ନୈଵ ଵାଚା ନ ମନସା ନୈଵ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ନ ଚକ୍ଷୁଷା। ସୁଵୃତ୍ତା ଵୃତ୍ତଶୌଟୀର୍ଯଂ ନ ତ୍ଵାମତ୍ଯଚରଚ୍ଛୁଭା
ଏହି ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣବତୀ ମହିଳା କେବେ ବା ଶବ୍ଦରେ, କେବେ ବା ମନରେ, କେବେ ବା ବୁଦ୍ଧିରେ, କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିନାହାନ୍ତି, ହେ ଶୁଭେ।
ରାଵଣେନାପନୀତୈଷା ଵୀର୍ଯୋତ୍ସିକ୍ତେନ ରକ୍ଷସା। ତ୍ଵଯା ଵିରହିତା ଦୀନା ଵିଵଶା ନିର୍ଜନେ ସତୀ
ରାବଣ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅହଂକାରୀ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହୋଇ, ତୁମଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ଏକା ଅବସ୍ଥାରେ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସହାୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ।
ରୁଦ୍ଧା ଚାନ୍ତଃପୁରେ ଗୁପ୍ତା ତ୍ଵଚ୍ଚିତ୍ତା ତ୍ଵତ୍ପରାଯଣା। ରକ୍ଷିତା ରାକ୍ଷସୀଭିଶ୍ଚ ଘୋରାଭିର୍ଘୋରବୁଦ୍ଧିଭିଃ
ଅନ୍ତଃପୁରରେ ବନ୍ଦି ଓ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ମନ ସବୁବେଳେ ତୁମପାଇଁ ଲଗିଥିଲା, ତୁମେ ହିଁ ସେଙ୍କର ଶରଣ ଥିଲେ। ଭୟଙ୍କର ମନ ଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସେଉଁଠି ସତତ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରଲୋଭ୍ଯମାନା ଵିଵିଧଂ ତର୍ଜ୍ଯମାନା ଚ ମୈଥିଲୀ। ନାଚିନ୍ତଯତ ତଦ୍ରକ୍ଷସ୍ତ୍ଵଦ୍ଗତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଲୋଭ ଦେଇଥିଲେ ଓ ଧମକ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୈଥିଲୀଙ୍କ ମନ କେବେ ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଦେଖାଇନାହିଁ, ସେ ମନରେ ସବୁବେଳେ ତୁମେ ହିଁ ଥିଲେ।
ଵିଶୁଦ୍ଧଭାଵାଂ ନିଷ୍ପାପାଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମୈଥିଲୀମ୍। ନ କିଂଚିଦଭିଧାତଵ୍ଯା ଅହମାଜ୍ଞାପଯାମି ତେ
ମୈଥିଲୀ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା ଥିବା ଜଣେ ମହିଳା, ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଏଥିରେ ଆଉ କିଛି କହିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ—ମୁଁ ଏହି ଆଦେଶ ଦେଉଛି।
ତତଃ ପ୍ରୀତମନା ରାମଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ଵଦତାଂ ଵରଃ। ଦଧ୍ଯୌ ମୁହୂର୍ତଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ହର୍ଷଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନଃ
ଏପରି ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ରାମଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାତେଜା ଧୃତିମାନୁରୁଵିକ୍ରମଃ। ଉଵାଚ ତ୍ରିଦଶଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ରାମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧୃଢ଼ ଓ ପ୍ରବଳ ରାମ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଚାପି ଲୋକେଷୁ ସୀତା ପାଵନମର୍ହତି। ଦୀର୍ଘକାଲୋଷିତା ହୀଯଂ ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ଶୁଭା
ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ, ସୀତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଆଗରେ ପବିତ୍ର କରାଯିବା ଦରକାର, କାରଣ ସେ ଶୁଭା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରହିଥିଲେ।
ବାଲିଶୋ ବତ କାମାତ୍ମା ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ। ଇତି ଵକ୍ଷ୍ଯତି ମାଂ ଲୋକୋ ଜାନକୀମଵିଶୋଧ୍ଯ ହି
ଯଦି ମୁଁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିନଥାନ୍ତି, ତେବେ ଲୋକେ କହିଥାନ୍ତି—'ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଅବୁଝ ଓ କାମବଶ'।
ଅନନ୍ଯହୃଦଯାଂ ସୀତାଂ ମଚ୍ଚିତ୍ତପରିରକ୍ଷିଣୀମ୍। ଅହମପ୍ଯଵଗଚ୍ଛାମି ମୈଥିଲୀଂ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ, ସୀତା ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ କେବଳ ମୋ ପାଇଁ, ସେ ମୋ ମନକୁ ନିଜ ମନରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।
ଇମାମପି ଵିଶାଲାକ୍ଷୀଂ ରକ୍ଷିତାଂ ସ୍ଵେନ ତେଜସା। ରାଵଣୋ ନାତିଵର୍ତେତ ଵେଲାମିଵ ମହୋଦଧିଃ
ଏହି ବିଶାଳ ନୟନ ଥିବା ମହିଳା, ନିଜ ତପସ୍ୟା ଓ ଶୁଦ୍ଧତାରେ ରକ୍ଷିତ, ତାଙ୍କୁ ରାବଣ କେବେ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ମହାସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କର କୂଳ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିପାରେ ନାହିଁ।
ପ୍ରତ୍ଯଯାର୍ଥଂ ତୁ ଲୋକାନାଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ସତ୍ଯସଂଶ୍ରଯଃ। ଉପେକ୍ଷେ ଚାପି ଵୈଦେହୀଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ତୀଂ ହୁତାଶନମ୍
ତିନି ଜଗତର ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଶ୍ୱାସ କରିପାରିବେ ବୋଲି, ମୁଁ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହି, ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥିଲି।
ନ ହି ଶକ୍ତଃ ସୁଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମନସାପି ହି ମୈଥିଲୀମ୍। ପ୍ରଧର୍ଷଯିତୁମପ୍ରାପ୍ଯାଂ ଦୀପ୍ତାମଗ୍ନିଶିଖାମିଵ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ରାବଣ ମନରେ ମଧ୍ୟ ମୈଥିଲୀଙ୍କୁ ଅପମାନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ଯେପରି ଦେଖିବାକୁ ଅସମ୍ଭବ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖାକୁ ଛୁଇଁବା ଅସମ୍ଭବ।
ନେଯମର୍ହତି ଵୈକ୍ଲଵ୍ଯଂ ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ସତୀ। ଅନନ୍ଯା ହି ମଯା ସୀତା ଭାସ୍କରସ୍ଯ ପ୍ରଭା ଯଥା
ଏହି ସତୀ ମହିଳା ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେବେ ବି ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଦେଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ସୀତା ମୋ ପ୍ରତି ଏକାନ୍ତ ଭକ୍ତ, ଯେପରି ରବିଙ୍କ ପ୍ରଭା ରବି ପାଇଁ।
ଵିଶୁଦ୍ଧା ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମୈଥିଲୀ ଜନକାତ୍ମଜା। ନ ଵିହାତୁଂ ମଯା ଶକ୍ଯା କୀର୍ତିରାତ୍ମଵତା ଯଥା
ମୈଥିଲୀ, ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା, ତିନି ଲୋକରେ ଶୁଦ୍ଧ; ମୋ ପାଖରୁ ତାଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଯେପରି ଆତ୍ମାବାନ ଲୋକ ନିଜ କୀର୍ତ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ିପାରେ ନାହିଁ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଚ ମଯା କାର୍ଯଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଵୋ ଵଚୋ ହିତମ୍। ସ୍ନିଗ୍ଧାନାଂ ଲୋକନାଥାନାମେଵଂ ଚ ଵଦତାଂ ହିତମ୍
ତୁମମାନେ ଯେଉଁ କଥା ମୋ ପାଇଁ ଭଲ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପକାର ହୁଏ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସେହିପରି କରିବି। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ ଓ ମୋ ପ୍ରତି ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଜଯୀ ମହାବଲଃ ପ୍ରଶସ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵକୃତେନ କର୍ମଣା। ସମେତ୍ଯ ରାମଃ ପ୍ରିଯଯା ମହାଯଶାଃ ସୁଖଂ ସୁଖାର୍ହୋଽନୁବଭୂଵ ରାଘଵଃ
ଏପରି କହି, ବିଜୟୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ, ନିଜ କର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ନିଜ ପ୍ରିୟା ସହ ମିଶି, ମହାଯଶସ୍ବୀ ରାଘବ ସେଉଁଠି ଯେଉଁ ସୁଖ ଯୋଗ୍ୟ, ସେହି ସୁଖ ଉପଭୋଗ କଲେ।
thumb|ଏକୋନଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଏକୋନଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡର ଏକୋନଉନିଶତତମ ସର୍ଗ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ ରାଘଵେଣାନୁଭାଷିତମ୍। ତତଃ ଶୁଭତରଂ ଵାକ୍ଯଂ ଵ୍ଯାଜହାର ମହେଶ୍ଵରଃ
ରାଘବଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ତା'ପରେ ମହାଦେବ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଶୁଭ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
ପୁଷ୍କରାକ୍ଷ ମହାବାହୋ ମହାଵକ୍ଷଃ ପରଂତପ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା କୃତମିଦଂ କର୍ମ ତ୍ଵଯା ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵର
ହେ ପଦ୍ମନୟନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁଧରୀ, ବିରାଟ୍ ଛାତିବାଳା ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିଛ, ଧର୍ମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ସର୍ଵସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧଂ ଦାରୁଣଂ ତମଃ। ଅପଵୃତ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ସଂଖ୍ଯେ ରାମ ରାଵଣଜଂ ଭଯମ୍
ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ରେ ବଡ଼ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୋଇଛି; ରାମ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ରାବଣଙ୍କ ଭୟକୁ ମିଟାଇଦେଲ।
ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ଭରତଂ ଦୀନଂ କୌସଲ୍ଯାଂ ଚ ଯଶସ୍ଵିନୀମ୍। କୈକେଯୀଂ ଚ ସୁମିତ୍ରାଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣମାତରମ୍
ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ଭରତଙ୍କୁ, ମହିମାଶାଳୀ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦିଅ, ତଥା କୈକେୟୀ ଓ ସୁମିତ୍ରା, ଯିଏ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ମାଆ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖ।
ପ୍ରାପ୍ଯ ରାଜ୍ଯମଯୋଧ୍ଯାଯାଂ ନନ୍ଦଯିତ୍ଵା ସୁହୃଜ୍ଜନମ୍। ଇକ୍ଷ୍ଵାକୂଣାଂ କୁଲେ ଵଂଶଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ମହାବଲ
ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ତୁମ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଖୁସି ହେବେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶକୁ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାପିତ କର।
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ତୁରଗମେଧେନ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାନୁତ୍ତମଂ ଯଶଃ। ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ତ୍ରିଦିଵଂ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୀର୍ତ୍ତି ଲାଭ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଙ୍କୁ ଧନ ଦେଇ, ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଏଷ ରାଜା ଦଶରଥୋ ଵିମାନସ୍ଥଃ ପିତା ତଵ। କାକୁତ୍ସ୍ଥ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ଗୁରୁସ୍ତଵ ମହାଯଶାଃ
ଏଠାରେ ତୁମ ପିତା ଦଶରଥ ରାଜା, ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସିଛନ୍ତି; କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଗର୍ବ, ମାନବ ଲୋକରେ ତୁମେ ତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର।
ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକଂ ଗତଃ ଶ୍ରୀମାଂସ୍ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ରେଣ ତାରିତଃ। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ତ୍ଵମେନମଭିଵାଦଯ
ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି, ତୁମ ପୁତ୍ରତ୍ୱରେ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଛନ୍ତି; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ତୁମେ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କର।
ମହାଦେଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଘଵଃ ସହଲକ୍ଷ୍ମଣଃ। ଵିମାନଶିଖରସ୍ଥସ୍ଯ ପ୍ରଣାମମକରୋତ୍ ପିତୁଃ
ମହାଦେବଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ରାଘବ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ଦୀପ୍ଯମାନଂ ସ୍ଵଯା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ଵିରଜୋଽମ୍ବରଧାରିଣମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସହ ଭ୍ରାତ୍ରା ଦଦର୍ଶ ପିତରଂ ପ୍ରଭୁଃ
ସେ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ମଳରହିତ, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିବା ପିତାଙ୍କୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହ ଦେଖିଲେ।
ହର୍ଷେଣ ମହତାଽଽଵିଷ୍ଟୋ ଵିମାନସ୍ଥୋ ମହୀପତିଃ। ପ୍ରାଣୈଃ ପ୍ରିଯତରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁତ୍ରଂ ଦଶରଥସ୍ତଦା
ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସିଥିବା ରାଜା, ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି ବିପୁଳ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।
ଆରୋପ୍ଯାଙ୍କେ ମହାବାହୁର୍ଵରାସନଗତଃ ପ୍ରଭୁଃ। ବାହୁଭ୍ଯାଂ ସମ୍ପରିଷ୍ଵଜ୍ଯ ତତୋ ଵାକ୍ଯଂ ସମାଦଦେ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିତା, ପୁତ୍ରକୁ ଆଂକ ଉପରେ ବସାଇ, ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।