ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଲୋକପାଲୈସ୍ତୈଃ ସ୍ଵାମୀ ଲୋକସ୍ଯ ରାଘଵଃ । ଅବ୍ରଵୀତ୍ରିଦଶଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ ରାମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ
ଏଭଳି ଲୋକପାଳମାନେ କହିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ ରାଘବ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଆତ୍ମାନଂ ମାନୁଷଂ ମନ୍ଯେ ରାମଂ ଦଶରଥାତ୍ମଜମ୍ । ଯୋଽହଂ ଯସ୍ଯ ଯତଶ୍ଚାହମ୍ ଭଗଵାଂସ୍ତଦ୍ ବ୍ରଵୀତୁ ମେ
ମୁଁ ନିଜକୁ ମଣିଷ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ବୋଲି ଭାବେ; ମୁଁ କିଏ, କେଉଁଠୁ ଆସିଛି, ଏହା ଭଗବାନ୍ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ତଂ କାକୁତ୍ସ୍ଥମ୍ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଵିଦାଂ ଵରଃ । ଅବ୍ରଵୀଚ୍ଛୃଣୁ ମେ ରାମ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମ
ଏପରି କହୁଥିବା କାକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହିଲେ: 'ରାମ, ସତ୍ୟବାନ୍ ଓ ସତ୍ୟଶୂର, ମୋ କଥା ଶୁଣ।'
ଭଵାନ୍ ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ ଶ୍ରୀମାଂଶ୍ଚକ୍ରାଯୁଧଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଏକଶୃଙ୍ଗୋ ଵରାହସ୍ତ୍ଵମ୍ ଭୂତଭଵ୍ଯସପତ୍ନଜିତ୍
ଆପଣ ନାରାୟଣ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀମାନ୍, ଚକ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁ; ଏକଶୃଙ୍ଗ ବରାହ, ଭୂତ-ଭବିଷ୍ୟତ-ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଜୟୀ।
ଅକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ଯଂ ଚ ମଧ୍ଯେ ଚାନ୍ତେ ଚ ରାଘଵ । ଲୋକାନାଂ ତ୍ଵଂ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନଶ୍ଚତୁର୍ଭୁଜଃ
ଅକ୍ଷୟ ବ୍ରହ୍ମ, ସତ୍ୟ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷରେ ଅଛନ୍ତି ଆପଣ, ରାଘବ; ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ, ଚାରିବାହୁ।
ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵା ହୃଷୀକେଶଃ ପୁରୁଷଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଅଜିତଃ ଖଡ୍ଗଧୃଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ କୃଷ୍ଣଶ୍ଚୈଵ ବୃହଦ୍ବଲଃ
ଆପଣ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ, ହୃଷୀକେଶ, ପୁରୁଷ ଓ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ; ଅଜୟ, ଖଡ୍ଗଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବୃହଦ୍ବଳ।
ସେନାନୀର୍ଗ୍ରାମଣୀଶ୍ଚ ତ୍ଵମ୍ ବୁଦ୍ଧିଃ ସତ୍ତ୍ଵଂ କ୍ଷମା ଦମଃ । ପ୍ରଭଵଶ୍ଚାପ୍ଯଯଶ୍ଚ ତ୍ଵମ୍ ଉପେନ୍ଦ୍ରୋ ମଧୁସୂଦନଃ
ଆପଣ ସେନାପତି, ଗ୍ରାମଣୀ, ବୁଦ୍ଧି, ସତ୍ତ୍ୱ, ଖ୍ଷମା, ଦମ; ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ମଧୁସୂଦନ।
ଇନ୍ଦ୍ରକର୍ମା ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ଵମ୍ ପଦ୍ମନାଭୋ ରଣାନ୍ତକୃତ୍ । ଶରଣ୍ଯଂ ଶରଣଂ ଚ ତ୍ଵାମ୍ ଆହୁର୍ଦିଵ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା, ମହେନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମନାଭ, ଯୁଦ୍ଧର ଶେଷକର୍ତ୍ତା; ଦିବ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ଓ ଆଶ୍ରୟ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ସହସ୍ରଶୃଙ୍ଗୋ ଵେଦାତ୍ମା ଶତଶୀର୍ଷୋ ମହର୍ଷଭଃ । ତ୍ଵଂ ତ୍ରଯାଣାଂ ହି ଲୋକାନାମ୍ ଆଦିକର୍ତା ସ୍ଵଯମ୍ପ୍ରଭୁଃ
ସହସ୍ରଶୃଙ୍ଗୀ, ବେଦର ସାର, ଶତଶିରା, ମହାବୃଷଭ; ତିନି ଲୋକର ଆଦି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସ୍ୱାମୀ ଆପଣ।
ସିଦ୍ଧାନାମପି ସାଧ୍ଯାନାମ୍ ଆଶ୍ରଯଶ୍ଚାସି ପୂର୍ଵଜଃ । ତ୍ଵଂ ଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ଵଷଟ୍କାରଃ ତ୍ଵମୋଙ୍କାରଃ ପରାତ୍ପରଃ
ସିଦ୍ଧ ଓ ସାଧ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଶ୍ରୟ ଓ ପ୍ରାଚୀନ; ଆପଣ ଯଜ୍ଞ, ବଷଟ୍ ସ୍ୱର, ଓଁକାର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପରେ ଥିବା।
ପ୍ରଭଵଂ ନିଧନଂ ଵା ତେ ନୋ ଵିଦୁଃ କୋ ଭଵାନିତି । ଦୃଶ୍ଯସେ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଚ ଗୋଷୁ ଚ । ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଗଗନେ ପର୍ଵତେଷୁ ଵନେଷୁ ଚ
ଆପଣଙ୍କ ଆରମ୍ଭ କିମ୍ବା ଶେଷ କେହି ଜାଣିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଆପଣ କିଏ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ସମସ୍ତ ଦିଗ, ଆକାଶ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲରେ ଆପଣ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ସହସ୍ରଚରଣଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଶତଶୀର୍ଷଃ ସହସ୍ରଦୃକ୍ । ତ୍ଵଂ ଧାରଯସି ଭୂତାନି ପୃଥିଵୀଂ ଚ ସପର୍ଵତାମ୍
ସହସ୍ର ପାଦ, ଶତମୁଣ୍ଡ, ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଶ୍ରୀମାନ୍ ଆପଣ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ଅନ୍ତେ ପୃଥିଵ୍ଯାଃ ସଲିଲେ ଦୃଶ୍ଯସେ ତ୍ଵଂ ମହୋରଗଃ । ତ୍ରୀନ୍ ଲୋକାନ୍ ଧାରଯନ୍ ରାମ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵଦାନଵାନ୍
ପୃଥିବୀର ସେଷରେ, ପାଣିରେ ତୁମେ ବଡ଼ ସର୍ପ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛ, ଯିଏ ତିନି ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଛ, ରାମ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦାନବମାନେ ସହିତ।
ଅହଂ ତେ ହୃଦଯଂ ରାମ ଜିହ୍ଵା ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ । ଦେଵା ଗାତ୍ରେଷୁ ରୋମାଣି ବ୍ରହ୍ମଣା ନିର୍ମିତାଃ ପ୍ରଭୋ
ମୁଁ ତୁମ ହୃଦୟ, ରାମ; ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ତୁମ ଜିହ୍ୱା; ଦେବତାମାନେ ତୁମ ଦେହର ଲୋମ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି।
ନିମେଷସ୍ତେ ସ୍ମୃତା ରାତ୍ରିଃ ଉନ୍ମେଷସ୍ତେ ଭଵେଦ୍ଦିଵା । ସଂସ୍କାରାସ୍ତେଽଭଵନ୍ ଵେଦା ନ ତଦସ୍ତି ତ୍ଵଯା ଵିନା ॥
ତୁମେ ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ ରାତି, ଖୋଲିଲେ ଦିନ; ବେଦମାନେ ହେଉଛି ତୁମ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ; ତୁମ ବିନା କିଛି ନାହିଁ।
ଜଗତ୍ ସର୍ଵଂ ଶରୀରଂ ତେ ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ତେ ଵସୁଧାତଲମ୍ । ଅଗ୍ନିଃ କୋପଃ ପ୍ରସାଦସ୍ତେ ସୋମଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷଣଃ
ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ହେଉଛି ତୁମ ଦେହ, ପୃଥିବୀର ଦୃଢତା ତୁମର; ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ତୁମ କ୍ରୋଧ, ଚନ୍ଦ୍ର ତୁମ କୃପା, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ତୁମ ଚିହ୍ନ।
ତ୍ଵଯା ଲୋକାସ୍ତ୍ରଯଃ କ୍ରାନ୍ତାଃ ପୁରା ସ୍ଵୈର୍ଵିକ୍ରମୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ । ମହେନ୍ଦ୍ରଶ୍ଚ କୃତୋ ରାଜା ବଲିଂ ବଦ୍ଧ୍ଵା ସୁଦାରୁଣମ୍
ତୁମ ତିନିଟି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଦଳି ଯାଇଥିଲ; ଭୟଙ୍କର ବଳିଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜା କରିଥିଲ।
ଯତ୍ ପରଂ ଶ୍ରୂଯତେ ଜ୍ଯୋତିର୍ଯତ୍ ପରଂ ଶ୍ରୂଯତେ ତମଃ । ଯତ୍ ପରଂ ପରତଶ୍ଚୈଵ ପରମାତ୍ମେତି କଥ୍ଯସେ
ଯାହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଲୋକ ବୋଲାଯାଏ, ଯାହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅନ୍ଧକାର କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଉପରେ, ସେଇ ତୁମେ ପରମାତ୍ମା ଭାବେ ପରିଚିତ।
ପରମାଖ୍ଯଂ ପର ଯଚ୍ଚ ତ୍ଵମେଵ ପରିଗୀଯସେ । ସ୍ଥିତ୍ଯୁତ୍ପତ୍ତି ଵିନାଶାନାଂ ତ୍ଵାମାହୁଃ ପରମାଂ ଗତିଂ
ଯାହାକୁ ପରମ କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ, ସେଇ ତୁମେ; ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ନାଶରେ ତୁମେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି।
ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଭଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଦେଵଃ କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ଵଧାର୍ଥଂ ରାଵଣସ୍ଯେହ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ମାନୁଷୀଂ ତନୁମ୍
ତୁମେ ସୀତା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତା କୃଷ୍ଣ, ପ୍ରଜାପତି; ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଏଠାରେ ମାନବ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛ।
ତଦିଦଂ ନଃ କୃତଂ କାର୍ଯମ୍ ତ୍ଵଯା ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵର । ନିହତୋ ରାଵଣୋ ରାମ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ଦିଵମାକ୍ରମ
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମେ ସଫଳ କରିଛ, ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାରକ; ରାବଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି—ଖୁସି ହେଉ, ରାମ, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ।
ଅମୋଘଂ ବଲଵୀର୍ଯଂ ତେ ଅମୋଘସ୍ତେ ପରାକ୍ରମଃ । ଅମୋଘଂ ଦର୍ଶନଂ ରାମ ଅମୋଘସ୍ତଵ ସଂସ୍ତଵଃ ॥
ତୁମ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ଅବିଫଳ, ତୁମ ପ୍ରଭାବ ଅବିଫଳ; ତୁମ ଦର୍ଶନ ଅବିଫଳ, ରାମ, ତୁମ ଗୁଣଗାନ ଅବିଫଳ।
ଅମୋଘାସ୍ତେ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଭକ୍ତିମନ୍ତୋ ନରା ଭୁଵି । ଯେ ତ୍ଵାଂ ଦେଵମ୍ ଧ୍ରୁଵଂ ଭକ୍ତାଃ ପୁରାଣଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍ ॥
ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଯେମାନେ ତୁମେ ପ୍ରତି ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ପୁରାତନ ପରମ ପୁରୁଷ ଭାବେ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅବିଫଳ ହେବେ।
ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ସଦା କାମାନ୍ ଇହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ । ଇମମାର୍ଷଂ ସ୍ତଵଂ ନିତ୍ଯମ୍ ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ଯେ ନରାଃ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯନ୍ତି ନାସ୍ତି ତେଷାଂ ପରାଭଵଃ
ଏହି ପୁରାତନ ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ସ୍ତୁତିକୁ ଯେମାନେ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ସଦା ପଢ଼ିବେ, ସେମାନେ ସବୁ ଇଚ୍ଛା ପାଇବେ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ବି ହାର ନାହିଁ।
thumb|ଅଷ୍ଟାଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଅଷ୍ଟାଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏକ ଶତ ଅଠାର ତମ ସର୍ଗ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଶୁଭଂ ଵାକ୍ଯଂ ପିତାମହସମୀରିତମ୍। ଅଙ୍କେନାଦାଯ ଵୈଦେହୀମୁତ୍ପପାତ ଵିଭାଵସୁଃ
ପିତାମହଙ୍କ କହିଥିବା ଏହି ଶୁଭ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିଦେବୀ ଵୈଦେହୀଙ୍କୁ ଆଂକୁରେ ନେଇ ଉଠିଲେ।
ଵିଧୂଯାଥ ଚିତାଂ ତାଂ ତୁ ଵୈଦେହୀଂ ହଵ୍ଯଵାହନଃ। ଉତ୍ତସ୍ଥୌ ମୂର୍ତିମାନାଶୁ ଗୃହୀତ୍ଵା ଜନକାତ୍ମଜାମ୍
ତାପରେ, ଅଗ୍ନିଦେବ ଚିତାକୁ ହଟାଇ, ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ନେଇ ଦୃଢ ଦେହରେ ଦ୍ରୁତ ଉଠିଲେ।
ତରୁଣାଦିତ୍ଯସଂକାଶାଂ ତପ୍ତକାଞ୍ଚନଭୂଷଣାମ୍। ରକ୍ତାମ୍ବରଧରାଂ ବାଲାଂ ନୀଲକୁଞ୍ଚିତମୂର୍ଧଜାମ୍
ସେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ତପ୍ତ ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଲାଲ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧି, ଯୁବତୀ ଓ କଳା ଗୁଞ୍ଚିତ କେଶ ଥିଲା।
ଅକ୍ଲିଷ୍ଟମାଲ୍ଯାଭରଣାଂ ତଥାରୂପାମନିନ୍ଦିତାମ୍। ଦଦୌ ରାମାଯ ଵୈଦେହୀମଙ୍କେ କୃତ୍ଵା ଵିଭାଵସୁଃ
ଅକ୍ଳିଷ୍ଟ ମାଳା ଓ ଆଭୂଷଣ, ଦୋଷହୀନ ରୂପ ଓ ନିର୍ମଳ ଦେହରେ, ଅଗ୍ନିଦେବୀ ଵୈଦେହୀଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ଆଂକୁରେ ରଖିଲେ।
ଅବ୍ରଵୀତ୍ ତୁ ତଦା ରାମଂ ସାକ୍ଷୀ ଲୋକସ୍ଯ ପାଵକଃ। ଏଷା ତେ ରାମ ଵୈଦେହୀ ପାପମସ୍ଯାଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ତାପରେ, ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ ଅଗ୍ନିଦେବ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଏହି ତୁମ ଵୈଦେହୀ; ଏଠାରେ କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ।'