ନ ପରଃ ପାପମାଦତ୍ତେ ପରେଷାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍। ସମଯୋ ରକ୍ଷିତଵ୍ଯସ୍ତୁ ସନ୍ତଶ୍ଚାରିତ୍ରଭୂଷଣାଃ
ଅନ୍ୟେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କଲେ ତାହାର ପାପ ନିଜେ ଉଠାଏନାହିଁ । ଚୁକ୍ତିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ, ଓ ସଦ୍ବ୍ୟବହାର ହେଉଛି ସଜ୍ଜନଙ୍କ ଅଳଙ୍କାର ।
ପାପାନାଂ ଵା ଶୁଭାନାଂ ଵା ଵଧାର୍ହାଣାମଥାପି ଵା। କାର୍ଯଂ କାରୁଣ୍ଯମାର୍ଯେଣ ନ କଶ୍ଚିନ୍ନାପରାଧ୍ଯତି
ସେମାନେ ପାପୀ କିମ୍ବା ନିଷ୍ପାପ, କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ଦଣ୍ଡ ଯୋଗ୍ୟ ହେଉନ୍, ଉଚିତ କରୁଣା ଦେଖାଇବା । କାହାର କୌଣସି ଅପରାଧ ନାହିଁ ଏପରି କିଛି ନୁହେଁ ।
ଲୋକହିଂସାଵିହାରାଣାଂ କ୍ରୂରାଣାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍। କୁର୍ଵତାମପି ପାପାନି ନୈଵ କାର୍ଯମଶୋଭନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଲୋକଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, କ୍ରୂର ଓ ପାପ କର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅପମାନଜନକ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ହନୁମାନ୍ ସୀତଯା ଵାକ୍ଯକୋଵିଦଃ। ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତତଃ ସୀତାଂ ରାମପତ୍ନୀମନିନ୍ଦିତାମ୍
ସୀତା ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶବ୍ଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ହନୁମାନ ରାମଙ୍କ ନିର୍ମଳ ପତ୍ନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ଯୁକ୍ତା ରାମସ୍ଯ ଭଵତୀ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଗୁଣାନ୍ଵିତା। ପ୍ରତିସଂଦିଶ ମାଂ ଦେଵି ଗମିଷ୍ଯେ ଯତ୍ର ରାଘଵଃ
ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ରାମଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଓ ଗୁଣବତୀ । ମୋତେ ଆଜ୍ଞା ଦିଅ, ଦେବୀ, ମୁଁ ରାଘବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବି ।
ଏଵମୁକ୍ତା ହନୁମତା ଵୈଦେହୀ ଜନକାତ୍ମଜା। ସାବ୍ରଵୀଦ୍ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ଭର୍ତାରଂ ଭକ୍ତଵତ୍ସଲମ୍
ହନୁମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଜନକନନ୍ଦିନୀ ବୈଦେହୀ କହିଲେ — 'ମୁଁ ମୋର ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ ।'
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ହନୂମାନ୍ ମାରୁତାତ୍ମଜଃ। ହର୍ଷଯନ୍ ମୈଥିଲୀଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚେଦଂ ମହାମତିଃ
ସେଠାରେ ମୈଥିଳୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି କରି, ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଭାବରେ ଏହି ଭାବରେ କହିଲେ—
ପୂର୍ଣଚନ୍ଦ୍ରମୁଖଂ ରାମଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯଦ୍ଯ ସଲକ୍ଷ୍ମଣମ୍। ସ୍ଥିତମିତ୍ରଂ ହତାମିତ୍ରଂ ଶଚୀଵେନ୍ଦ୍ରଂ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍
ଆଜି ତୁମେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ତୁମ ସହଯୋଗୀ, ଶତ୍ରୁମାନେ ହରାଇଥିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖିବେ।
ତାମେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଭ୍ରାଜନ୍ତୀଂ ସୀତାଂ ସାକ୍ଷାଦିଵ ଶ୍ରିଯମ୍। ଆଜଗାମ ମହାତେଜା ହନୂମାନ୍ ଯତ୍ର ରାଘଵଃ
ଏଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୀତାଙ୍କୁ କହି, ଶ୍ରୀ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ଯେଉଁଠି ରାଘବ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ସପଦି ହରିଵରସ୍ତତୋ ହନୂମାନ୍ ପ୍ରତିଵଚନଂ ଜନକେଶ୍ଵରାତ୍ମଜାଯାଃ। କଥିତମକଥଯଦ୍ ଯଥାକ୍ରମେଣ ତ୍ରିଦଶଵରପ୍ରତିମାଯ ରାଘଵାଯ
ତାପରେ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହନୁମାନ୍, ଜନକନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ଉତ୍ତରକୁ ଯଥାକ୍ରମରେ ରାଘବଙ୍କୁ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ, ତୁରନ୍ତ କହିଦେଲେ।
thumb|ଚତୁର୍ଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ଶ୍ରୂଯତାମ୍|center ଶ୍ରୀମଦ୍ଵାଲ୍ମୀକିଯରାମାଯଣେ ଯୁଦ୍ଧକାଣ୍ଡେ ଚତୁର୍ଦଶାଧିକଶତତମଃ ସର୍ଗଃ ॥୬-
ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଯୁଦ୍ଧ କାଣ୍ଡର ଏହି ଏକଶେ ଚାରି ଦଶମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତମୁଵାଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସୋଽଭିଵାଦ୍ଯ ପ୍ଲଵଙ୍ଗମଃ। ରାମଂ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷଂ ଵରଂ ସର୍ଵଧନୁଷ୍ମତାମ୍
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ବାନର ନମସ୍କାର କରି, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଆଖିଥିବା, ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଯନ୍ନିମିତ୍ତୋଽଯମାରମ୍ଭଃ କର୍ମଣାଂ ଯଃ ଫଲୋଦଯଃ। ତାଂ ଦେଵୀଂ ଶୋକସଂତପ୍ତାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି ମୈଥିଲୀମ୍
ଯାହା ପାଇଁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ ହେଲା, ଏବଂ ଯିଏ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ, ସେ ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ଆପଣ ଦେଖିବାକୁ ଉଚିତ।
ସା ହି ଶୋକସମାଵିଷ୍ଟା ବାଷ୍ପପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣା। ମୈଥିଲୀ ଵିଜଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵାମଭିକାଂକ୍ଷତି
ସେ ମୈଥିଳୀ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଛନ୍ତି, ଆଖି ଲୁହାରେ ଭିଜିଯାଇଛି, ତୁମ ଜୟ ଶୁଣି, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି।
ପୂର୍ଵକାତ୍ ପ୍ରତ୍ଯଯାଚ୍ଚାହମୁକ୍ତୋ ଵିଶ୍ଵସ୍ତଯା ତଯା। ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ଭର୍ତାରମିତି ପର୍ଯାକୁଲେକ୍ଷଣା
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ଯାହା ଭରସା ଦେଇଥିଲି, ତାହା ମନେ ରଖି, ସେ ଲୁହାଭରା ଆଖିରେ, ସ୍ନାନ କରିନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତୋ ହନୁମତା ରାମୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ। ଆଗଚ୍ଛତ୍ ସହସା ଧ୍ଯାନମୀଷଦ୍ବାଷ୍ପପରିପ୍ଲୁତଃ
ହନୁମାନ୍ ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ତୁରନ୍ତ ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି, ଆଖିରେ ହଳକା ଲୁହା ସହିତ ଆସିଲେ।
ସ ଦୀର୍ଘମଭିନିଃଶ୍ଵସ୍ଯ ଜଗତୀମଵଲୋକଯନ୍। ଉଵାଚ ମେଘସଂକାଶଂ ଵିଭୀଷଣମୁପସ୍ଥିତମ୍
ସେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ଭୂମିକୁ ଦେଖି, ମେଘ ପରି କଳା ଥିବା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ—
ଦିଵ୍ଯାଙ୍ଗରାଗାଂ ଵୈଦେହୀଂ ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତାମ୍। ଇହ ସୀତାଂ ଶିରଃସ୍ନାତାମୁପସ୍ଥାପଯ ମା ଚିରମ୍
ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗରାଗ ଲଗାଇଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମୁଣ୍ଡ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଏନ୍ତୁ, ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ରାମେଣ ତ୍ଵରମାଣୋ ଵିଭୀଷଣଃ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯାନ୍ତଃପୁରଂ ସୀତାଂ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ସ୍ଵାଭିରଚୋଦଯତ୍
ରାମଙ୍କ ଏହି ଆଦେଶ ଶୁଣି, ବିଭୀଷଣ ତୁରନ୍ତ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସ୍ୱନୀୟ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ସୀତାଙ୍କୁ ତାଲମେଳରେ ଚାଲିବାକୁ କହିଲେ।
ତତଃ ସୀତାଂ ମହାଭାଗାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋଵାଚ ଵିଭୀଷଣଃ। ମୂର୍ଧ୍ନି ବଦ୍ଧାଞ୍ଜଲିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଵିନୀତୋ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵରଃ
ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭଦ୍ର ଓ ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବିଭୀଷଣ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଜୋଡି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କହିଲେ—
ଦିଵ୍ଯାଙ୍ଗରାଗା ଵୈଦେହି ଦିଵ୍ଯାଭରଣଭୂଷିତା। ଯାନମାରୋହ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭର୍ତା ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛତି
ହେ ବିଦେହନନ୍ଦିନୀ, ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗରାଗ ଲଗାଇ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ଯାନରେ ବସ, ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତୁମ ଭଲ ହେଉ।
ଏଵମୁକ୍ତା ତୁ ଵୈଦେହୀ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵିଭୀଷଣମ୍। ଅସ୍ନାତ୍ଵା ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ଭର୍ତାରଂ ରାକ୍ଷସେଶ୍ଵର
ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ବିଦେହନନ୍ଦିନୀ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— 'ହେ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ସ୍ନାନ କରିନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।'
ତସ୍ଯାସ୍ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ଵିଭୀଷଣଃ। ଯଥାଽଽହ ରାମୋ ଭର୍ତା ତେ ତତ୍ ତଥା କର୍ତୁମର୍ହସି
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବିଭୀଷଣ କହିଲେ— 'ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ରାମ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେପରି କରିବା ଉଚିତ।'
ତସ୍ଯ ତଦ୍ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୈଥିଲୀ ପତିଦେଵତା। ଭର୍ତୃଭକ୍ତ୍ଯାଵୃତା ସାଧ୍ଵୀ ତଥେତି ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପତିପରାୟଣ ଓ ସତୀ ମୈଥିଳୀ, ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ଭରିଯାଇ, 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତତଃ ସୀତାଂ ଶିରଃସ୍ନାତାଂ ସଂଯୁକ୍ତାଂ ପ୍ରତିକର୍ମଣା। ମହାର୍ହାଭରଣୋପେତାଂ ମହାର୍ହାମ୍ବରଧାରିଣୀମ୍
ତାପରେ ସୀତା ମୁଣ୍ଡ ଧୋଇ, ଚାଲିତାନୁସାରେ ଶୃଙ୍ଗାରିତ, ମୂଲ୍ୟବାନ ଗହନା ପିନ୍ଧି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ।
ଆରୋପ୍ଯ ଶିବିକାଂ ଦୀପ୍ତାଂ ପରାର୍ଘ୍ଯାମ୍ବରସଂଵୃତାମ୍। ରକ୍ଷୋଭିର୍ବହୁଭିର୍ଗୁପ୍ତାମାଜହାର ଵିଭୀଷଣଃ
ସେଉଁଠାରେ, ଜଳ୍ମଳାଉଥିବା ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ କପଡ଼ାରେ ଢାକାଯାଇଥିବା ଏକ ଶିବିକାରେ ସୀତାଙ୍କୁ ବସାଇଦିଆଗଲା, ଯାହାକୁ ବହୁ ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ବିଭୀଷଣ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣିଲେ।
ସୋଽଭିଗମ୍ଯ ମହାତ୍ମାନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵାପି ଧ୍ଯାନମାସ୍ଥିତମ୍। ପ୍ରଣତଶ୍ଚ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତାଂ ସୀତାଂ ନ୍ଯଵେଦଯତ୍
ବିଭୀଷଣ, ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଦେଖି, ଶିର ନମାଇ ଓ ଖୁସି ହୋଇ, ସୀତାଙ୍କ ଆଗମନ ସୂଚନା ଦେଲେ।
ତାମାଗତାମୁପଶ୍ରୁତ୍ଯ ରକ୍ଷୋଗୃହଚିରୋଷିତାମ୍। ରୋଷଂ ହର୍ଷଂ ଚ ଦୈନ୍ଯଂ ଚ ରାଘଵଃ ପ୍ରାପ ଶତ୍ରୁହା
ରାଘବ, ଯେଉଁ ସୀତା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଘରେ ରହିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଆସିଥିବା ଖବର ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାମଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖ ଉପଜିଲା।
ତତୋ ଯାନଗତାଂ ସୀତାଂ ସଵିମର୍ଶଂ ଵିଚାରଯନ୍। ଵିଭୀଷଣମିଦଂ ଵାକ୍ଯମହୃଷ୍ଟୋ ରାଘଵୋଽବ୍ରଵୀତ୍
ତାପରେ ଯେତେବେଳେ ସୀତା ଦୋଳିରେ ବସି ଆସିଲେ, ରାଘବ ଭଲଭାବେ ଭାବିବା ପରେ, ଖୁସି ନ ହୋଇ, ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ—
ରାକ୍ଷସାଧିପତେ ସୌମ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ମଦ୍ଵିଜଯେ ରତ। ଵୈଦେହୀ ସଂନିକର୍ଷଂ ମେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସମଭିଗଚ୍ଛତୁ
ହେ ଦୟାଳୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ, ତୁମେ ସଦା ମୋର ବିଜୟ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ, ଏହି ବୈଦେହୀକୁ ଶୀଘ୍ର ମୋ ସମ୍ନିଧିକୁ ଆଣ।