ତୁମେ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର।
ମହାଦେଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଘଵଃ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ଵିମାନଶିଖରସ୍ଥସ୍ଯ ପ୍ରଣାମମକରୋତ୍ ପିତୁଃ
ମହାଦେବଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵିରଜୋଽମ୍ବରଧାରିଣମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଦଦର୍ଶ ପିତରଂ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମଳରହିତ, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ପିତାଙ୍କୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଦେଖିଲେ।
ହର୍ଷେଣ ମହତାଽଽଵିଷ୍ଟୋ ଵିମାନସ୍ଥୋ ମହୀପତିଃ। ପ୍ରାଣୈଃ ପ୍ରିଯତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ଦଶରଥସ୍ତଦା
ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସିଥିବା ରାଜା, ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି ବିପୁଳ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ଆରୋପ୍ଯାଙ୍କେ ମହାବାହୁର୍ଵରାସନଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ। ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ସମାଦଦେ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିତା, ପୁତ୍ରକୁ ଆଂକ ଉପରେ ବସାଇ, ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନ ମେ ସ୍ଵର୍ଗୋ ବହୁ ମତଃ ସମ୍ମାନଶ୍ଚ ସୁରର୍ଷଭୈଃ। ତ୍ଵଯା ରାମ ଵିହୀନସ୍ଯ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରତିଶୃଣୋମି ତେ
ରାମ, ତୁମେ ନଥିଲେ ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ବା ଦେବମାନେ ଦେଉଥିବା ସମ୍ମାନ କିଛି ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ; ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ନିହତାମିତ୍ରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମ୍ପୂର୍ଣମାନସମ୍। ନିସ୍ତୀର୍ଣଵନଵାସଂ ଚ ପ୍ରୀତିରାସୀତ୍ ପରା ମମ
ଆଜି ତୁମେ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହରାଇଛ, ମୋ ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ବନବାସ ସମାପ୍ତ କରିଛ, ଏହି ଦିନ ମୋତେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଛି।
କୈକେଯ୍ଯା ଯାନି ଚୋକ୍ତାନି ଵାକ୍ଯାନି ଵଦତାଂ ଵର। ତଵ ପ୍ରଵ୍ରାଜନାର୍ଥାନି ସ୍ଥିତାନି ହୃଦଯେ ମମ
ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୈକେୟୀ ତୁମ ବନବାସ ପାଇଁ ଯେଉଁ କଥା କହିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି।
ତ୍ଵାଂ ତୁ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୁଶଲିନଂ ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ଅଦ୍ଯ ଦୁଃଖାଦ୍ ଵିମୁକ୍ତୋଽସ୍ମି ନୀହାରାଦିଵ ଭାସ୍କରଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ତୁମକୁ ସୁସ୍ଥ ଦେଖି, ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆଜି ମୁଁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲି, ଯେପରି ଧୂସର ମେଘ ଭିତରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ।
ତାରିତୋଽହଂ ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ର ସୁପୁତ୍ରେଣ ମହାତ୍ମନା। ଅଷ୍ଟାଵକ୍ରେଣ ଧର୍ମାତ୍ମା କହୋଲୋ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଯଥା
ମୋ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ; ଯେପରି ଧର୍ମପରାୟଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ କହୋଳଙ୍କୁ ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
ଇଦାନୀଂ ଚ ଵିଜାନାମି ଯଥା ସୌମ୍ଯ ସୁରେଶ୍ଵରୈଃ। ଵଧାର୍ଥଂ ରାଵଣସ୍ଯେହ ଵିହିତଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଏବେ ମୁଁ ବୁଝିପାରୁଛି, ସୁମଧୁର, ଦେବମାନେ ରାବଣ ବିନାଶ ପାଇଁ ଏଠି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ସିଦ୍ଧାର୍ଥା ଖଲୁ କୌସଲ୍ଯା ଯା ତ୍ଵାଂ ରାମ ଗୃହଂ ଗତମ୍। ଵନାନ୍ନିଵୃତ୍ତଂ ସଂହୃଷ୍ଟା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯତେ ଶତ୍ରୁସୂଦନମ୍
କୌଶଲ୍ୟା ସତ୍ୟରେ ସଫଳ ହେଲେ, କାରଣ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ତୁମକୁ, ରାମ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ହରାଇ ଅଟାରୁ ଘରକୁ ଫେରୁଥିବା ଦେଖିପାରିବେ।
ସିଦ୍ଧାର୍ଥାଃ ଖଲୁ ତେ ରାମ ନରା ଯେ ତ୍ଵାଂ ପୁରୀଂ ଗତମ୍। ରାଜ୍ଯେ ଚୈଵାଭିଷିକ୍ତଂ ଚ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ଵସୁଧାଧିପମ୍
ଯେମାନେ ତୁମକୁ ରାମ, ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଓ ରାଜ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଇ ଭୂମିର ରାଜା ହେଉଥିବା ଦେଖିବେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସଫଳ।
ଅନୁରକ୍ତେନ ବଲିନା ଶୁଚିନା ଧର୍ମଚାରିଣା। ଇଚ୍ଛେଯଂ ତ୍ଵାମହଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଭରତେନ ସମାଗତମ୍
ମୁଁ ଚାହେଁ ତୁମେ ଭାରତଙ୍କ ସହିତ, ଯିଏ ଭକ୍ତିଶୀଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପବିତ୍ର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଏକାତ୍ମ ହେଇ ଦେଖିବାକୁ।
ଚତୁର୍ଦଶ ସମାଃ ସୌମ୍ଯ ଵନେ ନିର୍ଯାତିତାସ୍ତ୍ଵଯା। ଵସତା ସୀତଯା ସାର୍ଧଂ ମତ୍ପ୍ରୀତ୍ଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ଚ
ହେ ସୋମ୍ୟ, ଚଉଦ ଅବଧି ବର୍ଷ ତୁମେ ଶୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଏବଂ ମୋ ପ୍ରେମରେ ଅଟାରେ କାଟିଛ।