ପ୍ରଭଵଂ ନିଧନଂ ଵା ତେ ନୋ ଵିଦୁଃ କୋ ଭଵାନିତି । ଦୃଶ୍ଯସେ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଚ ଗୋଷୁ ଚ । ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଗଗନେ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ
ଆପଣଙ୍କ ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ଶେଷ କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଆପଣ କିଏ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ସମସ୍ତ ଦିଗ, ଆକାଶ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲରେ ଆପଣ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ସହସ୍ରଚରଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶତଶୀର୍ଷଃ ସହସ୍ରଦୃକ୍ । ତ୍ଵଂ ଧାରଯସି ଭୂତାନି ପୃଥିଵୀଂ ଚ ସପର୍ଵତାମ୍
ସହସ୍ର ପାଦ, ଶତମୁଣ୍ଡ, ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଶ୍ରୀମାନ୍ ଆପଣ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଅନ୍ତେ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ସଲିଲେ ଦୃଶ୍ଯସେ ତ୍ଵଂ ମହୋରଗଃ । ତ୍ରୀନ୍ ଲୋକାନ୍ ଧାରଯନ୍ ରାମ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାନ୍
ପୃଥିବୀର ସେଷରେ, ପାଣିରେ ତୁମେ ବଡ଼ ସର୍ପ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛ, ଯିଏ ତିନି ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଛ, ରାମ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ସହିତ।
ଅହଂ ତେ ହୃଦଯଂ ରାମ ଜିହ୍ଵା ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ । ଦେଵା ଗାତ୍ରେଷୁ ରୋମାଣି ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତାଃ ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ ତୁମ ହୃଦୟ, ରାମ; ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ତୁମ ଜିହ୍ୱା; ଦେବତାମାନେ ତୁମ ଦେହର ଲୋମ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି।
ନିମେଷସ୍ତେ ସ୍ମୃତା ରାତ୍ରିଃ ଉନ୍ମେଷସ୍ତେ ଭଵେଦ୍ଦିଵା । ସଂସ୍କାରାସ୍ତେଽଭଵନ୍ ଵେଦା ନ ତଦସ୍ତି ତ୍ଵଯା ଵିନା ॥
ତୁମେ ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ ରାତି, ଖୋଲିଲେ ଦିନ; ବେଦମାନେ ହେଉଛି ତୁମ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ; ତୁମ ବିନା କିଛି ନାହିଁ।
ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ଶରୀରଂ ତେ ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ତେ ଵସୁଧାତଲମ୍ । ଅଗ୍ନିଃ କୋପଃ ପ୍ରସାଦସ୍ତେ ସୋମଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷଣଃ
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ହେଉଛି ତୁମ ଦେହ, ପୃଥିବୀର ଦୃଢତା ତୁମର; ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ତୁମ କ୍ରୋଧ, ଚନ୍ଦ୍ର ତୁମ କୃପା, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ତୁମ ଚିହ୍ନ।
ତ୍ଵଯା ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯଃ କ୍ରାନ୍ତାଃ ପୁରା ସ୍ଵୈର୍ଵିକ୍ରମୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ । ମହେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ କୃତୋ ରାଜା ବଲିଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ସୁଦାରୁଣମ୍
ତୁମ ତିନିଟି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଦଳି ଯାଇଥିଲ; ଭୟଙ୍କର ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲ।
ଯତ୍ ପରଂ ଶ୍ରୂଯତେ ଜ୍ଯୋତିର୍ଯତ୍ ପରଂ ଶ୍ରୂଯତେ ତମଃ । ଯତ୍ ପରଂ ପରତଶ୍ଚୈଵ ପରମାତ୍ମେତି କଥ୍ଯସେ
ଯାହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଲୋକ ବୋଲାଯାଏ, ଯାହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅନ୍ଧକାର କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଉପରେ, ସେଇ ତୁମେ ପରମାତ୍ମା ଭାବେ ପରିଚିତ।
ପରମାଖ୍ଯଂ ପର ଯଚ୍ଚ ତ୍ଵମେଵ ପରିଗୀଯସେ । ସ୍ଥିତ୍ଯୁତ୍ପତ୍ତି ଵିନାଶାନାଂ ତ୍ଵାମାହୁଃ ପରମାଂ ଗତିଂ
ଯାହାକୁ ପରମ କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ସେଇ ତୁମେ; ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ନାଶରେ ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି।
ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଭଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଦେଵଃ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଵଧାର୍ଥଂ ରାଵଣସ୍ଯେହ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ମାନୁଷୀଂ ତନୁମ୍
ତୁମେ ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତା କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଜାପତି; ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଏଠାରେ ମାନବ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛ।
ତଦିଦଂ ନଃ କୃତଂ କାର୍ଯମ୍ ତ୍ଵଯା ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵର । ନିହତୋ ରାଵଣୋ ରାମ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଦିଵମାକ୍ରମ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ସଫଳ କରିଛ, ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାରକ; ରାବଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି—ଖୁସି ହେଉ, ରାମ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
ଅମୋଘଂ ବଲଵୀର୍ଯଂ ତେ ଅମୋଘସ୍ତେ ପରାକ୍ରମଃ । ଅମୋଘଂ ଦର୍ଶନଂ ରାମ ଅମୋଘସ୍ତଵ ସଂସ୍ତଵଃ ॥
ତୁମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଅବିଫଳ, ତୁମ ପ୍ରଭାବ ଅବିଫଳ; ତୁମ ଦର୍ଶନ ଅବିଫଳ, ରାମ, ତୁମ ଗୁଣଗାନ ଅବିଫଳ।
ଅମୋଘାସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଭକ୍ତିମନ୍ତୋ ନରା ଭୁଵି । ଯେ ତ୍ଵାଂ ଦେଵମ୍ ଧ୍ରୁଵଂ ଭକ୍ତାଃ ପୁରାଣଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ॥
ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଯେମାନେ ତୁମେ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ପୁରାତନ ପରମ ପୁରୁଷ ଭାବେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅବିଫଳ ହେବେ।
ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ସଦା କାମାନ୍ ଇହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ । ଇମମାର୍ଷଂ ସ୍ତଵଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ଯେ ନରାଃ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯନ୍ତି ନାସ୍ତି ତେଷାଂ ପରାଭଵଃ
ଏହି ପୁରାତନ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ସ୍ତୁତିକୁ ଯେମାନେ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ସଦା ପଢ଼ିବେ, ସେମାନେ ସବୁ ଇଚ୍ଛା ପାଇବେ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ବି ହାର ନାହିଁ।
thumb|ଅଷ୍ଟାଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟାଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏକ ଶତ ଅଠାର ତମ ସର୍ଗ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ ପିତାମହସମୀରିତମ୍। ଅଙ୍କେନାଦାଯ ଵୈଦେହୀମୁତ୍ପପାତ ଵିଭାଵସୁଃ
ପିତାମହଙ୍କ କହିଥିବା ଏହି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିଦେବୀ ଵୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆଂକୁରେ ନେଇ ଉଠିଲେ।
ଵିଧୂଯାଥ ଚିତାଂ ତାଂ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ହଵ୍ଯଵାହନଃ। ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ମୂର୍ତିମାନାଶୁ ଗୃହୀତ୍ଵା ଜନକାତ୍ମଜାମ୍
ତାପରେ, ଅଗ୍ନିଦେବ ଚିତାକୁ ହଟାଇ, ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ନେଇ ଦୃଢ ଦେହରେ ଦ୍ରୁତ ଉଠିଲେ।
ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶାଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣାମ୍। ରକ୍ତାମ୍ବରଧରାଂ ବାଲାଂ ନୀଲକୁଞ୍ଚିତମୂର୍ଧଜାମ୍
ସେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ତପ୍ତ ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ଯୁବତୀ ଓ କଳା ଗୁଞ୍ଚିତ କେଶ ଥିଲା।
ଅକ୍ଲିଷ୍ଟମାଲ୍ଯାଭରଣାଂ ତଥାରୂପାମନିନ୍ଦିତାମ୍। ଦଦୌ ରାମାଯ ଵୈଦେହୀମଙ୍କେ କୃତ୍ଵା ଵିଭାଵସୁଃ
ଅକ୍ଳିଷ୍ଟ ମାଳା ଓ ଆଭୂଷଣ, ଦୋଷହୀନ ରୂପ ଓ ନିର୍ମଳ ଦେହରେ, ଅଗ୍ନିଦେବୀ ଵୈଦେହୀଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ଆଂକୁରେ ରଖିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତୁ ତଦା ରାମଂ ସାକ୍ଷୀ ଲୋକସ୍ଯ ପାଵକଃ। ଏଷା ତେ ରାମ ଵୈଦେହୀ ପାପମସ୍ଯାଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ତାପରେ, ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ ଅଗ୍ନିଦେବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ତୁମ ଵୈଦେହୀ; ଏଠାରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।'
ନୈଵ ଵାଚା ନ ମନସା ନୈଵ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ନ ଚକ୍ଷୁଷା। ସୁଵୃତ୍ତା ଵୃତ୍ତଶୌଟୀର୍ଯଂ ନ ତ୍ଵାମତ୍ଯଚରଚ୍ଛୁଭା
ଏହି ଶୁଭ ଚରିତ୍ର ଓ ଉତ୍ତମ ଗୁଣବତୀ ମହିଳା କେବେ ବା ଶବ୍ଦରେ, କେବେ ବା ମନରେ, କେବେ ବା ବୁଦ୍ଧିରେ, କିମ୍ବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ତୁମକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିନାହାନ୍ତି, ହେ ଶୁଭେ।
ରାଵଣେନାପନୀତୈଷା ଵୀର୍ଯୋତ୍ସିକ୍ତେନ ରକ୍ଷସା। ତ୍ଵଯା ଵିରହିତା ଦୀନା ଵିଵଶା ନିର୍ଜନେ ସତୀ
ରାବଣ ନାମକ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଅହଂକାରୀ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହୋଇ, ତୁମଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓ ଏକା ଅବସ୍ଥାରେ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ ଅସହାୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହିଥିଲେ।
ରୁଦ୍ଧା ଚାନ୍ତଃପୁରେ ଗୁପ୍ତା ତ୍ଵଚ୍ଚିତ୍ତା ତ୍ଵତ୍ପରାଯଣା। ରକ୍ଷିତା ରାକ୍ଷସୀଭିଶ୍ଚ ଘୋରାଭିର୍ଘୋରବୁଦ୍ଧିଭିଃ
ଅନ୍ତଃପୁରରେ ବନ୍ଦି ଓ ରକ୍ଷିତ ହୋଇ, ମନ ସବୁବେଳେ ତୁମପାଇଁ ଲଗିଥିଲା, ତୁମେ ହିଁ ସେଙ୍କର ଶରଣ ଥିଲେ। ଭୟଙ୍କର ମନ ଥିବା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସେଉଁଠି ସତତ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରଲୋଭ୍ଯମାନା ଵିଵିଧଂ ତର୍ଜ୍ଯମାନା ଚ ମୈଥିଲୀ। ନାଚିନ୍ତଯତ ତଦ୍ରକ୍ଷସ୍ତ୍ଵଦ୍ଗତେନାନ୍ତରାତ୍ମନା
ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଲୋଭ ଦେଇଥିଲେ ଓ ଧମକ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୈଥିଲୀଙ୍କ ମନ କେବେ ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଦେଖାଇନାହିଁ, ସେ ମନରେ ସବୁବେଳେ ତୁମେ ହିଁ ଥିଲେ।
ଵିଶୁଦ୍ଧଭାଵାଂ ନିଷ୍ପାପାଂ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଣୀଷ୍ଵ ମୈଥିଲୀମ୍। ନ କିଂଚିଦଭିଧାତଵ୍ଯା ଅହମାଜ୍ଞାପଯାମି ତେ
ମୈଥିଲୀ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା ଥିବା ଜଣେ ମହିଳା, ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଏଥିରେ ଆଉ କିଛି କହିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ—ମୁଁ ଏହି ଆଦେଶ ଦେଉଛି।
ତତଃ ପ୍ରୀତମନା ରାମଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵଂ ଵଦତାଂ ଵରଃ। ଦଧ୍ଯୌ ମୁହୂର୍ତଂ ଧର୍ମାତ୍ମା ହର୍ଷଵ୍ଯାକୁଲଲୋଚନଃ
ଏପରି ମଧୁର କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ରାମଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ମହାତେଜା ଧୃତିମାନୁରୁଵିକ୍ରମଃ। ଉଵାଚ ତ୍ରିଦଶଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ରାମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଧୃଢ଼ ଓ ପ୍ରବଳ ରାମ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଚାପି ଲୋକେଷୁ ସୀତା ପାଵନମର୍ହତି। ଦୀର୍ଘକାଲୋଷିତା ହୀଯଂ ରାଵଣାନ୍ତଃପୁରେ ଶୁଭା
ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ, ସୀତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଆଗରେ ପବିତ୍ର କରାଯିବା ଦରକାର, କାରଣ ସେ ଶୁଭା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାବଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରହିଥିଲେ।
ବାଲିଶୋ ବତ କାମାତ୍ମା ରାମୋ ଦଶରଥାତ୍ମଜଃ। ଇତି ଵକ୍ଷ୍ଯତି ମାଂ ଲୋକୋ ଜାନକୀମଵିଶୋଧ୍ଯ ହି
ଯଦି ମୁଁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିନଥାନ୍ତି, ତେବେ ଲୋକେ କହିଥାନ୍ତି—'ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଅବୁଝ ଓ କାମବଶ'।
ଅନନ୍ଯହୃଦଯାଂ ସୀତାଂ ମଚ୍ଚିତ୍ତପରିରକ୍ଷିଣୀମ୍। ଅହମପ୍ଯଵଗଚ୍ଛାମି ମୈଥିଲୀଂ ଜନକାତ୍ମଜାମ୍
ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଜାଣେ, ସୀତା ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ କେବଳ ମୋ ପାଇଁ, ସେ ମୋ ମନକୁ ନିଜ ମନରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।